Σ. Σταθάκης: Ο ερασιτέχνης ψαράς που έζησε την «μαζική αυτοκτονία» καλαμαριών το 1995 στον κόλπο του Πανορμίτη της Σύμης

Στον πανέ­μορφο και ευλο­γη­μένο κατα­γά­λανο κόλπο του Πανορ­μίτη της Σύμης, όπου δεσπό­ζει η ιστο­ρική Μονή του θαυ­μα­τουρ­γού Ταξιάρχη Μιχαήλ του Πανορ­μί­του, εκεί που χιλιά­δες επι­σκέ­πτες σπεύ­δουν να προ­σευ­χη­θούν, να κλάψουν, να ζητή­σουν χάρη, παρη­γο­ριά ή συγ­χώ­ρεση και τελικά να επι­στρέ­ψουν για να Τον ευχα­ρι­στή­σουν, κάποιοι έχουν βρει τον καλο­και­ρινό τους παρά­δεισο.

Πανέ­μορ­φος, ήρεμος τόπος, που σε υπο­δέ­χε­ται και σε αγκα­λιά­ζει με στοργή, που γαλη­νεύει μυαλό ψυχή και καρδιά. Γι’ αυτό και έχει πολλούς φανατικούς-μόνιμους επι­σκέ­πτες. Ένας μικρός καλο­και­ρι­νός παρά­δει­σος ανάμεσα στα βραχώδη Αιγαιο­πε­λα­γί­τικα τοπία, για όσους επι­λέ­γουν την γαλήνη και την ηρεμία στις ολι­γο­ή­με­ρες δια­κο­πές τους και όχι τον “θόρυβο” και την πολυ­κο­σμία των κυκλα­δί­τι­κων και των άλλων δημο­φι­λών ελλη­νι­κών προ­ο­ρι­σμών.

Κάπου μεταξύ προ­βλή­τας, μονα­στη­ριού και θάλασ­σας συνα­ντή­σαμε τον Σταμάτη Σταθάκη. Εργο­δη­γός μηχα­νο­λό­γος επίσημα στην Αθήνα, φανα­τι­κός ερα­σι­τέ­χνης ψαράς για τους φίλους του, ο οποίος όπως λέει δεν ψαρεύει μόνο όταν τρώει και όταν κοι­μά­ται. Τις υπό­λοι­πες ώρες των δια­κο­πών του, τις περνάει ή μέσα στη βάρκα του ή στον βυθό του κόλπου του Πανορ­μίτη παρα­μο­νεύ­ο­ντας τη λεία του.  Φτάνει μέσα Ιουλίου στον Πανορ­μίτη πλήρως εξο­πλι­σμέ­νος: φου­σκωτό με μηχανή, παρα­γά­δια, δολώ­ματα, πετο­νιές ψαρο­τού­φεκο, απόχη, καλάμια, αγκί­στρια, και πιάνει από χτα­πό­δια μέχρι καλα­μά­ρια, σουπιές, τσι­πού­ρες γόπες σκάρους, αθερίνα, σαργούς, λιθρί­νια μουρ­μού­ρες, σκορ­πιούς, λαβρά­κια, μελα­νού­ρια και το καθένα έχει τον δικό του τρόπο, χρόνο και τόπο.

Ο Στα­μά­της Στα­θά­κης μέσα στη βάρκα του μπροστά από τον Πανορ­μίτη στη Σύμη

Το καλο­καίρι το «κελί» της οικο­γέ­νειας (στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι μικρά σπίτια γύρω από το μονα­στήρι) αναδύει προ­κλη­τι­κές μυρω­διές από ψάρια μαγει­ρε­μένα με ποι­κί­λους τρόπους: στο φούρνο, στο τηγάνι, βραστό, ψητό…

Ο κ. Στα­μά­της Στα­θά­κης, γνώρισε το ψάρεμα όταν ήταν 25 ετών και ο έρωτας ήταν και αμοι­βαίος και κεραυ­νο­βό­λος. «Με αγάπησε και το αγάπησα. Μου δίνει και του δίνω. Δεν το εγκα­τα­λείπω ποτέ και όταν δεν είμαι μαζί του το σκέ­φτο­μαι και το ξέρει…» λέει ο ψαράς- φιλό­σο­φος…

Κόλλησε με το ψάρεμα, γιατί στην αρχή συν­δυα­ζό­ταν πάντα με την παρέα των φίλων του και γιατί του αρέσει πολύ το ψάρι ως έδεσμα. Το θεωρεί την  καλύ­τερη, πιο νόστιμη και πιο θρε­πτική τροφή. Βοήθησε όμως και η τύχη γιατί η πρώτη του ψαριά ήταν από τις πιο πλού­σιες στην… καριέρα του. Ο Εθισμός ήρθε γρήγορα. Κάθε βράδυ από τότε, πάει για ψάρεμα όταν φυσικά το επι­τρέ­πουν οι συν­θή­κες και οι υπο­χρε­ώ­σεις και, το πρωί δουλειά. Καμιά φορά ξυπνάει αξη­μέ­ρωτα στον Πειραιά για να πάει έστω για λίγο να ψαρέψει και μετά σφαίρα στη δουλειά. Το ψάρεμα δεν σε κου­ρά­ζει. Μόνο ξεκου­ρά­ζει όπως λέει και τονίζει ότι τα συναι­σθή­ματα που του χαρίζει το ψάρεμα είναι μόνο θετικά: ευφορία, ηρεμία χαρά, προ­σμονή, αγωνία, ευχα­ρί­στηση, ικα­νο­ποί­ηση… ζει κάθε μέρα την δική του περι­πέ­τεια.

«το ψάρεμα είναι μικρό­βιο που μετα­δί­δε­ται. Θέλει πολύ δουλειά, προ­ε­τοι­μα­σία και υπομονή αλλά το απο­τέ­λε­σμα σε ικα­νο­ποιεί και σε απο­ζη­μιώ­νει.  Πρέπει να ψάξεις να ιχνη­λα­τή­σεις, να ερευ­νή­σεις, συνεχώς μαθαί­νεις νέα πράγ­ματα, ποτέ δεν βαριέ­σαι… για παρά­δειγμα να φύγεις από τον Πειραιά για την Εύβοια για 1-2 ώρες ψαρο­τού­φεκο γιατί κάπου πήρε το αυτί σου, ότι έχει καλές ψαριές».

 

«Το ψάρεμα είναι έρωτας» επα­να­λαμ­βά­νει ο Στα­μά­της Στα­θά­κης και προ­σθέ­τει: «Ο βυθός είναι μαγεία. Και δεν χρειά­ζο­νται πολλά για να γίνεις μέρος αυτής της μαγείας. Μόνο μία μάσκα… για να δεις πως καμου­φλά­ρε­ται ένα χταπόδι και, το ίδιο και η φωλιά του με πέτρες, κοχύλια και ότι βρει, για να απο­φύ­γει τους εχθρούς. Να δεις πως το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό και πως το μικρό έχει μάθει να ξεγε­λάει εύκολα το μεγάλο. Ο βυθός εκτός από μαγεία προ­σφέ­ρει ησυχία και σιγου­ριά για αυτό που έχεις να αντι­με­τω­πί­σεις . Όλα εκεί κάτω είναι τακτο­ποι­η­μένα, σε αντί­θεση με όσα συμ­βαί­νουν στη δική μας κοι­νω­νία. Το «χέρι» του ανθρώ­που του­λά­χι­στον στην μικρή εικόνα που βλέ­πουμε και αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε, εμείς οι ερα­σι­τέ­χνες ψαράδες, είναι ακόμα πολύ μικρό για να τον κατα­στρέ­ψει. Όλα είναι στην ώρα τους και στην εποχή τους. Αλλά έχει και πολλές εκπλή­ξεις. Όπως ότι τα περισ­σό­τερα ψάρια αφού γεν­νή­σει το θηλυκό, το αρσε­νικό είναι αυτό που θα προ­στα­τεύ­σει τα αυγά και μάλιστα εάν αισθαν­θεί κίνδυνο θα τα… φάει. Όχι κυριο­λε­κτικά αλλά θα τα βάλει στο στόμα του και μόλις περάσει ο κίν­δυ­νος θα τα βγάλει…»

Ο Στα­μά­της Στα­θά­κης στα νερά του Πανορ­μίτη

-Μπορείς να υπο­λο­γί­σεις Πόσα κιλά έχεις βγάλει;

-Όχι!  Απα­ντάει χαμο­γε­λώ­ντας και συνε­χί­ζει για να κατα­νο­ή­σουμε ότι η ερώτηση είναι άτοπη: Εσύ μπορείς να θυμη­θείς πόσο φαγητό έχεις φάει; Πόσο έχεις χορέψει, τρα­γου­δή­σει, δια­σκε­δά­σει, κοι­μη­θεί, αγα­πή­σει, δια­βά­σει, παίξει, γελάσει…; Το ψάρεμα και οι ψαριές είναι ανα­πό­σπα­στο κομμάτι της ζωής μου. Δεν υπο­λο­γί­ζε­ται. Απλώς το ζεις και το απο­λαμ­βά­νεις

-Τα περισ­σό­τερα ψάρια που έχεις ψαρέψει σε μία ημέρα;

-Αυτό ναι, το θυμάμαι. 580 τσι­πού­ρες σε μία εβδο­μάδα στον κόλπο του Πανορ­μίτη τρο 1995 και την επόμενη χρονιά 40 κιλά καλα­μά­ρια σε δύο ώρες, που επίσης είχαν εγκλω­βι­στεί μέσα στον κόλπο…Ιστο­ρι­κές στιγμές…

Η επέλαση καλα­μα­ριών

-Πως και γιατί μπήκαν τα καλα­μά­ρια στον κόλπο;

-Ίσως κάτι τα κυνή­γησε… μπορεί ένας ξιφίας, ή μεγάλοι κυνηγοί, ή μαγιά­τικα, δεν ξέρουμε τι ήταν και μπήκαν στον κόλπο να σωθούν ή να… «αυτο­κτο­νή­σουν» ! Και λέω ότι προ­σπά­θη­σαν να αυτο­κτο­νή­σουν γιατί έφτασαν στο σημείο να χτυπάνε πάνω στην προ­βλήτα, ενώ δεν φυσούσε καθόλου και μερικά έβγαι­ναν και μόνα τους έξω. ΄Ηταν ένα απί­στευτο θέαμα, μία πρω­τό­γνωρη εικόνα. Το ανε­ξή­γητο περι­στα­τικό συνέβη τέλη Ιουλίου περα­σμένα μεσά­νυ­χτα και ξυπνή­σαμε όλο τον Πανορ­μίτη. Τα πιάναμε με ότι βρί­σκαμε. Καφάσια, επαγ­γελ­μα­τι­κές ακόμα και παι­δι­κές απόχες, κου­βά­δες, λεκάνες, τσου­βά­λια, σακού­λες, τσου­κά­λια, τηγάνια, ότι είχε ο καθένας…  Βέβαια μετά διάβασα ότι αυτό συμ­βαί­νει με τα γιγά­ντια καλα­μά­ρια του Ατλα­ντι­κού, όπου λαμ­βά­νουν χώρα οι “κόκ­κι­νες παλίρ­ροιες” οι οποίες ευθύ­νο­νται για τις «μαζικές αυτο­κτο­νίες» των καλα­μα­ριών. Στις “κόκ­κι­νες παλίρ­ροιες” δηλη­τη­ριώδη φύκια απε­λευ­θε­ρώ­νουν μια πανί­σχυρη τοξίνη. Τα καλα­μά­ρια προ­σπα­θώ­ντας να απο­φύ­γουν τις τοξίνες ή επη­ρε­α­σμένα από αυτές βγαί­νουν στην επι­φά­νεια και αρχί­ζουν να κολυ­μπούν προς τη στεριά σαν υπνω­τι­σμένα, παθαί­νο­ντας ασφυξία. Σύμφωνα με κάποιους  χάνουν τον προ­σα­να­το­λι­σμό τους χωρίς να συνει­δη­το­ποιούν ότι βρί­σκο­νται έξω από το νερό. Και για αυτά που σας λέω δεν είναι σίγου­ροι οι επι­στή­μο­νες. Στο Αιγαίο βέβαια δεν έχουμε ούτε κόκ­κι­νες παλίρ­ροιες, ούτε γιγά­ντια καλα­μά­ρια, οπότε δεν μπο­ρούμε να εξη­γή­σουμε γιατί συνέβη αυτό.

Η επέλαση της Τσι­πού­ρας

Την προη­γού­μενη χρονιά ξαφνικά γέμισε ο κόλπος με πει­να­σμέ­νες τερά­στιες τσι­πού­ρες. Έτρωγαν τα πάντα και τσι­μπού­σαν με οποιο­δή­ποτε δόλωμα. Περ­νού­σαν γυναί­κες και μου έλεγαν «πιάσε μου μία και εμένα καλέ» «έφτασε» απα­ντούσα, πετούσα πετονιά και σε δύο δευ­τε­ρό­λε­πτα η τσι­πούρα ήταν στα χέρια τους.

-Γαριδάκι Συμιακό πιάνεις;

-Όχι γιατί σέβομαι τους ντό­πιους επαγ­γελ­μα­τίες ψαράδες. 16 Συμιακά Καΐκια υπάρ­χουν που ψαρεύ­ουν Συμιακό Γαρι­δάκι, απ’ ότι ξέρω και αυτό είναι το εισό­δημά τους. Δεν μπο­ρούμε εμείς οι ερα­σι­τέ­χνες επι­σκέ­πτες να μπούμε στη μέση.

-Αν δεν ψάρευες τι άλλο χόμπι θα μπο­ρού­σες να κάνεις;

-Τίποτα άλλο. Το ψάρεμα είναι μία περι­πέ­τεια μονα­δική και δια­φο­ρε­τική κάθε φορά. Με άλλο τρόπο θα πιάσεις το χταπόδι με άλλο τρόπο το καλα­μάρι με άλλο τρόπο τα ψάρια, την αθερίνα το καθένα θέλει την δική του μέθοδο. Είναι μία περι­πέ­τεια να βρεις τον τρόπο για να το ξεγε­λά­σεις.. .

-Τώρα πως πάνε οι ψαριές;

-Στον Πανορ­μίτη δεν είναι όπως παλιά. Στον Κόλπο ζουν πλέον επι­κίν­δυ­νοι θηρευ­τές. Εδώ έχουμε τώρα μία φώκια και τρείς θαλάσ­σιες χελώνες περίπου 1-1,5 μέτρο που δεν μας αφήνουν πολλά. Μεγάλη ζημιά έχουν κάνει και τα λαγό­ψαρα που κατα­βρο­χθί­ζουν τα πάντα. Το κακό είναι ότι τα λαγό­ψαρα αφενός δεν τρώ­γο­νται γιατί είναι δηλη­τη­ριώδη και αφε­τέ­ρου δεν έχουν εχθρούς. Αυτά κάνουν το μεγα­λύ­τερο κακό στις ψαριές μας.

-Από ψαρο­τού­φεκο βγαίνει κάτι;

-Είναι άλλη εμπει­ρία. Απί­στευτη. Κρυφτό και κυνη­γητό μαζί. Να ξέρετε όμως ότι δεν ισχύουν όσα λένε πως τα ψάρια δεν έχουν μνήμη. Και μνήμη έχουν και αλλά­ζουν τακτική. Για παρά­δειγμα το μεγάλο ψάρι είναι και πιο έξυπνο. Έχει δει πολλούς σαν και μένα. Αν έχει ξανα­κυ­νη­γη­θεί και έχει γλυ­τώ­σει από άλλους ψαρο­του­φε­κά­δες έχει μάθει να φυλά­γε­ται.  Εξαρ­τά­ται που ψαρεύ­εις. Εάν ψαρεύ­εις σε ένα παρθένο μέρος είναι πολύ πιο εύκολο, εάν είναι σημείο συνά­ντη­σης των ερα­σι­τε­χνών ψαράδων, τότε τα πράγ­ματα είναι πιο δύσκολα.

– Έχει τύχει να λυπη­θείς ένα ψάρι και να το ξανα­ρί­ξεις στη θάλασσα;

-Όχι τα ψάρια δεν τα λυπάμαι. Τα πουλιά τα λυπάμαι!!! Λέει γελώ­ντας ο Στα­μά­της Στα­θά­κης

-Κυνηγάς και πουλιά?

-Μία φορά πήγα και μόλις είδα τη σκο­τω­μένη πέρδικα λυπή­θηκα πάρα πολύ και δεν το ξανά­κανα.

-Το μεγα­λύ­τερο ψάρι που έχεις πιάσει και είσαι υπε­ρή­φα­νος;

– Η Ευτυχία η γυναίκα μου!!! Λέει με νόημα ο ψαράς-φιλόσοφος

– Από ψάρια λέμε…

– Ααα. Από ψάρια… ένας κυνηγός 4 κιλά με ψεύτικο δόλωμα

– Έχεις αγο­ρά­σει ψάρια;

-δυστυχώς ανα­γκά­στηκα πέρυσι στην καρα­ντίνα. Ούτε στην βάρκα δεν μπο­ρούσα να μπω, οπότε για πρώτη φορά ως οικο­γέ­νεια αγο­ρά­σαμε ψάρια. Καλά ήταν και αυτά αλλά σαν τα δικά μου κανένα! Ξέρεις τι είναι να ψαρεύ­εις να τα καθα­ρί­ζεις κατευ­θείαν στη θάλασσα και μετά ευθύς αμέσως στο τσου­κάλι? Δεν υπάρχει μεγα­λύ­τερη από­λαυση και ικα­νο­ποί­ηση

– Τι έχεις να πεις για τους ψαράδες που λένε ότι είναι οι μεγα­λύ­τε­ροι ψεύτες;

– δεν μπορώ να ξέρω ακριβώς αλλά μία εκτί­μηση μπορώ να κάνω. Το θέμα είναι ότι σε κανένα άλλο χόμπι δεν μπορείς να υπερ­βά­λεις γιατί τα πράγ­ματα είναι πολύ συγκε­κρι­μένα. Στο κυνήγι για παρά­δειγμα πόσο ψέμα να πεις για το μέγεθος του λαγού, ή του αγριο­γού­ρου­νου; Μόνο στον αριθμό μπορείς να υπερ­βά­λεις.  Τα ψάρια όμως κυμαί­νο­νται και σε μέγεθος και σε βάρος οπότε ο καθένας μπορεί να πει ότι θέλει. Ποιος θα τον ελέγξει και σε ποιον θα λογο­δο­τή­σει; Είναι και θέμα εγω­ι­σμού και υπε­ρη­φά­νειας. Είναι έπαθλο και μεγάλη συγκί­νηση όταν πιάνεις ένας μεγάλο ψάρι… Εγώ συνήθως δεν υπερ­βάλλω… εάν το έκανα θα σου έλεγα ότι το μεγα­λύ­τερο χταπόδι που έχω πιάσει ήταν 10 κιλά (στην πραγ­μα­τι­κό­τητα έπιασα ένα χταπόδι 6,5 κιλά στην Κέρκυρα) ότι έχω πιάσει τσι­πούρα 5 κιλά (στην πραγ­μα­τι­κό­τητα η μεγα­λύ­τερη που έχω πιάσει ήταν δύο κιλά) και ο κυνηγός που ψάρεψα εδώ στον Πανορ­μίτη ήταν 6 κιλά ( η αλήθεια, 4 κιλά). Αλλά δεν μπορώ να πω ψέματα γιατί είμαστε και στον Ταξιάρχη….

Πηγή cibum.gr