Ο Άρειος Πάγος σφραγίζει οριστικά την καταδίκη ημεδαπής για ψευδή κατάθεση σε δίκη που ξεκίνησε από μια λωρίδα γης 4,80 τ.μ. στη Ρόδο

Μια πολύχρονη κτηματική διαφορά ανάμεσα σε δύο όμορες ιδιοκτησίες στη Ρόδο, με αντικείμενο μια στενή εδαφική λωρίδα πλάτους μόλις 0,30 έως 0,39 μέτρων, έφτασε μέχρι το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας και ολοκληρώθηκε με τρόπο που ελάχιστοι θα φαντάζονταν όταν άρχιζαν οι πρώτες προστριβές μεταξύ των γειτόνων πριν από 2 δεκαετίες.
Με την υπ’ αριθμόν 716/2026 απόφασή του, που δημοσιεύθηκε στις 9 Ιουνίου 2026, ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αίτηση αναίρεσης ημεδαπής, κατοίκου Ρόδου, η οποία είχε καταδικαστεί από το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Δωδεκανήσου σε ποινή φυλάκισης 5 μηνών για το αδίκημα της ψευδούς κατάθεσης. Η καταδίκη αφορούσε όσα κατέθεσε η γυναίκα ως μάρτυρας ενώπιον του Ειρηνοδικείου Ρόδου, στο πλαίσιο αστικής δίκης για τη διεκδίκηση του επίδικου τμήματος γης.
Την αναιρεσείουσα εκπροσώπησε ενώπιον του Αρείου Πάγου ο δικηγόρος κ. Χαράλαμπος Δεληγιάννης, ενώ την υποστηρίζουσα την κατηγορία εκπροσώπησε ο δικηγόρος κ. Ηλίας Ζωγραφίδης.
Μια διένεξη με ρίζες στη δεκαετία του 1970
Το ιστορικό της υπόθεσης, όπως αποτυπώνεται στην απόφαση, ανατρέχει πολύ πίσω στον χρόνο. Η μία εκ των δύο ιδιοκτησιών είχε οριοθετηθεί ήδη από το 1976 με σιδηροπασσάλους συνδεόμενους μεταξύ τους με συρματόσχοινο. Οι ιδιοκτήτες της, ζευγάρι που διαμένει στο ακίνητο από το 1986, όταν ανήγειραν την οικία τους κατασκεύασαν διαχωριστικό τοιχίο, όχι όμως ακριβώς επάνω στο πραγματικό όριο της μερίδας τους.
Άφησαν έτσι μια εδαφική λωρίδα μήκους 25,10 μέτρων και πλάτους από 0,30 έως 0,39 μέτρα, η οποία ωστόσο εξακολουθούσε να βρίσκεται στην κυριότητα και τη νομή τους, χωρίς αμφισβήτηση από τους εκάστοτε ιδιοκτήτες του γειτονικού ακινήτου.
Η κατάσταση άλλαξε το 2005, όταν το όμορο ακίνητο, έκτασης 300 τετραγωνικών μέτρων, περιήλθε με αγορά στην μετέπειτα κατηγορουμένη και τον σύζυγό της, οι οποίοι έκτισαν εκεί την οικία τους το 2006 και διαμένουν έκτοτε σε αυτήν. Όπως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας, από τη χρονιά εκείνη άρχισαν οι διενέξεις για την επίδικη λωρίδα.
Το νέο ζευγάρι φέρεται να σοβάτισε το διαχωριστικό τοιχίο χωρίς τη συγκατάθεση των δικαιούχων, να τοποθέτησε μεταλλικό πλαίσιο επάνω σε αυτό, να έσπασε τον πλαστικό σωλήνα απορροής των όμβριων υδάτων που υπήρχε στο σημείο, να πλακόστρωσε τον χώρο σε συνέχεια της αυλής του και να τοποθέτησε διάφορες κατασκευές κολλητά στον τοίχο. Κατά τις παραδοχές της απόφασης, προφανής σκοπός ήταν η ενσωμάτωση του επιδίκου στη δική τους ιδιοκτησία και η παρεμπόδιση της γειτόνισσας να επεκτείνει τον υφιστάμενο τοίχο της σε ευθεία γραμμή.
Ακολούθησε σειρά δικαστικών ενεργειών. Το 2008 επιδόθηκε εξώδικη δήλωση, πρόσκληση και διαμαρτυρία, την ίδια χρονιά ασκήθηκαν ασφαλιστικά μέτρα νομής, ενώ το 2011 κατατέθηκε διεκδικητική αγωγή με αίτημα την αποβολή από το επίδικο και την απομάκρυνση των κατασκευασμάτων. Έκθεση πραγματογνωμοσύνης που διενεργήθηκε το 2020, κατόπιν σχετικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Ρόδου, προσδιόρισε το επίδικο τμήμα σε 4,80 τετραγωνικά μέτρα και επιβεβαίωσε τη συμπερίληψή του στους τίτλους της ενάγουσας.
Η κατάθεση που οδήγησε στο εδώλιο
Το ποινικό σκέλος της υπόθεσης γεννήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2016, όταν η μετέπειτα κατηγορουμένη εξετάστηκε ενόρκως ως μάρτυρας στο ακροατήριο του Ειρηνοδικείου Ρόδου, κατά τη συζήτηση της διεκδικητικής αγωγής που στρεφόταν κατά του συζύγου της. Σύμφωνα με τις παραδοχές του Εφετείου, η γυναίκα κατέθεσε τότε 4 συγκεκριμένα στοιχεία που κρίθηκαν ψευδή. Πρώτον, ότι ουδέποτε περιήλθε σε γνώση της η ύπαρξη πασσάλων τοποθετημένων στο ακίνητο από την ενάγουσα. Δεύτερον, ότι πριν από το σοβάντισμα του επίμαχου τοιχίου η ίδια και ο σύζυγός της είχαν λάβει τη συγκατάθεση του συζύγου της ενάγουσας. Τρίτον, ότι ουδέποτε «κόλλησαν» τρέιλερ ή άλλη κατασκευή επάνω στο τοιχίο. Και τέταρτον, ότι η πρώτη όχληση από την ενάγουσα έγινε το 2011, με την κατάθεση της αγωγής.
Το δικαστήριο της ουσίας έκρινε ότι τα αληθή ήταν τα ακριβώς αντίθετα. Οι πάσσαλοι οριοθετούσαν το ακίνητο τουλάχιστον μέχρι το 2006 και ήταν αδύνατο να μην είχαν υποπέσει στην αντίληψη της κατηγορουμένης, η οποία είχε αγοράσει το όμορο ακίνητο ήδη από το 2005. Συγκατάθεση για το σοβάντισμα ουδέποτε δόθηκε. Στις φωτογραφίες που επισκοπήθηκαν απεικονιζόταν σαφώς το τρέιλερ τοποθετημένο κολλητά στον τοίχο. Και η πρώτη όχληση δεν έγινε το 2011 αλλά ήδη από το 2008, με εξώδικη δήλωση της οποίας η κατηγορουμένη τελούσε σε πλήρη γνώση, καθώς ήταν συνιδιοκτήτρια του ακινήτου, είχε άμεση εμπλοκή στην κατασκευή της οικίας και λάμβανε γνώση όλων όσων αφορούσαν την ιδιοκτησία της. Το δικαστήριο σημείωσε μάλιστα ότι η χρήση της φράσης «από ό,τι θυμάμαι» έγινε εσκεμμένα προς αποφυγή της ευθύνης της και ότι η ψευδής κατάθεση είχε προφανή στόχο τη στήριξη του ισχυρισμού περί κτήσης της επίδικης λωρίδας με χρησικτησία.
Οι 3 λόγοι αναίρεσης και η απόρριψή τους
Ενώπιον του Αρείου Πάγου, η πλευρά της αναιρεσείουσας, δια του κ. Χαράλαμπου Δεληγιάννη, προέβαλε 3 βασικούς λόγους. Με τον πρώτο υποστηρίχθηκε ότι η επίμαχη κατάθεση δεν επηρέασε την έκβαση της αστικής δίκης, δεδομένου ότι η αγωγή απορρίφθηκε από το Ειρηνοδικείο. Το ανώτατο δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό ως αβάσιμο, επισημαίνοντας ότι η πρόκληση ωφέλειας ή βλάβης δεν αποτελεί στοιχείο της αντικειμενικής ή υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος και ότι στερείται σημασίας αν τα ψευδώς κατατεθέντα ήταν ουσιώδη ή επουσιώδη για την έκβαση της δίκης, αρκεί να σχετίζονται με την κρινόμενη υπόθεση.
Ο δεύτερος λόγος αφορούσε την επίκληση απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας, με το επιχείρημα ότι στο ακροατήριο του Εφετείου αναγνώστηκε, χωρίς η κατηγορουμένη να ερωτηθεί, η ανωμοτί εξέτασή της που είχε δοθεί στις 31 Ιουλίου 2018 ενώπιον της Πταισματοδίκου Ρόδου, κατά το στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης, γεγονός που κατά την υπεράσπιση παραβίασε το δικαίωμα σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου πρότεινε να γίνει δεκτός ο συγκεκριμένος λόγος, να αναιρεθεί εν μέρει η απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση. Το δικαστήριο ωστόσο δεν ακολούθησε την εισαγγελική πρόταση.
Έκρινε ότι το επίμαχο έγγραφο αναγνώστηκε παρουσία της κατηγορουμένης και του συνηγόρου της χωρίς να προβληθεί οποιαδήποτε αντίρρηση, ότι από την επισκόπησή του δεν προέκυπταν επιβαρυντικά στοιχεία αλλά αντιθέτως ευνοϊκά για την ίδια, προς αντίκρουση της κατηγορίας, και ότι το Εφετείο δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά σε αυτό για την κρίση του, αφού η κατηγορουμένη απολογήθηκε νομοτύπως και ακούστηκε ο συνήγορός της. Κατά συνέπεια, δεν παραβιάστηκε η αρχή της μη αυτοενοχοποίησης, η οποία, όπως υπενθύμισε το δικαστήριο με αναφορά στη νομολογία της Ολομέλειας, αφορά αποκλειστικά την αξιοποίηση επιβαρυντικών στοιχείων σε βάρος του κατηγορουμένου.
Με τον τρίτο λόγο προβλήθηκε έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, καθώς και εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της ουσιαστικής ποινικής διάταξης.
Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιείχε πλήρη αιτιολογία, χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, με σαφή παράθεση των αληθινών γεγονότων σε αντιπαράθεση προς τα ψευδώς κατατεθέντα και με επαρκή θεμελίωση του άμεσου δόλου. Οι λοιπές αιτιάσεις, όπως σημειώνεται, αναφέρονταν σε εσφαλμένη αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων και έπλητταν ανεπίτρεπτα την αναιρετικώς ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου.
Με την απόρριψη της αναίρεσης στο σύνολό της, η καταδίκη της ημεδαπής σε φυλάκιση 5 μηνών καθίσταται αμετάκλητη, ενώ στην ίδια επιβλήθηκαν και τα δικαστικά έξοδα της ποινικής διαδικασίας, ύψους 800 ευρώ. Έτσι κλείνει, τουλάχιστον στο ποινικό της σκέλος, μια υπόθεση που ξεκίνησε από λίγα εκατοστά γης ανάμεσα σε δύο αυλές και κατέληξε, 2 δεκαετίες αργότερα, στην αίθουσα του Αρείου Πάγου.