“Χαμένο” το 2017 λόγω των capital controls – Συναγερμός στις ΜμΕ

Σε γενικό “συνα­γερμό” βρί­σκο­νται τρά­πε­ζες και κυβέρ­νηση για τη χρη­μα­το­δό­τηση των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων ως μοχλό για την ανά­καμψη της oικονομίας.

Η ανάταξη της ραχο­κοκ­κα­λιάς της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας επι­διώ­κε­ται τόσο μέσω της διο­χέ­τευ­σης εθνικών και ευρω­παϊ­κών πόρων όσο και μέσω της δια­μόρ­φω­σης πλαι­σίου εξυ­γί­αν­σης των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων, που θα περάσει από τον εξω­δι­κα­στικό συμ­βι­βα­σμό και το νέο πτω­χευ­τικό δίκαιο.

Στο πλαίσιο της χρη­μα­το­δό­τη­σης από κοι­νο­τι­κούς και εθνι­κούς πόρους, οι διευ­θύ­νο­ντες σύμ­βου­λοι των τεσ­σά­ρων συστη­μι­κών τρα­πε­ζών, κ. Δ. Μαν­τζού­νης (Alpha Bank), Φ. Καρα­βίας (Eurobank), Λ. Φρα­γκια­δά­κης (Εθνική) και Γ. Που­λό­που­λος (ανα­πλη­ρω­τής CEO Πει­ραιώς), υπέ­γρα­ψαν με τον πρόεδρο της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων, W. Hoyer, σύμβαση χρη­μα­το­δό­τη­σης των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων από κοινού με την ΕΤΕπ, ύψους 1 δισ. ευρώ σε βάθος διετίας. Τα 400 εκατ. θα δια­τε­θούν άμεσα με στόχο την κατα­πο­λέ­μηση της ανερ­γίας των νέων.

Σημα­ντικό ρόλο στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις των ΜμΕ θα διεκ­δι­κή­σει και η μη συστη­μική Attica Bank, σκο­πεύ­ο­ντας να δια­θέ­σει δάνεια 55 εκατ. ευρώ έως τις 31/1/2017 και να συμ­με­τά­σχει και αυτή με αξιώ­σεις στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις, συνο­λι­κού ύψους 800 εκατ. ευρώ, από το πρό­γραμμα του Ταμείου Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας ΙΙ, το οποίο θα ενερ­γο­ποι­η­θεί μετά τις 31/1/2017.

Το κόστος της κρίσης

Ο “συνα­γερ­μός” για τις ελλη­νι­κές μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις και η μετα­τό­πιση του βάρους των τρα­πε­ζών προς την πλευρά τους το 2017 δεν είναι καθόλου τυχαία, αλλά μάλλον επι­βε­βλη­μένη.

Με την ελλη­νική οικο­νο­μία να έχει απο­λέ­σει την τελευ­ταία οκτα­ε­τία πάνω από το 1/4 του ΑΕΠ και την κρίση να έχει “κατα­πιεί” 250.000 μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις που απα­σχο­λού­σαν συνο­λικά 800.000 εργα­ζο­μέ­νους, η ανάταξη των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων απο­τε­λεί στόχο πρώτης προ­τε­ραιό­τη­τας.

Ειδικά τη στιγμή που οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις, και δη οι πιο αδύ­να­μες από αυτές, ανα­μέ­νε­ται να απο­δει­χθούν οι πιο επι­βα­ρυ­μέ­νες από την επιβολή των capital controls, απαι­τώ­ντας χρόνο ανά­καμ­ψης έως και πέραν των δώδεκα μηνών για να επι­στρέ­ψουν στην ομα­λό­τητα όταν αρθούν οι κεφα­λαια­κοί περιο­ρι­σμοί. Και αυτό, όταν οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις στην Ευρώπη μπορούν να κινη­θούν άνετα στον αντα­γω­νι­σμό, έχοντας άμεση και απρό­σκο­πτη πρό­σβαση στην τρα­πε­ζική χρη­μα­το­δό­τηση, όπως κατα­γρά­φουν μελέτες της ΕΚΤ.

Τα “κόκκινα” δάνεια

Για τις τρά­πε­ζες, μέσω των οποίων θα περάσει η χρη­μα­το­δό­τηση των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων, παράλ­λη­λος στόχος είναι η μείωση των “κόκ­κι­νων” δανείων στη συγκε­κρι­μένη κατη­γο­ρία, ώστε να απε­λευ­θε­ρω­θούν πόροι για νέες χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Σημειώ­νε­ται ότι η συμβολή των επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων ανέρ­χε­ται στο 58% της επι­διω­κό­με­νης μείωσης των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων ανοιγ­μά­των των τρα­πε­ζών (- 41 δισ. ευρώ έως τα τέλη 2019) και, από αυτό το 58%, ποσοστό 41% αφορά αθροι­στικά μικρές και μεσαίες επι­χει­ρή­σεις.

Οι τρά­πε­ζες υπο­λο­γί­ζουν τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα ανοίγ­ματά τους στις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις κοντά στα 25 δισ. ευρώ, αν συνυ­πο­λο­γι­στούν στα επι­σφαλή δάνεια οι ρυθ­μί­σεις δανείων που δεν έχουν λει­τουρ­γή­σει και οι πραγ­μα­τι­κές εξα­σφα­λί­σεις των τρα­πε­ζών που είναι πολύ χαμηλές (στο 15%-20% των δανείων). Στην ουσία, δηλαδή, ένα τερά­στιο και διά­σπαρτο σε κλάδους επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας κομμάτι της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας έχει ανάγκη εκ βάθρων ανα­σύ­στα­σης. Μάλιστα, προ­κει­μέ­νου να εξυ­γιαν­θεί το τοπίο στη μικρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, οι τρα­πε­ζί­τες εκτι­μούν ότι ένα 20% των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων θα πρέπει να κλείσει και η οικο­νο­μία να χάσει 5-10 δισ. ευρώ από τη μικρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα.

Σύμφωνα με στοι­χεία τρα­πε­ζών, οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις στην Ελλάδα καλύ­πτουν το 75% της δρα­στη­ριό­τη­τας του εται­ρι­κού τομέα, έναντι 58% στην Ευρώπη, το 60% των εξα­γω­γών, έναντι 45% στην Ε.Ε., και το 87% της απα­σχό­λη­σης, έναντι 67% στην Ε.Ε. Παράλ­ληλα, το κομμάτι αυτό του ελλη­νι­κού επι­χει­ρη­μα­τι­κού χάρτη έχει πληγεί περισ­σό­τερο από την παρα­τε­τα­μένη κρίση, με τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις να σημειώ­νουν συρ­ρί­κνωση του κύκλου εργα­σιών της τάξης του 35% την τελευ­ταία επτα­ε­τία, έναντι πτώσης 15% στον υπό­λοιπο εται­ρικό τομέα.

Ο αντί­κτυ­πος των capital controls

Παράλ­ληλα με την κάλυψη των αναγκών τους σε χρη­μα­το­δό­τηση, οι τρα­πε­ζί­τες επι­ση­μαί­νουν ότι κρίσιμο για τις ΜμΕ είναι να αρθούν το συντο­μό­τερο οι κεφα­λαια­κοί περιο­ρι­σμοί. Αν και θα απαι­τη­θεί χρόνος, που μπορεί να ξεπε­ρά­σει και τους δώδεκα μήνες, για την επι­στροφή των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων στην κανο­νι­κό­τητα, εντού­τοις το μείζον είναι ότι η άρση των περιο­ρι­σμών θα απε­λευ­θε­ρώ­σει επεν­δύ­σεις, οι οποίες εκτι­μώ­νται σε περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως.

Στο συμπέ­ρα­σμα αυτό κατα­λή­γει μελέτη της Εθνικής Τρά­πε­ζας για τον αντί­κτυπο των capital controls στις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις που δημο­σιεύ­τηκε αυτή την εβδο­μάδα. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις της τρά­πε­ζας, η άρση των κεφα­λαια­κών ελέγχων ανα­μέ­νε­ται να ωθήσει το 1/3 των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει, σε ορί­ζο­ντα εξα­μή­νου μετά την άρση των περιο­ρι­σμών, “παγω­μέ­νες” επεν­δύ­σεις οι οποίες εκτι­μώ­νται κοντά στο 1 δισ. ευρώ ετησίως.

Όπως επι­ση­μαί­νει η μελέτη της ΕΤΕ, ενάμιση χρόνο μετά την επιβολή των κεφα­λαια­κών ελέγχων, οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις δεί­χνουν να έχουν υιο­θε­τή­σει δια­δι­κα­σίες που τους επι­τρέ­πουν να λει­τουρ­γούν υπό την παρου­σία των περιο­ρι­σμών.

Ωστόσο, το 17% του δείγ­μα­τος των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων της μελέτης της Εθνικής Τρά­πε­ζας δηλώνει ότι μετά την άρση των κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών θα απαι­τη­θεί χρονικό διά­στημα άνω του ενός έτους για να επι­στρέ­ψουν σε ομαλή λει­τουρ­γία. Κατά το πρώτο εξάμηνο μετά την επιβολή των κεφα­λαια­κών ελέγχων, το ποσοστό αυτό ήταν μόλις στο 6%. Δηλαδή, έχει τρι­πλα­σια­στεί κατά τους τελευ­ταί­ους 12 μήνες, κατα­δει­κνύ­ο­ντας ότι η δια­τή­ρηση των κεφα­λαια­κών ελέγχων για μακρύ χρονικό διά­στημα αυξάνει εκθε­τικά τον χρόνο επα­να­φο­ράς στην κανο­νι­κό­τητα μετά την άρση τους.

Επι­πλέον, οι στρα­τη­γι­κές αλλαγές που υιο­θε­τή­θη­καν από τις ΜμΕ, προ­κει­μέ­νου να προ­σαρ­μο­στούν στο περι­βάλ­λον των capital controls, έδρασαν συσταλ­τικά στη βρα­χυ­πρό­θε­σμη δυνα­μική της ανά­πτυ­ξής τους. Το 34% του τομέα έχει πλέον προ­χω­ρή­σει σε ακύρωση επεν­δύ­σεων (έναντι αντί­στοι­χου ποσο­στού 24% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2015).

Σημειώ­νε­ται ότι, παρά την προ­σαρ­μογή των ΜμΕ στο περι­βάλ­λον των capital controls, σημα­ντικά προ­βλή­ματα φαί­νε­ται ακόμα να υφί­στα­νται όσον αφορά την είσπραξη απαι­τή­σεων (53% του τομέα), την ολο­κλή­ρωση παραγ­γε­λιών (45%) και την προ­μή­θεια πρώτων υλών (41%).

*Ανα­δη­μο­σί­ευση από το “Κεφά­λαιο” που κυκλο­φο­ρεί.