Πώς θα εφαρμοστούν τα βαρέα και ανθυγιεινά στο ΕΣΥ

Νέο κύκλο συζή­τη­σης για τα Βαρέα και Ανθυ­γιεινά Επαγ­γέλ­ματα (ΒΑΕ) στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας ανοίγει η κυβερ­νη­τική εξαγ­γε­λία για ένταξη παλαιών νοση­λευ­τών και πλη­ρω­μά­των ασθε­νο­φό­ρων στο ειδικό ασφα­λι­στικό καθε­στώς, με επαγ­γελ­μα­τι­κές ομάδες να καταγ­γέλ­λουν ήδη «επι­λε­κτική εφαρ­μογή» του πορί­σμα­τος Μπε­χράκη. Η υπουρ­γός Εργα­σίας Νίκη Κερα­μέως προ­α­νήγ­γειλε ρύθμιση που αφορά νοση­λευ­τές, βοηθούς νοση­λευ­τών, οδηγούς ασθε­νο­φό­ρων και δια­σώ­στες του ΕΚΑΒ που είχαν προ­σλη­φθεί πριν από την 1η Ιανουα­ρίου 2011, καλύ­πτο­ντας -σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις- περισ­σό­τε­ρους από 23.000 εργα­ζό­με­νους.Η παρέμ­βαση έρχεται να θερα­πεύ­σει μια ασφα­λι­στική ανι­σό­τητα που υφί­στα­ται εδώ και χρόνια στο ΕΣΥ και στο ΕΚΑΒ: εργα­ζό­με­νοι που εκτε­λούν ακριβώς τα ίδια καθή­κο­ντα, κάτω από τις ίδιες συν­θή­κες, είχαν δια­φο­ρε­τικό ασφα­λι­στικό καθε­στώς ανάλογα με το πότε προ­σλή­φθη­καν.

Οι εργα­ζό­με­νοι που εντάσ­σο­νται στα ΒΑΕ απο­κτούν δυνα­τό­τητα πλήρους συντα­ξιο­δό­τη­σης έως και πέντε χρόνια νωρί­τερα, ενώ προ­βλέ­πε­ται και δυνα­τό­τητα εξα­γο­ράς προ­γε­νέ­στε­ρου χρόνου ασφά­λι­σης, ο οποίος θα θεω­ρεί­ται πραγ­μα­τι­κός και όχι πλα­σμα­τι­κός χρόνος.

Κυβερ­νη­τι­κές πηγές παρου­σιά­ζουν τη ρύθμιση ως «απο­κα­τά­σταση δικαιο­σύ­νης» για προ­σω­πικό πρώτης γραμμής του δημό­σιου συστή­μα­τος υγείας, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το μέτρο είναι ήδη δημο­σιο­νο­μικά κοστο­λο­γη­μένο. Ωστόσο, σχεδόν αμέσως μετά τις ανα­κοι­νώ­σεις, άνοιξε ένα νέο μέτωπο αντι­δρά­σεων από επαγ­γελ­μα­τι­κές ομάδες που μένουν εκτός της εξαγ­γε­λίας, παρότι -όπως υποστηρίζουν- περι­λαμ­βά­νο­νται στο πόρισμα της επι­τρο­πής Μπε­χράκη.

Στο επί­κε­ντρο της αντι­πα­ρά­θε­σης βρί­σκε­ται το πόρισμα της Ειδικής Επι­τρο­πής Κρίσεως ΒΑΕ υπό τον καθη­γητή Πανα­γιώτη Μπε­χράκη, που συντά­χθηκε το 2020, εν μέσω παν­δη­μίας. Η επι­τροπή είχε συστα­θεί από το υπουρ­γείο Εργα­σίας με αντι­κεί­μενο την αξιο­λό­γηση των επαγ­γελ­μά­των υγείας ως προς την ένταξή τους στα ΒΑΕ και, σύμφωνα με τα πορί­σματά της, ειση­γή­θηκε ευρύ­τερη επέ­κταση του καθε­στώ­τος. Πέρα από νοση­λευ­τές και πλη­ρώ­ματα ασθε­νο­φό­ρων, το πόρισμα φέρεται να περι­λαμ­βά­νει:

φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τές δημό­σιων νοσο­κο­μείων,

παραϊ­α­τρικά επαγ­γέλ­ματα,

τραυ­μα­τιο­φο­ρείς,

βοηθούς θαλάμου,

τεχνι­κές ειδι­κό­τη­τες,

προ­σω­πικό καθα­ριό­τη­τας,

ακόμη και για­τρούς σε συγκε­κρι­μέ­νες περι­πτώ­σεις έκθεσης σε επαγ­γελ­μα­τικό κίνδυνο.

Ακριβώς αυτό το σημείο επι­κα­λού­νται σήμερα τόσο η Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Εργα­ζο­μέ­νων Δημό­σιων Νοσο­κο­μείων όσο και ο Πανελ­λή­νιος Σύλ­λο­γος Φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τών, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η κυβέρ­νηση εφαρ­μό­ζει μόνο μέρος του πορί­σμα­τος.

Ο Πανελ­λή­νιος Σύλ­λο­γος Φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τών εξέ­φρασε έντονη δια­μαρ­τυ­ρία για τον απο­κλει­σμό των φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τών του ΕΣΥ από τη ρύθμιση. Ο Σύλ­λο­γος υπεν­θυ­μί­ζει ότι περίπου 650 φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τές δημο­σίων νοσο­κο­μείων περι­λαμ­βά­νο­νται στη γνωστή «λίστα Μπε­χράκη» και θέτει ευθέως το ερώτημα με ποιο θεσμικό κρι­τή­ριο επι­λέ­γο­νται μόνο ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες εργα­ζο­μέ­νων. Ο πρό­ε­δρος του ΠΣΦ Πέτρος Λυμπε­ρί­δης κάνει λόγο για «επι­λε­κτική εφαρ­μογή» του ίδιου πορί­σμα­τος και υπο­στη­ρί­ζει ότι οι φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τές εργά­ζο­νται στις ίδιες συν­θή­κες με άλλους υγειο­νο­μι­κούς που εντάσ­σο­νται στα ΒΑΕ. Στην επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία τους, οι φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τές επι­κα­λού­νται όχι μόνο το πόρισμα Μπε­χράκη αλλά και τη βασική αρχή της ίσης μετα­χεί­ρι­σης εργα­ζο­μέ­νων που υπά­γο­νται πλέον στον ίδιο ασφα­λι­στικό φορέα, τον e-ΕΦΚΑ.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινεί­ται και η ΠΟΕΔΗΝ, η οποία χαρα­κτη­ρί­ζει μεν θετική την κυβερ­νη­τική εξαγ­γε­λία, ωστόσο υπο­στη­ρί­ζει ότι αφήνει εκτός «χιλιά­δες εργα­ζό­με­νους» που ήδη ανα­γνω­ρί­ζο­νται ως ΒΑΕ μέσω του κανο­νι­σμού του πρώην ΙΚΑ. Η Ομο­σπον­δία επι­ση­μαί­νει ότι μετά το 2011 πολλοί εργα­ζό­με­νοι του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ -νοσηλευτές, παραϊ­α­τρικό προ­σω­πικό, τεχνι­κοί, καθα­ριό­τητα και άλλες ειδικότητες- υπά­γο­νται ήδη στα ΒΑΕ, ενώ οι παλαιό­τε­ροι συνά­δελ­φοί τους παρέ­μει­ναν εκτός. Κατά την ΠΟΕΔΗΝ, η νέα ρύθμιση θερα­πεύει μόνο ένα μέρος αυτής της ανι­σό­τη­τας. Παράλ­ληλα, η Ομο­σπον­δία θέτει κρίσιμο ζήτημα για τον τρόπο εφαρ­μο­γής του μέτρου: αν δηλαδή η ένταξη θα έχει ανα­δρο­μικό χαρα­κτήρα ή αν οι εργα­ζό­με­νοι θα πρέπει να εξα­γο­ρά­σουν το ανθυ­γιεινό επα­σφά­λι­στρο, που ανέρ­χε­ται στο 3,45% επί του συντά­ξι­μου μισθού.

Το θέμα δεν είναι δευ­τε­ρεύον, καθώς για τη θεμε­λί­ωση συντα­ξιο­δο­τι­κού δικαιώ­μα­τος στα ΒΑΕ απαι­τεί­ται δωδε­κα­ε­τής συμ­με­τοχή στο καθε­στώς.

Η κυβερ­νη­τική εξαγ­γε­λία

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η προ­ω­θού­μενη ρύθμιση οδηγεί σε  πλήρη συντα­ξιο­δό­τηση  έως και 5 χρόνια νωρί­τερα σε σχέση με τα γενικά όρια ηλικίας. Για πολλούς εργα­ζό­με­νους του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ αυτό μετα­φρά­ζε­ται σε έξοδο ακόμη και πριν το 62ο έτος, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι συμπλη­ρώ­νο­νται οι απαι­τού­με­νες ημέρες και τα έτη ασφά­λι­σης στο καθε­στώς ΒΑΕ.

Παράλ­ληλα, η ρύθμιση αποκτά ιδιαί­τερη σημασία και για την επι­κου­ρική ασφά­λιση, καθώς -σύμφωνα με πληροφορίες- για πρώτη φορά θα υπάρξει ενιαία αντι­με­τώ­πιση κύριας και επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης για τις συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες εργα­ζο­μέ­νων.

Κεντρικό στοι­χείο της ρύθ­μι­σης θεω­ρεί­ται επίσης η δυνα­τό­τητα ανα­γνώ­ρι­σης και εξα­γο­ράς προ­γε­νέ­στε­ρου χρόνου ασφά­λι­σης. Ο χρόνος αυτός, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, θα θεω­ρεί­ται πραγ­μα­τι­κός και όχι πλα­σμα­τι­κός, κάτι που έχει ιδιαί­τερη ασφα­λι­στική βαρύ­τητα. Στην πράξη σημαί­νει ότι δεν θα προ­σμε­τρά­ται στο ανώτατο όριο πλα­σμα­τι­κών ετών που μπορεί να ανα­γνω­ρί­σει ένας εργα­ζό­με­νος για τη θεμε­λί­ωση συντα­ξιο­δο­τι­κού δικαιώ­μα­τος. Η εξαγορά θα μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις, μέσω κατα­βο­λής του σχε­τι­κού επα­σφα­λί­στρου.

Το ζήτημα αυτό δεν είναι τεχνική λεπτο­μέ­ρεια, αλλά κρίσιμο στοι­χείο για τη δυνα­τό­τητα συντα­ξιο­δό­τη­σης. Για να θεμε­λιώ­σει ένας εργα­ζό­με­νος δικαί­ωμα εξόδου με το καθε­στώς ΒΑΕ απαι­τεί­ται πολυ­ε­τής συμ­με­τοχή στο ειδικό ασφα­λι­στικό καθε­στώς -συνήθως του­λά­χι­στον 12 χρόνια ασφά­λι­σης σε ΒΑΕ. Γι’ αυτό και το ερώτημα αν η ένταξη θα έχει πλήρη ανα­δρο­μική αποκτά κομβική σημασία.

Το «άνοιγμα» της λίστας

Η αντι­πα­ρά­θεση που έχει ξεσπά­σει επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο το ευρύ­τερο ζήτημα του τρόπου με τον οποίο η Πολι­τεία αξιο­λο­γεί την επαγ­γελ­μα­τική επι­βά­ρυνση στους χώρους εργα­σίας. Το πόρισμα Μπε­χράκη, όπως και προη­γού­με­νες επι­τρο­πές, δεν αντι­με­τώ­πιζε τα ΒΑΕ ως μια στενή λίστα ειδι­κο­τή­των αλλά ως απο­τέ­λε­σμα αξιο­λό­γη­σης συγκε­κρι­μέ­νων συν­θη­κών εργα­σίας:

έκθεση σε βιο­λο­γι­κούς παρά­γο­ντες,

νυχτε­ρινή εργασία και βάρδιες,

χει­ρω­να­κτική κατα­πό­νηση,

ψυχο­λο­γική επι­βά­ρυνση,

επαγ­γελ­μα­τικά ατυ­χή­ματα,

και διαρκή έκθεση σε ανθυ­γιεινό περι­βάλ­λον.

Γι’ αυτό και οι επαγ­γελ­μα­τι­κοί φορείς υπο­στη­ρί­ζουν ότι δεν μπορεί να εφαρ­μό­ζε­ται επι­λε­κτικά ένα πόρισμα που στη­ρί­ζε­ται σε ενιαία επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια.

Η κυβέρ­νηση εμφα­νί­ζε­ται, προς το παρόν, να επι­λέ­γει μια στο­χευ­μένη παρέμ­βαση με περιο­ρι­σμένο δημο­σιο­νο­μικό απο­τύ­πωμα, δίνο­ντας προ­τε­ραιό­τητα σε νοση­λευ­τές και πλη­ρώ­ματα ασθε­νο­φό­ρων.

Ειδικοί, επι­ση­μαί­νουν μάλιστα, ότι η βασική φιλο­σο­φία των  ΒΑΕ δεν ταυ­τί­ζε­ται  με την απλή «επι­κιν­δυ­νό­τητα» ενός επαγ­γέλ­μα­τος. Και αυτό γιατί  η επι­κιν­δυ­νό­τητα αντι­με­τω­πί­ζε­ται πρω­τί­στως μέσω πολι­τι­κών Υγείας και Ασφά­λειας. Απαι­τού­νται δηλαδή μέτρα πρό­λη­ψης, ιατρική παρα­κο­λού­θηση, εκτί­μηση  επαγ­γελ­μα­τι­κού κιν­δύ­νου καθώς και επι­δη­μιο­λο­γική επι­τή­ρηση. Το καθε­στώς ΒΑΕ θα πρέπει να έρχεται συμπλη­ρω­μα­τικά, ως ασφα­λι­στι­κός μηχα­νι­σμός αντι­στάθ­μι­σης της πρόωρης φθοράς του οργα­νι­σμού σε εργα­σίες που προ­κα­λούν  αυξη­μένη νοση­ρό­τητα.

Πηγή: euro2day.gr