To τσουνάμι των φόρων «έχτισε» το πλεόνασμα μαμούθ για το 2016

Του Θάνου Τσίρου

Όσοι ανα­ζη­τούν την αιτία παρα­γω­γής του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος «μαμούθ» κατά τη διάρ­κεια του 2016 –είναι το υψη­λό­τερο ποσοστό του ΑΕΠ του­λά­χι­στον από το 1995 οπότε μετριέ­ται το πλε­ό­να­σμα με τις σύγ­χρο­νες μεθό­δους ESA- θα πάρουν σαφή απά­ντηση αν κοι­τά­ξουν τον κωδικό με τους φόρους.

Τα έσοδα της γενικής κυβέρ­νη­σης, από τα 84,82 δις. ευρώ το 2015, αυξή­θη­καν το 2016, στα 87,473 δις. ευρώ ή από το 48,28% του ΑΕΠ στο 49,73%. Αυτή η αύξηση, προ­κλή­θηκε κυρίως από τη μετα­βολή στα φορο­λο­γικά έσοδα.

Εισπρά­χθη­καν δηλαδή περίπου 3,4 δις. ευρώ παρα­πάνω σε σχέση με το 2015 ή 1,7 δις. ευρώ πάνω από τον στόχο που είχε τεθεί για την περυ­σινή χρονιά

Τα στοι­χεία της Γενικής Κυβέρ­νη­σης όπως είχαν ανα­κοι­νω­θεί από το Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους, ήταν σαφή: οι φόροι απέ­δω­σαν το 2016 47,197 δις. ευρώ έναντι 43,779 δις. ευρώ το 2015.

Εισπρά­χθη­καν δηλαδή περίπου 3,4 δις. ευρώ παρα­πάνω σε σχέση με το 2015 ή 1,7 δις. ευρώ πάνω από τον στόχο που είχε τεθεί για την περυ­σινή χρονιά.

Με απλά λόγια: η κυβέρ­νηση έπεσε έξω κατά του­λά­χι­στον 1% του ΑΕΠ όσον αφορά στην εκτί­μηση για την πορεία των φορο­λο­γι­κών εσόδων.

Ή πιο απλά ακόμη, σχεδόν όλα τα φορο­λο­γικά μέτρα που ελή­φθη­σαν μέσα στο 2016 (αύξηση της παρα­κρά­τη­σης φόρου σε μισθω­τούς και συντα­ξιού­χους λόγω αύξησης της εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης αλλά και μείωσης του αφο­ρο­λο­γή­του) πρα­κτικά ήταν αχρεί­α­στα καθώς ο μνη­μο­νια­κός στόχος θα μπο­ρούσε όχι μόνο να επι­τευ­χθεί αλλά και να υπερ­κα­λυ­φθεί χωρίς αυτά.

Πιο απλά ακόμη, σχεδόν όλα τα φορο­λο­γικά μέτρα που ελή­φθη­σαν μέσα στο 2016 πρα­κτικά ήταν αχρεί­α­στα καθώς ο μνη­μο­νια­κός στόχος θα μπο­ρούσε όχι μόνο να επι­τευ­χθεί αλλά και να υπερ­κα­λυ­φθεί χωρίς αυτά

Στα στοι­χεία που ανα­κοί­νωσε η ΕΛΣΤΑΤ απο­τυ­πώ­νε­ται και σημα­ντική μείωση των δαπανών συγκρι­τικά με το 2015. Οι δαπάνες της γενικής κυβέρ­νη­σης ανήλθαν στα 86,185 δις. ευρώ έναντι 95,247 δις. ευρώ το 2014. Πώς προ­έ­κυψε η τόση μεγάλη εξοικόνoμηση;

Ο σημα­ντι­κό­τε­ρος λόγος είναι το γεγονός ότι δεν δια­τέ­θη­καν πόροι για τη χρη­μα­το­δό­τηση των τρα­πε­ζών όπως συνέβη το 2015. Τη συγκε­κρι­μένη χρονιά, δόθηκαν 4,842 δις. ευρώ (σ.σ το ποσό είχε εκτι­μη­θεί πέρυσι σε πάνω από 7 δις. ευρώ αλλά διορ­θώ­θηκε στα­τι­στικά ύστερα από συνεν­νό­ηση με την Eurostat) ενώ το 2016 έχει εγγρα­φεί ως δαπάνη μόνο το ποσό των 60 εκατ. ευρώ. Επίσης, το 2016 έγινε περι­κοπή των συντά­ξεων είτε μέσα από τη μείωση του ΕΚΑΣ, είτε μέσα από περι­κοπή των επι­κου­ρι­κών κλπ.

Στο ερώτημα τι έγιναν αυτά τα 6,9 δις. ευρώ του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος, η απά­ντηση είναι πολύ απλή: το μεγα­λύ­τερο ποσό, διο­χε­τεύ­τηκε για την απο­πλη­ρωμή των τόκων.

Αν αφαι­ρε­θούν οι δαπάνες εξυ­πη­ρέ­τη­σης του χρέους, τότε απο­μέ­νει ένα πλε­ό­να­σμα της τάξεως των 1,288 δις. ευρώ.

Πώς δημιουρ­γή­θηκε αυτό;

Κυρίως από το πλε­ό­να­σμα των ασφα­λι­στι­κών ταμείων το οποίο εκτι­μή­θηκε για το 2016 στα 2,042 δις. ευρώ έναντι ελλείμ­μα­τος 608 εκατ. ευρώ που παρα­τη­ρή­θηκε το 2015.

Φυσικά, αυτό το πλε­ό­να­σμα οφεί­λε­ται σε μεγάλο βαθμό και στις μετα­φο­ρές πόρων από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

Η κεντρική κυβέρ­νηση έκλεισε το 2016 με έλλειμμα 1,326 δις. ευρώ ενώ οι οργα­νι­σμοί τοπικής αυτο­διοί­κη­σης παρου­σί­α­σαν πλε­ό­να­σμα 572 εκατ. ευρώ.

Η «χρυσή τομή» για χρέος – πλε­ο­νά­σματα στην Ουά­σινγ­κτον

Μία διευ­θέ­τηση για το ελλη­νικό χρέος και τα πλε­ο­νά­σματα που να… βολεύει όλες τις πλευρές ανα­ζη­τεί­ται στην εαρινή Σύνοδο του ΔΝΤ στην Ουά­σινγ­κτον, καθώς «ανάβει» η δια­πραγ­μά­τευση για να επι­τευ­χθεί συμ­φω­νία και να τελειώ­σει… αναί­μα­κτα το ελλη­νικό δράμα της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης.

Η δια­πραγ­μά­τευση ξεκί­νησε από χθες με τα απανωτά ραντε­βού του Ευκλείδη Τσα­κα­λώ­του με τους επι­κε­φα­λής των δανει­στών, ενώ ήδη από προχθές, κεντρι­κοί «παίκτες» της δια­πραγ­μά­τευ­σης έχουν αρχίσει να ανοί­γουν τα χαρτιά τους: ο Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε έφτασε στο σημείο να χαρα­κτη­ρί­σει… πιο ρεα­λι­στι­κές τις εκτι­μή­σεις της Αθήνας από τις αντί­στοι­χες προ­βλέ­ψεις του ΔΝΤ για την ελλη­νική οικο­νο­μία, ενώ η Κριστίν Λαγκάρντ ζήτησε… εφικτά πλε­ο­νά­σματα, στέλ­νο­ντας το δικό της μήνυμα στο Βερο­λίνο.

Χρυσή τομή

Σε κάθε περί­πτωση, όπως συνο­μο­λο­γούν κορυ­φαίες κυβερ­νη­τι­κές πηγές, η Αθήνα επι­διώ­κει μία συμ­φω­νία η οποία να οδηγεί σε λύση και ταυ­τό­χρονα να μην δια­τα­ράσ­σει την ισορ­ρο­πία μεταξύ των δανει­στών: μ’ άλλα λόγια, θα πρέπει το μεν Βερο­λίνο να μην απο­κτή­σει πολι­τικό πρό­βλημα μεσού­σης της προ­ε­κλο­γι­κής εκστρα­τείας από τα μεσο­πρό­θε­σμα μέτρα για το χρέος. Από την άλλη, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να συγκε­κρι­με­νο­ποι­η­θούν με τέτοιον τρόπο, ώστε να «αρκούν» στο ΔΝΤ για να μην παρου­σιά­σει νέα εμπόδια στην δια­πραγ­μά­τευση. Και, το πλέον σημα­ντικό: θα πρέπει η συμ­φω­νία για το ελλη­νικό χρέος να απο­κα­θι­στά την δια­χει­ρι­σι­μό­τητά του προ­κει­μέ­νου να… ται­ριά­ζει στα κρι­τή­ρια που έχει θέσει η ΕΚΤ, ώστε ο κεντρι­κός τρα­πε­ζί­της της Ευρω­ζώ­νης Μάριο Ντράγκι να δώσει το «πράσινο φως» για την ένταξη της χώρας στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης.

Πέραν αυτών, θα πρέπει, όπως τονί­ζουν συνο­μι­λη­τές του Ευκλείδη Τσα­κα­λώ­του, να πρό­κει­ται για απο­φά­σεις και για μία «λύση» που θα επι­τρέ­πουν στην Ελλάδα να βγει από την ασφυξία της λιτό­τη­τας: μ’ άλλα λόγια, ΔΝΤ, Βερο­λίνο αλλά και Αθήνα θα πρέπει να συμ­φω­νή­σουν ότι η Ελλάδα δε θα πρέπει να ανα­δει­κνύει πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα της τάξης του 3,5% για περισ­σό­τερα από 2-3 χρόνια μετά την λήξη του προ­γράμ­μα­τος…

Πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα ύψους 3,9% του ΑΕΠ παρου­σί­ασε η γενική κυβέρ­νηση το 2016, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ

Πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα ύψους 3,9% του ΑΕΠ παρου­σί­ασε η γενική κυβέρ­νηση το 2016, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.

Σημειώ­νε­ται ότι το μέγεθος αυτό αφορά στη δια­δι­κα­σία υπερ­βο­λι­κού ελλείμ­μα­τος, όπως μετρά­ται από την ΕΛΣΤΑΤ και τη EUROSTAT και δεν σχε­τί­ζε­ται με το πλε­ό­να­σμα με βάση το πρό­γραμμα προ­σαρ­μο­γής.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο ανα­κοί­νωσε μέσα στην εβδο­μάδα την εκτί­μηση του ότι το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα του 2016 ήταν 3,3% του ΑΕΠ ανα­θε­ω­ρώ­ντας επί τα βελτίω προη­γού­με­νες προ­βλέ­ψεις του.

Σημειώ­νε­ται επίσης ότι η μεγάλη αύξηση του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος ήρθε σε μία στιγμή κατά την οποία η ανά­πτυξη ακόμα δεν έχει επι­στρέ­ψει στη χώρα και επι­τεύ­χθηκε μόνο με τα σκληρά μέτρα λιτό­τη­τας που επι­βλή­θη­καν δια­δο­χικά από το καλο­καίρι του 2015 μέχρι τον Ιανουά­ριο του 2017. Πριν καν δηλαδή εφαρ­μο­στεί ο νόμος Κατρού­γκα­λου που «κατέ­κοψε» συντά­ξεις και εφάπαξ – αλλά και χωρίς να επι­βλη­θούν καν τα επόμενα μέτρα που καλεί­ται να ψηφίσει η Βουλή για το 2019-2020.