Η μεγάλη θάλασσα της Ευρώπης

« Η Με­σό­γειος γέν­νη­σε τον κόσμο»

(Άντερς Λου­στ­γκάρ­τεν, «Λα­μπε­ντού­ζα»)

Στην Ευ­ρώ­πη ξε­χνά­με ότι εί­μα­στε – με­τα­ξύ άλλων – και οι ”συν­θή­κες” μας. Εί­μα­στε οι ”συμ­φω­νί­ες” μας.

Και μετά την συν­θή­κη του Μά­α­στριχ ξε­χνά­με συχνά -πυκνά ότι εμείς στο Νότο της Ευ­ρώ­πης έχου­με δια­μορ­φω­θεί πολύ, ως σύγ­χρο­νοι ευ­ρω­παϊ­κοί λαοί, από συμ­βο­λή βα­σι­κών θε­σμι­κών πλαι­σί­ων (όπως η Δια­δι­κα­σία της Βαρ­κε­λώ­νης, η Ευ­ρω­παϊ­κή Πο­λι­τι­κή Γει­το­νί­ας, η Ένωση για τη Με­σό­γειο και το «Νέο Σύμ­φω­νο για τη Με­σό­γειο»)

Η ακού­ρα­στη στα θε­σμι­κά επί­δι­κα διε­θνο­λό­γος Ελευ­θε­ρία Φτα­κλά­κη, με την διό­πτρα της και την ανα­λυ­τι­κή της επι­μο­νή, μά­χι­μη απέ­να­ντι στην διά­χυ­τη κοι­νω­νι­κά θε­σμι­κή αγνω­σία για το ευ­ρω­παϊ­κό φα­ντα­σια­κό και ιδε­ώ­δες, δεν στα­χυο­λο­γεί απλά τα από­κρυ­φα των ευ­ρω­με­σο­γεια­κών σχέ­σε­ων κατά την πε­ρί­ο­δο 1995-2025.

Του Ηλία Κα­ρα­βό­λια 

Αλλά εμ­βα­θύ­νει στο πρό­σφα­το βι­βλίο της την ”μέ­θο­δο”( περί αυτού πρό­κει­ται)  με την οποία Η ΕΕ έτρε­ξε από το 1995 και μετά την νέα μορφή σύν­δε­σης και συ­νερ­γα­σί­ας με τις χώρες της Νό­τιας και Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου.

Η συγ­γρα­φέ­ας κάνει κάτι πρω­το­πο­ρια­κό : εξα­ντλεί την δια­χρο­νι­κή στρα­τη­γι­κή των ευ­ρω­με­σο­γεια­κών σχέ­σε­ων και φθά­νει μέχρι και στην ανά­λυ­ση επιρ­ρο­ής  από την ασύμ­με­τρη(σωστά το επι­ση­μαί­νει) πε­ρι­φε­ρεια­κή ολο­κλή­ρω­ση της Αφρι­κής.

Αφού επι­μέ­νει στην εμ­βά­θυν­ση της κα­τα­λυ­τι­κής συν­θή­κης της Βαρ­κε­λώ­νης, και αφού εξη­γεί άγνω­στα για το ευρύ κοινό πε­ριε­χό­με­να της, εξη­γεί με πλη­θώ­ρα στοι­χεί­ων, πο­λι­τι­κών γε­γο­νό­των, δια­κη­ρύ­ξε­ων, δια­δι­κα­σιών αλλά και μη­χα­νι­σμών ”τε­χνο­γνω­σί­ας”, πως φθά­σα­με στο ”Νέο Σύμ­φω­νο για την Με­σό­γειο”(2025).

Κα­τα­φέρ­νει φυ­σι­κά – με κόπο και για τον ανα­γνώ­στη – να ει­σέλ­θει σε πε­ριο­χές δύ­σβα­τες σχε­τι­κά με το θε­σμι­κό πε­ριε­χό­με­νο των συμ­φω­νη­θέ­ντων από την συ­νερ­γα­σία κε­ντρι­κής – πε­ρι­φε­ρεια­κής ευ­ρω­παϊ­κής ηγε­σί­ας.

Ως πο­λι­τι­κή προ­σω­πι­κό­τη­τα, εκτός από την ακα­δη­μαϊ­κή της σκέψη, ξε­δι­πλώ­νει και το χα­μέ­νο, το ελ­λει­πτι­κό εκεί­νο στοι­χείο που σή­με­ρα μας ”δυ­σφο­ρεί” ως κράτη – μέλη, με ευ­θύ­νη δική μας κυ­ρί­ως : ότι έπρε­πε  να εί­μα­στε ”στρα­τη­γι­κοί δρώ­ντες” και όχι απλά συμ­με­τέ­χο­ντα κράτη στα εγ­χει­ρή­μα­τα των δια­κη­ρύ­ξε­ων και των συμ­φω­νιών της ευ­ρω­με­σο­γεια­κής συ­νερ­γα­σί­ας.

Πρέ­πει να πω ως ανα­γνώ­στης ότι αν δεν εμ­βα­θύ­νει κα­νείς στο βι­βλίο, δεν θα νιώ­σει τόσο τις προ­σπά­θειες όσο και τις δυ­σκο­λί­ες συ­γκρό­τη­σης του οποί­ου  συ­νε­κτι­κού δε­σμού σή­με­ρα με­τα­ξύ Βρυ­ξελ­λών και με­σο­γεια­κής πε­ρι­φέ­ρειας.

Η συγ­γρα­φέ­ας σε αυτό το συ­γκε­κρι­μέ­νο θέμα κάνει το εξής : ενώ­νει νοη­μα­τι­κά, και συ­νε­κτι­κά θα έλεγα,  ενω­σια­κές επι­λο­γές, και εθνι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Πα­ράλ­λη­λα, σε δυο ολό­κλη­ρα κε­φά­λαια προ­σπα­θεί να δει αν αυτά τα δυο ζη­τού­με­να( επι­λο­γές -συμ­φέ­ρο­ντα) αλ­λη­λε­ε­πι­δρούν και δο­κι­μά­ζουν τα όρια τους – δη­λα­δή τις ασυ­νεί­δη­τες πε­ριο­χές με­τα­ξύ ευ­ρω­παϊ­κού και εθνι­κού ιδε­ώ­δους ( όπως αυτό φυ­σι­κά αφορά τις με­σο­γεια­κές χώρες)

Στο πλαί­σιο αυτό, σωστά κατα την γνώμη μου η Φτα­κλά­κη επι­λέ­γει την Γαλ­λία ως με­λέ­τη πε­ρί­πτω­σης, ως χώρα με στο­χιεία ικανά στην δι­πλω­μα­τι­κή και ευ­ρω­παϊ­κή της ιστο­ρία για μια συ­γκρι­τι­κή ανά­λυ­ση (το ίδιο κάνει και με την Ισπα­νία, αλλά σε μι­κρό­τε­ρο βαθμό και χα­μη­λό­τε­ρη έντα­ση νο­ή­μα­τος)

Ο στό­χος της είναι κάπως πο­λύ­πλευ­ρος και τολ­μη­ρός : θέλει να βγει από το στενό οι­κο­νο­μι­κό-πο­λι­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο των ευ­ρω­με­σο­γεια­κών σχέ­σε­ων ( ίσως μπο­ρού­σε να το ανα­λύ­σει και βα­θύ­τε­ρα ώστε να προ­σελ­κύ­σει επι­πλέ­ον εν­δια­φέ­ρον και έξτρα ανα­γνω­στι­κό κοινό)

Στόχο έχει την ανά­δει­ξη μο­τί­βων θε­σμι­κής λει­τουρ­γί­ας και μη­χα­νι­κής, δη­λα­δή ομοιο­τή­των και δια­φο­ρών σε εθνι­κά μο­ντέ­λα δια­κυ­βέρ­νη­σης και στο κατα πόσο συμ­βάλ­λουν στην δια­μόρ­φω­ση  ευ­ρω­με­σο­γεια­κής πο­λι­τι­κής.

Πάντα στα γρα­πτά της η συγ­γρα­φέ­ας πιά­νει τον σφυγ­μό της επο­χής και στο βι­βλίο της αυτό κα­τα­λή­γει με το πως δρα ο αντί­κτυ­πος των σύγ­χρο­νων γε­ω­πο­λι­τι­κών κρί­σε­ων στην πε­ριο­χή στη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Με­σό­γειο -από τις συ­γκρού­σεις στην ευ­ρύ­τε­ρη Μέση Ανα­το­λή έως την προ­σφυ­γι­κή-με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση.

Η συγ­γρα­φέ­ας κυ­νη­γά­ει επί­μο­να στο βι­βλίο της – όπως και στα προη­γού­με­να – την ”στρα­τη­γι­κή αυ­το­νο­μία” της ΕΕ, και φυ­σι­κά ξέρει καλά( με­λε­τά­ει πολύ και πει­θαρ­χη­μέ­να- φαί­νε­ται αυτό) τα εν­δο­γε­νή όρια της θε­σμι­κής υπερ­δο­μής στην Ευ­ρώ­πη, και επι­μέ­νει πάντα να την ανα­δει­κνύ­ει ως ”χα­μέ­νο” φορ­τίο της ευ­ρω­παι­κής μας σκέ­ψης….