Δεύτεροι στην Ευρώπη οι κάτοικοι του Νοτίου Αιγαίου στη δυσκολία πρόσβασης σε γιατρό

• Ένας στους τέσ­σε­ρις πολίτες δηλώνει αντι­κει­με­νική αδυ­να­μία πρό­σβα­σης σε γιατρό λόγω απο­στά­σεων • Η ανάλυση απο­τυ­πώ­νει το χρονικό αδιέ­ξοδο στις μετα­κι­νή­σεις των ασθενών στα Δωδε­κά­νησα, το οποίο επι­βα­ρύ­νε­ται δρα­μα­τικά από την υπο­στε­λέ­χωση των δομών υγείας

Σε έναν διαρκή «αγώνα δρόμου» υπο­χρε­ώ­νο­νται οι κάτοι­κοι των νησιών της Δωδε­κα­νή­σου προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λί­σουν πρό­σβαση σε βασικές υπη­ρε­σίες περί­θαλ­ψης, καθώς η αντι­κει­με­νικά περιο­ρι­σμένη γεω­γρα­φική προ­σβα­σι­μό­τητα, όπως αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται στους επί­ση­μους δείκτες της Eurostat, επι­βα­ρύ­νε­ται από τις 57 κενές οργα­νι­κές θέσεις ιατρών στο Γενικό Νοσο­κο­μείο Ρόδου, το οποίο καλεί­ται να λει­τουρ­γή­σει με μόλις 96 εν ενερ­γεία για­τρούς για να καλύψει πολ­λα­πλά­σιες ανάγκες της δυνα­μι­κής του.

Η δια­χεί­ριση των υπη­ρε­σιών υγείας στις νησιω­τι­κές περιο­χές απο­τε­λεί μια σταθερή επι­χει­ρη­σιακή πρό­κληση, όπου η γεω­γρα­φική ιδιαι­τε­ρό­τητα και η στε­λέ­χωση των υπο­δο­μών συνι­στούν δύο παρά­γο­ντες αλλη­λέν­δε­τους. Όταν οι ελλεί­ψεις ιατρι­κού προ­σω­πι­κού επι­βα­ρύ­νο­νται από τις γεω­γρα­φι­κές απο­στά­σεις, η πίεση στο σύστημα περί­θαλ­ψης των Δωδε­κα­νή­σων μεγε­θύ­νε­ται, ιδιαί­τερα κατά τη θερινή περίοδο που ο πλη­θυ­σμός πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται.

Για την εξαγωγή των δεδο­μέ­νων της, η Eurostat χρη­σι­μο­ποιεί ένα εξει­δι­κευ­μένο μοντέλο χωρικής ανά­λυ­σης (Census Grid 100 μέτρων), το οποίο δεν υπο­λο­γί­ζει τις απο­στά­σεις σε απόλυτα χιλιό­με­τρα, αλλά σε πραγ­μα­τικό χρόνο οδή­γη­σης μέσω του υφι­στά­με­νου οδικού δικτύου, σε συνάρ­τηση με την πυκνό­τητα του μόνιμου πλη­θυ­σμού.

Ο δείκτης αυτός μετρά τη «γεω­γρα­φική προ­σβα­σι­μό­τητα» (Spatial Accessibility) και θέτει τα 15 λεπτά ως το ανώτατο διεθνές όριο ασφα­λείας για τη μετα­φορά ενός ασθε­νούς σε οργα­νω­μένη νοσο­κο­μειακή δομή. Στην ιατρική επι­στήμη, το συγκε­κρι­μένο χρονικό πλαίσιο ορί­ζε­ται ως η «χρυσή ώρα» (Golden Hour), εντός της οποίας η λήψη εξει­δι­κευ­μέ­νης φρο­ντί­δας καθο­ρί­ζει την επι­βί­ωση ή την αποφυγή μόνιμων ανα­πη­ριών σε κρίσιμα περι­στα­τικά, όπως τα εμφράγ­ματα και τα εγκε­φα­λικά επει­σό­δια.

Με βάση αυτή την αυστηρή μεθο­δο­λο­γία, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου κατα­γρά­φει μια από τις δυσμε­νέ­στε­ρες επι­δό­σεις στην Ευρω­παϊκή Ένωση, κατα­λαμ­βά­νο­ντας τη δεύτερη θέση της σχε­τι­κής λίστας των 161 περι­φε­ρειών της ΕΕ όσον αφορά στις ανι­κα­νο­ποί­η­τες ιατρι­κές ανάγκες (unmet needs) λόγω γεω­γρα­φι­κών παρα­γό­ντων. Το 25,5% των κατοί­κων, δηλαδή ένας στους τέσ­σε­ρις πολίτες, δηλώνει αντι­κει­με­νική αδυ­να­μία πρό­σβα­σης σε φρο­ντίδα ή εξε­τά­σεις, ακριβώς επειδή διαβιεί εκτός αυτού του ορίου ασφα­λείας.

Στα Δωδε­κά­νησα, η γεω­γρα­φική δια­σπορά και η κατά­σταση του οδικού δικτύου μετα­φρά­ζουν τους ευρω­παϊ­κούς δείκτες σε τρεις δια­φο­ρε­τι­κές ταχύ­τη­τες, οι οποίες κατά τη θερινή περίοδο επι­βα­ρύ­νο­νται δρα­μα­τικά λόγω της αυξη­μέ­νης κυκλο­φο­ρια­κής κίνησης στη διάρ­κεια της σεζόν.

Αστικά κέντρα και περια­στι­κές περιο­χές: Η πόλη της Ρόδου και οι περια­στι­κές κοι­νό­τη­τες (Ιαλυσός, Κρε­μα­στή, Φαλη­ράκι) δια­τη­ρούν γεω­γρα­φική εγγύ­τητα μικρό­τερη των 15 λεπτών από το νοσο­κο­μείο, απο­τε­λώ­ντας τη μονα­δική ζώνη που πληροί τα ευρω­παϊκά κρι­τή­ρια άμεσης πρό­σβα­σης.

Κεντρική και Νότια Ρόδος: Οι οδικοί άξονες σύν­δε­σης περιο­χών όπως ο Αρχάγ­γε­λος, η Λίνδος ή η Κατ­τα­βιά με το νοσο­κο­μείο απαι­τούν χρόνους οδή­γη­σης που κυμαί­νο­νται από 35 λεπτά έως και 1 ώρα και 15 λεπτά. Στην πράξη, αυτό σημαί­νει ότι για έναν κάτοικο της Νότιας Ρόδου, η «χρυσή ώρα» έχει ήδη εξα­ντλη­θεί κατά τη διάρ­κεια της δια­δρο­μής, πρό­κληση που εντεί­νε­ται το καλο­καίρι λόγω της κυκλο­φο­ρια­κής συμ­φό­ρη­σης που επι­μη­κύ­νει τους χρόνους αντα­κό­κρι­σης του ΕΚΑΒ.

Νησιά: Στα μικρά νησιά (Χάλκη, Σύμη, Τήλος, Καστελ­λό­ριζο), ο χρόνος δεν μετρά­ται πλέον σε λεπτά οδικού δικτύου, αλλά σε δια­θε­σι­μό­τητα ακτο­πλοϊ­κών δρο­μο­λο­γίων και σε και­ρι­κές συν­θή­κες. Για τους πολίτες αυτούς, η προ­σβα­σι­μό­τητα είναι μηδε­νική κατά τις νυχτε­ρι­νές ώρες ή σε περιό­δους απα­γο­ρευ­τι­κών απόπλου, καθι­στώ­ντας τις αερο­δια­κο­μι­δές τη μονα­δική, αλλά χρο­νο­βόρα, επι­χει­ρη­σιακή διέξοδο.

Αυτή η αντι­κει­με­νική γεω­γρα­φική πίεση, την οποία κατα­γρά­φει η Eurostat, μετα­φέ­ρε­ται απευ­θείας στο ιατρικό προ­σω­πικό του Γενικού Νοσο­κο­μείου Ρόδου. Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία, το ίδρυμα υπο­στη­ρί­ζε­ται σήμερα από 96 εν ενερ­γεία για­τρούς. Με βάση το ισχύον οργα­νό­γραμμά του, το Νοσο­κο­μείο Ρόδου προ­βλέ­πει 153 οργα­νι­κές θέσεις γιατρών. Τα οργα­νικά κενά ανέρ­χο­νται σε 57, αριθμός που μετα­φρά­ζε­ται σε ποσοστό έλλει­ψης 37%.

Η απο­γύ­μνωση αυτή επι­βα­ρύ­νει άμεσα τις κλι­νι­κές πρώτης γραμμής, οι οποίες υπο­δέ­χο­νται τα περι­στα­τικά από όλες τις ζώνες προ­σβα­σι­μό­τη­τας των Δωδε­κα­νή­σων. Η Παθο­λο­γική, η Χει­ρουρ­γική, η Καρ­διο­λο­γική, η Παι­δια­τρική, το Απει­κο­νι­στικό Τμήμα και το Τμήμα Επει­γό­ντων Περι­στα­τι­κών (ΤΕΠ) λει­τουρ­γούν με το υπάρχον προ­σω­πικό να κατα­βάλ­λει υπερ­προ­σπά­θεια για την πλήρη κάλυψη των εφη­με­ριών και των καθη­με­ρι­νών αναγκών.

Ως μέτρο εξι­σορ­ρό­πη­σης των γεω­γρα­φι­κών απο­κλει­σμών και της αδυ­να­μίας άμεσης πρό­σβα­σης, η πολι­τεία προωθεί την επι­χει­ρη­σιακή επέ­κταση του Εθνικού Δικτύου Τηλεϊ­α­τρι­κής (ΕΔΙΤ), ενός προ­γράμ­μα­τος που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας και αφορά κατά κύριο λόγο στη 2η Υγειο­νο­μική Περι­φέ­ρεια (Πει­ραιώς και Αιγαίου).

Η συγκε­κρι­μένη υποδομή βασί­ζε­ται στην εγκα­τά­σταση Σταθμών Τηλεϊ­α­τρι­κής Ασθε­νούς (ΣΤΑ) στα περι­φε­ρειακά ιατρεία και στα Κέντρα Υγείας των μικρό­τε­ρων νησιών της περιο­χής, όπως η Σύμη, η Χάλκη, η Τήλος και το Καστελ­λό­ριζο. Μέσω αυτού του δικτύου, ο γενικός ή αγρο­τι­κός ιατρός που υπη­ρε­τεί στην απο­μο­νω­μένη μονάδα μπορεί να συν­δε­θεί σε πραγ­μα­τικό χρόνο, μέσω ψηφια­κών κανα­λιών υψηλής ευκρί­νειας, με εξει­δι­κευ­μέ­νους ιατρούς (καρ­διο­λό­γους, πνευ­μο­νο­λό­γους ή νευ­ρο­λό­γους) που βρί­σκο­νται στο Γενικό Νοσο­κο­μείο Ρόδου ή σε νοσο­κο­μεία ανα­φο­ράς της Αττικής.

Η πλατ­φόρμα επι­τρέ­πει την ταυ­τό­χρονη μετά­δοση ζωτικών ενδεί­ξεων και δια­γνω­στι­κών εξε­τά­σεων, προ­σφέ­ρο­ντας άμεση καθο­δή­γηση για τη στα­θε­ρο­ποί­ηση του ασθε­νούς και μειώ­νο­ντας την ανάγκη για άσκοπες ή υψηλού ρίσκου αερο­δια­κο­μι­δές.

Ωστόσο, η εισα­γωγή αυτών των εφαρ­μο­γών ανα­δει­κνύει έναν ευρύ­τερο προ­βλη­μα­τι­σμό εντός του νοσο­κο­μεια­κού κλάδου. Στις θεσμι­κές συζη­τή­σεις για την περι­φε­ρειακή υγεία επι­ση­μαί­νε­ται συστη­μα­τικά ότι οι ψηφια­κές υπο­δο­μές, παρά τη χρη­σι­μό­τητά τους στη δια­γνω­στική καθο­δή­γηση, λει­τουρ­γούν απο­κλει­στικά συμπλη­ρω­μα­τικά.

Όπως τονί­ζε­ται από εκπρο­σώ­πους των ιατρι­κών συλ­λό­γων, η τεχνο­λο­γία δεν δύναται να υπο­κα­τα­στή­σει τη φυσική παρου­σία εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού ούτε τη συμ­βα­τική κλινική πράξη στην πρώτη γραμμή, καθώς οι ψηφια­κές εφαρ­μο­γές δεν μπορούν να εκτε­λέ­σουν επεί­γου­σες επεμ­βά­σεις ή να υπο­στη­ρί­ξουν σταθερή νοση­λεία. Υπό το πρίσμα αυτό, η ανά­πτυξη της τηλεϊ­α­τρι­κής θεω­ρεί­ται χρήσιμο εργα­λείο, υπό την προ­ϋ­πό­θεση όμως ότι δεν θα λει­τουρ­γή­σει ως επι­χεί­ρημα για τη μη κάλυψη των 57 κενών οργα­νι­κών θέσεων του Νοσο­κο­μείου Ρόδου με μόνιμο ιατρικό δυνα­μικό.