Σημαντική απόφαση εξέδωσε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου, με την οποία αναγνωρίζεται ότι ιδιοκτήτρια κατοικίας στην Ιαλυσό δεν υποχρεούται στην καταβολή τελών αποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού προς τη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Ρόδου, καθώς το ακίνητό της ουδέποτε συνδέθηκε με το αντίστοιχο δίκτυο.
Η δικαστική κρίση, όπως έγραψε η «δημοκρατική» ανοίγει ευρύτερο πεδίο προβληματισμού γύρω από τις τιμολογιακές πολιτικές της ΔΕΥΑΡ, επιβάλλει στην επιχείρηση να σταματήσει τις παράνομες χρεώσεις, ενώ ταυτόχρονα απειλεί χρηματική ποινή για κάθε νέα παράβαση.
Η υπόθεση που έφτασε στο ακροατήριο
Η ενάγουσα, ημεδαπή κάτοικος Ιαλυσού, προσέφυγε στη Δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι η μονοκατοικία της επί ανώνυμης παρόδου της οδού Ελευθερίου Βενιζέλου, η οποία κατασκευάστηκε το 1997, ουδέποτε συνδέθηκε με το αποχετευτικό δίκτυο. Σύμφωνα με όσα διατείνεται, το ακίνητο εξυπηρετείται από πλήρως στεγανό βόθρο που έχει κατασκευαστεί στον ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου, ενώ η μόνη υπηρεσία που λαμβάνει από τη ΔΕΥΑΡ είναι η ύδρευση, μέσω της σύμβασης με αριθμό 02061080.
Παρά το γεγονός αυτό, το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, καθολικός διάδοχος της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Ιαλυσού του τέως Δήμου Ιαλυσού, εξακολουθούσε να συμπεριλαμβάνει στους λογαριασμούς ύδρευσης και τέλος χρήσης υπονόμου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε ΦΠΑ, τόκους και προσαυξήσεις. Η ενάγουσα, διαμαρτυρόμενη επί χρόνια για την πρακτική αυτή, είχε προχωρήσει σε σύσταση παρακαταθήκης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων Ρόδου, καταβάλλοντας τις πραγματικές της οφειλές προς την επιχείρηση.
Ο συμβιβασμός του 2013 που δεν τηρήθηκε
Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της υπόθεσης αφορά στον δικαστικό συμβιβασμό που είχε επιτευχθεί ήδη από το 2013. Συγκεκριμένα, η ενάγουσα είχε ασκήσει την υπ’ αριθμόν 606/2012 αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου και κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στις 10 Ιουνίου 2013, οι διάδικοι συμβιβάστηκαν με τα υπ’ αριθμόν 23/2013 πρακτικά. Με τον συμβιβασμό αυτόν, η ΔΕΥΑΡ είχε αναγνωρίσει ρητά ότι, εφόσον η οικία ουδέποτε ήταν συνδεδεμένη με το δίκτυο αποχέτευσης, η ενάγουσα δεν υποχρεούται στην καταβολή σχετικών τελών, ανέλαβε δε την υποχρέωση να προβεί σε εκκαθάριση του λογαριασμού εντός τριμήνου και να επιστρέψει τυχόν επιπλέον καταβληθέντα ποσά.
Ωστόσο, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η επιχείρηση δεν τήρησε τα συμφωνηθέντα και συνέχισε να χρεώνει τους λογαριασμούς νερού της ενάγουσας με τέλη αποχέτευσης, να υπολογίζει τόκους επί αυτών και να απειλεί με διακοπή υδροδότησης. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε νέα αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, με αριθμό κατάθεσης 249/2024, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αριθμόν 451/2024 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου που έκανε δεκτό το αίτημα της ενάγουσας.
Το νομικό πλαίσιο και η κρίση του δικαστηρίου
Το Πολυμελές Πρωτοδικείο, αναζήτησε τη λύση στις διατάξεις του άρθρου 16 του ν. 1069/1980, σύμφωνα με τις οποίες προϋπόθεση για την καταβολή τέλους χρήσης υπονόμου από τους ιδιοκτήτες είναι αυτοί να είναι όντως συνδεδεμένοι με το δίκτυο αποχέτευσης.
Στο σκεπτικό της απόφασης αναλύεται διεξοδικά η νομική φύση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης, οι οποίες, μολονότι χαρακτηρίζονται από τον ιδρυτικό τους νόμο ως νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, δεν αποτελούν αυτόνομα νομικά πρόσωπα του ιδιωτικού τομέα. Όπως τονίζεται με αναφορά στην υπ’ αριθμόν 5/2022 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και στην υπ’ αριθμόν 1952/2024 απόφαση του ίδιου ανώτατου δικαστηρίου, πρόκειται για ετεροκαθοριζόμενα νομικά πρόσωπα τα οποία εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, παρέχουν δημόσιο και αυτοδιοικητικό σκοπό και τελούν σε καθεστώς έντονης εξάρτησης από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η απόρριψη της ένστασης καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος
Στη διάρκεια της δίκης, η ΔΕΥΑΡ προέβαλε ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, υποστηρίζοντας ότι η επίκληση της στεγανότητας του βόθρου από την ενάγουσα γεννά ερωτήματα σχετικά με την άρτια κατασκευή του και τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, εφόσον τα λύματα ενδέχεται να διοχετεύονται στο έδαφος. Η ένσταση όμως απορρίφθηκε ως νομικά αβάσιμη, καθώς το δικαστήριο έκρινε ότι τα επικαλούμενα περιστατικά δεν υπάγονται στο πραγματικό του κανόνα δικαίου του άρθρου 281 του Αστικού Κώδικα και δεν συνιστούν, ακόμη και αληθή υποτιθέμενα, καταχρηστική συμπεριφορά εκ μέρους της ενάγουσας.
Στην προσπάθειά της να υπερασπιστεί τις χρεώσεις, η εναγόμενη επιχείρηση προσκόμισε απόσπασμα πρακτικού της υπ’ αριθμόν 79/4-3-2019 απόφασής της, καθώς και το έγγραφο με τίτλο «Τιμολογιακή πολιτική της ΔΕΥΑΡ 2023». Το δικαστήριο όμως διαπίστωσε ότι, σύμφωνα με τα ίδια αυτά έγγραφα, υπόχρεοι σε τέλος χρήσης υπονόμου ή αποχέτευσης ακαθάρτων είναι τρεις κατηγορίες ιδιοκτησιών, καμία εκ των οποίων δεν περιλαμβάνει την περίπτωση της ενάγουσας. Ειδικότερα, το ακίνητο της ενάγουσας βρίσκεται μεν σε περιοχή με υπάρχον δίκτυο αποχέτευσης και υδροδοτείται εξ ολοκλήρου από τη ΔΕΥΑΡ, ωστόσο δεν έχει συνδεθεί ούτε δύναται να συνδεθεί με αυτό, όπως απαιτεί ρητά η ίδια η τιμολογιακή πολιτική του 2023.
Το διατακτικό
της απόφασης
Με βάση το σύνολο του σκεπτικού, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου δίκασε αντιμωλία των διαδίκων και έκανε εν μέρει δεκτή την ένδικη αγωγή. Αναγνώρισε ότι η ενάγουσα δεν υποχρεούται σε καταβολή προς τη ΔΕΥΑΡ τέλους χρήσης υπονόμων και βιολογικού καθαρισμού, με όποια ονομασία ή χαρακτηρισμό, καθώς και ΦΠΑ, τόκων και κάθε προσαύξησης ή επιβάρυνσης επί αυτών.
Παράλληλα, υποχρέωσε την επιχείρηση να παραλείπει στο εξής τόσο τον υπολογισμό των επίμαχων χρεώσεων στους λογαριασμούς ύδρευσης του ακινήτου, όσο και κάθε ενέργεια διακοπής της υδροδότησης.
Προς διασφάλιση της συμμόρφωσης, το δικαστήριο απείλησε χρηματική ποινή ύψους πεντακοσίων ευρώ υπέρ της ενάγουσας για κάθε περίπτωση παράβασης των διατάξεων της απόφασης, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις και τις δυνατότητες της επιχείρησης. Τέλος, καταδίκασε τη ΔΕΥΑΡ στην καταβολή δικαστικών εξόδων ύψους εκατόν ογδόντα ευρώ.
Την ενάγουσα εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της κ. Ελευθέριος Γεώργιος Πάσσος.
Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου ακύρωσε χρεώσεις αποχέτευσης σε ακίνητο που ποτέ δεν συνδέθηκε με το δίκτυο της ΔΕΥΑΡ
