Ακαδημία Αθηνών: Αυξημένες πλέον οι ημέρες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς στη Ρόδο

• Η θερ­μι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά της χρο­νιάς επι­βε­βαιώ­νει τις τά­σεις που κα­τα­γρά­φο­νται στα δα­σι­κά οι­κο­συ­στή­μα­τα • Τα κλι­μα­τι­κά δε­δο­μέ­να του 2025 επι­βε­βαιώ­νουν την έντο­νη θερ­μι­κή πίεση στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο

Η έκ­θε­ση της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών για την αν­θε­κτι­κό­τη­τα των ελ­λη­νι­κών δασών, κα­τα­γρά­φει σαφή αύ­ξη­ση των ημε­ρών πολύ υψη­λού κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς στη νότια νη­σιω­τι­κή ζώνη, με τη Ρόδο να βρί­σκε­ται ανά­με­σα στις πε­ριο­χές που επη­ρε­ά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο από τις με­τα­βο­λές στο κλίμα.

Καθώς ο Δε­κέμ­βριος φέρ­νει τα πρώτα ετή­σια κλι­μα­τι­κά στοι­χεία για το 2025, η συ­νο­λι­κή ει­κό­να της χρο­νιάς επι­βε­βαιώ­νει τη βα­σι­κή τάση που είχε ανα­δεί­ξει η Ακα­δη­μία, ότι δη­λα­δή η θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δος θερ­μαί­νε­ται στα­θε­ρά, ενώ οι πε­ρί­ο­δοι ξη­ρα­σί­ας απο­κτούν με­γα­λύ­τε­ρη διάρ­κεια.

Στα διε­θνή δε­δο­μέ­να που δη­μο­σιο­ποιούν ορ­γα­νι­σμοί όπως το Copernicus και το WMO, το 2025 εμ­φα­νί­ζε­ται ως μία ακόμη χρο­νιά με υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες στη Με­σό­γειο. Στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο κα­τα­γρά­φο­νται θε­ρι­νές απο­κλί­σεις πάνω από τον μα­κρο­χρό­νιο μέσο όρο και αυ­ξη­μέ­νες νυ­χτε­ρι­νές θερ­μο­κρα­σί­ες, στοι­χείο που δυ­σκο­λεύ­ει την απο­φόρ­τι­ση των οι­κο­συ­στη­μά­των.

Η έκ­θε­ση της Ακα­δη­μί­ας είχε εξε­τά­σει αυτά τα μο­τί­βα, το­πο­θε­τώ­ντας τα Δω­δε­κά­νη­σα σε ζώνη έντο­νης κλι­μα­τι­κής πί­ε­σης. Η Ρόδος εμ­φα­νί­ζει πάνω από έντε­κα ημέ­ρες ανά έτος με πολύ υψηλό δεί­κτη επι­κιν­δυ­νό­τη­τας, με τις τιμές να συν­δέ­ο­νται άμεσα με την υγρα­σία του εδά­φους και τη διάρ­κεια των θερ­μών πε­ριό­δων.

Η Ακα­δη­μία Αθη­νών, ως κε­ντρι­κός επι­στη­μο­νι­κός θε­σμός της χώρας, συ­γκε­ντρώ­νει δε­δο­μέ­να και τα απο­δί­δει με ενιαίο τρόπο. Είναι το ανώ­τα­το πνευ­μα­τι­κό ίδρυ­μα της χώρας και συ­γκρο­τεί επι­στη­μο­νι­κές επι­τρο­πές που με­λε­τούν ζη­τή­μα­τα φυ­σι­κών, κοι­νω­νι­κών και αν­θρω­πι­στι­κών επι­στη­μών. Στο πλαί­σιο αυτό πα­ρα­κο­λου­θεί και θέ­μα­τα που αφο­ρούν το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη έκ­θε­ση δίνει έμ­φα­ση όχι μόνο στη θερ­μο­κρα­σία και στη βρο­χό­πτω­ση, αλλά και στο πώς αυτά επη­ρε­ά­ζουν τη φυ­σι­κή αντο­χή των δα­σι­κών οι­κο­συ­στη­μά­των. Η νότια νη­σιω­τι­κή ζώνη πα­ρου­σιά­ζει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που σχε­τί­ζο­νται με την έντο­νη ηλια­κή ακτι­νο­βο­λία, το πε­ριο­ρι­σμέ­νο υδά­τι­νο από­θε­μα και τη γρή­γο­ρη απώ­λεια υγρα­σί­ας. Τα πευ­κο­δά­ση της Ρόδου, που απο­τε­λούν βα­σι­κό στοι­χείο του το­πί­ου, αντι­δρούν γρή­γο­ρα σε πε­ριό­δους ξη­ρα­σί­ας και εμ­φα­νί­ζουν μειω­μέ­νη αν­θε­κτι­κό­τη­τα όταν οι θερ­μο­κρα­σί­ες πα­ρα­μέ­νουν υψη­λές για συ­νε­χό­με­νες ημέ­ρες.

Στην έκ­θε­ση ανα­φέ­ρε­ται ότι η υγρα­σία του εδά­φους μειώ­νε­ται πιο γρή­γο­ρα στα νησιά του νο­τιο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου σε σύ­γκρι­ση με άλλες πε­ριο­χές της χώρας. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι οι πα­ρα­τε­τα­μέ­νες θερ­μές πε­ρί­ο­δοι και η χα­μη­λή υγρα­σία πε­ριο­ρί­ζουν την αντο­χή της βλά­στη­σης και αυ­ξά­νουν τον κίν­δυ­νο ανά­φλε­ξης. Η συ­μπε­ρι­φο­ρά αυτή δεν είναι ομοιό­μορ­φη στο σύ­νο­λο των δα­σι­κών ζωνών. Ορι­σμέ­νες πε­ριο­χές της Ρόδου εμ­φα­νί­ζουν υψη­λό­τε­ρη αν­θε­κτι­κό­τη­τα και δια­τη­ρούν κα­λύ­τε­ρα την υγρα­σία τους, ενώ άλλες, ιδιαί­τε­ρα εκτε­θει­μέ­νες στη θερ­μό­τη­τα, αντα­πο­κρί­νο­νται πιο αργά μετά από πε­ριό­δους έντο­νης ζέ­στης.

Η επι­και­ρό­τη­τα της έκ­θε­σης ενι­σχύ­ε­ται από τις ευ­ρω­παϊ­κές ανα­φο­ρές του τέ­λους του έτους. Οι πρώ­τες συ­γκρί­σεις για το 2025 δεί­χνουν ότι η Με­σό­γειος είχε εκτε­τα­μέ­νες ημέ­ρες με υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες και μειω­μέ­νες πηγές υγρα­σί­ας, με την ανα­το­λι­κή λε­κά­νη να κα­τα­γρά­φει από τις με­γα­λύ­τε­ρες θε­ρι­νές απο­κλί­σεις. Η τάση αυτή συν­δέ­ε­ται άμεσα με όσα είχε πε­ρι­γρά­ψει η Ακα­δη­μία για τη θε­ρι­νή συ­μπε­ρι­φο­ρά των οι­κο­συ­στη­μά­των στα Δω­δε­κά­νη­σα.

Την ίδια στιγ­μή, ο Δε­κέμ­βριος απο­τε­λεί πε­ρί­ο­δο κατά την οποία τα δάση ανα­κτούν μέρος της υγρα­σί­ας τους. Η Ακα­δη­μία είχε το­νί­σει ότι η χει­με­ρι­νή πε­ρί­ο­δος λει­τουρ­γεί ως κρί­σι­μη φάση για τη φυ­σι­κή ανα­πλή­ρω­ση των οι­κο­συ­στη­μά­των. Όσο με­γα­λύ­τε­ρη είναι η υγρα­σία που συ­γκρα­τεί­ται το χει­μώ­να, τόσο με­γα­λύ­τε­ρα είναι τα πε­ρι­θώ­ρια αντο­χής το κα­λο­καί­ρι. Αυτή η επο­χι­κή ισορ­ρο­πία είναι βα­σι­κό στοι­χείο για την κα­τα­νό­η­ση της πο­ρεί­ας που θα ακο­λου­θή­σουν τα οι­κο­συ­στή­μα­τα το επό­με­νο έτος. Τα στοι­χεία του 2025, σε συν­δυα­σμό με τα συ­μπε­ρά­σμα­τα της Ακα­δη­μί­ας, δεί­χνουν πόσο ση­μα­ντι­κός είναι αυτός ο κύ­κλος για τα δάση της Ρόδου.

Η έκ­θε­ση πα­ρου­σιά­ζει επί­σης μια πιο λε­πτο­με­ρή χαρ­το­γρά­φη­ση της χω­ρι­κής με­τα­βλη­τό­τη­τας. Τα οι­κο­συ­στή­μα­τα της Ρόδου επη­ρε­ά­ζο­νται από τη γε­ω­μορ­φο­λο­γία του νη­σιού, την κλίση των εδα­φών και τον τρόπο με τον οποίο συ­γκρα­τεί­ται το νερό. Σε ορι­σμέ­να ση­μεία η υγρα­σία πα­ρα­μέ­νει για με­γα­λύ­τε­ρο διά­στη­μα, γε­γο­νός που πε­ριο­ρί­ζει την ευ­φλε­κτό­τη­τα. Σε άλλες πε­ριο­χές, η συν­δυα­σμέ­νη επί­δρα­ση της ηλια­κής ακτι­νο­βο­λί­ας και των υψη­λών θερ­μο­κρα­σιών επι­τα­χύ­νει την απώ­λεια υγρα­σί­ας, με απο­τέ­λε­σμα τα δάση να ανα­κτούν την ισορ­ρο­πία τους πιο αργά.

Στο ευ­ρύ­τε­ρο πλαί­σιο, το 2025 προ­σφέ­ρει μια ει­κό­να που βοηθά στην κα­τα­νό­η­ση των με­τα­βο­λών που εξε­τά­ζει η Ακα­δη­μία. Οι δεί­κτες θερ­μό­τη­τας και ξη­ρα­σί­ας ενι­σχύ­ουν την ανά­γκη πα­ρα­κο­λού­θη­σης των φυ­σι­κών δια­δι­κα­σιών στα νησιά.

Καθώς ο χει­μώ­νας δια­μορ­φώ­νει τις πρώ­τες συ­νή­θειες για το 2026, η ει­κό­να του 2025 λει­τουρ­γεί ως βάση για την πα­ρα­κο­λού­θη­ση της επό­με­νης πε­ριό­δου. Τα δε­δο­μέ­να που δη­μο­σιο­ποιού­νται στα τέλη του έτους φω­τί­ζουν τη ση­μα­σία της έκ­θε­σης της Ακα­δη­μί­ας και επι­τρέ­πουν μια πιο πλήρη κα­τα­νό­η­ση της φυ­σι­κής αν­θε­κτι­κό­τη­τας στα Δω­δε­κά­νη­σα.

Η Ρόδος, με τον ιδιαί­τε­ρο χα­ρα­κτή­ρα της και το εκτε­τα­μέ­νο δα­σι­κό της πε­ρι­βάλ­λον, πα­ρα­μέ­νει ένα από τα πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα των με­τα­βο­λών που συν­δέ­ο­νται με το κλίμα στη νο­τιο­α­να­το­λι­κή Με­σό­γειο.