Ισχυρό δίχτυ ασφαλείας στις δομές της Ρόδου με επίκεντρο τον Ανθρωπο

Κυρία Παπα­γε­ωρ­γίου, η Διεύ­θυνση Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής και Υγείας που επο­πτεύ­ε­ται δια­χει­ρί­ζε­ται ένα εξαι­ρε­τικά ευρύ και σύνθετο δίκτυο δομών και προ­γραμ­μά­των, από την υπο­στή­ριξη γυναι­κών και αστέγων μέχρι την τρίτη ηλικία, τα ΑμεΑ και την πρω­το­βάθ­μια υγεία. Ποιο είναι το κοινό σημείο ανα­φο­ράς και η βασική προ­τε­ραιό­τητα που συνδέει όλο αυτό το πολυ­ε­πί­πεδο έργο;

Σ.Π.: Ένα και μονα­δικό είναι το κοινό σημείο ανα­φο­ράς: ο άνθρω­πος και η αξιο­πρέ­πεια του. Για να φτάσει κανείς στο κατώφλι της πρό­νοιας σημαί­νει ότι έχει πονέσει, έχει χάσει, έχει δοκι­μα­στεί, αλλά μέσα του εξα­κο­λου­θεί να υπάρχει η ελπίδα.

Δική μας προ­τε­ραιό­τητα, δεν είναι απλώς η παροχή πρό­σκαι­ρης ανα­κού­φι­σης αλλά η ολι­στική υπο­στή­ριξη. Είτε μιλάμε για μια γυναίκα που βιώνει κακο­ποί­ηση, έναν άστεγο συμπο­λίτη μας, έναν ηλι­κιω­μένο ή ένα παιδί, η βασική μας μέριμνα είναι να δια­σφα­λί­σουμε ότι κανείς δεν μένει αόρατος. Και αυτό δεν είναι σχήμα λόγου. Για τη Δημο­τική Αρχή και μένα η κοι­νω­νική πολι­τική δεν είναι απο­σπα­σμα­τι­κές δράσεις. Είναι ένα συνε­κτικό δίχτυ προ­στα­σίας που λει­τουρ­γεί με συνέ­χεια, συνέ­πεια και ανθρω­πο­κε­ντρική προ­σέγ­γιση. Είναι μια καθη­με­ρινή μάχη στο πεδίο.

Η Ρόδος απλώνει δίχτυ προ­στα­σίας και στα γύρω νησιά, τη Σύμη, την Τήλο, τη Χάλκη, το Καστελ­λό­ριζο. Πόσο δύσκολο είναι επι­χει­ρη­σιακά να ασκεί­ται κοι­νω­νική πολι­τική εν πλω και τι σημαί­νει για έναν κάτοικο της άγονης γραμμής να βλέπει τους λει­τουρ­γούς σας να φτάνουν εκεί;

Σ.Π.:Νομίζω ότι η ανάγκη μας οδήγησε εκεί. Από τη μία πλευρά υπάρχει η αύξηση των περι­στα­τι­κών και από την άλλη η υπο­στε­λέ­χωση, καθώς στα νησιά που ανα­φέ­ρετε δεν υπάρ­χουν επαρ­κείς κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες. Παρότι με τον «Καλ­λι­κράτη» μετα­φέρ­θη­καν αρμο­διό­τη­τες στους δήμους, δεν υπήρξε ποτέ η αντί­στοιχη μέριμνα για την πρό­σληψη του απα­ραί­τη­του προ­σω­πι­κού.

Απο­τε­λεί συνει­δητή πολι­τική απόφαση του δημάρ­χου μας, κ. Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη, που υλο­ποι­ή­θηκε μάλιστα για πρώτη φορά– η υπο­γραφή δια­δη­μο­τι­κής συνερ­γα­σίας για την κάλυψη αυτού του κενού. Ο Δήμος Ρόδου, ως μητρο­πο­λι­τι­κός δήμος, άπλωσε ένα ουσια­στικό δίχτυ κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας στα μικρά νησιά, γιατί αυτό ακριβώς σημαί­νει τοπική αυτο­διοί­κηση πρώτου βαθμού: να είσαι δίπλα στον άνθρωπο, ακόμη και όταν οι συν­θή­κες είναι δύσκο­λες.

Η κοι­νω­νική πολι­τική «εν πλω» σημαί­νει να αντι­με­τω­πί­ζεις και­ρι­κές συν­θή­κες, ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού, καθυ­στε­ρή­σεις και εξα­ντλη­τικά δρο­μο­λό­για. Η άσκησή της στα μικρά νησιά απο­τε­λεί μια πραγ­μα­τική επι­χει­ρη­σιακή πρό­κληση που απαιτεί οργά­νωση, ευε­λι­ξία και προ­σω­πική δέσμευση από τους κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς και τα στελέχη της Διεύ­θυν­σης Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής και Υγείας. Ωστόσο, εδώ μπαίνει ο πιο ουσια­στι­κός παρά­γο­ντας: η ανθρώ­πινη αξιο­πρέ­πεια. Για τον κάτοικο της άγονης γραμμής, η παρου­σία μας εκεί δεν είναι απλώς μια υπη­ρε­σία. Είναι το μήνυμα ότι δεν είναι μόνος/μόνη, ότι υπάρχει ένα πεδίο ίσης φρο­ντί­δας και έμπρα­κτης στή­ρι­ξης.

Το Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο της Ρόδου ήταν το πρώτο στην Ελλάδα που πήρε άδεια να μπαίνει στα σχολεία για ενη­μέ­ρωση σχετικά με την έμφυλη βία. Τι έδειξε η εμπει­ρία από τις σχο­λι­κές τάξεις και ποια είναι τα μηνύ­ματα που εισπράτ­τετε από τη νέα γενιά;

Σ.Π.:Η μέχρι σήμερα εμπει­ρία μας με τα παιδιά και τους εφήβους είναι πραγ­μα­τικά απο­κα­λυ­πτική. Η νέα γενιά είναι πιο ανοιχτή, πιο ενη­με­ρω­μένη και πιο έτοιμη να αμφι­σβη­τή­σει στε­ρε­ό­τυπα. Οι μαθητές και οι μαθή­τριες θέλουν να συζη­τή­σουν, να κατα­νο­ή­σουν και να καταρ­ρί­ψουν νοο­τρο­πίες. Να αλλά­ξουν πράγ­ματα που για εμάς κάποτε θεω­ρού­νταν «κανο­νι­κό­τητα». Αυτό μας δίνει ελπίδα ότι η πρόληψη μπορεί ουσια­στικά να φέρει αλλαγή.

Ταυ­τό­χρονα, όμως, δια­πι­στώ­σαμε και κάτι ιδιαί­τερα κρίσιμο: πόσο νωρίς ανα­πα­ρά­γο­νται τα στε­ρε­ό­τυπα. Αν δεν παρέμ­βεις έγκαιρα, τα βρί­σκεις μπροστά σου αργό­τερα, στις σχέσεις, στις οικο­γέ­νειες, στην κοι­νω­νία συνο­λικά.

Στο πλαίσιο αυτό, ανα­δει­κνύ­ε­ται μια έντονη ανάγκη για καθο­δή­γηση και ουσια­στι­κές απα­ντή­σεις. Πολλά παιδιά ανα­γνω­ρί­ζουν πλέον «τοξικές» συμπε­ρι­φο­ρές στις δικές τους σχέσεις, με μια σημα­ντική διαφορά σε σχέση με τη δική μας γενιά: έχουν μια άμεση, σχεδόν αντα­να­κλα­στική αντί­δραση απέ­να­ντι στην αδικία.

Αυτό μας γεμίζει ευθύνη. Γιατί οφεί­λουμε να τους δώσουμε τα σωστά εργα­λεία, ώστε να μπορούν όχι μόνο να ανα­γνω­ρί­ζουν το πρό­βλημα, αλλά και να διεκ­δι­κούν στην πράξη την ισότητα και τον σεβασμό.

Τον Σεπτέμ­βριο 2025 οι δομές υπο­στή­ρι­ξης γυναι­κών του Δήμου Ρόδου ήταν οι πρώτες από το πανελ­λή­νιο δίκτυο των 61 δομών που υπέ­γρα­ψαν δια­κρα­τικό πρω­τό­κολλο με την Κύπρο. Τι σημαί­νει αυτό κυρία Παπα­γε­ωρ­γίου στην καθη­με­ρινή πράξη για μια γυναίκα που ζητά βοήθεια στη Ρόδο και πώς διευ­ρύ­νε­ται το δίχτυ ασφα­λείας της;

Σ.Π.: Κύριος σκοπός του Πρω­το­κόλ­λου είναι να καταρ­γή­σουμε, στην πράξη, τα σύνορα στην προ­στα­σία των θυμάτων. Να διευ­ρύ­νουμε και να ενι­σχύ­σουμε το δίχτυ ασφα­λείας για κάθε γυναίκα που ζητά βοήθεια. Μέσα από τη συνερ­γα­σία αυτή προ­κύ­πτουν ουσια­στικά οφέλη: ανταλ­λαγή τεχνο­γνω­σίας, καλύ­τε­ρος συντο­νι­σμός και η δυνα­τό­τητα παροχής πιο ολο­κλη­ρω­μέ­νης υπο­στή­ρι­ξης, με περισ­σό­τε­ρες επι­λο­γές και διε­ξό­δους για τις γυναί­κες. Για μια γυναίκα στη Ρόδο, αυτό σημαί­νει ότι δεν περιο­ρί­ζε­ται πλέον γεω­γρα­φικά. Σημαί­νει ότι πίσω από τη στήριξη που λαμ­βά­νει υπάρχει ένα ευρύ­τερο, δια­συν­δε­δε­μένο πλαίσιο προ­στα­σίας. Οι τοπικές δομές μπορούν να παρά­γουν διε­θνείς συνερ­γα­σίες και να ανοί­γουν νέους δρόμους, αρκεί να υπάρχει όραμα, συνέ­πεια και η βούληση να ξεπερ­νάμε τα στενά διοι­κη­τικά όρια προς όφελος του ανθρώ­που. Και είναι αλήθεια ότι η σημε­ρινή δημο­τική αρχή, αξιο­ποιώ­ντας την εμπει­ρία και το έργο που έχει ήδη παρα­χθεί, τολμά να ανα­λά­βει την πολι­τική ευθύνη και να προ­χω­ρή­σει σε νέες, και­νο­τό­μες πρω­το­βου­λίες.

Στον πρό­σφατο απο­λο­γι­σμό βλέ­πουμε πολύ συγκε­κρι­μένα βήματα για την κοι­νό­τητα Ρομά, με εμβο­λια­σμούς και 18 εγγρα­φές παιδιών στα σχολεία για την αντι­με­τώ­πιση της σχο­λι­κής διαρ­ροής. Είναι τελικά η εκπαί­δευση το μονα­δικό ασφαλές «όχημα» για την ουσια­στική κοι­νω­νική ένταξη;

Σ.Π.: Η εκπαί­δευση απο­τε­λεί τη θεμε­λιώδη προ­ϋ­πό­θεση. Δεν είναι το μόνο εργα­λείο, αλλά είναι το πιο καθο­ρι­στικό. Όταν ένα παιδί Ρομά μπαίνει στην τάξη, αποκτά ίσες ευκαι­ρίες, μαθαί­νει τους κανόνες της κοι­νω­νι­κής συνύ­παρ­ξης και ανοίγει ορί­ζο­ντες πέρα από τη μοίρα που συχνά του επι­βάλ­λει η περι­θω­ριο­ποί­ηση. Μέσα από το σχολείο ανοί­γουν δρόμοι για ισότητα ευκαι­ριών, κοι­νω­νική κινη­τι­κό­τητα και ουσια­στική ένταξη. Αν ένα παιδί μείνει εκτός σχο­λείου, έχεις ήδη χάσει ένα μεγάλο μέρος της μάχης.

Ωστόσο, πρέπει να είμαστε ειλι­κρι­νείς: δεν αρκεί η εγγραφή στο σχολείο. Το πραγ­μα­τικό στοί­χημα είναι η παρα­μονή. Και αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει στήριξη της οικο­γέ­νειας, ουσια­στική παρέμ­βαση στην καθη­με­ρι­νό­τητα και, πάνω απ’ όλα, χτίσιμο εμπι­στο­σύ­νης. Δεν απαι­τού­νται μόνο επι­δό­ματα, αλλά παιδεία και ισότιμη πρό­σβαση στην υγεία. Η ένταξη δεν επι­βάλ­λε­ται με απο­φά­σεις· κατα­κτά­ται με συνεχή παρου­σία. Αυτό που ακριβώς υπη­ρε­τεί, εδώ και εννέα χρόνια, το Παράρ­τημα Ρομά, μέσα από τη συστη­μα­τική δουλειά των εξει­δι­κευ­μέ­νων επι­στη­μο­νι­κών στε­λε­χών του.

Η Διεύ­θυνση Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής και Υγείας δια­κρί­θηκε για το πρό­γραμμα Τηλε­φρο­ντί­δας με τα «έξυπνα βρα­χιο­λά­κια» για ηλι­κιω­μέ­νους και άτομα με άνοια. Πόσοι συμπο­λί­τες μας τη χρη­σι­μο­ποιούν ήδη και πώς αυτή η ψηφιακή ασπίδα αλλάζει την καθη­με­ρι­νό­τητα των μονα­χι­κών ανθρώ­πων στο νησί μας;

Σ.Π.:Το πρό­γραμμα τηλε­φρο­ντί­δας με τα «έξυπνα βρα­χιο­λά­κια» απο­τε­λεί μια από τις πιο ουσια­στι­κές και και­νο­τό­μες παρεμ­βά­σεις της Διεύ­θυν­σης Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής και Υγείας, γιατί απαντά σε ένα πραγ­μα­τικό και καθη­με­ρινό ζήτημα: την ασφά­λεια των ηλι­κιω­μέ­νων και των ατόμων με άνοια που ζουν μόνα τους.

Ήδη εκατό συμπο­λί­τες μας έχουν εντα­χθεί στο πρό­γραμμα και το αξιο­ποιούν στην καθη μερι­νό­τητά τους, ενώ η αντα­πό­κριση των οικο­γε­νειών είναι ιδιαί­τερα θετική, καθώς νιώθουν μεγα­λύ­τερη ασφά­λεια και σιγου­ριά.

Στην πράξη, αυτή η «ψηφιακή ασπίδα» δεν είναι απλώς μια τεχνο­λο­γική εφαρ­μογή. Είναι ένα εργα­λείο πρό­λη­ψης και άμεσης αντα­πό­κρι­σης, που δίνει τη δυνα­τό­τητα υπο­στή­ρι­ξης σε πραγ­μα­τικό χρόνο, μειώ­νο­ντας το αίσθημα μονα­ξιάς και ανα­σφά­λειας. Για τους μονα­χι­κούς ανθρώ­πους του νησιού μας, αυτό μετα­φρά­ζε­ται σε κάτι πολύ απλό αλλά καθο­ρι­στικό: στο ότι δεν είναι μόνοι. Υπάρχει μια διαρκής δια­κρι­τική παρου­σία και φρο­ντίδα που λει­τουρ­γεί υπο­στη­ρι­κτικά στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους.

Κυρία Καρα­γιάννη, το πρό­γραμμα «Νοιά­ζο­μαι & Προ­σφέρω στο ΠΑΙΔΙ» με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 904.320 ευρώ έγινε πρότυπο για όλη τη χώρα και αντι­στοι­χεί σε πιστώ­σεις 31,2 εκατ. ευρώ σε εθνικό επίπεδο. Πώς ένας Δήμος μιας νησιω­τι­κής περι­φέ­ρειας κατα­φέρ­νει να σχε­διά­ζει προ­γράμ­ματα που γίνο­νται σημείο ανα­φο­ράς για το Υπουρ­γείο;

Χ.Κ.:Το κατα­φέρ­νουμε με πολλή δουλειά, συνερ­γα­σίες και συνέρ­γειες, με τεκ­μη­ρί­ωση και κυρίως με βαθιά γνώση των πραγ­μα­τι­κών αναγκών της κοι­νω­νίας. Με τους συνερ­γά­τες μου δεν σχε­διά­ζουμε «από το γραφείο», αλλά μέσα από την καθη­με­ρινή επαφή με τον συνάν­θρωπο. Βάσει των πραγ­μα­τι­κών χαρ­το­γρα­φη­μέ­νων αναγκών των παιδιών και των οικο­γε­νειών του τόπου μας, χωρίς γενι­κό­τη­τες. Και η νησιω­τι­κό­τητα, για εμάς, δεν απο­τε­λεί μειο­νέ­κτημα. Αντι­θέ­τως λει­τουρ­γεί ως εφαλ­τή­ριο για και­νο­το­μία και προ­σαρ­μο­σμέ­νες λύσεις.

Όταν υπάρχει τεχνο­γνω­σία, μεθο­δι­κό­τητα, γνώση του πεδίου και ουσια­στι­κές προ­τά­σεις σε πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα, όταν δηλαδή ο σχε­δια­σμός βασί­ζε­ται στην ίδια τη ζωή, τότε ένα πρό­γραμμα μπορεί να απο­τε­λέ­σει πρότυπο, τόσο για άλλους Δήμους όσο και για την κεντρική διοί­κηση. Η ουσία είναι ότι ένας Δήμος, ακόμα και νησιω­τι­κός, μπορεί να παράγει πολι­τική και όχι απλώς να την εφαρ­μό­ζει.

Σε αυτή την προ­σπά­θεια, οφείλω να επι­ση­μάνω την άριστη συνερ­γα­σία μας με την Ειδική Δια­χει­ρι­στική Υπη­ρε­σία του Προ­γράμ­μα­τος «Νότιο Αιγαίο 2021-2027» και ειδι­κό­τερα με την κυρία Αγάπη Αδα­μο­πού­λου, στέ­λε­χος της Μονάδας Α, που χωρίς τη δική της συμβολή, δεν θα είχαμε κατα­φέ­ρει να μετα­τρέ­ψουμε μια αρχική ιδέα σε ένα ολο­κλη­ρω­μένο και ώριμο σχέδιο, πλήρως εναρ­μο­νι­σμένο με τις κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές των συγ­χρη­μα­το­δο­τού­με­νων πράξεων.

Πάνω από 270 γυναί­κες έχουν φιλο­ξε­νη­θεί στον ξενώνα τα τελευ­ταία 13 χρόνια και πάνω από 850 έχουν απευ­θυν­θεί στο Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο. Αυτοί οι αριθμοί, πέρα από το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος, τι μας δεί­χνουν για την εμπι­στο­σύνη που έχουν απο­κτή­σει οι γυναί­κες της Ρόδου ώστε να σπάσουν τη σιωπή τους και να ζητή­σουν τη βοήθειά σας;

Χ.Κ.: Μέσα από τη δεκα­τριά­χρονη πορεία μας κατα­φέ­ραμε να χτί­σουμε γέφυρες αξιο­πι­στίας και εμπι­στο­σύ­νης. Και αυτό οφεί­λε­ται πρω­τί­στως στους συνερ­γά­τες μου στις Δομές Υπο­στή­ρι­ξης Γυναι­κών.

Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια ιστορία. Υπάρχει μια γυναίκα που βίωνε βία μέσα στο σπίτι, σιωπηλή, αόρατη. Και οι δομές αυτές έδωσαν τον χώρο και τη δυνα­τό­τητα να σπάσει αυτή η σιωπή. Δημιούρ­γη­σαν ένα ασφαλές περι­βάλ­λον όπου μια γυναίκα μπορεί να απευ­θυν­θεί χωρίς να κριθεί, χωρίς να αμφι­σβη­τη­θεί, χωρίς να φοβηθεί. Και αυτό απο­τε­λεί μια βαθιά κοι­νω­νική κατά­κτηση.

Σήμερα, μια γυναίκα στη Ρόδο γνω­ρί­ζει ότι η προ­σέγ­γιση στο Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο Γυναι­κών ή στον Ξενώνα Φιλο­ξε­νίας δεν είναι ένδειξη αδυ­να­μίας, αλλά το πρώτο και πιο γενναίο βήμα για να ξανα­πά­ρει τη ζωή της στα χέρια της.

Η εμπι­στο­σύνη δεν χτί­ζε­ται με λόγια. Χτί­ζε­ται με συνέ­πεια, με παρου­σία και με σεβασμό. Και αυτή είναι, ίσως, η σημα­ντι­κό­τερη κατά­κτηση των Δομών Υπο­στή­ρι­ξης Γυναι­κών του Δήμου Ρόδου.

Η Διεύ­θυνσή σας κυρία Καρα­γιάννη, έχει κατα­φέ­ρει να πρω­τα­γω­νι­στεί στην αξιο­ποί­ηση ευρω­παϊ­κών πόρων και προ­γραμ­μά­των ΕΣΠΑ. Πόσο απαι­τη­τική είναι για έναν προϊ­στά­μενο η «μάχη» της διεκ­δί­κη­σης αυτών των κον­δυ­λίων, ώστε το όραμά σας για την πρόνοια στη Ρόδο να έχει πάντα τους απα­ραί­τη­τους πόρους για να υλο­ποι­η­θεί;

Χ.Κ.: Είναι μια συνεχής, εξαι­ρε­τικά απαι­τη­τική «μάχη», που απαιτεί γνώση, στρα­τη­γική και επιμονή. Οι πόροι δεν έρχο­νται από μόνοι τους· πρέπει να τους διεκ­δι­κή­σεις με σοβα­ρό­τητα, τεκ­μη­ρί­ωση και σχέδιο. Τα ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα έχουν αυστη­ρούς κανόνες, σφιχτά χρο­νο­δια­γράμ­ματα και απαι­τούν υψηλή δια­χει­ρι­στική επάρ­κεια.

Σε αυτή τη δια­δρομή, οφείλω να ανα­φερθώ στον αεί­μνη­στο δήμαρχο Φώτη Χατζη­διάκο, ο οποίος είχε το όραμα να ανα­πτύ­ξει ουσια­στικά τη Διεύ­θυνση Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής και Υγείας. Ήταν εκείνος που με επέλεξε και μου ανέθεσε μια καθαρή απο­στολή: να μην αφή­σουμε κανένα πρό­γραμμα ανα­ξιο­ποί­ητο, ακόμη και το πιο μικρό, αν μπορεί να φέρει ένα ουσια­στικό απο­τέ­λε­σμα. Αυτή η κατεύ­θυνση έθεσε, σε μεγάλο βαθμό, τις βάσεις για τη σημε­ρινή πορεία της Διεύ­θυν­σης στον τομέα του ΕΣΠΑ.

Ως προϊ­στα­μένη, η ευθύνη μου είναι να μετα­τρέπω το όραμα κάθε δημο­τι­κής αρχής που υπηρετώ σε τεχνικά άρτιες και εφαρ­μό­σι­μες προ­τά­σεις. Δεν αρκεί να θέλεις να προ­σφέ­ρεις· πρέπει να γνω­ρί­ζεις και τον τρόπο να το διεκ­δι­κείς. Η επι­τυ­χία μας στα ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα και στο ΕΣΠΑ είναι απο­τέ­λε­σμα συλ­λο­γι­κής, συστη­μα­τι­κής και επί­μο­νης δου­λειάς. Κάθε ευρώ που εξα­σφα­λί­ζουμε μετα­φρά­ζε­ται σε μια υπη­ρε­σία, ένα γεύμα, μια στέγη, έναν μισθό για έναν κοι­νω­νικό λει­τουργό, μια πραγ­μα­τική ανάσα για τον συνάν­θρωπό μας. Γι’ αυτό δεν έχουμε επιλογή. Αν δεν διεκ­δι­κή­σουμε, δεν θα έχουμε πόρους. Και χωρίς πόρους, η κοι­νω­νική πολι­τική μένει πρόθεση και όχι πράξη. Και εμείς επι­λέ­γουμε να μιλάμε με πράξεις.

Υπάρχει μια περί­πτωση, μια στιγμή ή ένα πρόσωπο από όλα αυτά τα χρόνια που σας έχει μείνει απο­τυ­πω­μένη και νιώθετε ότι σας όρισε ως επαγ­γελ­μα­τία;

Χ.Κ.:Δεν υπάρχει μία συγκε­κρι­μένη περί­πτωση ή ένα μόνο πρόσωπο, αλλά πολλές στιγμές που μένουν χαραγ­μέ­νες. Είναι το χαμό­γελο και η έκφραση ικα­νο­ποί­η­σης ενός συναν­θρώ­που όταν τον βλέπεις να ανοίγει τα «φτερά» του και να βρίσκει τον δρόμο του.

Γιατί στη Διεύ­θυνση δεν δίνουμε απλώς «ψάρια», προ­σπα­θούμε να βοη­θή­σουμε τον άνθρωπο να μάθει να ψαρεύει. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί η ομάδα μαθητών από τη συνοι­κία των Αγίων Απο­στό­λων, οι οποίοι πριν πολλά χρόνια, μέσα από μαθή­ματα ρομπο­τι­κής με τη στήριξη και χορηγία του Ιδρύ­μα­τος Σταύρος Νιάρχος, κατέ­κτη­σαν την πρώτη θέση στην Ελλάδα και δια­κρί­θη­καν ως έκτη καλύ­τερη ομάδα στην Ολυ­μπιάδα Ρομπο­τι­κής. Η επι­τυ­χία αυτή τους οδήγησε σε υπο­τρο­φίες στην Αγγλία, αλλά­ζο­ντας ουσια­στικά την πορεία και τη ζωή τους. Αυτές οι στιγμές είναι που σου θυμί­ζουν γιατί κάνεις αυτή τη δουλειά και σου δίνουν δύναμη να συνε­χί­σεις. Δίνουν πραγ­μα­τικό νόημα στο έργο μας. Η δουλειά μας είναι λει­τούρ­γημα, με άμεσο αντί­κτυπο στην ανθρώ­πινη ύπαρξη.

Αν θα έπρεπε να απα­ντήσω σε προ­σω­πικό επίπεδο, τρεις γυναί­κες με έχουν σφρα­γί­σει με το έργο, το όραμα, την εφευ­ρε­τι­κό­τητα και την ευε­λι­ξία τους, η καθη­γή­τρια Ντιάνα Τράκα, η Κική Τσακίρη και η Μπέλα Σιδηρά. Υπήρξαν δίπλα μου στα πρώτα μου βήματα τόσο στο πανε­πι­στή­μιο όσο και στον Δήμο και από αυτές διδά­χθηκα τα συγ­χρη­μα­το­δο­τού­μενα προ­γράμ­ματα. Τους οφείλω πολλά, καθώς απο­τέ­λε­σαν σημα­ντικό κομμάτι της επαγ­γελ­μα­τι­κής μου δια­δρο­μής και της πορείας μου.

Η κοι­νω­νική εργασία φέρνει συχνά στο σπίτι το συναι­σθη­μα­τικό βάρος της ημέρας. Πώς δια­χει­ρί­ζε­στε αυτή την καθη­με­ρινή έκθεση στον ανθρώ­πινο πόνο ώστε να δια­τη­ρείτε τα αντα­να­κλα­στικά και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά σας;

Χ.Κ.:Δεν είναι καθόλου εύκολο. Υπάρ­χουν μέρες που παίρ­νεις μαζί σου το συναι­σθη­μα­τικό βάρος στο σπίτι, σε ακο­λου­θεί. Και τότε το μόνο που θέλω είναι να κάθομαι σε έναν καναπέ, χωρίς να ακούω, χωρίς να μιλάω. Να μην κάνω τίποτα, απλώς να κοιτώ το κενό. Η ισορ­ρο­πία είναι δύσκολη: να παρα­μέ­νεις άνθρω­πος χωρίς να καταρ­ρέ­εις. Γιατί αν χαθεί η ευαι­σθη­σία και η ενσυ­ναί­σθηση, έχει χαθεί και το νόημα αυτής της δου­λειάς.

Κι όμως, μέσα σε αυτές τις στιγμές της από­λυ­της σιωπής μαθαί­νεις να μετα­τρέ­πεις τη συγκί­νηση σε δράση και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα. Πει­σμώ­νεις. Γιατί κανείς δεν επι­λέ­γει να γεν­νη­θεί σε ευάλωτη ομάδα, κανείς δεν επι­θυ­μεί να βρί­σκε­ται στο περι­θώ­ριο ή να βιώνει τον κοι­νω­νικό απο­κλει­σμό. Οι συν­θή­κες, οι συγκυ­ρίες, οι ελλεί­ψεις στή­ρι­ξης ή ακόμη και λάθος επι­λο­γές, μπορούν να οδη­γή­σουν έναν άνθρωπο εκεί.

Και τότε είναι που οφεί­λουμε να προ­χω­ράμε σε νέες παρεμ­βά­σεις· να στε­κό­μα­στε ουσια­στικά δίπλα στον άνθρωπο, να γινό­μα­στε το σταθερό σημείο ανα­φο­ράς του. Ως κοι­νω­νιο­λό­γος, δεν περιο­ρί­ζο­μαι μόνο στην κατα­γραφή των αναγκών, αλλά προ­τείνω λύσεις με επί­κε­ντρο τον άνθρωπο. Στην πορεία μου στον Δήμο είχα την τύχη και αυτό δεν είναι αυτο­νό­ητο, να στη­ρί­ζο­μαι σε ένα ισχυρό πλαίσιο συνερ­γα­σιών: δημάρ­χους που εμπι­στεύ­τη­καν, αιρε­τούς που στά­θη­καν αρωγοί, και συνα­δέλ­φους με τους οποίους συν­δια­μορ­φώ­σαμε παρεμ­βά­σεις με ουσία και απο­τέ­λε­σμα. Γιατί η κοι­νω­νική πολι­τική δεν είναι ατομικό έργο. Είναι προϊόν συλ­λο­γι­κής προ­σπά­θειας. Και σε αυτή τη δια­δρομή, νιώθω ότι έχω κατα­φέ­ρει δύο πράγ­ματα: να μπορώ να κοιτώ τον άλλο στα μάτια και να κοι­μά­μαι ήσυχη τα βράδια, γνω­ρί­ζο­ντας ότι έκανα το χρέος μου.

Αν μπο­ρού­σατε να αλλά­ξετε μια θεσμική παρά­με­τρο στον τρόπο που η χώρα οργα­νώ­νει την κοι­νω­νική της πολι­τική, βασι­σμένη στην πολύ­τιμη εμπει­ρία σας, τι θα ήταν αυτό;

Χ.Κ.:Αν μπο­ρούσα να αλλάξω μία θεσμική παρά­με­τρο, θα έβαζα στο κέντρο της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής τις ανθρώ­πι­νες σχέσεις και όχι μόνο τη δομή. Σήμερα έχουμε υπη­ρε­σίες και προ­γράμ­ματα, αλλά συχνά λείπει η σταθερή ανθρώ­πινη παρου­σία: ένας επαγ­γελ­μα­τίας που θα σε γνω­ρί­ζει, θα τον εμπι­στεύ­ε­σαι και θα σε συνο­δεύει σε όλη τη δια­δρομή, όχι απο­σπα­σμα­τικά.

Για να γίνει αυτό πράξη, χρειά­ζε­ται ουσια­στική ενί­σχυση της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής με περισ­σό­τε­ρους κοι­νω­νι­κούς επι­στή­μο­νες στην πρώτη γραμμή: κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς, ψυχο­λό­γους, κοι­νω­νιο­λό­γους. Όχι απλώς για να δια­χει­ρί­ζο­νται αιτή­ματα, αλλά για να χτίζουν σχέσεις εμπι­στο­σύ­νης, να παρα­κο­λου­θούν δια­δρο­μές ζωής και να παρεμ­βαί­νουν έγκαιρα και ολι­στικά.

Και εδώ ακριβώς συν­δέ­ε­ται η μεγάλη πρό­κληση της πρό­λη­ψης. Η κοι­νω­νική πολι­τική δεν πρέπει να ενερ­γο­ποιεί­ται μόνο όταν η κρίση έχει ήδη εκδη­λω­θεί, αλλά να λει­τουρ­γεί προ­λη­πτικά: μέσα στην κοι­νό­τητα, στο σχολείο, στην οικο­γέ­νεια, πριν η ευα­λω­τό­τητα γίνει αδιέ­ξοδο. Η πρόληψη δεν είναι απλώς μια δράση. Είναι μια δια­φο­ρε­τική φιλο­σο­φία που απαιτεί συνέ­χεια, παρου­σία και γνώση του ανθρώ­που πίσω από το πρό­βλημα. Η κοι­νω­νική πολι­τική δεν είναι μόνο παροχές, είναι σχέσεις εμπι­στο­σύ­νης. Και στο τέλος οι ωφε­λού­με­νοι δεν θυμού­νται τι πήραν, θυμού­νται ποιος στάθηκε δίπλα τους.