Τι αλλάζει με τον νέο νόμο για τους ψυχολόγους: Πώς ξεχωρίζουν από τους ψυχοθεραπευτές και τους συμβούλους ψυχικής υγείας

Ποιος είναι ψυχο­λό­γος, πώς μπορεί ο πολίτης να δια­κρί­νει τον ψυχο­λόγο από τον ψυχο­θε­ρα­πευτή ή τον σύμ­βουλο ψυχικής υγείας και τι πρέπει να γνω­ρί­ζει πριν ανα­ζη­τή­σει υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας; Τα ερω­τή­ματα αυτά απο­κτούν ιδιαί­τερη σημασία μετά την ψήφιση του νόμου για τη σύσταση του Πανελ­λή­νιου Συλ­λό­γου Ψυχο­λό­γων ως Νομικού Προ­σώ­που Δημο­σίου Δικαίου, που δια­μορ­φώ­νει νέο πλαίσιο για την άσκηση του επαγ­γέλ­μα­τος.

Στόχος της νέας ρύθ­μι­σης είναι η ενιαία εκπρο­σώ­πηση του κλάδου, η ενί­σχυση του ελέγχου και της δεο­ντο­λο­γίας, αλλά και η προ­στα­σία των πολιτών που ανα­ζη­τούν υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνο­μί­λησε με την Ευγενία Γεωρ­γάκα, καθη­γή­τρια Ψυχο­λο­γίας στο Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης και μέλος της Ελλη­νι­κής Ψυχο­λο­γι­κής Εται­ρείας, για το τι αλλάζει με το νέο θεσμικό πλαίσιο, ποια είναι τα όρια μεταξύ ψυχο­λό­γου, ψυχο­θε­ρα­πευτή και συμ­βού­λου ψυχικής υγείας και τι πρέπει να γνω­ρί­ζει ο πολίτης πριν επι­λέ­ξει επαγ­γελ­μα­τία ψυχικής υγείας.

«Η Ελλη­νική Ψυχο­λο­γική Εται­ρεία (ΕΛΨΕ) χαι­ρε­τί­ζει με ιδιαί­τερη ικα­νο­ποί­ηση την ψήφιση του νόμου για τη σύσταση του Πανελ­λή­νιου Συλ­λό­γου Ψυχο­λό­γων ως Νομικού Προ­σώ­που Δημο­σίου Δικαίου. Πρό­κει­ται για μια σημα­ντική θεσμική μεταρ­ρύθ­μιση, η οποία αντι­με­τω­πί­ζει μια εκκρε­μό­τητα πολλών δεκα­ε­τιών. Παρότι το επάγ­γελμα του ψυχο­λό­γου είναι νομο­θε­τικά κατο­χυ­ρω­μένο ήδη από το 1979, η συνο­λική θεσμική του οργά­νωση παρέ­μενε εκκρε­μής», ανα­φέ­ρει η Ευγενία Γεωρ­γάκα.

Τι αλλάζει με τον νέο νόμο

Σύμφωνα με την Ελλη­νική Ψυχο­λο­γική Εται­ρεία η σημα­ντι­κό­τερη αλλαγή είναι η δημιουρ­γία ενός ενιαίου θεσμι­κού φορέα, στον οποίο προ­βλέ­πε­ται η υπο­χρε­ω­τική εγγραφή των ψυχο­λό­γων που ασκούν το επάγ­γελμα. Η τήρηση ενιαίου μητρώου, η δεο­ντο­λο­γική επο­πτεία και η συγκρό­τηση πει­θαρ­χι­κών οργάνων απο­τε­λούν σημα­ντικά βήματα για τη δια­σφά­λιση της ποιό­τη­τας των ψυχο­λο­γι­κών υπη­ρε­σιών και την προ­στα­σία των πολιτών.

Ο νόμος προ­βλέ­πει επίσης την έκδοση σύγ­χρο­νου Κώδικα Ηθικής και Δεο­ντο­λο­γίας, ο οποίος οφείλει να στη­ρί­ζε­ται στις διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νες αρχές της Ψυχο­λο­γίας και να δια­σφα­λί­ζει τα δικαιώ­ματα και την αξιο­πρέ­πεια των απο­δε­κτών των υπη­ρε­σιών».

Ποιος θεω­ρεί­ται ψυχο­λό­γος

Σε ερώτηση ποιος θεω­ρεί­ται ψυχο­λό­γος, η Ευγενία Γεωρ­γάκα απαντά: «Απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για να θεω­ρεί­ται κάποιο άτομο ψυχο­λό­γος είναι η ολο­κλή­ρωση προ­πτυ­χια­κών σπουδών στην ψυχο­λο­γία και η κατοχή πτυχίου ψυχο­λο­γίας. Είναι σημα­ντικό να διευ­κρι­νι­στεί ότι η κατοχή μετα­πτυ­χια­κού τίτλου στην ψυχο­λο­γία ή σε συναφές αντι­κεί­μενο ή η παρα­κο­λού­θηση προ­γραμ­μά­των επι­μόρ­φω­σης δεν αρκούν, από μόνες τους, για την από­κτηση της ιδιό­τη­τας του ψυχο­λό­γου.

Η άσκηση του επαγ­γέλ­μα­τος του ψυχο­λό­γου προ­ϋ­πο­θέ­τει συγκε­κρι­μένα ακα­δη­μαϊκά και επαγ­γελ­μα­τικά προ­σό­ντα, όπως αυτά καθο­ρί­ζο­νται από την ισχύ­ουσα νομο­θε­σία, καθώς και τη νόμιμη άδεια ή βεβαί­ωση άσκησης επαγ­γέλ­μα­τος. Ο νέος νόμος προ­σθέ­τει την υπο­χρέ­ωση εγγρα­φής όλων των νομίμως αδειο­δο­τη­μέ­νων ψυχο­λό­γων στον Πανελ­λή­νιο Σύλλογο Ψυχο­λό­γων.

Παράλ­ληλα, ο νόμος προ­βλέ­πει ότι τα επαγ­γελ­μα­τικά δικαιώ­ματα των ψυχο­λό­γων θα προσ­διο­ρι­στούν με προ­ε­δρικό διά­ταγμα. Η ΕΛΨΕ θεωρεί ανα­γκαίο να δια­σφα­λι­στεί ένας κοινός πυρήνας επαγ­γελ­μα­τι­κών δικαιω­μά­των για όλους τους νομίμως αδειο­δο­τη­μέ­νους ψυχο­λό­γους, ο οποίος απορ­ρέει από τις βασικές σπουδές Ψυχο­λο­γίας, ενώ οι εξει­δι­κευ­μέ­νες επαγ­γελ­μα­τι­κές πράξεις πρέπει να συν­δέ­ο­νται με την αντί­στοιχη πρό­σθετη εκπαί­δευση και επαγ­γελ­μα­τική επάρ­κεια».

Πώς δια­κρί­νε­ται ο ψυχο­λό­γος από τον ψυχο­θε­ρα­πευτή και τον σύμ­βουλο ψυχικής υγείας

Η καθη­γή­τρια Ψυχο­λο­γίας στο ΑΠΘ Ευγενία Γεωρ­γάκα, εξηγεί: «Ψυχο­λό­γοι είναι άτομα που έχουν ολο­κλη­ρώ­σει προ­πτυ­χια­κές σπουδές ψυχο­λο­γίας και έχουν πτυχίο ψυχο­λο­γίας. Ψυχο­θε­ρα­πευ­τές/τριες είναι επαγ­γελ­μα­τίες ψυχικής υγείας, κυρίως ψυχί­α­τροι και ψυχο­λό­γοι, που έχουν ολο­κλη­ρώ­σει πρό­γραμμα μετα­πτυ­χια­κής ειδί­κευ­σης στην ψυχο­θε­ρα­πεία. Σύμ­βου­λοι ψυχικής υγείας είναι από­φοι­τοι διά­φο­ρων επι­στη­μο­νι­κών πεδίων σπουδών, που συνήθως σχε­τί­ζο­νται με τα επαγ­γέλ­ματα ψυχικής υγείας, που έχουν μετεκ­παι­δευ­θεί στην συμ­βου­λευ­τική ψυχικής υγείας.

Ο επαγ­γελ­μα­τι­κός τίτλος του ψυχο­λό­γου είναι κατο­χυ­ρω­μέ­νος στην Ελλάδα και δίνεται μόνο σε άτομα που κατέ­χουν νόμιμη άδεια άσκησης επαγ­γέλ­μα­τος ψυχο­λό­γου. Αντι­θέ­τως, οι επαγ­γελ­μα­τι­κοί τίτλοι του ψυχο­θε­ρα­πευτή και του συμ­βού­λου ψυχικής υγείας δεν διέ­πο­νται σήμερα από αντί­στοιχο ενιαίο σύστημα κρα­τι­κής επαγ­γελ­μα­τι­κής αδειο­δό­τη­σης.

Αυτό δεν συνε­πά­γε­ται ότι όσοι δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην ψυχο­θε­ρα­πεία και την συμ­βου­λευ­τική ψυχικής υγείας στε­ρού­νται ανα­γκα­στικά επι­στη­μο­νι­κής εκπαί­δευ­σης. Ανα­δει­κνύει, ωστόσο, την ανάγκη σαφών και επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μέ­νων κρι­τη­ρίων για την εκπαί­δευση, την επαγ­γελ­μα­τική επάρ­κεια και την ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών. Στην κατεύ­θυνση αυτή, ο νέος νόμος προ­βλέ­πει τη σύσταση Εθνικού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Ψυχο­θε­ρα­πείας και Συμ­βου­λευ­τι­κής Ψυχικής Υγείας, με επι­στη­μο­νικό, συμ­βου­λευ­τικό και γνω­μο­δο­τικό ρόλο. Το Παρα­τη­ρη­τή­ριο, μεταξύ άλλων, καλεί­ται να ορίσει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και τη δια­δι­κα­σία για την από­κτηση των τίτλων του Ψυχο­θε­ρα­πευτή και του Συμ­βού­λου Ψυχικής Υγείας».

Η ΕΛΨΕ αξιο­λο­γεί θετικά αυτή την πρω­το­βου­λία, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η αξιο­πι­στία του νέου οργάνου προ­ϋ­πο­θέ­τει επι­στη­μο­νική ανε­ξαρ­τη­σία, διε­πι­στη­μο­νική σύνθεση και διαφανή κρι­τή­ρια αξιο­λό­γη­σης της εκπαί­δευ­σης και των επαγ­γελ­μα­τι­κών προ­σό­ντων.

Τι πρέπει να γνω­ρί­ζει ο πολίτης

Σύμφωνα με την κ. Γεωρ­γάκα, «κάθε πολίτης που αναζητά ψυχο­λο­γι­κές υπη­ρε­σίες έχει δικαί­ωμα να γνω­ρί­ζει την επι­στη­μο­νική εκπαί­δευση, την επαγ­γελ­μα­τική ιδιό­τητα και τα προ­σό­ντα του προ­σώ­που στο οποίο απευ­θύ­νε­ται. Όταν ένας επαγ­γελ­μα­τίας χρη­σι­μο­ποιεί τον τίτλο του ψυχο­λό­γου, ο πολίτης μπορεί να ζητά την άδεια ή βεβαί­ωση άσκησης επαγ­γέλ­μα­τος και να ενη­με­ρώ­νε­ται για την εξει­δί­κευσή του, το είδος των υπη­ρε­σιών που παρέχει και τις αρχές δεο­ντο­λο­γίας που διέπουν τη συνερ­γα­σία τους.

Χρειά­ζε­ται, επίσης, να επι­ση­μαν­θεί ότι οι ψυχο­λο­γι­κές υπη­ρε­σίες δεν περιο­ρί­ζο­νται στον χώρο της ψυχικής υγείας. Η Ψυχο­λο­γία απο­τε­λεί αυτο­τελή επι­στήμη με εφαρ­μο­γές στην εκπαί­δευση, στην εργασία, στην υγεία και σε πολλούς ακόμη τομείς της κοι­νω­νι­κής ζωής.

Για την Ελλη­νική Ψυχο­λο­γική Εται­ρεία, η θεσμική οργά­νωση του επαγ­γέλ­μα­τος δεν απο­τε­λεί αυτο­σκοπό ούτε μπορεί να καθο­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά από επι­μέ­ρους επαγ­γελ­μα­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Η επι­τυ­χία της μεταρ­ρύθ­μι­σης θα κριθεί από την ουσια­στική εφαρ­μογή της, με σαφείς κανόνες, επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια και σεβασμό στα δικαιώ­ματα όλων των εμπλε­κο­μέ­νων. Στο επί­κε­ντρό της οφείλει να βρί­σκε­ται πρω­τί­στως ο πολίτης, η επι­στη­μο­νική εγκυ­ρό­τητα των ψυχο­λο­γι­κών υπη­ρε­σιών και το δημόσιο συμ­φέ­ρον».

Πηγή: protothema.gr