Το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξαγγέλλει επιτάχυνση της δικαιοσύνης και η Ρόδος απαντά με δικάσιμο για το 2028

• Η πραγματικότητα στα περιφερειακά δικαστήρια διαψεύδει τις εξαγγελίες με τρόπο που δύσκολα αντικρούεται

Υπάρχουν αριθμοί που λαμπρύνουν τις υπουργικές ανακοινώσεις. Και υπάρχουν αριθμοί που τις θάβουν. Η ημερομηνία 20 Φεβρουαρίου 2028 ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Κατάθεση τον Μάιο του 2026, εκδίκαση τον Φεβρουάριο του 2028. Είκοσι μόλις μήνες αναμονής μπροστά σε δικαστήριο πρώτου βαθμού, για μια υπόθεση κατατεθειμένη ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου.
Αυτός είναι σήμερα ο πραγματικός χρόνος προσδιορισμού από τη δικαστική πρακτική της περιοχής. Και αυτός είναι ο χρόνος που ο νέος Δικαστικός Χάρτης, κατά το υπουργείο, υποτίθεται ότι έχει δραματικά συντομεύσει.
Δεν χρειάστηκε να μιλήσει επίσημος φορέας. Ο λόγος ανήκει σε έναν δικηγόρο με καθημερινή εμπειρία στα πραγματικά δικαστήρια. Ο κ. Σπύρος Σαλαμαστάκης ανέφερε χαρακτηριστικά: «Γεια σου ρε Φλωρίδη με την επιτάχυνση της δικαιοσύνης! Υπουργαρά μας τεράστια! Κατάθεση 27/5/26, εκδίκαση 20/2/28!!! Είσαι μάγος! Τρέχω να επιδώσω εντός 30 ημερών στην Εισαγγελία καθότι αγνώστου διαμονής ο εναγόμενος!».
Το σχόλιο δεν θέλει ερμηνεία. Πίσω από την ειρωνεία υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη νομική πραγματικότητα: ο εναγόμενος είναι αγνώστου διαμονής, άρα η επίδοση πρέπει να γίνει μέσω Εισαγγελίας εντός 30 ημερών. Μια διαδικαστική υποχρέωση που τρέχει στον χρόνο, για μια υπόθεση που θα εκδικαστεί σε σχεδόν 2 χρόνια.
Η εικόνα δεν περιορίζεται στη γενική διαδικασία του Μονομελούς. Στην Ειδική Διαδικασία Μονομελούς οι υποθέσεις προσδιορίζονται για τον Μάρτιο του 2027, ενώ το Πολυμελές Πρωτοδικείο και η Εκούσια Δικαιοδοσία εμφανίζονται σχετικά πιο «γρήγορα», με ημερομηνίες τον Δεκέμβριο του 2026. Αυτή είναι η σχετική πρόοδος.

Και βέβαια, κανείς δεν αμφισβητεί ότι κάτι κινήθηκε. Από τα 217 ειρηνοδικεία και πρωτοδικεία που λειτουργούσαν πριν τον χάρτη, μόνο τα 13 εξ αυτών, δηλαδή το 6% του συνόλου, διέθεταν περισσότερους από 15 δικαστές. Μετά την ενοποίηση, από τις 56 έδρες πρωτοδικείων, οι 32, δηλαδή το 57%, πληρούν αυτό το κριτήριο. Στα Πρωτοδικεία ο φόρτος για τους Προέδρους Πρωτοδικών μειώθηκε από 6 σε 3 υπηρεσίες το μήνα, ενώ για τους Πρωτοδίκες από 9 σε 2. Οι δικηγόροι ανέλαβαν πάνω από 250.000 πράξεις που καθήλωναν τους δικαστές, από προσημειώσεις έως κληρονομητήρια και ένορκες βεβαιώσεις.
Η ειρωνεία της κατάστασης δεν εντοπίζεται στην αδυναμία βελτίωσης, αλλά στην αναντιστοιχία ανάμεσα σε αυτά που ανακοινώνονται και σε αυτά που βιώνονται. Όταν ο πανελλαδικός μέσος όρος αναμονής στα Πρωτοδικεία, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, έχει πέσει από τις 705 στις 364 ημέρες, ένας δικαστικός χρόνος προσδιορισμού 21 μηνών δεν εντάσσεται σε αυτή την εικόνα. Εντάσσεται στη σκιά της.
Η ποινική δικαιοσύνη στη Ρόδο γονατίζει υπό το βάρος της
Αν η εικόνα στην αστική δικαιοσύνη της Ρόδου είναι αποκαρδιωτική, στον ποινικό τομέα η κατάσταση έχει τα χαρακτηριστικά συστημικής κατάρρευσης. Η Προανάκριση, αυτός ο κρίσιμος σταθμός της ποινικής διαδικασίας όπου κρίνεται η τύχη υποθέσεων πριν φτάσουν στο ακροατήριο, λειτουργεί σήμερα με σκελετικό προσωπικό: μια Προανακρίτρια και μια υπάλληλο. Δύο άνθρωποι φέρουν έναν όγκο υποθέσεων που θα δοκίμαζε κάθε υπηρεσία, ακόμη και αν ήταν στελεχωμένη με πολλαπλάσιο αριθμό.
Το αποτέλεσμα είναι αυτό που όλοι γνωρίζουν αλλά λίγοι λένε ανοιχτά: η Προανάκριση έχει φρακάρει. Υποθέσεις στοιβάζονται, χρόνοι τρέχουν, προθεσμίες πιέζουν και ο χειρισμός κάθε φακέλου απαιτεί χρόνο που απλώς δεν υπάρχει. Σε αυτές τις συνθήκες, η ταχύτητα δεν είναι επιλογή. Είναι πολυτέλεια.
Και αν η Προανάκριση είναι το σημείο εισόδου της ποινικής δικαιοσύνης, τα ακροατήρια είναι το σημείο εξόδου που δεν αποσυμφορείται. Οι αίθουσες δικαστηρίου γεμίζουν κάθε μέρα, με υποθέσεις που συνωστίζονται σε δικασίμους που δεν έχουν ανάσα να δώσουν. Ο φόρτος που βαραίνει δικαστές και υπαλλήλους χαρακτηρίζεται ως δυσβάσταχτος από όσους δουλεύουν μέσα σε αυτό το σύστημα, και κανένα υπουργικό δελτίο τύπου δεν αλλάζει αυτή την καθημερινή πραγματικότητα.
Το παράδοξο είναι εκκωφαντικό. Ο νέος Δικαστικός Χάρτης στήθηκε, μεταξύ άλλων, στη λογική ότι η αναδιάρθρωση των δικαστικών σχηματισμών θα απελευθέρωνε δυνάμεις και θα ισορροπούσε τον φόρτο σε όλη τη χώρα. Στη Ρόδο, ωστόσο, η ισορροπία αυτή παραμένει θεωρητική. Η αναδιάρθρωση δεν δημιούργησε νέους δικαστές. Δεν στελέχωσε υπηρεσίες που λειτουργούσαν ήδη υποστελεχωμένες. Δεν πρόσθεσε χέρια εκεί που τα χέρια λείπουν χρόνια τώρα.