Ολοι εναντίον του Μητσοτάκη στην κούρσα της δεύτερης θέσης

Αναμέτρηση για την ηγεσία της αντιπολίτευσης • Με τη Νέα Δημοκρατία να κρατά διψήφιο προβάδισμα, ο πραγματικός πόλεμος μετατοπίζεται στον χώρο της αντιπολίτευσης, όπου Αλέξης Τσίπρας, Νίκος Ανδρουλάκης και Μαρία Καρυστιανού διεκδικούν την ηγεσία του «αντι-Μητσοτακικού» μετώπου. • Οι «εκλογές του θυμού» καθιστούν τη μάχη για τη δεύτερη θέση κρισιμότερη από εκείνη για την πρώτη Η ακρίβεια, τα Τέμπη και η κρίση εμπιστοσύνης τροφοδοτούν μια κοινή αντισυστημική δεξαμενή που κανείς δεν έχει κατακτήσει, ενώ ο Μητσοτάκης επιχειρεί να σταθεί υπεράνω εντάσσοντας τους νέους σχηματισμούς στο αφήγημα της ανακύκλωσης.

Οι επόμενες εθνικές εκλογές απειλούν να γίνουν οι πρώτες της Μεταπολίτευσης στις οποίες η μάχη για τη δεύτερη θέση θα βαρύνει περισσότερο από εκείνη για την πρώτη. Η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη διατηρεί προβάδισμα εξουσίας, με αποτέλεσμα η πραγματική αναμέτρηση να μεταφέρεται στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης. Εκεί, το ΠΑΣΟΚ, η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού διεκδικούν τον ρόλο του βασικού εκφραστή της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Δύο εγχειρήματα, μία δεξαμενή
Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, τα δύο νέα σχήματα του κ. Τσίπρα και της κ. Καρυστιανού εμφανίζουν αξιοσημείωτες συγκλίσεις. Επενδύουν στην κοινωνική δικαιοσύνη, την προστασία των αδυνάτων, την καταπολέμηση της διαπλοκής και τη δυσπιστία απέναντι στις ελίτ.
Αυτό που λείπει και από τους δύο είναι μια απάντηση στα μεγάλα ερωτήματα της επόμενης δεκαετίας, καθώς η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τη διανομή του πλούτου και πολύ λιγότερο γύρω από την παραγωγή του. Είναι ο λόγος που αρκετοί αναλυτές διακρίνουν πίσω από διαφορετικές ταμπέλες μια κοινή αντισυστημική δεξαμενή ψήφων, η οποία τροφοδοτείται από ένα κυρίαρχο συναίσθημα, τον θυμό.
Η ακρίβεια, το στεγαστικό, τα Τέμπη, οι υποκλοπές και οι διαδοχικές κρίσεις εμπιστοσύνης έχουν διανοίξει ένα βαθύ ρήγμα ανάμεσα στην κοινωνία και στο πολιτικό σύστημα. Το ζητούμενο δεν είναι αν υπάρχει δυσαρέσκεια, αλλά ποιος θα τη μετατρέψει σε πολιτική δύναμη.

Η δύσκολη θέση του ΠΑΣΟΚ
Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη βρίσκεται στη δυσκολότερη θέση. Για περίπου ένα χρόνο είχε στη διάθεσή του ένα ιστορικό παράθυρο, με την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ να το φέρνει στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Αντί όμως να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά που προκαλεί στην κυβέρνηση η παραμονή 7 ετών στην εξουσία, παγιδεύτηκε σε μια διαρκή αναζήτηση ταυτότητας ανάμεσα στο Κέντρο και την Κεντροαριστερά.
Η εμφάνιση της ΕΛΑΣ και της Ελπίδας δεν δημιούργησε το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ. Απλώς το αποκάλυψε.
Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει ο κ. Ανδρουλάκης παραμένει θεμελιώδες, αν δηλαδή είναι δύναμη διαμαρτυρίας ή δύναμη εξουσίας.

Η μάχη της δεύτερης θέσης: Τσίπρας απέναντι σε Ανδρουλάκη
Σύμφωνα με τους εκλογολόγους, οι κ.κ. Ανδρουλάκης και Τσίπρας θα μονομαχήσουν για τη δεύτερη θέση, με τα πρώτα προγνωστικά να μην ευνοούν το ΠΑΣΟΚ. Έρευνα της Interview για το politic.gr αποτιμά το κόμμα του κ. Τσίπρα στο 14,4% και τη Χαριλάου Τρικούπη στο 13,5%, ενώ μέτρηση της Real Polls για το protagon.gr ανεβάζει την ΕΛΑΣ στο 16,1% και κατεβάζει το ΠΑΣΟΚ στο 9,6%.
Ο κ. Τσίπρας απευθύνθηκε στο κεντροαριστερό κοινό από το Θησείο, υιοθετώντας κινήσεις και συνθήματα που παραπέμπουν στον Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ ο κ. Ανδρουλάκης τον χαρακτήρισε «αντιγραφέα» και έκανε λόγο για «one man show με ακριβοπληρωμένες επικοινωνιακές καμπάνιες». Η διπλή αυτή επίθεση αποτυπώνει και τη διπλή πίεση που υφίσταται το κόμμα, καθώς κάθε προσπάθεια θωράκισης απέναντι στην ΕΛΑΣ απειλεί με αιμορραγία προς τη Νέα Δημοκρατία.

Ο εμφύλιος της Κουμουνδούρου και η διπλή μάχη της Ζωής
Πιο εύκολο για τον κ. Τσίπρα φαίνεται το έργο της άλωσης του παλιού του σπιτιού. Στελέχη όπως ο Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, ο Συμεών Κεδίκογλου, ο Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος και ο Γιώργος Καραμέρος δηλώνουν δημόσια την υποστήριξή τους στην ΕΛΑΣ, ενώ η Ρένα Δούρου, ο Νίκος Παππάς και ο Παύλος Πολάκης φέρονται να ζυγίζουν τις κινήσεις τους ανεξάρτητα από το τι θα πράξει ο πρόεδρος του κόμματος, Σωκράτης Φάμελλος. Στο μεταξύ, η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου απειλείται εξίσου από τους δύο νέους πόλους, υποχωρώντας από το 10,1% ακόμη και στο 3,6%. Η κ. Κωνσταντοπούλου κρατά διακριτική στάση απέναντι στην κ. Καρυστιανού, όχι όμως και απέναντι στον κ. Τσίπρα, για την επιστροφή του οποίου έκανε λόγο για «απίθανο θράσος».

Η μάχη του Βορρά
Στο δεξιότερο άκρο, η κ. Καρυστιανού, ο Κυριάκος Βελόπουλος, η Αφροδίτη Λατινοπούλου και ο Δημήτρης Νατσιός μονομαχούν για ένα ακροατήριο με πυρήνα στη Βόρεια Ελλάδα. Η Ελληνική Λύση, από το 10,9%, εμφανίζεται να υποχωρεί ακόμη και στο 4,3%, πίσω από την κ. Καρυστιανού, που ορισμένες έρευνες τοποθετούν έως και στο 11,4%.
Το επιτελείο του κ. Βελόπουλου εκτιμά ότι η Ελπίδα θα «ξεφουσκώσει» και επικαλείται τη σταθερή του παρουσία σε 5 συνεχόμενες αναμετρήσεις από το 2019. Τα πρώτα θύματα έχουν ήδη φανεί. Η Νίκη του κ. Νατσιού δείχνει σημάδια εξαΰλωσης, η Νέα Αριστερά ετοιμάζεται για διάσπαση, ενώ ο μόνος που φαίνεται να μειδιά είναι ο Γιάνης Βαρουφάκης, καθώς οι μεγάλες συγκρούσεις δεν αγγίζουν τον δικό του χώρο.

Η ουσία της αναμέτρησης
Από την πλευρά του, ο κ. Μητσοτάκης επιχειρεί να σταθεί πάνω από τον κυκεώνα. Από το βήμα του Economist παραδέχθηκε ότι «η κρίση του προσιτού κόστους ζωής είναι πραγματική», ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με «υποσχέσεις που δεν μπορούν να τηρηθούν», ενώ άνοιξε από τώρα την κουβέντα για τρίτη θητεία.
Η αιχμή του προς την αντιπολίτευση ήταν σαφής. «Έχουμε πειραματιστεί με τον λαϊκισμό στο παρελθόν. Τώρα πειραματιζόμαστε με τον λαϊκισμό και το rebranding», δήλωσε. Τελικά, η ουσία της επόμενης αναμέτρησης ίσως να μην αφορά μόνο τα ποσοστά, αλλά κυρίως το αν η ελληνική κοινωνία θα μετατρέψει τον θυμό της σε κυβερνητική πρόταση ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε έναν νέο κύκλο αντισυστημικής διαμαρτυρίας.
Η μάχη της δεύτερης θέσης είναι, στην πραγματικότητα, μια μάχη για το ποιος θα ηγηθεί του «αντι-Μητσοτάκη» χώρου, και από την έκβασή της θα κριθεί η ίδια η φυσιογνωμία του ελληνικού πολιτικού συστήματος τα επόμενα χρόνια.