Εγκύκλιος “βόμβα” του ΥΠΟΙΚ ξεκαθαρίζει το τοπίο με τα αυθαίρετα και τις καταλήψεις!

Ορι­στι­κό τέλος στην ανο­μία του αι­για­λού στα Δωδ/σα μετα τον ν. 5092/2024 • Η κυ­βέρ­νη­ση βάζει τέλος στην αυ­θαι­ρε­σία του πα­ρά­κτιου χώρου στη Δω­δε­κά­νη­σο • Τι προ­βλέ­πει η εγκύ­κλιος-οδη­γία για τα αυ­θαί­ρε­τα, τις πα­λιές πρά­ξεις και την νέα εποχή δια­χεί­ρι­σης του αι­για­λού μετά τον νόμο 5092/2024

Έπει­τα από δε­κα­ε­τί­ες νο­μο­θε­τι­κής σύγ­χυ­σης, πα­ρα­θυ­ριών, αλ­λη­λο­ε­πι­κα­λύ­ψε­ων και διοι­κη­τι­κών πα­ρα­λεί­ψε­ων στη δια­χεί­ρι­ση του αι­για­λού ιδίως στη Δω­δε­κά­νη­σο, όπου επι­κρα­τού­σε το κα­θε­στώς του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού του 1929 η πο­λι­τεία κάνει μια κα­θο­ρι­στι­κή τομή.

Μετά την ψή­φι­ση του Νόμου 5092/2024, που φέρ­νει σα­ρω­τι­κές αλ­λα­γές στον ορι­σμό και την οριο­θέ­τη­ση των πα­ρά­κτιων ζωνών, προ­κλή­θη­καν ασά­φειες και η εγκύ­κλιος του Υπουρ­γεί­ου Εθνι­κής Οι­κο­νο­μί­ας και Οι­κο­νο­μι­κών λει­τουρ­γεί ως κα­τα­λύ­της.

Πρό­κει­ται για οδη­γία-σταθ­μό με ισχυ­ρό επι­χει­ρη­σια­κό πε­ριε­χό­με­νο, η οποία κα­θο­ρί­ζει πώς αντι­με­τω­πί­ζο­νται εφε­ξής τα αυ­θαί­ρε­τα, οι πα­λαιές διοι­κη­τι­κές πρά­ξεις και τα νέα αι­τή­μα­τα στις πε­ριο­χές της Ρόδου, της Κω, της Καρ­πά­θου και της Κα­λύ­μνου.

Τι ξε­κα­θα­ρί­ζει η εγκύ­κλιος:

Η νέα εγκύ­κλιος, σε πλήρη σύ­μπνοια με τον ν. 5092/2024, κλεί­νει τον κύκλο της «πα­ρα­λί­ας χωρίς κα­νό­νες» και βάζει τάξη εκεί που υπήρ­χε σκό­πι­μη αο­ρι­στία. Πλέον, η γραμ­μή αι­για­λού δεν είναι απλώς νο­μι­κή γραμ­μή: είναι η φυ­σι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, τεκ­μη­ριω­μέ­νη, σε­βα­στή, ανα­γνω­ρί­σι­μη και μη δια­πραγ­μα­τεύ­σι­μη.

Η εγκύ­κλιος του Υπουρ­γεί­ου, που πα­ρου­σιά­ζου­με αυ­τού­σια πα­ρα­κά­τω, θέτει δύο σαφή πλαί­σια που ξε­κα­θα­ρί­ζουν το τοπίο:

-Δεν απαι­τεί­ται νέα οριο­θέ­τη­ση εφό­σον δεν υπάρ­χουν ση­μα­ντι­κές γε­ω­μορ­φο­λο­γι­κές με­τα­βο­λές. Οι πα­λιές πρά­ξεις δια­τη­ρούν ισχύ, καθώς βα­σί­ζο­νταν και αυτές στη μέ­γι­στη ανά­βα­ση του χει­με­ρι­νού κύ­μα­τος, στοι­χείο που συ­μπί­πτει ου­σια­στι­κά με τη νέα νο­μο­θε­τι­κή προ­σέγ­γι­ση.

-Η Διοί­κη­ση δεν μπο­ρεί να αρ­νεί­ται διοι­κη­τι­κές πρά­ξεις (όπως εγκρί­σεις, αδειο­δο­τή­σεις, κ.λπ.) με το επι­χεί­ρη­μα ότι δεν υπάρ­χει νέα χά­ρα­ξη του αι­για­λού. Αυτό αφαι­ρεί από τον δη­μό­σιο διά­λο­γο μια «εύ­κο­λη δι­καιο­λο­γία» για κα­θυ­στε­ρή­σεις ή απο­φυ­γή εφαρ­μο­γής του νόμου.

Πρό­κει­ται για μια σα­ρω­τι­κή κί­νη­ση ευ­θύ­νης και δια­φά­νειας που ανοί­γει τον δρόμο για ελέγ­χους, κα­θαι­ρέ­σεις αυ­θαι­ρέ­των και νέες, ασφα­λείς επεν­δύ­σεις στις πα­ρα­θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές, χωρίς νο­μι­κά γκρί­ζα ση­μεία.

Η εγκύ­κλιος-οδη­γία του Υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μι­κών:

«ΘΕΜΑ: Οδη­γί­ες για τον κα­θο­ρι­σμό αι­για­λού στις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες Ρόδου, Κω, Καρ­πά­θου και Κα­λύ­μνου της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ώστε να είναι σύμ­φω­νες με τις προ­βλέ­ψεις του ν. 5092/2024 (Α’33).

Ο ν. 5092/2024 με­τέ­βα­λε το νο­μο­θε­τι­κό κα­θε­στώς που διέ­πει τον αι­για­λό, την πα­ρα­λία και τον πα­λαιό αι­για­λό στις πε­ριο­χές, στις οποί­ες τα σχε­τι­κά ζη­τή­μα­τα ρύθ­μι­ζε πα­λαιό­τε­ρα ο Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κα­νο­νι­σμός Δω­δε­κα­νή­σου – υπ’ αριθ­μόν 132/1.9.1929 Κυ­βερ­νη­τι­κό Διά­ταγ­μα που είχε πα­ρα­μεί­νει σε ισχύ στα Δω­δε­κά­νη­σα και μετά την απε­λευ­θέ­ρω­σή τους δυ­νά­μει της παρ. 2 του άρ­θρου 8 του ν. 510/1947 «Περί της εν Δω­δε­κα­νή­σω εφαρ­μο­στέ­ας Δι­κα­στι­κής Νο­μο­θε­σί­ας» (Α’ 298). Με το κα­θε­στώς που ει­σή­χθη υπό τον ν. 5092/2024, ο αι­για­λός ορί­ζε­ται πλέον και στα Δω­δε­κά­νη­σα ως η ζώνη ξηράς που βρέ­χε­ται κατά τις με­γα­λύ­τε­ρες και συ­νή­θεις ανα­βά­σεις των κυ­μά­των της (περ. α) άρ­θρου 3 ν. 5092/2024) και όχι ως μια νοητή ζώνη η οποία ορί­ζε­ται από γραμ­μή 12 μέτρα εντός της ξηράς που βαί­νει πα­ράλ­λη­λα με τη συ­νή­θη ανά­βα­ση του χει­με­ρί­ου κύ­μα­τος, όπως προ­έ­βλε­πε το προϊ­σχύ­ον νο­μο­θε­τι­κό κα­θε­στώς για τα Δω­δε­κά­νη­σα.

Κα­τό­πιν της νο­μο­θε­τι­κής με­τα­βο­λής πρέ­πει να προσ­διο­ρι­σθούν εκ νέου οι ζώνες αι­για­λού στις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες Ρόδου, Κω, Καρ­πά­θου και Κα­λύ­μνου της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ώστε να είναι σύμ­φω­νες με τις προ­βλέ­ψεις του ν. 5092/2024.

Σχε­τι­κώς επι­ση­μαί­νε­ται ότι ο κα­θο­ρι­σμός της ζώνης αι­για­λού, σύμ­φω­να με τις δια­τά­ξεις του ν. 5092/2024, αλλά και του ν. 2971/2001 έχει δια­πι­στω­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα (ΣτΕ 50/2010, 1870/2010), καθώς με την πράξη αυτή δια­πι­στώ­νε­ται η γραμ­μή αι­για­λού ως φυ­σι­κό φαι­νό­με­νο. Τα δι­καιώ­μα­τα και οι υπο­χρε­ώ­σεις που συν­δέ­ο­νται με τον αι­για­λό, δη­λα­δή, δεν προ­κύ­πτουν από την οριο­θέ­τη­σή του, αλλά υπάρ­χουν ανε­ξαρ­τή­τως αυτής. Η οριο­θέ­τη­ση επι­τρέ­πει στη Διοί­κη­ση και τους διοι­κού­με­νους να μπο­ρούν με ευ­κο­λία να προσ­διο­ρί­σουν τις εδα­φι­κές ζώνες επί των οποί­ων ασκού­νται τα δι­καιώ­μα­τα και τη­ρού­νται οι υπο­χρε­ώ­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τον αι­για­λό και, ιδίως, με τον κοι­νό­χρη­στο χα­ρα­κτή­ρα του και την ευαί­σθη­τη οι­κο­λο­γι­κή του κα­τά­στα­ση.

Τον ίδιο δια­πι­στω­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα είχε και ο κα­θο­ρι­σμός του αι­για­λού με βάση τον Κτη­μα­το­λο­γι­κό Κα­νο­νι­σμό Δω­δε­κα­νή­σου και μά­λι­στα είχε κοινό στοι­χείο, σε σχέση με τον ν. 5092/2024 και τον ν. 2971/2001, ότι το βα­σι­κό φυ­σι­κό φαι­νό­με­νο που έπρε­πε να απο­τυ­πω­θεί είναι η μέ­γι­στη συ­νή­θης ανά­βα­ση του κύ­μα­τος. Η δια­φο­ρά ανά­με­σα στα δύο νο­μο­θε­τι­κά κα­θε­στώ­τα ήταν ότι η γραμ­μή του αι­για­λού υπό τους όρους των ν. 5092/2024 και ν. 2971/2001 συ­μπί­πτει με τη μέ­γι­στη συ­νή­θη ανά­βα­ση του κύ­μα­τος, ενώ στα Δω­δε­κά­νη­σα η ανά­βα­ση του χει­μέ­ριου κύ­μα­τος ήταν η αφε­τη­ρία για τον κα­θο­ρι­σμό του αι­για­λού, του οποί­ου το όριο ήταν μία πα­ράλ­λη­λη γραμ­μή σε από­στα­ση δώ­δε­κα (12) μέ­τρων προς την ξηρά.

Από τα πα­ρα­πά­νω προ­κύ­πτει ότι σε όλες τις οριο­θε­τή­σεις αι­για­λού που έχουν γίνει σύμ­φω­να με τον Κτη­μα­το­λο­γι­κό Κα­νο­νι­σμό Δω­δε­κα­νή­σου έχει προη­γη­θεί και έχει απο­τυ­πω­θεί η μέ­γι­στη συ­νή­θης ανά­βα­ση του κύ­μα­τος, έχει γίνει δη­λα­δή η ίδια επι­στη­μο­νι­κή προ­ερ­γα­σία που απαι­τεί­ται για τον κα­θο­ρι­σμό αι­για­λού υπό τον ν. 5092/2024. Στα το­πο­γρα­φι­κά δια­γράμ­μα­τα που συ­νο­δεύ­ουν τον κα­θο­ρι­σμό αι­για­λού που έχει γίνει πριν την ισχύ του ν. 5092/2024 η μέ­γι­στη ανά­βα­ση του χει­μέ­ριου κύ­μα­τος είτε έχει απο­τυ­πω­θεί σε χω­ρι­στή γραμ­μή, είτε μπο­ρεί να συ­να­χθεί με ασφά­λεια είτε ως νοητή πα­ράλ­λη­λη γραμ­μή σε από­στα­ση δώ­δε­κα (12) μέ­τρων προς τη θά­λασ­σα. Συ­νε­πώς, με βάση τα δια­γράμ­μα­τα αυτά είτε προ­κύ­πτει ευ­θέ­ως, είτε συ­νά­γε­ται με ασφά­λεια το όριο του αι­για­λού, όπως αυτό προσ­διο­ρί­ζε­ται στην περ. α) του άρ­θρου3 του ν. 5092/2024.

Ση­μειώ­νε­ται, πε­ραι­τέ­ρω, ότι οι οριο­θε­τή­σεις που έχουν γίνει ως ατο­μι­κές διοι­κη­τι­κές πρά­ξεις με δια­πι­στω­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα πριν από τον ν. 5092/2024 δεν έχουν ανα­κλη­θεί από αυτόν και δια­τη­ρεί­ται η νο­μι­μό­τη­τα τους. Μπο­ρούν, επο­μέ­νως, να αξιο­ποι­η­θούν καθώς έχουν κα­τα­γρά­ψει τη μέ­γι­στη συ­νή­θη ανά­βα­ση του κύ­μα­τος και μπο­ρούν, επο­μέ­νως, να προσ­διο­ρί­σουν τη ζώνη αι­για­λού και σύμ­φω­να με τον ν. 5092/2024. Δεν χρειά­ζε­ται δη­λα­δή νέα αυ­το­ψία και νέα διοι­κη­τι­κή δια­δι­κα­σία εξ αρχής.

Εν όψει των ανω­τέ­ρω:

α) στις πε­ριο­χές όπου εφαρ­μο­ζό­ταν ο Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κα­νο­νι­σμός Δω­δε­κα­νή­σου δεν απαι­τεί­ται νέα δια­δι­κα­σία για την οριο­θέ­τη­ση αι­για­λού σύμ­φω­να με το άρθρο 5 του ν. 5092/2024 για τον μόνο λόγο ότι με­τα­βλή­θη­κε το νο­μο­θε­τι­κό κα­θε­στώς, αν δεν έχουν επέλ­θει γε­ω­μορ­φο­λο­γι­κές με­τα­βο­λές ση­μα­ντι­κής έκτα­σης που επι­βάλ­λουν τον επα­να­κα­θο­ρι­σμό,

β) οι ισχύ­ου­σες απο­φά­σεις οριο­θέ­τη­σης και τα αντί­στοι­χα το­πο­γρα­φι­κά δια­γράμ­μα­τα που τις συ­νο­δεύ­ουν μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν με ασφά­λεια από τη Διοί­κη­ση και τους διοι­κού­με­νους για τον ακρι­βή προσ­διο­ρι­σμό της ζώνης του αι­για­λού, σύμ­φω­να με τις προ­βλέ­ψεις του ν. 5092/2024 και,

γ) ως όριο του αι­για­λού θα λο­γί­ζε­ται η γραμ­μή που προσ­διο­ρί­ζει τη μέ­γι­στη ανά­βα­ση του χει­μέ­ριου κύ­μα­τος και, αν δεν υπάρ­χει τέ­τοια δια­κρι­τή γραμ­μή στο το­πο­γρα­φι­κό διά­γραμ­μα που συ­νο­δεύ­ει την πράξη οριο­θέ­τη­σης, η γραμ­μή που προ­κύ­πτει από τη με­τα­κί­νη­ση της γραμ­μής αι­για­λού κατά 12 μέτρα προς τη θά­λασ­σα.

Τα πα­ρα­πά­νω δεν απο­στε­ρούν από τις επι­τρο­πές του άρ­θρου 5 του ν. 5092/2024 με χω­ρι­κή αρ­μο­διό­τη­τα για τις Πε­ρι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες Ρόδου, Κω, Καρ­πά­θου και Κα­λύ­μνου την αρ­μο­διό­τη­τα να συ­νε­δριά­ζουν αυ­τε­παγ­γέλ­τως ή κα­τό­πιν αι­τή­μα­τος ή εν­δι­κο­φα­νούς προ­σφυ­γής και να εκ­δί­δουν απο­φά­σεις για τις υπο­θέ­σεις, στις οποί­ες είχε γίνει οριο­θέ­τη­ση αι­για­λού πριν από την ισχύ του ν. 5092/2024 (4 Μαρ­τί­ου 2024). Οι απο­φά­σεις αυτές μπο­ρούν να στη­ρί­ζο­νται στα το­πο­γρα­φι­κά δια­γράμ­μα­τα που είχαν δη­μο­σιευ­θεί στο Φύλλο της Εφη­με­ρί­δας της Κυ­βερ­νή­σε­ως κατά την επι­κύ­ρω­ση των ορίων του αι­για­λού υπό το κα­θε­στώς του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου και στην αυ­το­ψία που είχε προη­γη­θεί. Στα δια­γράμ­μα­τα αυτά μπο­ρεί να δια­τη­ρη­θεί η γραμ­μή που ορί­ζει τη μέ­γι­στη ανά­βα­ση του χει­με­ρί­ου κύ­μα­τος, καθώς αυτή συ­μπί­πτει με τη μέ­γι­στη συ­νή­θη ανά­βα­ση του κύ­μα­τος της περ. α) του άρ­θρου 3 του ν. 5092/2024. Η γραμ­μή που όριζε τον αι­για­λό υπό το κα­θε­στώς του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου πρέ­πει να δια­γρα­φεί από το το­πο­γρα­φι­κό διά­γραμ­μα. Αν αυτό είναι δυ­σχε­ρές, τότε πρέ­πει στην από­φα­ση της Επι­τρο­πής να ανα­φέ­ρε­ται ρητώς ότι η γραμ­μή αυτή, μο­λο­νό­τι δια­τη­ρεί­ται για τε­χνι­κούς λό­γους στο το­πο­γρα­φι­κό διά­γραμ­μα, δεν επι­φέ­ρει κά­ποιο έν­νο­μο απο­τέ­λε­σμα.

Ωστό­σο, η Διοί­κη­ση δεν μπο­ρεί να αρ­νη­θεί την έκ­δο­ση διοι­κη­τι­κών πρά­ξε­ων που εξαρ­τώ­νται από την οριο­θέ­τη­ση ζώνης αι­για­λού επει­δή δεν έχει γίνει νέα οριο­θέ­τη­ση αι­για­λού, μετά την ισχύ του ν. 5092/2024 καθώς, όπως ανα­φέρ­θη­κε πα­ρα­πά­νω, νέα οριο­θέ­τη­ση δεν απαι­τεί­ται μόνο και μόνο λόγω της με­τα­βο­λής του νο­μο­θε­τι­κού κα­θε­στώ­τος.

Ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας

Δη­μό­σιας Πε­ριου­σί­ας

Αθα­νά­σιος Τσιού­ρας»