Μόνο το 20% των εργαζομένων με συλλογική σύμβαση – Τι θα αλλάξει από τον Οκτώβριο

Στο 20% βρί­σκε­ται  το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων  που καλύ­πτο­νται από συλ­λο­γική σύμβαση, καθώς πολλές κλα­δι­κές και ομοιο­ε­παγ­γελ­μα­τι­κές  συμ­βά­σεις έχουν λήξει χωρίς να έχουν ακόμη ανα­νε­ω­θεί, ενώ αρκετές που είναι ακόμη σε ισχύ, δεν έχουν κηρυ­χθεί υπο­χρε­ω­τι­κές.

Τα στοι­χεία που περι­λαμ­βά­νει η έκθεση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για την οικο­νο­μία και την απα­σχό­ληση είναι απο­κα­λυ­πτικά για τις Συλ­λο­γι­κές Συμ­βά­σεις Εργα­σίας (ΣΣΕ) και για το χαμηλό ποσοστό κάλυψης των εργα­ζο­μέ­νων που είναι στο 20%, ενώ η ευρω­παϊκή οδηγία 2022/2041 για τους “επαρ­κείς κατώ­τα­τους μισθούς στην ΕΕ” που ενσω­μά­τωσε στην εθνική νομο­θε­σία η κυβέρ­νηση με τον νόμο 5163/2024, προ­βλέ­πει να καλύ­πτε­ται από σύμβαση το 80% των εργα­ζο­μέ­νων.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, κατά τη διάρ­κεια του 2024, ήταν σε ισχύ συνο­λικά 43 ΣΣΕ. Οι 18 ήταν νέες που υπο­γρά­φη­καν εντός του έτους και οι υπό­λοι­πες 25 συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις είχαν συνα­φθεί το 2022 και το 2023 και βρί­σκο­νταν σε ισχύ κατά το 2024 επειδή ήταν διετούς και τριε­τούς διάρ­κειας.

Εάν συνυ­πο­λο­γι­στούν και οι 4 συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις των ναυ­τι­κών, οι οποίες διέ­πο­νται από ιδιαί­τερο νομο­θε­τικό καθε­στώς, σε ισχύ για το 2024 ήταν 47 συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις που αφο­ρού­σαν περίπου 711.500 εργα­ζό­με­νους, δηλαδή περίπου το 28% του συνόλου των μισθω­τών εργα­ζο­μέ­νων (2.519.726 άτομα).

Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην έκθεση, εάν ληφθεί υπόψη ότι από το σύνολο των 47 συμ­βά­σεων μόνον 7 έχουν κηρυ­χτεί γενικά υπο­χρε­ω­τι­κές και είναι σε ισχύ, ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων που καλύ­πτο­νται με σύμβαση περιο­ρί­ζε­ται σε 502.630 και το ποσοστό κάλυψης από το 28% πέφτει στο 20%. Οι υπο­χρε­ω­τι­κές συμ­βά­σεις αφορούν ξενο­δο­χεία, του­ρι­στικά και επι­σι­τι­στικά κατα­στή­ματα, ιδιω­τική ασφά­λιση και πλη­ρώ­ματα πλοίων (ναυτικά επαγ­γέλ­ματα).

Τι αλλάζει τον Οκτώ­βριο

Για να αυξήσει στο 80% το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων που θα καλύ­πτο­νται από συλ­λο­γική σύμβαση, το υπουρ­γείο Εργα­σίας έχει δρο­μο­λο­γή­σει διάλογο και αλλαγές στο πλαίσιο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων για να υπο­γρά­φο­νται περισ­σό­τε­ρες κλα­δι­κές συμ­βά­σεις. Οι αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ από το 2026, αλλά το πόρισμα με τις νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις που θα τεθούν σε ισχύ θα έρθει τον Οκτώ­βριο που ολο­κλη­ρώ­νε­ται το χρο­νο­διά­γραμμα της υπο­βο­λής και επε­ξερ­γα­σίας των προ­τά­σεων από τους κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους.

Ο νόμος 5163/2024 για το νέο μηχα­νι­σμό καθο­ρι­σμού του κατώ­τα­του μισθού που θα τεθεί σε ισχύ από το 2028, προ­βλέ­πει αλλαγές στο πλαίσιο των συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων από το 2026, με στόχο το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων που θα καλύ­πτο­νται από συλ­λο­γική σύμβαση να φτάσει στο 80% όπως προ­βλέ­πει η Ευρω­παϊκή Οδηγία 2022/2041.

Για τις αλλαγές θα δημιουρ­γη­θούν βάσεις δεδο­μέ­νων με στοι­χεία, για τους μισθούς, το κόστος παρα­γω­γής, την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και την απα­σχό­ληση.

Παράλ­ληλα κομβικό σημείο απο­τε­λεί η άρση των εμπο­δίων για την επέ­κταση των συμ­βά­σεων που θεω­ρεί­ται  ότι λει­τουρ­γούν ως κόφτες ακόμη και για το ξεκί­νημα μιας δια­πραγ­μά­τευ­σης πόσω δε μάλλον για την υπο­γραφή συμ­φω­νίας.

Το βασικό εμπόδιο στην επέ­κταση των κλα­δι­κών ή άλλων συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων είναι το ποσοστό 50%+1 των εργα­ζο­μέ­νων που θα πρέπει να απα­σχο­λούν οι επι­χει­ρή­σεις του κλάδου που αφορά η υπο­γρα­φείσα σύμβαση.

Ο κανόνας σήμερα πλην των κλα­δι­κών συμ­βά­σεων σε τουρισμό-επισιτισμό, και στις τρά­πε­ζες ή και άλλους μικρό­τε­ρους κλάδους είναι οι εργο­δό­τες που προ­σέρ­χο­νται στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις να μην καλύ­πτουν το 50%+1 των εργα­ζο­μέ­νων του κλάδου τους με απο­τέ­λε­σμα να μην ξεκι­νούν καν οι συζη­τή­σεις αφού η σύμβαση δεν πρό­κει­ται να έχει καθο­λική εφαρ­μογή .

Στο σχέδιο δράσης που ετοι­μά­ζει το υπουρ­γείο το 50%+1 θα επα­νε­ξε­τα­στεί με προ­ο­πτική να μειωθεί στο 40% ώστε να επε­κτεί­νο­νται χωρίς δυσκο­λίες οι κλα­δι­κές συμ­βά­σεις σε όλους τους εργα­ζό­με­νους και τις επι­χει­ρή­σεις ενός κλάδου.

Στο τραπέζι των αλλαγών θα βρεθεί και η μετε­νέρ­γεια, δηλαδή η ισχύς των όρων μιας σύμ­βα­σης μετά τη λήξη της που ήταν στους 6 μήνες και μειώ­θηκε στους 3, με τα μνη­μό­νια.

Στον αντί­ποδα των κλα­δι­κών – ομοιο­ε­παγ­γελ­μα­τι­κών συμ­βά­σεων βρί­σκο­νται οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις ανά επι­χεί­ρηση, δηλαδή οι επι­χει­ρη­σια­κές οι οποίες όμως δεν προ­βλέ­πουν πάντα αυξή­σεις. Για το 2024 υπο­γρά­φτη­καν 238 επι­χει­ρη­σια­κές συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις και επι­πρό­σθετα, άλλες 4 για τα πλη­ρώ­ματα πλοίων, για τα οποία εφαρ­μό­ζο­νται ειδικές δια­τά­ξεις και καλύ­πτουν το σύνολο των ναυ­τι­κών εργα­ζο­μέ­νων.

Οι 238 νέες επι­χει­ρη­σια­κές ΣΣΕ δυνη­τικά καλύ­πτουν 168.161 μισθω­τούς, σημειώ­νο­ντας αύξηση σε σχέση με το 2023, κατά το οποίο υπο­γρά­φη­καν 209 νέες επι­χει­ρη­σια­κές ΣΣΕ, που δυνη­τικά κάλυ­πταν 137.171 μισθω­τούς.

Το 66% των επι­χει­ρη­σια­κών ΣΣΕ του 2024, δηλαδή 156 επι­χει­ρη­σια­κές συμ­βά­σεις που δυνη­τικά καλύ­πτουν 110.747 μισθω­τούς προ­βλέ­πουν “πάγωμα” μισθών ενώ οι υπό­λοι­πες 82 επι­χει­ρη­σια­κές συμ­βά­σεις (ποσοστό 34%) προ­βλέ­πουν μισθο­λο­γι­κές αυξή­σεις και αφορούν 57.414 εργα­ζο­μέ­νους.

Πηγή: capital.gr