Ο Άρειος Πάγος σφραγίζει οριστικά την ευθύνη τράπεζας και ταμία για υπεξαίρεση 42.100 ευρώ σε βάρος καταθέτη στη Ρόδο

• Απορ­ρί­φθη­κε η αί­τη­ση αναί­ρε­σης τρα­πε­ζι­κής εται­ρεί­ας και πρώην υπαλ­λή­λου της κατά της εφε­τεια­κής από­φα­σης που τους υπο­χρέ­ω­σε να απο­ζη­μιώ­σουν επεν­δυ­τή για χρή­μα­τα που ου­δέ­πο­τε έφτα­σαν σε αμοι­βαία κε­φά­λαια

Ορι­στι­κό τέλος σε μια δι­κα­στι­κή δια­μά­χη που κρά­τη­σε πε­ρισ­σό­τε­ρα από 11 χρό­νια βάζει η από­φα­ση του Αρεί­ου Πάγου, η οποία κα­θα­ρο­γρά­φη­κε πρό­σφα­τα και το πλή­ρες κεί­με­νό της είναι πλέον δια­θέ­σι­μο.

Οπως απο­κα­λύ­πτει η «δη­μο­κρα­τι­κή», το Α2 Πο­λι­τι­κό Τμήμα του Ανω­τά­του Δι­κα­στη­ρί­ου απέρ­ρι­ψε στο σύ­νο­λό της την αί­τη­ση αναί­ρε­σης που είχαν ασκή­σει ανώ­νυ­μη τρα­πε­ζι­κή εται­ρεία και πρώην τα­μί­ας υπο­κα­τα­στή­μα­τός της στη Ρόδο, επι­κυ­ρώ­νο­ντας έτσι αμε­τά­κλη­τα την υπ’ αριθ­μόν 115/2024 από­φα­ση του Τρι­με­λούς Εφε­τεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου.

Με την τε­λευ­ταία, οι δύο αναι­ρε­σεί­ο­ντες είχαν υπο­χρε­ω­θεί να κα­τα­βά­λουν εις ολό­κλη­ρον στον ενά­γο­ντα, κά­τοι­κο Ρόδου και εκ­παι­δευ­τή οδη­γών κατά τον κρί­σι­μο χρόνο, το ποσό των 42.100 ευρώ ως απο­ζη­μί­ω­ση και επι­πλέ­ον 7.000 ευρώ ως χρη­μα­τι­κή ικα­νο­ποί­η­ση λόγω ηθι­κής βλά­βης.

Το χρο­νι­κό μιας υπό­θε­σης που ξε­κί­νη­σε το 2004

Η υπό­θε­ση ανά­γε­ται στα έτη 2004 έως 2008 και έχει ως επί­κε­ντρο τη σχέση εμπι­στο­σύ­νης που είχε ανα­πτύ­ξει ο παθών με πρό­σω­πο που δρα­στη­ριο­ποιού­νταν ως ασφα­λι­στι­κός και επεν­δυ­τι­κός σύμ­βου­λος στη Ρόδο. Όπως προ­κύ­πτει από τις πα­ρα­δο­χές της εφε­τεια­κής από­φα­σης, τις οποί­ες πλέον επι­κύ­ρω­σε ο Άρειος Πάγος, ο σύμ­βου­λος αυτός είχε πεί­σει τον πα­θό­ντα και τη σύ­ζυ­γό του ότι οι το­πο­θε­τή­σεις σε αμοι­βαία κε­φά­λαια απο­τε­λού­σαν ασφα­λή και συμ­φέ­ρου­σα επέν­δυ­ση. Το ζευ­γά­ρι, χωρίς εξει­δι­κευ­μέ­νες χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές γνώ­σεις, του πα­ρέ­δι­δε κατά και­ρούς χρη­μα­τι­κά ποσά με τη ρητή εντο­λή να επεν­δυ­θούν σε αμοι­βαία κε­φά­λαια συ­γκε­κρι­μέ­νης εται­ρεί­ας δια­χεί­ρι­σης.

Η με­θο­δο­λο­γία που ακο­λου­θή­θη­κε, όπως πε­ρι­γρά­φε­ται ανα­λυ­τι­κά στην από­φα­ση, ήταν πά­ντο­τε η ίδια. Ο παθών ή η σύ­ζυ­γός του με­τέ­βαι­ναν σε υπο­κα­τά­στη­μα της τρά­πε­ζας στη Ρόδο και απευ­θύ­νο­νταν σε συ­γκε­κρι­μέ­νο ταμία, στον οποίο τους πα­ρέ­πε­μπε ο σύμ­βου­λος «δήθεν για να τους εξυ­πη­ρε­τή­σει».

Ο τα­μί­ας αυτός, που όπως απο­δεί­χθη­κε ήταν γα­μπρός του συμ­βού­λου και μά­λι­στα αρ­μό­διος για τις συ­ναλ­λα­γές συ­ναλ­λάγ­μα­τος και όχι για το συ­γκε­κρι­μέ­νο τα­μείο, εκτε­λού­σε την ανά­λη­ψη των ποσών από τον κοινό λο­γα­ρια­σμό των συ­ζύ­γων και τους πα­ρέ­δι­δε μόνο το πα­ρα­στα­τι­κό της ανά­λη­ψης. Ου­δέ­πο­τε τους χο­ρη­γού­σε απο­δει­κτι­κό κα­τά­θε­σης των χρη­μά­των σε λο­γα­ρια­σμό της εται­ρεί­ας δια­χεί­ρι­σης αμοι­βαί­ων κε­φα­λαί­ων, δια­βε­βαιώ­νο­ντάς τους ωστό­σο ότι η συ­ναλ­λα­γή είχε ολο­κλη­ρω­θεί. Κρί­σι­μη πα­ρα­δο­χή του δι­κα­στη­ρί­ου απο­τε­λεί το γε­γο­νός ότι η εν λόγω εται­ρεία δεν τη­ρού­σε καν λο­γα­ρια­σμό στη συ­γκε­κρι­μέ­νη τρά­πε­ζα, στοι­χείο που γνώ­ρι­ζαν αμ­φό­τε­ροι οι εμπλε­κό­με­νοι. Τα χρή­μα­τα κα­τέ­λη­γαν σε προ­σω­πι­κό λο­γα­ρια­σμό του συμ­βού­λου, ο οποί­ος τα ιδιο­ποιού­νταν πα­ρα­νό­μως.

Με τον τρόπο αυτό υπε­ξαι­ρέ­θη­καν συ­νο­λι­κά 50.100 ευρώ σε 4 δια­δο­χι­κές συ­ναλ­λα­γές, και συ­γκε­κρι­μέ­να 10.000 ευρώ στις 2 Νο­εμ­βρί­ου 2004, 25.000 ευρώ στις 9 Νο­εμ­βρί­ου 2004, 7.100 ευρώ στις 25 Φε­βρουα­ρί­ου 2005 και 8.000 ευρώ στις 6 Ιου­νί­ου 2008. Η συν­δρο­μή του ταμία κρί­θη­κε απο­δε­δειγ­μέ­νη για τις 3 πρώ­τες συ­ναλ­λα­γές, συ­νο­λι­κού ύψους 42.100 ευρώ, ποσό για το οποίο και θε­με­λιώ­θη­κε η δική του ευ­θύ­νη καθώς και η αντι­κει­με­νι­κή ευ­θύ­νη της τρά­πε­ζας ως προ­στή­σα­σας.

Η δι­κα­στι­κή δια­δρο­μή

Η αστι­κή διεκ­δί­κη­ση ξε­κί­νη­σε με αγωγή που κα­τα­τέ­θη­κε στις 15 Σε­πτεμ­βρί­ου 2014 στο Πο­λυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου. Το δι­κα­στή­ριο, με την υπ’ αριθ­μόν 170/2018 μη ορι­στι­κή από­φα­σή του, ανέ­στει­λε την έκ­δο­ση ορι­στι­κής κρί­σης έως την ολο­κλή­ρω­ση της πα­ράλ­λη­λης ποι­νι­κής δια­δι­κα­σί­ας.

Στο ποι­νι­κό σκέ­λος, ο σύμ­βου­λος και ο τα­μί­ας είχαν κη­ρυ­χθεί ένο­χοι με από­φα­ση του Τρι­με­λούς Εφε­τεί­ου Κα­κουρ­γη­μά­των, ωστό­σο με αμε­τά­κλη­τη από­φα­ση του Πε­ντα­με­λούς Εφε­τεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου η ποι­νι­κή δίωξη σε βάρος τους έπαυ­σε ορι­στι­κά λόγω πα­ρα­γρα­φής.

Ακο­λού­θη­σε η υπ’ αριθ­μόν 11/2022 ορι­στι­κή από­φα­ση του Πο­λυ­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου και, επί εφέ­σε­ως των ενα­γο­μέ­νων, η υπ’ αριθ­μόν 115/2024 τε­λε­σί­δι­κη από­φα­ση του Τρι­με­λούς Εφε­τεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου, η οποία επι­δί­κα­σε στον πα­θό­ντα τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα ποσά.

Κατά της εφε­τεια­κής από­φα­σης η τρά­πε­ζα και ο πρώην τα­μί­ας άσκη­σαν αί­τη­ση αναί­ρε­σης, την οποία ενί­σχυ­σαν με πρό­σθε­τους λό­γους.

Το τεκ­μή­ριο αθω­ό­τη­τας στο επί­κε­ντρο

Ο βα­σι­κός αναι­ρε­τι­κός λόγος που προ­έ­βα­λαν οι αναι­ρε­σεί­ο­ντες αφο­ρού­σε την επι­κα­λού­με­νη πα­ρα­βί­α­ση του τεκ­μη­ρί­ου αθω­ό­τη­τας. Υπο­στή­ρι­ξαν ότι, εφό­σον η ποι­νι­κή δίωξη κατά του ταμία έπαυ­σε αμε­τα­κλή­τως λόγω πα­ρα­γρα­φής, γε­γο­νός που ισο­δυ­να­μεί με απαλ­λα­κτι­κή κρίση, το Εφε­τείο δεν μπο­ρού­σε να δε­χθεί ότι αυτός τέ­λε­σε άμεση συ­νέρ­γεια σε υπε­ξαί­ρε­ση κατά κα­τά­χρη­ση της υπη­ρε­σί­ας του.

Ο Άρειος Πάγος απέρ­ρι­ψε τον ισχυ­ρι­σμό αυτόν, ανα­πτύσ­σο­ντας εκτε­νώς τη σχε­τι­κή νο­μο­λο­γία. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην από­φα­ση, ο σε­βα­σμός του τεκ­μη­ρί­ου αθω­ό­τη­τας δεν απο­κλεί­ει τις αστι­κές διεκ­δι­κή­σεις και η απαλ­λα­γή από την ποι­νι­κή ευ­θύ­νη δεν συ­νε­πά­γε­ται αυ­τό­μα­τα απαλ­λα­γή και από την αστι­κή, ακόμη και όταν πρό­κει­ται για τα ίδια πραγ­μα­τι­κά πε­ρι­στα­τι­κά. Το πο­λι­τι­κό δι­κα­στή­ριο οφεί­λει να συ­νε­κτι­μή­σει σο­βα­ρά την ποι­νι­κή κρίση, μπο­ρεί όμως να κα­τα­λή­ξει αι­τιο­λο­γη­μέ­να σε δια­φο­ρε­τι­κό απο­δει­κτι­κό πό­ρι­σμα, χωρίς να θέτει σε αμ­φι­σβή­τη­ση την ορ­θό­τη­τα της ποι­νι­κής από­φα­σης. Στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση, έκρι­νε το Ανώ­τα­το Δι­κα­στή­ριο, το Εφε­τείο πα­ρέ­μει­νε εντός των ορίων της πο­λι­τι­κής δίκης, δεν απο­φάν­θη­κε άμεσα ή έμ­με­σα περί ποι­νι­κής ενο­χής και δεν πα­ρα­βί­α­σε το τεκ­μή­ριο αθω­ό­τη­τας, ενώ δεν τί­θε­ται ούτε ζή­τη­μα εφαρ­μο­γής της αρχής ne bis in idem, καθώς η απο­ζη­μί­ω­ση δεν έχει χα­ρα­κτή­ρα ποι­νής αλλά απο­σκο­πεί στην απο­κα­τά­στα­ση της ζη­μί­ας.

Απορ­ρί­φθη­καν επί­σης οι λόγοι περί πα­ρα­μόρ­φω­σης του πε­ριε­χο­μέ­νου των τρα­πε­ζι­κών πα­ρα­στα­τι­κών, καθώς και οι πρό­σθε­τοι λόγοι που αφο­ρού­σαν στη λήψη υπόψη της μαρ­τυ­ρι­κής κα­τά­θε­σης της συ­ζύ­γου του πα­θό­ντος. Ως προς το τε­λευ­ταίο, το δι­κα­στή­ριο ση­μεί­ω­σε ότι η επί­μα­χη διά­τα­ξη περί εξαι­ρε­τέ­ων μαρ­τύ­ρων είχε ήδη κα­ταρ­γη­θεί κατά τον χρόνο λήψης της κα­τά­θε­σης, ενώ σε κάθε πε­ρί­πτω­ση η σχε­τι­κή κρίση του δι­κα­στη­ρί­ου της ου­σί­ας δια­φεύ­γει του αναι­ρε­τι­κού ελέγ­χου.

Οι συ­νέ­πειες της από­φα­σης

Με την απόρ­ρι­ψη της αναί­ρε­σης και των πρό­σθε­των λόγων της, η υπο­χρέ­ω­ση κα­τα­βο­λής των 42.100 ευρώ ως απο­ζη­μί­ω­σης και των 7.000 ευρώ για την ηθική βλάβη κα­θί­στα­ται αμε­τά­κλη­τη. Ο Άρειος Πάγος διέ­τα­ξε επι­πλέ­ον την ει­σα­γω­γή του πα­ρα­βό­λου των αναι­ρε­σειό­ντων στο Δη­μό­σιο Τα­μείο και τους κα­τα­δί­κα­σε στην πλη­ρω­μή της δι­κα­στι­κής δα­πά­νης του αναι­ρε­σι­βλή­του, την οποία όρισε στο ποσό των 2.700 ευρώ. Όπως τό­νι­σε στην από­φα­σή του το δι­κα­στή­ριο, ο παθών απώ­λε­σε χρή­μα­τα που είχε νο­μί­μως απο­τα­μιεύ­σει από την ερ­γα­σία του και ενε­πλά­κη σε έναν χρο­νο­βό­ρο και πο­λυ­δά­πα­νο δι­κα­στι­κό αγώνα, στοι­χεία που συ­νε­κτι­μή­θη­καν και για τον προσ­διο­ρι­σμό της χρη­μα­τι­κής ικα­νο­ποί­η­σης.