Στάθης Μανουσάκης: «Ο Πολιτισμός δεν ανήκει σε καμία Δημοτική Αρχή, ανήκει στην Κοινωνία!»

Κύριε Μανου­σάκη, ο Πολι­τι­σμός είναι ένας τομέας στον οποίο η Δημο­τική Αρχή έχει δώσει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα. Ποιες είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τες που έχετε θέσει;

Πράγ­ματι, ο πολι­τι­σμός είναι ένας τομέας στον οποίο τόσο ο δήμαρ­χός μας Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης όσο και η Δημο­τική Αρχή έχουν δώσει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα. Για εμάς ο πολι­τι­σμός δεν είναι πολυ­τέ­λεια, είναι ο τρόπος με τον οποίο μια κοι­νω­νία γνω­ρί­ζει το παρελ­θόν της, κατα­νοεί το παρόν της και χτίζει το μέλλον της. Με αυτή τη φιλο­σο­φία πορευό­μα­στε από την πρώτη ημέρα της θητείας, έχοντας θέσει κάποιες βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες.

Ο σχε­δια­σμός μας στη­ρί­ζε­ται σε τέσ­σε­ρις βασι­κούς άξονες:

Πρώτος άξονας είναι η ενί­σχυση των πολι­τι­στι­κών δομών του Δήμου. Το Δημο­τικό Ωδείο, η Δημο­τική Σχολή Χορού, οι χορω­δίες, τα καλ­λι­τε­χνικά εργα­στή­ρια που λει­τουρ­γούν όχι μόνο στην πόλη αλλά και στις δημο­τι­κές ενό­τη­τες, καθώς και οι φιλαρ­μο­νι­κές της Ρόδου, του Αρχαγ­γέ­λου, των Αφάντου και των Καλυ­θιών απο­τε­λούν ζωντα­νές κυψέλες δημιουρ­γίας. Ενδει­κτικά, να σας αναφέρω ότι στα 18 τμήματα του Δημο­τι­κού Ωδείου φοιτούν πάνω από 250 μαθητές, στα 12 τμήματα της Δημο­τι­κής Σχολής Χορού πάνω από 200 μαθητές και στα καλ­λι­τε­χνικά μας εργα­στή­ρια πάνω από 220 άτομα. Όλοι αυτοί, καθώς και εκα­το­ντά­δες χορωδοί και μέλη των φιλαρ­μο­νι­κών μας, απο­τε­λούν μια μονα­δική βάση των πολι­τι­στι­κών μας δομών. Μέσα από αυτές καλ­λιερ­γού­νται η μουσική παιδεία, η καλ­λι­τε­χνική έκφραση και η δημιουρ­γι­κό­τητα εκα­το­ντά­δων παιδιών και νέων του νησιού.

Δεύ­τε­ρος άξονας είναι η ουσια­στική στήριξη των πολι­τι­στι­κών συλ­λό­γων, πάντα σε στενή συνερ­γα­σία με την Ομο­σπον­δία Πολι­τι­στι­κών Συλ­λό­γων Ρόδου. Οι σύλ­λο­γοι είναι οι θεμα­το­φύ­λα­κες της παρά­δο­σης, της τοπικής ιστο­ρίας και της συλ­λο­γι­κής μας μνήμης. Είναι ιδιαί­τερα αισιό­δοξο το γεγονός ότι τα τελευ­ταία χρόνια βλέ­πουμε ολοένα και περισ­σό­τε­ρους νέους ανθρώ­πους να συμ­με­τέ­χουν ενεργά στους συλ­λό­γους των χωριών τους, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι η παρά­δοση δεν ανήκει στο χθες, αλλά συνε­χί­ζει να εμπνέει το σήμερα και το αύριο.

Τρίτος άξονας είναι η ενί­σχυση της σύγ­χρο­νης καλ­λι­τε­χνι­κής δημιουρ­γίας μέσα από μεγάλες διορ­γα­νώ­σεις που έχουν πλέον καθιε­ρω­θεί και προσ­δί­δουν στη Ρόδο εξω­στρέ­φεια και διεθνή ανα­γνώ­ριση. Τα δύο Διεθνή Φεστι­βάλ Τζαζ, το Φεστι­βάλ Πολυ­φω­νίας, το Διεθνές Φεστι­βάλ Σύγ­χρο­νου Χορού Dance Laboratory, η Έκθεση σύγ­χρο­νης Κερα­μει­κής Biennale, οι συναυ­λίες της Κρα­τι­κής Ορχή­στρας Αθηνών και του Διε­θνούς Φεστι­βάλ Ρόδου, το Διεθνές Φόρουμ Πιάνου Ρόδου, το Φεστι­βάλ Ροδίων Καλ­λι­τε­χνών, το Μεσαιω­νικό Φεστι­βάλ και πολλές ακόμη διορ­γα­νώ­σεις απο­τε­λούν σημεία ανα­φο­ράς για το πολι­τι­στικό γίγνε­σθαι του τόπου μας.

Ο τέταρ­τος άξονας αφορά τη δημιουρ­γία νέων θεσμών. Η ανα­βί­ωση των Ανθε­στη­ρίων, η επι­στροφή του Καρ­να­βα­λιού και φέτος, η διορ­γά­νωση του 1ου Φεστι­βάλ Θεάτρου Ερα­σι­τε­χνι­κών Ομάδων Ρόδου απο­τε­λούν πρω­το­βου­λίες που δεν θέλουμε να είναι απο­σπα­σμα­τι­κές. Στόχος μας είναι να εξε­λίσ­σο­νται κάθε χρόνο, να απο­κτούν μεγα­λύ­τερη δυνα­μική και να γίνουν θεσμοί που ήρθαν για να μείνουν και θα ανήκουν στους πολίτες. Γιατί οι εκδη­λώ­σεις ολο­κλη­ρώ­νο­νται… Οι θεσμοί, όμως, μένουν!

Πολλές από τις απο­φά­σεις που αφορούν στον Πολι­τι­σμό έχουν απο­τε­λέ­σματα που φαί­νο­νται σε βάθος χρόνου. Ποιες βάσεις θεω­ρείτε σημα­ντικό να μπουν σήμερα, ώστε να υπάρχει συνέ­χεια και μετά τη θητεία της σημε­ρι­νής Δημο­τι­κής Αρχής;

Πιστεύω ότι η μεγα­λύ­τερη επι­τυ­χία μιας Δημο­τι­κής Αρχής δεν είναι ο αριθμός των εκδη­λώ­σεων που θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει. Είναι να δημιουρ­γή­σει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε το έργο που ξεκινά σήμερα να συνε­χί­σει να εξε­λίσ­σε­ται και τα επόμενα χρόνια, ανε­ξάρ­τητα από τα πρόσωπα που θα βρί­σκο­νται κάθε φορά στη διοί­κηση. Προς αυτήν την κατεύ­θυνση κινού­μα­στε και εμείς.

Για εμάς, συνέ­χεια σημαί­νει ισχυρές δομές, στα­θε­ρές συνερ­γα­σίες και ενεργή συμ­με­τοχή της κοι­νω­νίας των πολιτών. Ο Δήμος οφείλει να στη­ρί­ζει, να συντο­νί­ζει και να δημιουρ­γεί τις κατάλ­λη­λες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Ο Πολι­τι­σμός, όμως, γεν­νιέ­ται μέσα από τους ανθρώ­πους. Από τους συλ­λό­γους, τους καλ­λι­τέ­χνες, τους εκπαι­δευ­τι­κούς, τους εθε­λο­ντές και όλους όσοι αφιε­ρώ­νουν χρόνο, γνώση και μεράκι για να κρατούν ζωντανή τη δημιουρ­γία.

Γι’ αυτό δίνουμε ιδιαί­τερη βαρύ­τητα στη δημιουρ­γία θεσμών, στην ενί­σχυση των συνερ­γειών και στην καλ­λιέρ­γεια σχέσεων εμπι­στο­σύ­νης με όλους τους φορείς. Όταν η κοι­νω­νία αισθά­νε­ται ότι συμ­με­τέ­χει ουσια­στικά και δεν λει­τουρ­γεί απλώς ως θεατής, τότε δημιουρ­γού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για έργα που έχουν διάρ­κεια και ουσια­στικό απο­τύ­πωμα. Δεν μας ενδια­φέ­ρει να αφή­σουμε πίσω μας έναν απο­λο­γι­σμό γεμάτο αριθ­μούς. Μας ενδια­φέ­ρει να αφή­σουμε γερές βάσεις που θα έχουν διάρ­κεια και πάνω στις οποίες θα μπο­ρέ­σουν να χτίσουν και οι επό­με­νοι. Είναι καθήκον μας ο καθένας να βάλει το δικό του λιθα­ράκι στον πολι­τι­σμό του νησιού.

Ο Πολι­τι­σμός απο­τε­λεί ένα ιδιαί­τερα σημα­ντικό κομμάτι της ταυ­τό­τη­τας της Ρόδου. Πώς αντι­λαμ­βά­νε­στε εσείς τον ρόλο που μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει στην ανά­πτυξη του νησιού και στην καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων του;

Η Ρόδος από τη φύση της είναι ένας τόπος με μονα­δική ιστο­ρική και πολι­τι­στική δια­δρομή. Εδώ, για αιώνες, συνα­ντή­θη­καν δια­φο­ρε­τι­κοί λαοί, πολι­τι­σμοί και θρη­σκείες, αφή­νο­ντας το απο­τύ­πωμά τους στην ιστορία και στη φυσιο­γνω­μία του νησιού. Αυτή η πολυ­πο­λι­τι­σμική κλη­ρο­νο­μιά απο­τε­λεί ένα ανε­κτί­μητο πλε­ο­νέ­κτημα, αλλά από μόνη της δεν αρκεί.

Η δική μας ευθύνη είναι τόσο η ανά­δειξη της πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς όσο και το να συνε­χί­σουμε να παρά­γουμε σύγ­χρονο Πολι­τι­σμό. Να δημιουρ­γούμε ευκαι­ρίες έκφρα­σης για τους καλ­λι­τέ­χνες, να δίνουμε χώρο στους νέους ανθρώ­πους να δημιουρ­γή­σουν, να ενι­σχύ­ουμε τις τοπικές πρω­το­βου­λίες και να καλ­λιερ­γούμε τη συμ­με­τοχή των πολιτών στην πολι­τι­στική ζωή του τόπου.

Ο Πολι­τι­σμός δεν πρέπει να αφορά μόνο όσους ανε­βαί­νουν στη σκηνή. Πρέπει να αφορά όλους. Τον μαθητή που θα παρα­κο­λου­θή­σει μια θεα­τρική παρά­σταση, τον νέο που θα συμ­με­τά­σχει σε μια χορωδία ή σε ένα καλ­λι­τε­χνικό εργα­στήρι, τον εθε­λο­ντή που θα στη­ρί­ξει μια διορ­γά­νωση, τον επι­σκέ­πτη που θα γνω­ρί­σει τη Ρόδο μέσα από τις παρα­δό­σεις και τη σύγ­χρονη δημιουρ­γία της.

Παράλ­ληλα, ο Πολι­τι­σμός απο­τε­λεί κι έναν σημα­ντικό ανα­πτυ­ξιακό πυλώνα. Ενι­σχύει την εξω­στρέ­φεια του νησιού, εμπλου­τί­ζει το του­ρι­στικό μας προϊόν, δημιουρ­γεί συνερ­γα­σίες και προ­σφέ­ρει νέες δυνα­τό­τη­τες στους ανθρώ­πους του τόπου μας. Η Ρόδος έχει όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις να απο­τε­λεί σημείο ανα­φο­ράς όχι μόνο για την ιστορία της, αλλά και για τη σύγ­χρονη πολι­τι­στική της παρα­γωγή.

Πείτε μας για την υπο­ψη­φιό­τητα της Ρόδου για τον τίτλο της Μεσο­γεια­κής Πρω­τεύ­ου­σας Πολι­τι­σμού και Δια­λό­γου, τον φάκελο που προ­ε­τοι­μά­σατε και τις προσ­δο­κίες σας ενόψει της ανα­κοί­νω­σης των απο­τε­λε­σμά­των.

Η υπο­ψη­φιό­τητα της Ρόδου για τον τίτλο της Μεσο­γεια­κής Πρω­τεύ­ου­σας Πολι­τι­σμού και Δια­λό­γου 2028 απο­τε­λεί μια ιδιαί­τερα σημα­ντική ευκαι­ρία για τον τόπο μας. Δεν διεκ­δι­κούμε απλώς έναν διεθνή τίτλο. Διεκ­δι­κούμε τη δυνα­τό­τητα να ανα­δεί­ξουμε τη Ρόδο ως έναν σύγ­χρονο τόπο Πολι­τι­σμού, Συνερ­γα­σίας και Δια­λό­γου στη Μεσό­γειο.

Από την πρώτη στιγμή θελή­σαμε ο φάκελος της υπο­ψη­φιό­τη­τας να εκφρά­ζει ολό­κληρη την τοπική κοι­νω­νία. Για τον λόγο αυτό επι­λέ­ξαμε μια ανοιχτή δια­δι­κα­σία, με τη συμ­με­τοχή πολι­τι­στι­κών φορέων, συλ­λό­γων, καλ­λι­τε­χνών και ενεργών πολιτών. Πιστεύ­ουμε ότι ο Πολι­τι­σμός χτί­ζε­ται μέσα από συνέρ­γειες και όχι πίσω από κλει­στές πόρτες.

Είμαστε αρκετά αισιό­δο­ξοι πως η Ρόδος θα κατα­κτή­σει τον τίτλο, κάτι που θα το ξέρουμε στις 28 Νοεμ­βρίου. Ωστόσο, ανε­ξάρ­τητα από το απο­τέ­λε­σμα, θεωρώ ότι έχουμε ήδη πετύχει κάτι πολύ σημα­ντικό: δημιουρ­γή­σαμε ένα κοινό όραμα για τον πολι­τι­σμό της Ρόδου και φέραμε κοντά ανθρώ­πους που μοι­ρά­ζο­νται την ίδια αγάπη για τον τόπο τους. Αυτή είναι ίσως η σημα­ντι­κό­τερη παρα­κα­τα­θήκη αυτής της προ­σπά­θειας.

Το 1ο Φεστι­βάλ Θεάτρου Ερα­σι­τε­χνι­κών Ομάδων Ρόδου απο­τε­λεί ομο­λο­γου­μέ­νως μία ιδιαί­τερα ευχά­ρι­στη έκπληξη. Πώς ξεκί­νησε αυτή η πρω­το­βου­λία;

Όλοι γνω­ρί­ζουμε πως η Ρόδος δια­θέ­τει εξαι­ρε­τι­κές ερα­σι­τε­χνι­κές θεα­τρι­κές ομάδες, με ανθρώ­πους που υπη­ρε­τούν το θέατρο εδώ και πολλά χρόνια με αγάπη και αφο­σί­ωση. Θεω­ρή­σαμε, λοιπόν, ότι είχε έρθει η στιγμή να δημιουρ­γη­θεί ένας θεσμός που θα τις ενώσει, θα ανα­δεί­ξει το έργο τους και θα δώσει στο κοινό την ευκαι­ρία να γνω­ρί­σει ακόμη καλύ­τερα τη θεα­τρική δημιουρ­γία του τόπου μας. Μια πρω­το­βου­λία που ξεκί­νησε από τον προ­κά­τοχό μου, τον Γιώργο τον Τόππο, και τη συνε­χί­σαμε με την καθο­δή­γηση των θεα­τρι­κών ομάδων, φτά­νο­ντας στην πραγ­μα­το­ποί­ηση του 1ου Φεστι­βάλ Θεάτρου. Το Φεστι­βάλ αυτό δεν είναι μόνο μια σειρά παρα­στά­σεων. Είναι μια γιορτή συνερ­γα­σίας. Είναι μια ευκαι­ρία γνω­ρι­μίας, δημιουρ­γι­κής συνά­ντη­σης και εκπαί­δευ­σης των θεα­τρι­κών ομάδων. Είναι μια ανοιχτή πρό­σκληση προς όλους τους πολίτες να έρθουν ακόμη πιο κοντά στο θέατρο.

Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο αυτό Φεστι­βάλ είναι αφιε­ρω­μένο στη μνήμη του Ζαχαρία Αγγε­λά­κου, ενός ανθρώ­που που υπη­ρέ­τησε με πάθος το ερα­σι­τε­χνικό θέατρο και άφησε το δικό του ξεχω­ρι­στό απο­τύ­πωμα στα πολι­τι­στικά δρώμενα της Ρόδου. Οι νέοι θεσμοί οφεί­λουν να κοιτούν μπροστά, χωρίς ποτέ να ξεχνούν εκεί­νους που άνοιξαν τον δρόμο.

Η μεγάλη συμ­με­τοχή των θεα­τρι­κών ομάδων και η θερμή αντα­πό­κριση του κόσμου, γεμί­ζο­ντας καθη­με­ρινά το Δημο­τικό μας Θέατρο, επι­βε­βαί­ω­σαν ότι αυτή η πρω­το­βου­λία αγκα­λιά­στηκε από την τοπική κοι­νω­νία. Στόχος μας είναι το Φεστι­βάλ να εξε­λι­χθεί σε έναν σταθερό πολι­τι­στικό θεσμό, που κάθε χρόνο θα μεγα­λώ­νει, θα εμπλου­τί­ζε­ται και θα δίνει ακόμη περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες έκφρα­σης και δημιουρ­γίας στις ερα­σι­τε­χνι­κές θεα­τρι­κές ομάδες της Ρόδου, με όραμα τα επόμενα χρόνια να το δούμε και στο Εθνικό μας Θέατρο.

Τι άλλο σχε­διά­ζετε, κύριε Μανου­σάκη;

Η Διεύ­θυνση Πολι­τι­σμού σχε­διά­ζει και υλο­ποιεί καθη­με­ρινά ποι­κί­λες δράσεις, πάντοτε σε συνερ­γα­σία με τους πολι­τι­στι­κούς φορείς, τους συλ­λό­γους και τις τοπικές κοι­νω­νίες. Αυτή την περίοδο προ­ε­τοι­μα­ζό­μα­στε για τις Γιορτές των Χρι­στου­γέν­νων, με τον εορ­τα­στικό στο­λι­σμό της πόλης να βρί­σκε­ται ήδη σε εξέλιξη σε συνερ­γα­σία με τις Τεχνι­κές Υπη­ρε­σίες του Δήμου, ενώ παράλ­ληλα καταρ­τί­ζε­ται το καλ­λι­τε­χνικό πρό­γραμμα των εκδη­λώ­σεων τόσο στην πόλη της Ρόδου όσο και στις δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες.

Παράλ­ληλα, υλο­ποιούμε ένα πρό­γραμμα μου­σι­κής προ­παι­δείας στα νηπια­γω­γεία του νησιού, μια πρω­το­βου­λία που φιλο­δο­ξούμε να καθιε­ρώ­σουμε και να επε­κτεί­νουμε στα­διακά και στα δημο­τικά σχολεία. Πιστεύ­ουμε ότι η επαφή των παιδιών με τον Πολι­τι­σμό πρέπει να ξεκινά από τις μικρές ηλικίες, γιατί έτσι καλ­λιερ­γού­νται η δημιουρ­γι­κό­τητα, η αισθη­τική και η ενεργή συμ­με­τοχή τους στην κοι­νω­νία.

Συνε­χί­ζουμε να επεν­δύ­ουμε στην ενί­σχυση των πολι­τι­στι­κών δομών, στη στήριξη των συλ­λό­γων και των δημιουρ­γών, αλλά και στη δημιουρ­γία πρω­το­βου­λιών που θα απο­κτή­σουν συνέ­χεια και θα εξε­λι­χθούν σε θεσμούς με διάρ­κεια στον χρόνο. Στο τέλος της ημέρας, δεν έχει σημασία μόνο πόσες εκδη­λώ­σεις διορ­γά­νωσε μια Δημο­τική Αρχή. Σημασία έχει τι αφήνει πίσω της. Αν αφή­σουμε θεσμούς που θα αντέ­ξουν στον χρόνο και περισ­σό­τε­ρους νέους ανθρώ­πους να συμ­με­τέ­χουν ενεργά στον Πολι­τι­σμό, τότε θα έχουμε πετύχει τον στόχο μας. Γιατί ο Πολι­τι­σμός δεν ανήκει σε καμία Δημο­τική Αρχή, ο πολι­τι­σμός έχει συνέ­χεια… Και ανήκει στην Κοι­νω­νία!