Ακαδημία Αθηνών: Αυξημένες πλέον οι ημέρες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς στη Ρόδο

• Η θερμική συμπε­ρι­φορά της χρονιάς επι­βε­βαιώ­νει τις τάσεις που κατα­γρά­φο­νται στα δασικά οικο­συ­στή­ματα • Τα κλι­μα­τικά δεδο­μένα του 2025 επι­βε­βαιώ­νουν την έντονη θερμική πίεση στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο

Η έκθεση της Ακα­δη­μίας Αθηνών για την ανθε­κτι­κό­τητα των ελλη­νι­κών δασών, κατα­γρά­φει σαφή αύξηση των ημερών πολύ υψηλού κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς στη νότια νησιω­τική ζώνη, με τη Ρόδο να βρί­σκε­ται ανάμεσα στις περιο­χές που επη­ρε­ά­ζο­νται περισ­σό­τερο από τις μετα­βο­λές στο κλίμα.

Καθώς ο Δεκέμ­βριος φέρνει τα πρώτα ετήσια κλι­μα­τικά στοι­χεία για το 2025, η συνο­λική εικόνα της χρονιάς επι­βε­βαιώ­νει τη βασική τάση που είχε ανα­δεί­ξει η Ακα­δη­μία, ότι δηλαδή η θερινή περί­ο­δος θερ­μαί­νε­ται σταθερά, ενώ οι περί­ο­δοι ξηρα­σίας απο­κτούν μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια.

Στα διεθνή δεδο­μένα που δημο­σιο­ποιούν οργα­νι­σμοί όπως το Copernicus και το WMO, το 2025 εμφα­νί­ζε­ται ως μία ακόμη χρονιά με υψηλές θερ­μο­κρα­σίες στη Μεσό­γειο. Στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο κατα­γρά­φο­νται θερινές απο­κλί­σεις πάνω από τον μακρο­χρό­νιο μέσο όρο και αυξη­μέ­νες νυχτε­ρι­νές θερ­μο­κρα­σίες, στοι­χείο που δυσκο­λεύει την απο­φόρ­τιση των οικο­συ­στη­μά­των.

Η έκθεση της Ακα­δη­μίας είχε εξε­τά­σει αυτά τα μοτίβα, τοπο­θε­τώ­ντας τα Δωδε­κά­νησα σε ζώνη έντονης κλι­μα­τι­κής πίεσης. Η Ρόδος εμφα­νί­ζει πάνω από έντεκα ημέρες ανά έτος με πολύ υψηλό δείκτη επι­κιν­δυ­νό­τη­τας, με τις τιμές να συν­δέ­ο­νται άμεσα με την υγρασία του εδάφους και τη διάρ­κεια των θερμών περιό­δων.

Η Ακα­δη­μία Αθηνών, ως κεντρι­κός επι­στη­μο­νι­κός θεσμός της χώρας, συγκε­ντρώ­νει δεδο­μένα και τα απο­δί­δει με ενιαίο τρόπο. Είναι το ανώτατο πνευ­μα­τικό ίδρυμα της χώρας και συγκρο­τεί επι­στη­μο­νι­κές επι­τρο­πές που μελε­τούν ζητή­ματα φυσικών, κοι­νω­νι­κών και ανθρω­πι­στι­κών επι­στη­μών. Στο πλαίσιο αυτό παρα­κο­λου­θεί και θέματα που αφορούν το φυσικό περι­βάλ­λον. Η συγκε­κρι­μένη έκθεση δίνει έμφαση όχι μόνο στη θερ­μο­κρα­σία και στη βρο­χό­πτωση, αλλά και στο πώς αυτά επη­ρε­ά­ζουν τη φυσική αντοχή των δασικών οικο­συ­στη­μά­των. Η νότια νησιω­τική ζώνη παρου­σιά­ζει χαρα­κτη­ρι­στικά που σχε­τί­ζο­νται με την έντονη ηλιακή ακτι­νο­βο­λία, το περιο­ρι­σμένο υδάτινο απόθεμα και τη γρήγορη απώλεια υγρα­σίας. Τα πευ­κο­δάση της Ρόδου, που απο­τε­λούν βασικό στοι­χείο του τοπίου, αντι­δρούν γρήγορα σε περιό­δους ξηρα­σίας και εμφα­νί­ζουν μειω­μένη ανθε­κτι­κό­τητα όταν οι θερ­μο­κρα­σίες παρα­μέ­νουν υψηλές για συνε­χό­με­νες ημέρες.

Στην έκθεση ανα­φέ­ρε­ται ότι η υγρασία του εδάφους μειώ­νε­ται πιο γρήγορα στα νησιά του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου σε σύγκριση με άλλες περιο­χές της χώρας. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι οι παρα­τε­τα­μέ­νες θερμές περί­ο­δοι και η χαμηλή υγρασία περιο­ρί­ζουν την αντοχή της βλά­στη­σης και αυξά­νουν τον κίνδυνο ανά­φλε­ξης. Η συμπε­ρι­φορά αυτή δεν είναι ομοιό­μορφη στο σύνολο των δασικών ζωνών. Ορι­σμέ­νες περιο­χές της Ρόδου εμφα­νί­ζουν υψη­λό­τερη ανθε­κτι­κό­τητα και δια­τη­ρούν καλύ­τερα την υγρασία τους, ενώ άλλες, ιδιαί­τερα εκτε­θει­μέ­νες στη θερ­μό­τητα, αντα­πο­κρί­νο­νται πιο αργά μετά από περιό­δους έντονης ζέστης.

Η επι­και­ρό­τητα της έκθεσης ενι­σχύ­ε­ται από τις ευρω­παϊ­κές ανα­φο­ρές του τέλους του έτους. Οι πρώτες συγκρί­σεις για το 2025 δεί­χνουν ότι η Μεσό­γειος είχε εκτε­τα­μέ­νες ημέρες με υψηλές θερ­μο­κρα­σίες και μειω­μέ­νες πηγές υγρα­σίας, με την ανα­το­λική λεκάνη να κατα­γρά­φει από τις μεγα­λύ­τε­ρες θερινές απο­κλί­σεις. Η τάση αυτή συν­δέ­ε­ται άμεσα με όσα είχε περι­γρά­ψει η Ακα­δη­μία για τη θερινή συμπε­ρι­φορά των οικο­συ­στη­μά­των στα Δωδε­κά­νησα.

Την ίδια στιγμή, ο Δεκέμ­βριος απο­τε­λεί περίοδο κατά την οποία τα δάση ανα­κτούν μέρος της υγρα­σίας τους. Η Ακα­δη­μία είχε τονίσει ότι η χει­με­ρινή περί­ο­δος λει­τουρ­γεί ως κρίσιμη φάση για τη φυσική ανα­πλή­ρωση των οικο­συ­στη­μά­των. Όσο μεγα­λύ­τερη είναι η υγρασία που συγκρα­τεί­ται το χειμώνα, τόσο μεγα­λύ­τερα είναι τα περι­θώ­ρια αντοχής το καλο­καίρι. Αυτή η εποχική ισορ­ρο­πία είναι βασικό στοι­χείο για την κατα­νό­ηση της πορείας που θα ακο­λου­θή­σουν τα οικο­συ­στή­ματα το επόμενο έτος. Τα στοι­χεία του 2025, σε συν­δυα­σμό με τα συμπε­ρά­σματα της Ακα­δη­μίας, δεί­χνουν πόσο σημα­ντι­κός είναι αυτός ο κύκλος για τα δάση της Ρόδου.

Η έκθεση παρου­σιά­ζει επίσης μια πιο λεπτο­μερή χαρ­το­γρά­φηση της χωρικής μετα­βλη­τό­τη­τας. Τα οικο­συ­στή­ματα της Ρόδου επη­ρε­ά­ζο­νται από τη γεω­μορ­φο­λο­γία του νησιού, την κλίση των εδαφών και τον τρόπο με τον οποίο συγκρα­τεί­ται το νερό. Σε ορι­σμένα σημεία η υγρασία παρα­μέ­νει για μεγα­λύ­τερο διά­στημα, γεγονός που περιο­ρί­ζει την ευφλε­κτό­τητα. Σε άλλες περιο­χές, η συν­δυα­σμένη επί­δραση της ηλιακής ακτι­νο­βο­λίας και των υψηλών θερ­μο­κρα­σιών επι­τα­χύ­νει την απώλεια υγρα­σίας, με απο­τέ­λε­σμα τα δάση να ανα­κτούν την ισορ­ρο­πία τους πιο αργά.

Στο ευρύ­τερο πλαίσιο, το 2025 προ­σφέ­ρει μια εικόνα που βοηθά στην κατα­νό­ηση των μετα­βο­λών που εξε­τά­ζει η Ακα­δη­μία. Οι δείκτες θερ­μό­τη­τας και ξηρα­σίας ενι­σχύ­ουν την ανάγκη παρα­κο­λού­θη­σης των φυσικών δια­δι­κα­σιών στα νησιά.

Καθώς ο χει­μώ­νας δια­μορ­φώ­νει τις πρώτες συνή­θειες για το 2026, η εικόνα του 2025 λει­τουρ­γεί ως βάση για την παρα­κο­λού­θηση της επό­με­νης περιό­δου. Τα δεδο­μένα που δημο­σιο­ποιού­νται στα τέλη του έτους φωτί­ζουν τη σημασία της έκθεσης της Ακα­δη­μίας και επι­τρέ­πουν μια πιο πλήρη κατα­νό­ηση της φυσικής ανθε­κτι­κό­τη­τας στα Δωδε­κά­νησα.

Η Ρόδος, με τον ιδιαί­τερο χαρα­κτήρα της και το εκτε­τα­μένο δασικό της περι­βάλ­λον, παρα­μέ­νει ένα από τα πιο χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα των μετα­βο­λών που συν­δέ­ο­νται με το κλίμα στη νοτιο­α­να­το­λική Μεσό­γειο.