Πώς θα αλλάξουν τα δημοτικά τέλη με το «Πληρώνω όσο πετάω»

Έως το τέλος Νοεμ­βρίου ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί ο οδηγός της ΡΑΑΕΥ που θα δείξει στους δήμους πώς να εφαρ­μό­σουν το «Πληρώνω όσο πετάω» στην πράξη. Το μοντέλο που παρου­σιά­στηκε στο συνέ­δριο της ΕΕΔΣΑ προ­βλέ­πει ότι η χρέωση των επι­χει­ρή­σεων θα συν­δέ­ε­ται με τα απορ­ρίμ­ματα που παρά­γουν και τον τρόπο συλ­λο­γής τους, με κάδο που αδειά­ζει συγκε­κρι­μέ­νες φορές, με σακούλα ή με χρήση έξυπνου σημείου απόρ­ρι­ψης.

Μια οικο­νο­μική μελέτη της ΕΠΤΑ για μεγάλο αστικό δήμο υπο­λό­γισε ενδει­κτικά περίπου 8 ευρώ για την απο­κο­μιδή κάδου σύμ­μει­κτων απορ­ριμ­μά­των 240 λίτρων. Το ποσό αφορά μόνο τη συγκε­κρι­μένη μελέτη και δεν απο­τε­λεί ενιαίο τιμο­λό­γιο. Δείχνει, όμως, πώς μπορεί να μετα­φρα­στεί η ποσό­τητα των απορ­ριμ­μά­των σε χρέωση, αν μια επι­χεί­ρηση χρειά­ζε­ται συχνό­τερο άδεια­σμα του κάδου της, αυξά­νε­ται το μετα­βλητό μέρος του λογα­ρια­σμού της.

Η ΡΑΑΕΥ επε­ξερ­γά­ζε­ται τον οδηγό εφαρ­μο­γής, ενώ το ΥΠΕΝ προ­ε­τοι­μά­ζει θεσμική παρέμ­βαση με έμφαση στους μεγά­λους παρα­γω­γούς και στον κλάδο HORECA. Ξενο­δο­χεία και επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης θεω­ρού­νται το πρώτο πεδίο εφαρ­μο­γής, καθώς παρά­γουν μεγάλες ποσό­τη­τες και μπορούν ευκο­λό­τερα να οργα­νώ­σουν χωριστά τα από­βλητά τους.

Πρώτα οι μεγάλες επι­χει­ρή­σεις

Ο δήμος θα ξεκινά με απο­γραφή, ποιες επι­χει­ρή­σεις παρά­γουν πολλά απορ­ρίμ­ματα, τι είδους ρεύματα έχουν, πόσο χώρο δια­θέ­τουν για κάδους και πόσο συχνά χρειά­ζο­νται απο­κο­μιδή. Ένα ξενο­δο­χείο, για παρά­δειγμα, μπορεί να συγκε­ντρώ­νει μεγάλες ποσό­τη­τες από υπο­λείμ­ματα τρο­φί­μων και να οργα­νώ­σει τη χωριστή συλλογή τους μέσα στην εγκα­τά­στασή του. Ένα κατά­στημα σε στενό δρόμο μπορεί να μην έχει χώρο για κάδο και να χρειά­ζε­ται δια­φο­ρε­τική λύση.

Μετά την απο­γραφή, το δημο­τικό συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει ποιες επι­χει­ρή­σεις θα εντα­χθούν και με ποιο σύστημα. Ο δήμος συγκρο­τεί ομάδα για να οργα­νώ­σει και να παρα­κο­λου­θεί την εφαρ­μογή. Στην παρου­σί­αση της ΕΕΔΣΑ δεν διευ­κρι­νί­στηκε αν την επι­τό­πια κατα­γραφή θα κάνουν δημο­τι­κοί υπάλ­λη­λοι ή εξω­τε­ρι­κοί συνερ­γά­τες.

Η υπο­χρέ­ωση έχει ήδη θεσπι­στεί με τον ν. 4819/2021. Από την 1η Ιανουα­ρίου 2023, δήμοι άνω των 10.000 κατοί­κων οφεί­λουν να εφαρ­μό­ζουν το σύστημα για από­βλητα από βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις και κύρια ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα άνω των 100 κλινών. Για επι­χει­ρή­σεις μαζικής εστί­α­σης δήμων άνω των 20.000 κατοί­κων προ­βλέ­πε­ται επίσης εφαρ­μογή, εφόσον λει­τουρ­γεί μονάδα επε­ξερ­γα­σίας βιο­α­πο­βλή­των. Ο οδηγός της ΡΑΑΕΥ καλεί­ται να δώσει συγκε­κρι­μένα βήματα για να οργα­νω­θούν αυτές οι υπο­χρε­ώ­σεις.

Από τα τετρα­γω­νικά στην πραγ­μα­τική χρήση

Σήμερα, δύο επι­χει­ρή­σεις ίδιας κατη­γο­ρίας και παρό­μοιας επι­φά­νειας μπορεί να πλη­ρώ­νουν αντί­στοιχα δημο­τικά τέλη, ακόμη κι αν η μία παράγει πολύ περισ­σό­τερα απορ­ρίμ­ματα από την άλλη. Με το νέο μοντέλο, ο λογα­ρια­σμός θα έχει σταθερό και μετα­βλητό μέρος.

Το σταθερό καλύ­πτει τη βασική υπη­ρε­σία που δια­θέ­τει ο δήμος στην επι­χεί­ρηση. Το μετα­βλητό συν­δέ­ε­ται με τη χρήση: πόσες φορές αδειά­ζει ο κάδος, πόσες σακού­λες χρη­σι­μο­ποιεί η επι­χεί­ρηση ή όπου υπάρχει ζύγιση πόσα κιλά απορ­ριμ­μά­των παρα­δί­δει.

Ως αρχική εκτί­μηση ανα­φέρ­θηκε ότι το σταθερό μέρος θα μπο­ρούσε να αντι­στοι­χεί στο 60%-70% των σημε­ρι­νών τελών. Δεν είναι υπο­χρε­ω­τικό ποσοστό ούτε κοινή συνταγή για όλους τους δήμους. Κάθε δήμος θα υπο­λο­γί­ζει τις δικές του δαπάνες, θα ορίζει τιμές για κάθε ρεύμα και θα ελέγχει αν τα έσοδα καλύ­πτουν το κόστος της υπη­ρε­σίας.

Τα σύμ­μει­κτα όσα απορ­ρίμ­ματα δεν έχουν δια­χω­ρι­στεί για ανα­κύ­κλωση ή για βιο­λο­γική επε­ξερ­γα­σία ανα­μέ­νε­ται να έχουν την υψη­λό­τερη χρέωση. Τα βιο­α­πό­βλητα μπορεί να χρε­ώ­νο­νται λιγό­τερο ή και καθόλου στην αρχή, ενώ τα ανα­κυ­κλώ­σιμα να έχουν πολύ μικρή ή μηδε­νική επι­βά­ρυνση. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, πάντως, ο δήμος μπορεί να χρεώνει και τα βιο­α­πό­βλητα, ιδίως όταν πρό­κει­ται για επι­χεί­ρηση που παράγει μεγάλες ποσό­τη­τες.

Η αντα­μοιβή για τη χωριστή συλλογή μπορεί να πάρει και τη μορφή έκπτω­σης στα δημο­τικά τέλη. «Ο δήμος θα τους επι­στρέ­φει δημο­τικά τέλη, εφόσον οργα­νώ­νο­νται και κάνουν χωριστή διαλογή», έχει ανα­φέ­ρει ο αντι­πρό­ε­δρος της ΡΑΑΕΥ και πρό­ε­δρος του Θεμα­τι­κού Κλάδου Απο­βλή­των, Κων­στα­ντί­νος Αρα­βώ­σης.

Κάδος, σακούλα ή έξυπνο σημείο

Για μια επι­χεί­ρηση που δια­θέ­τει χώρο, ο δήμος μπορεί να τοπο­θε­τή­σει απο­κλει­στι­κούς κάδους και να προ­γραμ­μα­τί­σει τις απο­κο­μι­δές. Η χρέωση γίνεται ανά άδεια­σμα ή, αν υπάρχει ζυγαριά, υπο­λο­γί­ζε­ται και το βάρος. Έτσι, μια επι­χεί­ρηση που χρειά­ζε­ται συχνό­τερη απο­κο­μιδή ή παρα­δί­δει μεγα­λύ­τερη ποσό­τητα σύμ­μει­κτων μπορεί να πλη­ρώ­νει περισ­σό­τερο στο μετα­βλητό σκέλος.

Για ένα μικρό κατά­στημα χωρίς χώρο για κάδο, λύση μπορεί να είναι οι σακού­λες με ταυ­το­ποί­ηση. Η επι­χεί­ρηση αγο­ρά­ζει σακού­λες συγκε­κρι­μέ­νης χωρη­τι­κό­τη­τας και πλη­ρώ­νει ανάλογα με τον αριθμό που χρη­σι­μο­ποιεί. Η συλλογή οργα­νώ­νε­ται με συγκε­κρι­μένα δρο­μο­λό­για ή μέσω σημείων και ραντε­βού.

Σε περιο­χές όπου δεν είναι πρα­κτικό να έχει κάθε επι­χεί­ρηση δικό της κάδο, μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν κεντρι­κοί έξυπνοι κάδοι. Ο χρήστης ταυ­το­ποιεί­ται όταν απορ­ρί­πτει τα απορ­ρίμ­ματά του και η χρέωση υπο­λο­γί­ζε­ται ανά ρίψη προ­κα­θο­ρι­σμέ­νου όγκου. Η απο­κο­μιδή προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται όταν ο κάδος γεμίζει. Οι λύσεις μπορούν να συν­δυα­στούν, ώστε ένα ξενο­δο­χείο να έχει δικούς του κάδους, ενώ ένα μικρό κατά­στημα να εξυ­πη­ρε­τεί­ται από σακού­λες ή κεντρικό σημείο.

Τα παρα­δείγ­ματα δεί­χνουν δια­φο­ρε­τι­κές χρε­ώ­σεις

Στον Δήμο Βάρης – Βούλας – Βου­λιαγ­μέ­νης, όπου το σύστημα εφαρ­μό­ζε­ται από το 2025 σε μεγάλα ξενο­δο­χεία και επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης, χρη­σι­μο­ποιού­νται απο­κλει­στι­κοί κάδοι με ταυ­το­ποί­ηση και ζύγιση. Η μετα­βλητή χρέωση συν­δέ­ε­ται με τις απο­κο­μι­δές και τα κιλά, ενώ η συχνό­τητα προ­σαρ­μό­ζε­ται και στην εποχική λει­τουρ­γία κάθε επι­χεί­ρη­σης. Για τη χωριστή συλλογή βιο­α­πο­βλή­των προ­βλέ­πε­ται έκπτωση έως 50% επί των τελών.

Στην Πάρμα, για κάδο σύμ­μει­κτων 240 λίτρων ανα­φέρ­θη­καν 8,20 ευρώ ανά απο­κο­μιδή. Το τιμο­λό­γιο έχει σταθερό μέρος για μια βασική υπη­ρε­σία και μετα­βλητό για κάθε πρό­σθετο άδεια­σμα. Στο ιστο­ρικό κέντρο χρη­σι­μο­ποιού­νται κάδοι με ταυ­το­ποί­ηση, ενώ οι επι­χει­ρή­σεις μπορούν να παρα­κο­λου­θούν τις απο­κο­μι­δές και τις χρε­ώ­σεις τους μέσω εφαρ­μο­γής.

Στην Αμβέρσα, η χρέωση αφορά τα σύμ­μει­κτα και το ρεύμα PMD πλα­στικό, μέταλλο και συσκευα­σίες ποτών, με το βάρος να συνυ­πο­λο­γί­ζε­ται στα σύμ­μει­κτα. Το σύστημα ξεκί­νησε με προ­πλη­ρω­μέ­νες σακού­λες και απο­κλει­στι­κούς κάδους και στη συνέ­χεια επε­κτά­θηκε σε κάδους με ζύγιση και έξυπνα σημεία. Στην παρου­σί­αση ανα­φέρ­θηκε ποσό περίπου 7,2 ευρώ, χωρίς να διευ­κρι­νί­ζε­ται πλήρως η μονάδα ή η περί­ο­δος χρέωσης.

Στο Μόναχο, οι επι­χει­ρή­σεις πλη­ρώ­νουν ετησίως για την υπη­ρε­σία που επι­λέ­γουν και ο δήμος αξιο­λο­γεί ποια δυνα­μι­κό­τητα συλ­λο­γής χρειά­ζο­νται. Ανα­φέρ­θηκε ενδει­κτικά ποσό περίπου 10 ευρώ για κάδο 240 λίτρων, χωρίς να απο­σα­φη­νι­στεί η ακριβής βάση της συγκε­κρι­μέ­νης τιμής. Τα ποσά των δια­φο­ρε­τι­κών πόλεων δεν συγκρί­νο­νται ευθέως, καθώς το καθένα αφορά δια­φο­ρε­τικό σύστημα και τρόπο τιμο­λό­γη­σης.

Πριν ξεκι­νή­σουν οι χρε­ώ­σεις, θα προη­γού­νται απόφαση του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου, προ­μή­θεια εξο­πλι­σμού και ενη­μέ­ρωση των επι­χει­ρή­σεων. Μπορεί να μεσο­λα­βή­σει δοκι­μα­στική περί­ο­δος χωρίς χρέωση, ώστε να διορ­θω­θούν προ­βλή­ματα στα δρο­μο­λό­για ή στην κατα­γραφή. Το επόμενο βήμα είναι η κανο­νική τιμο­λό­γηση, με παρα­κο­λού­θηση των απο­κο­μι­δών και υπο­στή­ριξη των επι­χει­ρή­σεων.

Για τα νοι­κο­κυ­ριά, η εφαρ­μογή είναι δυσκο­λό­τερη, καθώς απαιτεί να κατα­γρά­φε­ται η συμ­με­τοχή κάθε κατοι­κίας στη χωριστή συλλογή. Γι’ αυτό η αγορά θεωρεί κρίσιμο το όφελος να φαί­νε­ται στον λογα­ρια­σμό.

Πηγή: iefimerida.gr