Σαν σήμερα, η αρχή του τέλους της Ιπποτικής Περιόδου – 26 Ιουνίου 1522 – Μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες στην ιστορία της Ρόδου

Σαν σήμερα, ο τερά­στιος οθω­μα­νι­κός στόλος εμφα­νί­στηκε έξω από το νησί και απο­βί­βασε τα πρώτα στρα­τεύ­ματα, σημα­το­δο­τώ­ντας την έναρξη της μεγάλης πολιορ­κίας που έμελλε να αλλάξει ορι­στικά την πορεία της Ρόδου.

Γράφει ο Xρήστος Μυστι­λιά­δης – enlefko

Ήταν η δεύτερη προ­σπά­θεια των Οθω­μα­νών να εκδιώ­ξουν τους Ιωαν­νί­τες Ιππότες, ύστερα από την απο­τυ­χη­μένη πολιορ­κία του 1480. Η πρώτη είχε απο­κρου­στεί με επι­τυ­χία. Η δεύτερη, όμως, θα είχε δια­φο­ρε­τική κατά­ληξη.

Οι Ιωαν­νί­τες Ιππότες, γνωστοί και ως Τάγμα του Αγίου Ιωάννη, είχαν εγκα­τα­στα­θεί στη Ρόδο το 1309, μετά την απώλεια των τελευ­ταίων χρι­στια­νι­κών εδαφών στους Αγίους Τόπους. Μέσα στα επόμενα χρόνια κατέ­στη­σαν το νησί μία από τις ισχυ­ρό­τε­ρες οχυ­ρω­μέ­νες βάσεις της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου.

Στις 26 Ιουνίου 1522, περίπου 280 οθω­μα­νικά πλοία απο­βί­βα­σαν τις πρώτες δυνά­μεις στο νησί. Έναν μήνα αργό­τερα, στις 28 Ιουλίου, κατέ­φθασε αυτο­προ­σώ­πως ο Σουλ­τά­νος Σου­λεϊ­μάν ο Μεγα­λο­πρε­πής για να επι­βλέ­ψει την πολιορ­κία. Οι οθω­μα­νι­κές δυνά­μεις έφθαναν πλέον, σύμφωνα με τις ιστο­ρι­κές πηγές, περίπου τις 100.000 άνδρες.

Απέ­να­ντί τους βρί­σκο­νταν περίπου 5.000 υπε­ρα­σπι­στές της Ρόδου. Ανάμεσά τους περίπου 600 άνδρες του Τάγ­μα­τος, εκ των οποίων περίπου 200 ήταν Ιππότες, 400 Κρη­τι­κοί —Έλληνες και Βενετοί— με εξέ­χουσα μορφή τον σπου­δαίο στρα­τιω­τικό μηχα­νικό Γαβριήλ Μαρ­τι­νέ­γκο, καθώς και ξένοι ναυ­τι­κοί και Ροδίτες που πολέ­μη­σαν για την άμυνα της πόλης.

Την αρχική διοί­κηση των οθω­μα­νι­κών επι­χει­ρή­σεων είχε ο Μου­σταφά Πασάς. Οι συνε­χείς απο­τυ­χίες του εξόρ­γι­σαν τον Σου­λεϊ­μάν, ο οποίος διέταξε ακόμη και την εκτέ­λεσή του. Τελικά, ύστερα από παρέμ­βαση των συμ­βού­λων του, η ποινή δεν εκτε­λέ­στηκε και τη διοί­κηση ανέλαβε ο έμπει­ρος στρα­τη­γός και μηχα­νι­κός Αχμέτ Πασάς.

Καθώς οι μήνες περ­νού­σαν, η έκβαση της πολιορ­κίας άρχισε να κρί­νε­ται όχι μόνο στα πεδία των μαχών αλλά και στην αντοχή των πολιορ­κη­μέ­νων. Τα τρόφιμα και τα πολε­μο­φό­δια λιγό­στευαν, τα τείχη υπέ­στη­σαν τερά­στιες κατα­στρο­φές από το συνεχές πυρο­βο­λικό και η βοήθεια που ανέ­με­ναν από τη δυτική Ευρώπη δεν έφθασε ποτέ.

Υπό αυτές τις συν­θή­κες και έπειτα από σχεδόν έξι μήνες πολιορ­κίας, ο Μέγας Μάγι­στρος Φιλίπ Βιλιέ ντε Λ’ Ιλ-Αντάμ ζήτησε ανακωχή στις 20 Δεκεμ­βρίου 1522.

Δύο ημέρες αργό­τερα, ο Σου­λεϊ­μάν απο­δέ­χθηκε την παρά­δοση, προ­τεί­νο­ντας όρους που θεω­ρή­θη­καν ιδιαί­τερα επιει­κείς για τα δεδο­μένα της εποχής. Οι Ιππότες μπο­ρού­σαν να εγκα­τα­λεί­ψουν τη Ρόδο μέσα σε δώδεκα ημέρες παίρ­νο­ντας μαζί τους τα όπλα και την περιου­σία τους. Στους κατοί­κους του νησιού παρα­χω­ρή­θηκε πεντα­ε­τής φορο­λο­γική απαλ­λαγή, ενώ δόθηκαν δια­βε­βαιώ­σεις ότι οι χρι­στια­νι­κοί ναοί δεν θα μετα­τρέ­πο­νταν σε τζαμιά. Όσοι επι­θυ­μού­σαν να εγκα­τα­λεί­ψουν το νησί μπο­ρού­σαν να το πράξουν μέσα σε τρία χρόνια.

Την 1η Ιανουα­ρίου 1523 οι Ιππότες, μαζί με αρκε­τούς Έλληνες κατοί­κους, απέ­πλευ­σαν από τη Ρόδο με πρώτο σταθμό την ενε­το­κρα­τού­μενη Κρήτη. Αργό­τερα εγκα­τα­στά­θη­καν στη Σικελία και τελικά στη Μάλτα, όπου το Τάγμα έμεινε γνωστό στην ιστορία ως οι Ιππότες της Μάλτας και αντι­στά­θηκε εκ νέου στους Οθω­μα­νούς κατά τη Μεγάλη Πολιορ­κία του 1565.

Η πολιορ­κία του 1522 δεν απο­τε­λεί απλώς μία ακόμη πολε­μική ανα­μέ­τρηση. Σημα­το­δό­τησε το τέλος μιας ολό­κλη­ρης εποχής για τη Ρόδο και την αρχή μιας νέας ιστο­ρι­κής περιό­δου, που δια­μόρ­φωσε την ταυ­τό­τητα του νησιού για τους επό­με­νους τέσ­σε­ρις αιώνες.

Η μνήμη εκείνων των γεγο­νό­των παρα­μέ­νει ζωντανή και στις μέρες μας όχι μόνο μέσα από τα επι­βλη­τικά τείχη της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, αλλά και ως υπεν­θύ­μιση της στρα­τη­γι­κής σημα­σίας που είχε δια­χρο­νικά η Ρόδος στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.