Ηρθαν 30.000 μετανάστες, έφυγαν 944

Χιλιά­δες μετα­νά­στες έρχο­νται στα ελλη­νικά νησιά, αλλά ελά­χι­στοι φεύγουν. Παρά τη μείωση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών στα νησιά σε ποσοστό έως και 97% μετά την εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας Ευρω­παϊ­κής Ενωσης – Τουρ­κίας, χιλιά­δες άνθρω­ποι παρα­μέ­νουν εγκλω­βι­σμέ­νοι σε δύσκο­λες συν­θή­κες στα hotspots σε Λέσβο, Χίο, Σάμο, Κω και Λέρο. Ο μέσος όρος ανα­μο­νής για όσους υπο­βάλ­λουν προ­σφυγή για την εξέταση του αιτή­μα­τος ασύλου τους σε δεύτερο βαθμό (τακτική στην οποία κατα­φεύ­γουν οι περισ­σό­τε­ροι μετά την πρώτη απορ­ρι­πτική απόφαση) ξεπερ­νάει και τους έξι μήνες. Θύματα, τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα, οι πρό­σφυ­γες –μόλις προχθές έχασε τη ζωή του Σύρος που αυτο­πυρ­πο­λή­θηκε στη Χίο δια­μαρ­τυ­ρό­με­νος για τον πολύ­μηνο εγκλω­βι­σμό του στο νησί– και βέβαια οι κάτοι­κοι και ο του­ρι­σμός των νησιών.

944 «επι­στρο­φές»

Από τις 20 Μαρτίου 2016 έως και τις 4 Απρι­λίου 2017 έφτασαν στα ελλη­νικά νησιά 30.565 μετα­νά­στες (στοι­χεία Ευρω­παϊκή Επι­τροπή), ενώ το ίδιο χρονικό διά­στημα μόλις 944 άτομα επα­να­προ­ω­θή­θη­καν στην Τουρκία (στο πλαίσιο της συμ­φω­νίας). Παράλ­ληλα, 7.220 πρό­σφυ­γες και αιτού­ντες άσυλο έχουν μετα­φερ­θεί από τα νησιά στην ενδο­χώρα (στο ίδιο χρονικό διά­στημα), είτε γιατί εγκρί­θηκε το αίτημα ασύλου που είχαν κατα­θέ­σει είτε γιατί απο­φα­σί­στηκε ότι έπρεπε να μετα­φερ­θούν λόγω ευα­λω­τό­τη­τας (ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι, οικο­γέ­νειες).

Το 90% όσων βρί­σκο­νται πλέον στα νησιά, παρά το γεγονός ότι προ­έρ­χο­νται από χώρες που έχουν χαμηλό ποσοστό προ­σφυ­γι­κού προφίλ (κάτω του 50%), όταν απορ­ρι­φθεί το αίτημα ασύλου που έχουν υπο­βά­λει, κατα­θέ­τει προ­σφυγή. Ωστόσο, η δια­δι­κα­σία εξέ­τα­σης των προ­σφυ­γών σε δεύτερο βαθμό παρα­μέ­νει εξαι­ρε­τικά αργή, οπότε πρα­κτικά εγκλω­βί­ζο­νται στο νησί. Χαρα­κτη­ρι­στικά, από τους 2.580 προ­σφυ­γές σε δεύτερο βαθμό που έχουν κατα­τε­θεί από μετα­νά­στες που παρα­μέ­νουν στα νησιά στη διάρ­κεια του ενός χρόνου εφαρ­μο­γής της Συμ­φω­νίας, έχουν εκδοθεί μόνο 1.300 απο­φά­σεις. Από αυτές, λιγό­τε­ρες από 100 είναι θετικές, δηλαδή κρίνουν ότι ο αιτών δικαιού­ται άσυλο στην Ελλάδα. Ακόμη 1.100 απο­φά­σεις σε δεύτερο βαθμό έχουν εκδοθεί για τους μετα­νά­στες που βρί­σκο­νται στην ενδο­χώρα, ενώ συνο­λικά 6.200 μετα­νά­στες έχουν προ­σφύ­γει σε δεύτερο βαθμό μετά την απόρ­ριψη του αιτή­μα­τός τους από την Υπη­ρε­σία Ασύλου.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή έχει ζητήσει επα­νει­λημ­μέ­νως από την Ελλάδα να αυξήσει τον αριθμό των δευ­τε­ρο­βάθ­μιων επι­τρο­πών προ­σφυ­γών από 12 (έως τον Ιανουά­ριο του 2017 οι επι­τρο­πές προ­σφυ­γών ήταν μόλις 5) που είναι σήμερα σε 20, όπως άλλωστε προ­βλέ­πε­ται στο Κοινό Σχέδιο Δράσης που έχει καταρ­τι­στεί για την εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας Ε.Ε. – Τουρ­κίας (8 Δεκεμ­βρίου 2016). Παράλ­ληλα επι­μέ­νει και χρη­μα­το­δο­τεί τη δημιουρ­γία επαρκών θέσεων κρά­τη­σης στα νησιά ώστε να κρα­τού­νται όσοι είτε δεν αιτού­νται ασύλου ή όσοι κρί­νο­νται ύποπτοι φυγής. «Οι ίδιες οι ελλη­νι­κές αρχές έχουν ενη­με­ρώ­σει την Επι­τροπή για την ύπαρξη ενός αριθμού μετα­να­στών και αιτού­ντων άσυλο, οι οποίοι είτε δεν εμφα­νί­ζο­νται για την ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας εξέ­τα­σης του αιτή­μα­τος που έχουν υπο­βά­λει είτε δεν μπορούν να εντο­πι­στούν ώστε να επι­στρα­φούν στην Τουρκία», επι­ση­μαί­νουν χαρα­κτη­ρι­στικά πηγές της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής εξη­γώ­ντας την ανα­γκαιό­τητα της δημιουρ­γίας κέντρων κρά­τη­σης στα νησιά που υπο­δέ­χο­νται μετα­νά­στες. Στο πλαίσιο της επί­σπευ­σης των δια­δι­κα­σιών εξέ­τα­σης των προ­σφυ­γών, σχε­διά­ζε­ται επίσης η απο­στολή βοηθών ειση­γη­τών από άλλα κράτη-μέλη, οι οποίοι θα ανα­λά­βουν την υπο­στή­ριξη των τρι­με­λών επι­τρο­πών (απο­τε­λού­νται από δύο διοι­κη­τι­κούς δικα­στές και έναν εκπρό­σωπο της Υπατης Αρμο­στείας).