Χρήστος Ευστρατίου: «Στόχος μας ανθεκτικά νησιά απέναντι στην κλιματική κρίση»

• Από την Πολιτική Προστασία και το «ζην» της καθημερινότητας και της ασφάλειας, μέχρι την πολιτιστική ανάταση και το «ευ ζην» του τόπου μας, είμαστε παρόντες σε κάθε πτυχή της ζωής των νησιών μας”, δηλώνει ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης Δωδεκανήσου, Χρήστος Ευστρατίου σε συνέντευξή του στη «δ»

Με την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης Δωδεκανήσου και αρμόδιος για την Πολιτική Προστασία, Χρήστος Ευστρατίου, μιλά στη «δ» για το επίπεδο ετοιμότητας των νησιών, τα διδάγματα από τις μεγάλες πυρκαγιές, αλλά και τις μεγάλες προκλήσεις της επόμενης ημέρας, που δεν περιορίζονται μόνο στη φωτιά, αλλά επεκτείνονται στη λειψυδρία, τα απορρίμματα και συνολικά στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Βρισκόμαστε στην έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Σε ποια κατάσταση ετοιμότητας κ. Ευστρατίου βρίσκονται σήμερα τα Δωδεκάνησα; Υπάρχουν συγκεκριμένα νησιά που σας προκαλούν μεγαλύτερη ανησυχία λόγω ελλείψεων σε υποδομές ή προσωπικό;
Είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι από κάθε άλλη χρονιά κα. Παμπρή, αυτό είναι δεδομένο. Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς: ποτέ δεν μπορείς να πεις ότι είσαι πλήρως έτοιμος όταν έχεις να κάνεις με ακραία φαινόμενα και με νησιά που υποδέχονται εκατομμύρια επισκεπτών κάθε τουριστική περίοδο.
Στη Ρόδο, έχουν γίνει παρεμβάσεις ουσίας: καθαρισμοί, βελτίωση πρόσβασης σε κρίσιμες περιοχές, ενίσχυση αντιπυρικών ζωνών. Το ίδιο και σε άλλα νησιά.
Όμως η πραγματικότητα είναι ότι τα Δωδεκάνησα δεν είναι ένας ενιαίος χώρος — είναι δεκάδες διαφορετικές περιπτώσεις που απαιτούν μόνιμη προσοχή και πόρους.
Τα νησιά μας είναι εξ ορισμού πιο ευάλωτα στην κλιματική κρίση σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές, καθώς συνδυάζουν μια σειρά από ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: περιορισμένους φυσικούς πόρους – κυρίως το νερό, έντονη εποχική πίεση λόγω του τουρισμού και γεωγραφική απομόνωση που δυσκολεύει την άμεση αντιμετώπιση κρίσεων. Παράλληλα, τα ακραία φαινόμενα, όπως οι καύσωνες, οι έντονες βροχοπτώσεις ή οι πυρκαγιές, έχουν δυσανάλογο αντίκτυπο στις μικρές νησιωτικές μας κοινωνίες. Μία μόνο καταστροφή μπορεί να επηρεάσει συνολικά την οικονομία και την καθημερινότητα. Για αυτό και η ανθεκτικότητα των νησιών δεν είναι απλώς περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά ζήτημα επιβίωσης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Και θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι: Κανένα νησί δεν είναι εκτός του ραντάρ μας. Ίσως φαίνεται ότι το βάρος πέφτει κυρίως στη Ρόδο και την Κω, λόγω μεγέθους και αυξημένων αναγκών, η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική: η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο παρεμβάσεων σε όλα τα νησιά της Δωδεκανήσου, από τα μεγαλύτερα έως τα πιο μικρά και απομακρυσμένα. Μέσα από μικρότερα αλλά κρίσιμα έργα υποδομής – όπως παρεμβάσεις σε ρέματα, αντιπλημμυρικές θωρακίσεις, έργα ύδρευσης και διαχείρισης απορριμμάτων – κανένα νησί δεν έχει μείνει εκτός σχεδιασμού. Αυτή η κατανομή δείχνει ότι η στρατηγική δεν είναι συγκεντρωτική, αλλά στοχεύει στη συνολική ανθεκτικότητα του νησιωτικού συμπλέγματος, ανεξαρτήτως μεγέθους ή τουριστικής δυναμικής.

• Προ ημερών παραβρεθήκατε στην υποδοχή των εναέριων μέσων στο αεροδρόμιο. Είναι επαρκή τα διαθέσιμα πυροσβεστικά μέσα για τις αυξημένες ανάγκες της θερινής περιόδου;
Η έγκαιρη άφιξη των εναέριων μέσων είναι πάντα η πρώτη μεγάλη «ανάσα» για την επιχειρησιακή μας ετοιμότητα. Φέτος, τα μέσα είναι σαφώς περισσότερα και με καλύτερο συντονισμό. Για την αντιπυρική περίοδο του 2026, έχουμε μόνιμα σταθμευμένα στη Ρόδο τρία αεροπλάνα τύπου Air Tractor και ένα ελικόπτερο. Αυτό αλλάζει τελείως τα δεδομένα στην πρώτη ανταπόκριση.
Ωστόσο, η φύση των νησιών μας – η διασπορά, η γεωμορφολογία και οι ισχυροί άνεμοι – επιβάλλουν διαρκή επαγρύπνηση. Γι’ αυτό και επενδύουμε όχι μόνο στην καταστολή, αλλά κυρίως στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση. Πολύ σημαντική παράμετρος είναι ο συντονισμός των δυνάμεων που επιχειρούν σε κάθε περιστατικό. Και αυτή η παράμετρος έχει βελτιωθεί μέσα από ασκήσεις και καλλιέργεια της συνεργασίας μεταξύ των Φορέων. Παράλληλα, αξιοποιούνται νέα εργαλεία παρακολούθησης και έγκαιρης ειδοποίησης, που μειώνουν τον χρόνο αντίδρασης». Στα νησιά, ο χρόνος είναι εχθρός. Αν χαθεί η πρώτη ώρα, η μάχη γίνεται άνιση.
• Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε συχνότερες πλημμύρες, θυελλώδεις ανέμους και παρατεταμένους καύσωνες. Είναι τα Δωδεκάνησα προετοιμασμένα για αυτή τη νέα πραγματικότητα και πού εξελίσσονται ακόμη έργα αντιπλημμυρικής προστασίας;
Σήμερα δεν μπορείς να μιλάς για Πολιτική Προστασία αποκομμένη από το περιβάλλον, τη βιώσιμη ανάπτυξη και το τουριστικό φορτίο του καλοκαιριού. Όλα είναι μια αλυσίδα.
Πάρτε τη λειψυδρία: Είναι ίσως η μεγαλύτερη απειλή μας. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι στεκόμαστε άπραγοι και περιμένουμε το θαύμα. Υπάρχουν λύσεις για τους δήμους που μπορούν να ενεργοποιηθούν με σχέδιο και δουλειά και εμείς συνεργαζόμαστε με Δήμους για έργα αφαλάτωσης, εκσυγχρονισμό δικτύων και δράσεις εξοικονόμησης νερού.

Το ίδιο και στα απορρίμματα, όπου γίνονται σοβαρά βήματα με σύγχρονες μονάδες επεξεργασίας και ανακύκλωση, ειδικά στις τουριστικές περιοχές. Στόχος είναι ένας: Νησιά που αντέχουν.
Δεν μιλάμε λοιπόν για μεμονωμένα έργα αλλά για μια ολιστική προσέγγιση προσαρμογής και θωράκισης που συνδυάζει μελέτες, καθαρισμούς, μεγάλα τεχνικά έργα, υδραυλικά και περιβαλλοντικά έργα. Στη Ρόδο μόνο, μέσα σε λίγα χρόνια, τρέχουν παρεμβάσεις άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ – από τις επείγουσες αντιπλημμυρικές εργασίες μετά τις πυρκαγιές, τους ετήσιους καθαρισμούς μέχρι μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα, όπως στον Αρχάγγελο, στην Λάρδο. Αυτήν την εβδομάδα δημοπρατήσαμε το έργο της αντιπλημμυρικής προστασίας των Απολλώνων. Το ίδιο μοντέλο επεκτείνεται σε όλα τα νησιά, από το μεγαλύτερο έως το μικρότερο.
Το μεγάλο στοίχημα όμως δεν είναι αν γίνονται έργα, αλλά το πόσο γρήγορα γίνονται. Η κλιματική κρίση τρέχει κι όλοι οι φορείς της Δημόσιας Διοίκησης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητα. Η Πολιτική Προστασία είναι σαν μια ορχήστρα: Δεν αρκεί να παίζει ένας μόνο σωστά τον ρυθμό για να βγει το κομμάτι. Πρέπει ο καθένας να κάνει τη δουλειά του, σωστά και στον χρόνο του. Παράλληλα, θα πρέπει να στελεχωθούν οι Υπηρεσίες με κατάλληλο προσωπικό και να γίνουν νομοθετικές ρυθμίσεις για την επιτάχυνση των διαδικασιών στα έργα υποδομών ώστε να μην χάνεται κρίσιμος χρόνος.

• Αντιλαμβάνομαι ότι τα εναπομείναντα δασικά τμήματα που θεωρούνται πλέον περιοχές υψηλού κινδύνου, παρακολουθούνται στενά;
Τα δασικά οικοσυστήματα στα Δωδεκάνησα είναι περιορισμένα και ιδιαίτερα ευάλωτα. Για τον λόγο αυτό εφαρμόζεται συνεχής επιτήρηση, τόσο με φυσική παρουσία πυροσβεστών και εθελοντικών ομάδων όσο και με τεχνολογικά μέσα. Φέτος, επιστρατεύουμε και την τεχνολογία: Έχουμε ήδη στον αέρα drones με θερμικές κάμερες –δύο στη Ρόδο και ένα στην Κω– που περιπολούν πάνω από τους δασικούς όγκους. Μπορούν να «πιάσουν» καπνό ή εστία στα πρώτα κρίσιμα λεπτά και να στείλουν αμέσως σήμα στην Πυροσβεστική.
Και πάντα, το μεγάλο μας όπλο είναι οι άνθρωποί μας. Έχουμε πλέον περισσότερες πιστοποιημένες εθελοντικές ομάδες πολιτικής προστασίας καταγεγραμμένες στο Εθνικό Μητρώο Πολιτικής Προστασίας και έχουμε ως στόχο να μην υπάρχει νησί της Δωδεκανήσου που να μην έχει τουλάχιστον μία ομάδα πολιτικής προστασίας. Συνεχίζουμε να παρέχουμε μέσα και εξοπλισμό στις πιστοποιημένες ομάδες μας και να συνδράμουμε στην εκπαίδευσή τους. Διατηρούμε επικαιροποιημένο το μητρώο των μηχανημάτων έργου που δραστηριοποιούνται στα νησιά μας και είμαστε σε αναμονή παραλαβής εξοπλισμού από το εθνικό πρόγραμμα Αιγίς για τις ανάγκες της πολιτικής προστασίας.
Ξέρετε η προστασία των δασικών οικοσυστημάτων μας δεν αφορά μόνο στη μείωση κινδύνου πυρκαγιάς, αλλά και τη συνολική οικολογική ισορροπία των νησιών.
• Αν είχατε τη δυνατότητα να ζητήσετε σήμερα τρεις παρεμβάσεις από την κεντρική κυβέρνηση, ποιες θα ήταν;
Θα σταθώ σε τρεις άξονες:
1. Ενίσχυση ανθρώπινου δυναμικού, ειδικά σε νησιωτικές περιοχές όπου οι ανάγκες είναι αυξημένες.
2. Μόνιμες υποδομές και εξοπλισμός, προσαρμοσμένος στις ιδιαίτερες συνθήκες του Νοτίου Αιγαίου.
3. Την τρίτη παρέμβαση θα την ζητούσα από τους Δήμους: Επιτάχυνση έργων περιβαλλοντικής υποδομής, κυρίως για το νερό και τη διαχείριση πόρων. Να ανεβάσουν ρυθμούς οι δημοτικές αρχές στην απορρόφηση των κονδυλίων και στην υλοποίηση των κρίσιμων περιβαλλοντικών υποδομών, ειδικά για το νερό και τη διαχείριση του περιβάλλοντος. Οι πόροι υπάρχουν, οι διαδικασίες πρέπει να τρέξουν χωρίς καθυστερήσεις.
• Ποια είναι η μεγαλύτερη αδυναμία του συστήματος πολιτικής προστασίας που εξακολουθεί να σας προβληματίζει;
Έχουν γίνει σημαντικά βήματα, όμως η βασική πρόκληση παραμένει η ταχύτητα και τα αντανακλαστικά του συστήματος. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να τρέχουμε πίσω από τις κρίσεις. Πρέπει να είμαστε ένα βήμα μπροστά. Στα Δωδεκάνησα, λόγω της γεωγραφίας μας, η απόσταση μετριέται σε χρόνο. Χρειαζόμαστε περισσότερα αποκεντρωμένα εργαλεία στα χέρια μας για να αποφασίζουμε και να δρούμε ακαριαία.
Η προσπάθεια είναι συνεχής και στόχος μας είναι ένα σύστημα που θα ανταποκρίνεται άμεσα, σε κάθε νησί, σε κάθε κρίση.
Η Πολιτική Προστασία δεν είναι απλώς «σβήνω φωτιές» ή «μαζεύω ζημιές». Είναι πρόληψη, σωστός σχεδιασμός και θωράκιση. Αν θέλουμε τα νησιά μας να παραμείνουν ζωντανά, ασφαλή και ελκυστικά, η μόνη επιλογή είναι να επενδύσουμε με πράξεις στην ανθεκτικότητά τους.

• Φεύγοντας από τα της Πολιτικής Προστασίας, δεν μπορώ να μην σας ρωτήσω για την ατζέντα των τελευταίων ημερών, που είχε έντονο άρωμα Πολιτισμού. Από τη μία, το εντυπωσιακό ομοίωμα της Νίκης της Σαμοθράκης στον κόμβο του αεροδρομίου και από την άλλη, ένα μπαράζ παραδόσεων έργων από την υπουργό Πολιτισμού σε Σύμη, Χάλκη, Κω και Ρόδο. Τόσα πολλά και σημαντικά πολιτιστικά έργα μαζεμένα στα Δωδεκάνησα, η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε ξαναδεί. Πώς φτάσαμε σε αυτό το θετικό αποτέλεσμα;
Κοιτάξτε, αυτό που ζήσαμε αυτές τις μέρες στα νησιά μας είναι πρωτοφανές. Μιλάμε για το μεγαλύτερο πλέγμα πολιτιστικών παρεμβάσεων στην ιστορία των Δωδεκανήσων. Η τετραήμερη περιοδεία της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, είναι πραγματικά ιστορική και το λέω χωρίς καμία δόση υπερβολής. Ήρθε για να παραδώσει στην κοινωνία της Δωδεκανήσου σειρά έργων σε Σύμη, Χάλκη, Κω και Ρόδο. Στη Σύμη με το εμβληματικό κωδωνοστάσιο του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου, στη Χάλκη με την Παναγία Χωριανή στο Κάστρο και το Αρχαιολογικό Μουσείο, και στην Κω με το τέμενος Ντεφτερντάρ και το Παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο του Αγίου Ιωάννη. Στη Ρόδο αποδόθηκαν τρία σπουδαία, πλήρως αποκατεστημένα μνημεία: το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, οι Επιθαλάσσιες Οχυρώσεις στην Πύλη Αποστόλου Παύλου και το Αρχοντικό Χασάν Μπέη. Και φυσικά, η ανάδειξη των αρχαίων Νεωρίων, του Ρωμαϊκού Τετραπύλου και των Κήπων του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου – της Περβόλας, όπως το ξέρουμε εμείς οι Ροδίτες.
Όσο για τη Νίκη της Σαμοθράκης στον κόμβο του αεροδρομίου, είμαστε βαθιά περήφανοι. Είμαστε περήφανοι για την ιστορία και την κληρονομιά μας. Βρίσκω εξαιρετική την ιδέα του περιφερειάρχη, του Γιώργου Χατζημάρκου, να φωτίσει την ακμάζουσα ελληνιστική περίοδο της Ρόδου. Είναι μια εποχή που, δυστυχώς, δεν έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μας συνείδηση όσο ο Μεσαίωνας και οι Ιππότες. Το έργο αυτό, λοιπόν, πέρα από την αισθητική, έχει και εκπαιδευτικό ρόλο για τα παιδιά μας και τους επισκέπτες.
Ταυτόχρονα, με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο ο τρόπος που το προσεγγίσαμε: ένα παγκόσμιο αριστούργημα της ανθρωπότητας ιδωμένο με μια εναλλακτική, μοντέρνα ματιά, με σεβασμό αλλά και σύγχρονη αισθητική. Τι πιο ωραίο να σε καλωσορίζει στον τόπο μας ένα έργο – σύμβολο κίνησης, δύναμης, ανύψωσης και θριάμβου;
Αυτό, ξέρετε, δείχνει και τη φιλοσοφία της Περιφέρειάς μας. Είμαστε παρόντες σε κάθε πτυχή της ζωής των νησιωτών. Από την Πολιτική Προστασία, τα αναγκαία έργα και το «ζην» της καθημερινότητας και της ασφάλειας, μέχρι την πολιτιστική ανάταση και το «ευ ζην» του τόπου μας.