ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Αρχείο του 1522 αποκαλύπτει πόσα όπλα βρήκαν οι Οθωμανοί στα κάστρα των Ιπποτών στα Δωδεκάνησα!

Μαίρη Φώτη 4 λεπτά ανάγνωση
142124142
✦ Σύνοψη ⌄
  • Η νέα τουρ­κική μελέτη αναλύει τον οπλισμό στα κάστρα της Κω, Καλύ­μνου και Λέρου κατά την οθω­μα­νική κατά­κτηση του 1522, προ­σφέ­ρο­ντας λεπτο­μέ­ρειες για τον στρα­τιω­τικό τους ρόλο.
  • Η έρευνα βασί­ζε­ται σε αρχειακό υλικό από το παλάτι Τοπ Καπί και κατα­γρά­φει συγκε­κρι­μένα στοι­χεία για την άμυνα των Ιωαν­νι­τών Ιπποτών στη Ρόδο.
  • Στην Κω, η μελέτη απο­κα­λύ­πτει ότι το νησί είχε κεντρική θέση στο αμυ­ντικό σύστημα, με μεγάλη ποι­κι­λία πυρο­βό­λων όπλων και υλικών πυρί­τι­δας.
  • Αντί­θετα, η Κάλυ­μνος παρου­σί­ασε περιο­ρι­σμένο οπλισμό, με 15 σιδε­ρέ­νια πυρο­βόλα και ελα­φρύ­τερα όπλα, υπο­δει­κνύ­ο­ντας δια­φο­ρε­τική στρα­τη­γική σημασία.

• Οι Τούρκοι βρήκαν στο παλάτι Τοπ Καπί τη λίστα που έφτια­ξαν οι Οθω­μα­νοί μόλις κατέ­λα­βαν τα νησιά, κατα­γρά­φο­ντας ακριβώς πόσα κανόνια, όπλα και μπα­ρούτι βρήκαν σε κάθε κάστρο • Πώς η Κως, η Κάλυ­μνος, η Λέρος και η Αλι­καρ­νασ­σός θωρά­κι­ζαν τη Ρόδο απέ­να­ντι στην οθω­μα­νική εκστρα­τεία του 1522

Νέα τουρ­κική μελέτη αξιο­ποιεί αρχειακό υλικό από το Τοπ Καπί και κατα­γρά­φει τον οπλισμό που υπήρχε στα κάστρα της Κω, της Καλύ­μνου και της Λέρου την εποχή της κατά­κτη­σης της Ρόδου. Η έρευνα δεν δια­φο­ρο­ποιεί­ται ως προς τον βασικό ιστο­ρικό κορμό από όσα γνω­ρί­ζουμε από την ελλη­νική και διεθνή βιβλιο­γρα­φία, προ­σθέ­τει όμως συγκε­κρι­μένα στοι­χεία για τον στρα­τιω­τικό ρόλο που είχε κάθε νησί.

Τον οπλισμό που υπήρχε στα κάστρα της Κω, της Καλύ­μνου και της Λέρου κατά την οθω­μα­νική κατά­κτηση του 1522 και τη θέση των νησιών στο αμυ­ντικό σύστημα των Ιωαν­νι­τών Ιπποτών κατα­γρά­φει νέα μελέτη δύο Τούρκων ιστο­ρι­κών, η οποία βασί­ζε­ται σε πρω­το­γε­νές υλικό από τα αρχεία του Παλα­τιού Τοπ Καπί στην Κων­στα­ντι­νού­πολη.

Η έρευνα των İkram Ertaş και Ercan Gördegir δημο­σιεύ­θηκε στις 30 Σεπτεμ­βρίου στο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό Karadeniz Araştırmaları και εξε­τά­ζει τέσ­σε­ρις οχυ­ρω­μέ­νες θέσεις: την Κω, την Κάλυμνο, τη Λέρο και την Αλι­καρ­νασσό. Κοινό τους στοι­χείο ήταν η ένταξή τους στο ευρύ­τερο σύστημα άμυνας που είχαν οργα­νώ­σει οι Ιωαν­νί­τες με κέντρο τη Ρόδο.

Η βασική πηγή της μελέτης είναι το μητρώο υπ’ αριθμόν 10582 του Αρχείου του Μου­σείου του Παλα­τιού Τοπ Καπί. Σε αυτό είχαν κατα­γρα­φεί όπλα, πυρο­μα­χικά και στρα­τιω­τικά εφόδια που βρί­σκο­νταν στα συγκε­κρι­μένα κάστρα κατά την κατά­κτησή τους. Οι δύο ιστο­ρι­κοί μετέ­γρα­ψαν το σύνολο του εγγρά­φου από την οθω­μα­νική γραφή στη σύγ­χρονη τουρ­κική και συνέ­κρι­ναν τα στοι­χεία ανά περιοχή.

Η σημασία του υλικού βρί­σκε­ται κυρίως στη λεπτο­μέ­ρεια που προ­σθέ­τει σε μια περίοδο για την οποία η μεγάλη εικόνα είναι γνωστή. Η Ρόδος απο­τε­λούσε το διοι­κη­τικό και στρα­τιω­τικό κέντρο του κράτους των Ιωαν­νι­τών στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο, ενώ η Κως, η Κάλυ­μνος και η Λέρος εντάσ­σο­νταν στο δίκτυο των κτήσεων και των οχυ­ρώ­σεών τους. Η παρου­σία των Ιωαν­νι­τών στην Κάλυμνο χρο­νο­λο­γεί­ται από τις αρχές του 14ου αιώνα και ελλη­νι­κές ιστο­ρι­κές πηγές έχουν ήδη κατα­γρά­ψει την Κω, την Κάλυμνο, τη Λέρο και τη Νίσυρο ως τμήματα κοινής διοι­κη­τι­κής οργά­νω­σης.

Αυτό που προ­σφέ­ρει το οθω­μα­νικό μητρώο είναι η δυνα­τό­τητα να εξε­τα­στεί η λει­τουρ­γία των κάστρων μέσα από τον πραγ­μα­τικό εξο­πλι­σμό που υπήρχε σε αυτά.

Στην περί­πτωση της Κω, τα στοι­χεία οδηγούν τους ερευ­νη­τές στο συμπέ­ρα­σμα ότι το νησί είχε κεντρική θέση στο περι­φε­ρειακό σύστημα άμυνας. Στο μητρώο κατα­γρά­φε­ται μεγάλη ποι­κι­λία πυρο­βό­λων όπλων, φορητού οπλι­σμού και υλικών που σχε­τί­ζο­νταν με την παρα­σκευή και τη χρήση πυρί­τι­δας. Η εικόνα αυτή συν­δέ­ε­ται από τους συγ­γρα­φείς τόσο με τη γεω­γρα­φική θέση του νησιού όσο και με τον ρόλο του στην προ­στα­σία των θαλάσ­σιων δια­δρο­μών γύρω από τη Ρόδο.

Δια­φο­ρε­τική ήταν η εικόνα στην Κάλυμνο. Στις κατα­γρα­φές περι­λαμ­βά­νο­νται 15 σιδε­ρέ­νια πυρο­βόλα, μαζί με ελα­φρύ­τερα πυρο­βόλα, του­φέ­κια και άλλο στρα­τιω­τικό υλικό. Οι συγ­γρα­φείς εκτι­μούν ότι η σύνθεση αυτού του οπλι­σμού παρα­πέ­μπει σε μια φρουρά με μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία και σε ένα κάστρο που λει­τουρ­γούσε ως ενδιά­μεσο σημείο του αμυ­ντι­κού δικτύου.

Στη Λέρο, αντί­στοιχα, το μητρώο κατα­γρά­φει σημα­ντικό αριθμό φορητών όπλων και μικρό­τε­ρων πυρο­βό­λων. Η γεω­γρα­φία του νησιού και τα φυσικά του λιμάνια είχαν ιδιαί­τερη σημασία για τον έλεγχο των θαλάσ­σιων περα­σμά­των. Η μελέτη εντάσ­σει τη Λέρο στις προ­ω­θη­μέ­νες θέσεις του συστή­μα­τος που συμπλή­ρωνε την άμυνα της Ρόδου.

Στην Αλι­καρ­νασσό οι κατα­γρα­φές δεί­χνουν δια­φο­ρε­τική λει­τουρ­γία, με μεγα­λύ­τερο βάρος στον ανε­φο­δια­σμό και στη συγκέ­ντρωση πολε­μο­φο­δίων. Για τους ερευ­νη­τές, η κατα­νομή αυτή δείχνει ότι τα τέσσερα κάστρα δεν απο­τε­λού­σαν απλώς ανε­ξάρ­τη­τες οχυρές θέσεις. Είχαν δια­φο­ρε­τι­κές απο­στο­λές μέσα σε ένα δίκτυο που προ­σαρ­μο­ζό­ταν στη γεω­γρα­φία και στις στρα­τιω­τι­κές ανάγκες της περιο­χής.

Εδώ βρί­σκε­ται και το βασικό συμπέ­ρα­σμα της εργα­σίας. Η Κως εμφα­νί­ζε­ται ως σημα­ντι­κός αμυ­ντι­κός κόμβος, η Αλι­καρ­νασ­σός ως σημείο ανε­φο­δια­σμού, ενώ η Κάλυ­μνος και η Λέρος λει­τουρ­γού­σαν περισ­σό­τερο ως ενδιά­με­σες και προ­ω­θη­μέ­νες θέσεις. Οι ποσό­τη­τες όπλων και πολε­μο­φο­δίων οδηγούν επίσης τους συγ­γρα­φείς στην εκτί­μηση ότι είχε προη­γη­θεί ουσια­στική προ­ε­τοι­μα­σία των Ιωαν­νι­τών ενόψει της οθω­μα­νι­κής εκστρα­τείας του 1522.

Η τουρ­κική μελέτη δεν προ­τεί­νει, πάντως, δια­φο­ρε­τική ιστο­ρική εκδοχή από εκείνη που συνα­ντά­ται στην ελλη­νική και τη διεθνή βιβλιο­γρα­φία ως προς την παρου­σία των Ιωαν­νι­τών και την οργά­νωση των νησιω­τι­κών τους κτήσεων. Ελλη­νι­κές μελέτες έχουν κατα­γρά­ψει εδώ και χρόνια τη σύνδεση της Κω, της Καλύ­μνου και της Λέρου με τη Ρόδο και τις δια­δο­χι­κές οθω­μα­νι­κές επι­δρο­μές που είχαν προη­γη­θεί της τελικής κατά­κτη­σης.

Η δια­φο­ρο­ποί­ηση βρί­σκε­ται περισ­σό­τερο στην οπτική και στην πηγή. Οι Τούρκοι ερευ­νη­τές προ­σεγ­γί­ζουν την περίοδο μέσα από την οθω­μα­νική κατά­κτηση και τη σημασία της για την ισχύ της Αυτο­κρα­το­ρίας στη Μεσό­γειο. Αυτό δηλώ­νε­ται και στο ίδιο το άρθρο, όπου η κατά­κτηση της Ρόδου και των εξαρ­τώ­με­νων περιο­χών της το 1522 συν­δέ­ε­ται με τον αντα­γω­νι­σμό για την κυριαρ­χία στη Μεσό­γειο.

Ως προς τα γεγο­νότα και τον ρόλο των νησιών, όμως, δεν προ­κύ­πτει αντι­πα­ρά­θεση με την ελλη­νική ιστο­ριο­γρα­φία. Το νέο στοι­χείο είναι ότι ένα οθω­μα­νικό διοι­κη­τικό έγγραφο δίνει τη δυνα­τό­τητα να εξε­τα­στεί με μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια τι υπήρχε μέσα στα κάστρα όταν άλλαξαν χέρια και, μέσα από αυτό, να εκτι­μη­θεί η στρα­τιω­τική λει­τουρ­γία κάθε θέσης.

Πρό­κει­ται ουσια­στικά για μια κατα­γραφή της επό­με­νης ημέρας της κατά­κτη­σης, κανόνια, του­φέ­κια, πυρο­μα­χικά, πρώτες ύλες και στρα­τιω­τικά εφόδια περνούν στο οθω­μα­νικό μητρώο και, πέντε αιώνες αργό­τερα, χρη­σι­μο­ποιού­νται για να συμπλη­ρώ­σουν την εικόνα ενός αμυ­ντι­κού συστή­μα­τος που εκτει­νό­ταν πολύ πέρα από τα τείχη της Ρόδου.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.