Η σιωπηρή παράταση του Ταμείου Ανάκαμψης για την Ελλάδα

Σιωπηρή μεν, παρά­ταση δε, έλαβε το Ταμείο Ανά­καμ­ψης στην Ελλάδα. Η παρά­ταση δεν αφορά μόνον τα 2 δισ. ευρώ που έλαβε η Ελλη­νική Ανα­πτυ­ξιακή Τράπεζα από το σκέλος των δανείων του ΤΑΑ και τα οποία θα διο­χε­τευ­θούν μετά την 1η Σεπτεμ­βρίου 2026 στην ελλη­νική αγορά, αλλά και μεγάλα έργα που εντά­χθη­καν στο πλαίσιο της ανα­θε­ώ­ρη­σης του Ταμείου Ανά­καμ­ψης τους τελευ­ταί­ους μήνες.

Πρό­κει­ται για του­λά­χι­στον δύο έργα ύψους 700 εκατ. ευρώ, που εντά­χθη­καν πριν από λίγες ημέρες στο ΤΑΑ και αφορούν στους μικρο­δο­ρυ­φό­ρους ύψους 350 εκατ. ευρώ και το mega-εργοστάσιο Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης (ΑΙ Gigafactory), ύψους επίσης 350 εκατ. ευρώ. Οι πόροι αυτοί επι­σή­μως θα δαπα­νη­θούν μετά το ορόσημο της 31ης  Αυγού­στου 2026 και σε μια περίοδο 4ετίας (του­λά­χι­στον). Έτσι, πόροι 2,7 δισ. ευρώ ή περίπου το 8% του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του προ­γράμ­μα­τος πήρε παρά­ταση στη δημιουρ­γία δαπανών.

Επίσης, μια σειρά έργων έχει λάβει παρά­ταση υλο­ποί­η­σης ολίγων μηνών. Συγκε­κρι­μένα, με απόφαση του αν. υπουρ­γού Εθνικής Οικο­νο­μίας, Νίκου Παπα­θα­νάση, του­λά­χι­στον 11 έργα του ΤΑΑ που υλο­ποιεί το υπ. Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης έλαβαν ως ημε­ρο­μη­νία ολο­κλή­ρω­σης την 31η Οκτω­βρίου 2026. Πρό­κει­ται για τα έργα:

Υπη­ρε­σίες Προ­στι­θέ­με­νης Αξίας για την Υπο­στή­ριξη της υλο­ποί­η­σης των Έργων 1 & 2 της Δράσης «Ψηφια­κός Μετα­σχη­μα­τι­σμός Μικρο­με­σαίων Επι­χει­ρή­σεων».

Ψηφια­κός Μετα­σχη­μα­τι­σμός Επι­χει­ρή­σεων.

Ετοι­μό­τητα υπο­δο­μών για έξυπνα κτίρια.

Ενί­σχυση της συν­δε­σι­μό­τη­τας υπερ-υψηλών ταχυ­τή­των μέσω προ­γράμ­μα­τος επι­δό­τη­σης Gigabit (Gigabit Voucher Scheme).

Μετα­σχη­μα­τι­σμός δημο­σιο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης και επο­πτείας στη γενική κυβέρ­νηση.

Ψηφιο­ποί­ηση και Ανά­πτυξη Ολο­κλη­ρω­μέ­νου Πλη­ρο­φο­ρια­κού Συστή­μα­τος για τη δια­χεί­ριση, δια­τή­ρηση, διάθεση και ανά­δειξη των αρχείων που φυλάσ­σο­νται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Ψηφιο­ποί­ηση Αρχείων Δεδο­μέ­νων του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης.

Νέο Σύστημα Ηλε­κτρο­νι­κών Δημο­σίων Συμ­βά­σεων.

Ψηφιο­ποί­ηση Αρχείων του Δημό­σιου Συστή­μα­τος Υγείας.

Ενιαία Ψηφιακή Υποδομή για την Εξυ­πη­ρέ­τηση Πολιτών και Επι­χει­ρή­σεων και τέλος,

Υπη­ρε­σίες επι­κοι­νω­νίας της Δημό­σιας Διοί­κη­σης με τους πολίτες και τις επι­χει­ρή­σεις μέσω απο­στο­λής μηνυ­μά­των.

Όλα τα παρα­πάνω έργα είχαν ορι­σμένη λήξη στις 31 Ιουλίου 2026, αλλά τελικά έλαβαν τρίμηνη παρά­ταση. Στην απόφαση, πάντως, ορί­ζε­ται ότι «η ημε­ρο­μη­νία έκδοσης των απαι­τού­με­νων, κατά περί­πτωση, εγγρά­φων τεκ­μη­ρί­ω­σης της επί­τευ­ξης των ορο­σή­μων και στόχων του ΕΣΑΑ δεν δύναται να υπερ­βαί­νει την 31η.08.2026». Με άλλα λόγια, η λήξη των έργων μπορεί να γίνει και μετά την 31η Αυγού­στου 2026, εφόσον όμως έχουν επι­τευ­χθεί τα ορόσημα που συνο­δεύ­ουν τα αιτή­ματα πλη­ρω­μών.

Εκτι­μά­ται ότι θα υπάρ­ξουν και άλλες αντί­στοι­χες παρα­τά­σεις της λήξης των έργων και άλλων φορέων του Δημο­σίου. Ωστόσο, θα πρέπει να επι­ση­μαν­θεί ότι το πλαίσιο εδώ είναι ασφυ­κτικό και το περι­θώ­ριο που έχει συμ­φω­νη­θεί με τη Κομι­σιόν είναι οι λήξεις έργων να μην ξεπε­ρά­σουν την 31η Δεκεμ­βρίου 2026 – και φυσικά οι πράξεις που θα γίνουν δεν θα σχε­τί­ζο­νται με ορόσημα που βαρύ­νουν τα αιτή­ματα πλη­ρω­μών.

Σημειώ­νε­ται ότι οι πλη­ρω­μές των έργων θα γίνουν σίγουρα μετά το τέλος Σεπτεμ­βρίου 2026, που οι ελλη­νι­κές αρχές θα υπο­βάλ­λουν τα δύο τελικά αιτή­ματα πλη­ρω­μών (δάνεια και επι­χο­ρη­γή­σεις) από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ. Μάλιστα, με δεδο­μένο ότι θα απαι­τη­θεί από την Κομι­σιόν, είναι σίγουρο ότι μεγάλο μέρος των πλη­ρω­μών θα γίνουν ακόμη και μέσα στο α’ εξάμηνο του 2027.

Το σίγουρο είναι ότι η κυβέρ­νηση έχει λάβει μια «σιωπηλή» παρά­ταση όχι μόνο στη λήξη και παρά­δοση των έργων, αλλά και για να δημιουρ­γή­σει δαπάνες του προ­γράμ­μα­τος μετά το ορόσημο της 31η Αυγού­στου 2026.

Στην Κοζάνη το ΑΙ Gigafactory

Κι ενώ για τα 2 δισ. ευρώ δανείων του ΤΑΑ θα πρέπει η Ελλη­νική Ανα­πτυ­ξιακή Τράπεζα να σχη­μα­το­ποι­ή­σει τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία που τρέξουν στην αγορά (π.χ. «ΤΕΠΙΧ ΙV», «Σπιτι μου ΙΙΙ», «Ανα­και­νίζω το σπίτι μου ΙΙ» κ.λπ.) την επόμενη τριετία-τετραετία, τα δύο μεγάλα έργα που εντά­χθη­καν πρό­σφατα στο ΤΑΑ προ­βλέ­πουν δαπάνες του­λά­χι­στον μέχρι και το 2031.

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με την απόφαση ένταξης του έργου AI Gigafactory, η δράση αφορά τη χρη­μα­το­δο­τική συνει­σφορά της Ελλάδας προς την Κοινή Επι­χεί­ρηση EuroHPC (EuropeanHigh Performance Computing Joint Undertaking) για την ανά­πτυξη και λει­τουρ­γία ενός AI Gigafactory στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας (ΤΑΑ). Η επέν­δυση προ­βλέ­πει τη δημιουρ­γία της σχε­τι­κής υπο­δο­μής σε ειδικά δια­μορ­φω­μένο χώρο στη Δυτική Μακε­δο­νία, αξιο­ποιώ­ντας υφι­στά­με­νες βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις και ενερ­γεια­κές υπο­δο­μές της περιο­χής.

Το έργο θα υλο­ποι­η­θεί μέσω συν­δυα­σμού δημό­σιων και ιδιω­τι­κών πόρων, με χρη­μα­το­δο­τική συμ­με­τοχή του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου ύψους 350 εκατ. ευρώ μέσω του ΤΑΑ και πρό­σθετη συνει­σφορά από την Ευρω­παϊκή Ένωση μέσω του EuroHPC. Η υποδομή θα υπο­στη­ρί­ζει την ανά­πτυξη εφαρ­μο­γών τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης για τον δημόσιο και ιδιω­τικό τομέα, τη δημιουρ­γία νέων ψηφια­κών υπη­ρε­σιών, την ενί­σχυση της έρευνας και της και­νο­το­μίας, καθώς και την ανά­πτυξη προηγ­μέ­νων μοντέ­λων τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης σε εθνικό και ευρω­παϊκό επίπεδο.

Σημειώ­νε­ται ότι η έκδοση των εγγρά­φων που θα τεκ­μη­ριώ­σουν την συνει­σφορά της χώρας στο EuroHPC θα πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί μέχρι 31 Αυγού­στου 2026.

Το δεύτερο μεγάλο έργο που έλαβε «σιωπηλή» παρά­ταση είναι το έργο των μικρο­δο­ρυ­φό­ρων. Η Κομι­σιόν δέχθηκε το πρό­γραμμα Hellas-Space 2.0, το οποίο, όπως ανα­φέ­ρει η απόφαση ένταξης, έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό βιω­σι­μό­τη­τας των υφι­στά­με­νων επεν­δύ­σεων ύψους 200 εκατ. ευρώ στο πρό­γραμμα των μικρο­δο­ρυ­φό­ρων.  Επι­πλέον, το πρό­γραμμα εισάγει μια νέα προ­σέγ­γιση στον σχε­δια­σμό της ευρω­παϊ­κής δια­στη­μι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής.

Βασι­ζό­μενο στις αρχές των κατα­νε­μη­μέ­νων δορυ­φο­ρι­κών αστε­ρι­σμών (proliferated constellations) και στις ανα­δυό­με­νες ευρω­παϊ­κές προ­τά­σεις για μεγάλης κλί­μα­κας ευρω­παϊ­κούς δορυ­φο­ρι­κούς αστε­ρι­σμούς, το Hellas-Space 2.0 υπερ­βαί­νει το παρα­δο­σιακό μοντέλο των μεμο­νω­μέ­νων, μεγάλων δορυ­φό­ρων και προ­σα­να­το­λί­ζε­ται σε ανθε­κτικά, πολυ­ε­πί­πεδα δια­στη­μικά συστή­ματα δια­συν­δε­δε­μένα μέσω δικτυω­τής αρχι­τε­κτο­νι­κής (mesh network).

Το πρό­γραμμα Hellas-Space 2.0 έχει διάρ­κεια 5 ετών (2026–2031) και σχε­διά­ζε­ται ως ο άμεσος διά­δο­χος του Ελλη­νι­κού Εθνικού Προ­γράμ­μα­τος Μικρο­δο­ρυ­φό­ρων (Greek National SmallSat Programme – GNSSP), το οποίο αξιο­ποί­ησε 200 εκατ. ευρώ από πόρους του RRF για τη δημιουρ­γία των βασικών δια­στη­μι­κών υπο­δο­μών της χώρας.

Πηγή: powergame.gr