Το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξαγγέλλει επιτάχυνση της δικαιοσύνης και η Ρόδος απαντά με δικάσιμο για το 2028

• Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στα πε­ρι­φε­ρεια­κά δι­κα­στή­ρια δια­ψεύ­δει τις εξαγ­γε­λί­ες με τρόπο που δύ­σκο­λα αντι­κρού­ε­ται

Υπάρ­χουν αριθ­μοί που λα­μπρύ­νουν τις υπουρ­γι­κές ανα­κοι­νώ­σεις. Και υπάρ­χουν αριθ­μοί που τις θά­βουν. Η ημε­ρο­μη­νία 20 Φε­βρουα­ρί­ου 2028 ανή­κει αναμ­φί­βο­λα στη δεύ­τε­ρη κα­τη­γο­ρία.

Κα­τά­θε­ση τον Μάιο του 2026, εκ­δί­κα­ση τον Φε­βρουά­ριο του 2028. Εί­κο­σι μόλις μήνες ανα­μο­νής μπρο­στά σε δι­κα­στή­ριο πρώ­του βαθ­μού, για μια υπό­θε­ση κα­τα­τε­θει­μέ­νη ενώ­πιον του Μο­νο­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου.

Αυτός είναι σή­με­ρα ο πραγ­μα­τι­κός χρό­νος προσ­διο­ρι­σμού από τη δι­κα­στι­κή πρα­κτι­κή της πε­ριο­χής. Και αυτός είναι ο χρό­νος που ο νέος Δι­κα­στι­κός Χάρ­της, κατά το υπουρ­γείο, υπο­τί­θε­ται ότι έχει δρα­μα­τι­κά συ­ντο­μεύ­σει.

Δεν χρειά­στη­κε να μι­λή­σει επί­ση­μος φο­ρέ­ας. Ο λόγος ανή­κει σε έναν δι­κη­γό­ρο με κα­θη­με­ρι­νή εμπει­ρία στα πραγ­μα­τι­κά δι­κα­στή­ρια. Ο κ. Σπύ­ρος Σα­λα­μα­στά­κης ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά: «Γεια σου ρε Φλω­ρί­δη με την επι­τά­χυν­ση της δι­καιο­σύ­νης! Υπουρ­γα­ρά μας τε­ρά­στια! Κα­τά­θε­ση 27/5/26, εκ­δί­κα­ση 20/2/28!!! Είσαι μάγος! Τρέχω να επι­δώ­σω εντός 30 ημε­ρών στην Ει­σαγ­γε­λία κα­θό­τι αγνώ­στου δια­μο­νής ο ενα­γό­με­νος!».

Το σχό­λιο δεν θέλει ερ­μη­νεία. Πίσω από την ει­ρω­νεία υπάρ­χει μια πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νη νο­μι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα: ο ενα­γό­με­νος είναι αγνώ­στου δια­μο­νής, άρα η επί­δο­ση πρέ­πει να γίνει μέσω Ει­σαγ­γε­λί­ας εντός 30 ημε­ρών. Μια δια­δι­κα­στι­κή υπο­χρέ­ω­ση που τρέ­χει στον χρόνο, για μια υπό­θε­ση που θα εκ­δι­κα­στεί σε σχε­δόν 2 χρό­νια.

Η ει­κό­να δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στη γε­νι­κή δια­δι­κα­σία του Μο­νο­με­λούς. Στην Ει­δι­κή Δια­δι­κα­σία Μο­νο­με­λούς οι υπο­θέ­σεις προσ­διο­ρί­ζο­νται για τον Μάρ­τιο του 2027, ενώ το Πο­λυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο και η Εκού­σια Δι­καιο­δο­σία εμ­φα­νί­ζο­νται σχε­τι­κά πιο «γρή­γο­ρα», με ημε­ρο­μη­νί­ες τον Δε­κέμ­βριο του 2026. Αυτή είναι η σχε­τι­κή πρό­ο­δος.

Και βέ­βαια, κα­νείς δεν αμ­φι­σβη­τεί ότι κάτι κι­νή­θη­κε. Από τα 217 ει­ρη­νο­δι­κεία και πρω­το­δι­κεία που λει­τουρ­γού­σαν πριν τον χάρτη, μόνο τα 13 εξ αυτών, δη­λα­δή το 6% του συ­νό­λου, διέ­θε­ταν πε­ρισ­σό­τε­ρους από 15 δι­κα­στές. Μετά την ενο­ποί­η­ση, από τις 56 έδρες πρω­το­δι­κεί­ων, οι 32, δη­λα­δή το 57%, πλη­ρούν αυτό το κρι­τή­ριο. Στα Πρω­το­δι­κεία ο φόρ­τος για τους Προ­έ­δρους Πρω­το­δι­κών μειώ­θη­κε από 6 σε 3 υπη­ρε­σί­ες το μήνα, ενώ για τους Πρω­το­δί­κες από 9 σε 2. Οι δι­κη­γό­ροι ανέ­λα­βαν πάνω από 250.000 πρά­ξεις που κα­θή­λω­ναν τους δι­κα­στές, από προ­ση­μειώ­σεις έως κλη­ρο­νο­μη­τή­ρια και ένορ­κες βε­βαιώ­σεις.

Η ει­ρω­νεία της κα­τά­στα­σης δεν εντο­πί­ζε­ται στην αδυ­να­μία βελ­τί­ω­σης, αλλά στην ανα­ντι­στοι­χία ανά­με­σα σε αυτά που ανα­κοι­νώ­νο­νται και σε αυτά που βιώ­νο­νται. Όταν ο πα­νελ­λα­δι­κός μέσος όρος ανα­μο­νής στα Πρω­το­δι­κεία, σύμ­φω­να με τα επί­ση­μα στοι­χεία, έχει πέσει από τις 705 στις 364 ημέ­ρες, ένας δι­κα­στι­κός χρό­νος προσ­διο­ρι­σμού 21 μηνών δεν εντάσ­σε­ται σε αυτή την ει­κό­να. Εντάσ­σε­ται στη σκιά της.

Η ποι­νι­κή δι­καιο­σύ­νη στη Ρόδο γο­να­τί­ζει υπό το βάρος της

Αν η ει­κό­να στην αστι­κή δι­καιο­σύ­νη της Ρόδου είναι απο­καρ­διω­τι­κή, στον ποι­νι­κό τομέα η κα­τά­στα­ση έχει τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά συ­στη­μι­κής κα­τάρ­ρευ­σης. Η Προ­α­νά­κρι­ση, αυτός ο κρί­σι­μος σταθ­μός της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σί­ας όπου κρί­νε­ται η τύχη υπο­θέ­σε­ων πριν φτά­σουν στο ακρο­α­τή­ριο, λει­τουρ­γεί σή­με­ρα με σκε­λε­τι­κό προ­σω­πι­κό: μια Προ­α­να­κρί­τρια και μια υπάλ­λη­λο. Δύο άν­θρω­ποι φέ­ρουν έναν όγκο υπο­θέ­σε­ων που θα δο­κί­μα­ζε κάθε υπη­ρε­σία, ακόμη και αν ήταν στε­λε­χω­μέ­νη με πολ­λα­πλά­σιο αριθ­μό.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι αυτό που όλοι γνω­ρί­ζουν αλλά λίγοι λένε ανοι­χτά: η Προ­α­νά­κρι­ση έχει φρα­κά­ρει. Υπο­θέ­σεις στοι­βά­ζο­νται, χρό­νοι τρέ­χουν, προ­θε­σμί­ες πιέ­ζουν και ο χει­ρι­σμός κάθε φα­κέ­λου απαι­τεί χρόνο που απλώς δεν υπάρ­χει. Σε αυτές τις συν­θή­κες, η τα­χύ­τη­τα δεν είναι επι­λο­γή. Είναι πο­λυ­τέ­λεια.

Και αν η Προ­α­νά­κρι­ση είναι το ση­μείο ει­σό­δου της ποι­νι­κής δι­καιο­σύ­νης, τα ακρο­α­τή­ρια είναι το ση­μείο εξό­δου που δεν απο­συμ­φο­ρεί­ται. Οι αί­θου­σες δι­κα­στη­ρί­ου γε­μί­ζουν κάθε μέρα, με υπο­θέ­σεις που συ­νω­στί­ζο­νται σε δι­κα­σί­μους που δεν έχουν ανάσα να δώ­σουν. Ο φόρ­τος που βα­ραί­νει δι­κα­στές και υπαλ­λή­λους χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως δυ­σβά­στα­χτος από όσους δου­λεύ­ουν μέσα σε αυτό το σύ­στη­μα, και κα­νέ­να υπουρ­γι­κό δελ­τίο τύπου δεν αλ­λά­ζει αυτή την κα­θη­με­ρι­νή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Το πα­ρά­δο­ξο είναι εκ­κω­φα­ντι­κό. Ο νέος Δι­κα­στι­κός Χάρ­της στή­θη­κε, με­τα­ξύ άλλων, στη λο­γι­κή ότι η ανα­διάρ­θρω­ση των δι­κα­στι­κών σχη­μα­τι­σμών θα απε­λευ­θέ­ρω­νε δυ­νά­μεις και θα ισορ­ρο­πού­σε τον φόρτο σε όλη τη χώρα. Στη Ρόδο, ωστό­σο, η ισορ­ρο­πία αυτή πα­ρα­μέ­νει θε­ω­ρη­τι­κή. Η ανα­διάρ­θρω­ση δεν δη­μιούρ­γη­σε νέους δι­κα­στές. Δεν στε­λέ­χω­σε υπη­ρε­σί­ες που λει­τουρ­γού­σαν ήδη υπο­στε­λε­χω­μέ­νες. Δεν πρό­σθε­σε χέρια εκεί που τα χέρια λεί­πουν χρό­νια τώρα.