Πρώην αυτοδιοικητικός ενήγαγε το Ελληνικό Δημόσιο για παραλείψεις στη διαχείριση της φωτιάς που κατέκαψε το νησί

• Διεκ­δι­κεί απο­ζη­μί­ωση 250.000 ευρώ για σοβαρά εγκαύ­ματα και ηθική βλάβη • Στο επί­κε­ντρο της αγωγής οι καθυ­στε­ρή­σεις, οι ελλεί­ψεις και η απουσία συντο­νι­σμού των αρμό­διων αρχών κατά τη διάρ­κεια της πυρ­κα­γιάς του Ιουλίου 2023

Ένας κάτοι­κος της Νότιας Ρόδου και πρώην αιρετός της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης κατέ­θεσε αγωγή ενώπιον του Τρι­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Αθηνών κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του Δήμου Ρόδου.

Μέσω της αγωγής, ζητεί απο­ζη­μί­ωση συνο­λι­κού ύψους 250.000 ευρώ για τις σωμα­τι­κές και ψυχικές βλάβες που υπέστη στη μεγάλη πυρ­κα­γιά του Ιουλίου 2023, η οποία απο­τέ­φρωσε τερά­στιες εκτά­σεις του νησιού και προ­κά­λεσε ανυ­πο­λό­γι­στη οικο­λο­γική και οικο­νο­μική ζημία.

Στην αγωγή περι­γρά­φει το χρονικό των γεγο­νό­των, κατα­γρά­φο­ντας τα περι­στα­τικά της ημέρας που ο ενάγων τραυ­μα­τί­στηκε βαριά, αλλά και τις θεσμι­κές αστο­χίες που, κατά τους ισχυ­ρι­σμούς του, οδή­γη­σαν στη ραγδαία εξά­πλωση της φωτιάς.

Το προφίλ του ενά­γο­ντος και η σχέση του με τον τόπο

Ο ενάγων, επί σειρά ετών πρό­ε­δρος της Κοι­νό­τη­τας Απολ­λώ­νων, έχει συν­δέ­σει τη ζωή του με την περιοχή και την τοπική κοι­νω­νία. Υπη­ρέ­τησε επί δεκα­πέ­ντε χρόνια στα όργανα της αυτο­διοί­κη­σης, ενώ παράλ­ληλα υπήρξε επί μακρόν ενεργό μέλος της εθε­λο­ντι­κής ομάδας πυρο­προ­στα­σίας του χωριού. Όπως ο ίδιος ανα­φέ­ρει στην αγωγή, συμ­με­τείχε επί δεκα­ε­τίες στην κατά­σβεση πυρ­κα­γιών στην ορεινή ενδο­χώρα της Ρόδου και γνώριζε καλά τα σημεία υψηλού κιν­δύ­νου.

Η οικο­γέ­νειά του δια­τη­ρεί εστια­τό­ριο στο χωριό Απόλ­λωνα, όπου και διέμενε μόνιμα με τη σύζυγό του. Εκεί βρι­σκό­ταν το από­γευμα της 18ης Ιουλίου 2023, όταν διέ­κρινε καπνούς στα δυτικά του χωριού και, γνω­ρί­ζο­ντας την επι­κιν­δυ­νό­τητα των και­ρι­κών συν­θη­κών, έσπευσε να ειδο­ποι­ή­σει την Πυρο­σβε­στική Υπη­ρε­σία και να μεταβεί στο σημείο. Η απόφασή του εκείνη την ημέρα, όπως απο­δεί­χθηκε, θα του άλλαζε τη ζωή.

Το χρονικό της μοι­ραίας ημέρας

Λίγο μετά τις 19:00, ο πρώην πρό­ε­δρος έφθασε στην περιοχή όπου είχε ξεσπά­σει η πυρ­κα­γιά. Στο σημείο επι­χει­ρούσε, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην αγωγή, ένα μόνο πυρο­σβε­στικό όχημα με έναν οδηγό και μία εποχική πυρο­σβέ­στη. Η τελευ­ταία προ­σπα­θούσε να περιο­ρί­σει τις φλόγες μόνη της, γεγονός που κατέ­δειξε την έλλειψη επαρ­κούς προ­σω­πι­κού και συντο­νι­σμού.

Ο ίδιος, έχοντας εμπει­ρία από προη­γού­με­νες φωτιές, προ­σφέρ­θηκε να βοη­θή­σει με τη δεύτερη μάνικα του οχή­μα­τος. Όμως μέσα σε λίγα λεπτά, οι φλόγες ενι­σχύ­θη­καν από τον άνεμο, δημιουρ­γώ­ντας ένα θερμικό κύμα που τον περι­κύ­κλωσε. Παρά την προ­σπά­θειά του να απο­μα­κρυν­θεί, υπέστη σοβαρά εγκαύ­ματα στο πρόσωπο, στον κορμό και στα άκρα.

Σε άθλια κατά­σταση, με έντο­νους πόνους και περιο­ρι­σμένη όραση, κατά­φερε να επι­στρέ­ψει με το δίκυκλό του στο χωριό, όπου οι συγ­χω­ρια­νοί του ειδο­ποί­η­σαν άμεσα ασθε­νο­φόρο. Νοση­λεύ­τηκε αρχικά στο Γενικό Νοσο­κο­μείο Ρόδου «Ανδρέας Παπαν­δρέου» και στη συνέ­χεια μετα­φέρ­θηκε στο Θριάσιο Νοσο­κο­μείο, στη Μονάδα Εγκαυ­μά­των «Λάτσειο», όπου υπο­βλή­θηκε σε δερ­μα­τι­κές μετα­μο­σχεύ­σεις. Παρά την ιατρική φρο­ντίδα, έχει πλέον υποστεί μόνιμη ανα­πη­ρία και εμφανή παρα­μόρ­φωση, ενώ συνε­χί­ζει να λαμ­βά­νει θερα­πευ­τική αγωγή.

Οι παρα­λεί­ψεις που καταγ­γέλ­λο­νται

Η αγωγή, σε εκτενές νομικό και πραγ­μα­το­λο­γικό υπό­μνημα, περι­γρά­φει με λεπτο­μέ­ρεια τους λόγους για τους οποίους πιστεύει ότι υπήρξαν παρα­λεί­ψεις των αρμό­διων υπη­ρε­σιών που, σύμφωνα με τον ενά­γο­ντα, οδή­γη­σαν στην ανε­ξέ­λεγ­κτη εξά­πλωση της φωτιάς.

Ανα­φέ­ρε­ται ότι τα πυρο­φυ­λά­κια της περιο­χής, σε Λιβάδια, Έμπωνα, Προφήτη Ηλία και Λάερμα, ήταν εγκα­τα­λε­λειμ­μένα και μη στε­λε­χω­μένα, παρά το γεγονός ότι η Ρόδος είχε χαρα­κτη­ρι­στεί «περιοχή υψηλής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας» σύμφωνα με την Εθνική Μετε­ω­ρο­λο­γική Υπη­ρε­σία και τον Χάρτη Κιν­δύ­νου Πυρ­κα­γιάς.

Η καθυ­στέ­ρηση ειδο­ποί­η­σης της Πυρο­σβε­στι­κής Υπη­ρε­σίας εκτι­μά­ται σε του­λά­χι­στον τριάντα λεπτά, γεγονός που επέ­τρεψε στη φωτιά να εξα­πλω­θεί με ταχύ­τητα.

Παράλ­ληλα, σημειώ­νε­ται ότι η εντολή απο­γεί­ω­σης ενα­έ­ριων μέσων δόθηκε μόλις στις 19:15, όταν η πυρ­κα­γιά είχε ήδη απο­κτή­σει δια­στά­σεις, ενώ οι επί­γειες δυνά­μεις ήταν ανε­παρ­κείς.

Κατα­γρά­φο­νται επίσης σημα­ντι­κές ελλεί­ψεις στα μέσα πυρό­σβε­σης, με ανε­νεργά υδρο­στό­μια και δεξα­με­νές, ανε­παρκή σημεία υδρο­λη­ψίας και προ­βλή­ματα παροχής νερού.

Το δίκτυο άρδευ­σης και οι δεξα­με­νές που βρί­σκο­νταν κοντά στην καιό­μενη περιοχή δεν αξιο­ποι­ή­θη­καν, καθώς δεν υπήρχε η κατάλ­ληλη υποδομή για τον ανε­φο­δια­σμό των οχη­μά­των.

Επι­πλέον, η έλλειψη καθα­ρι­σμού της ξερής βλά­στη­σης γύρω από το χωριό Απόλ­λωνα θεω­ρεί­ται παρά­γο­ντας που ευνόησε τη γρήγορη εξά­πλωση της φωτιάς.

Σύμφωνα με όσα ανα­φέ­ρει, οι δρόμοι και οι κοι­νό­χρη­στοι χώροι δεν είχαν καθα­ρι­στεί επαρκώς, ενώ δεν είχαν δημιουρ­γη­θεί προ­λη­πτικά αντι­πυ­ρι­κές ζώνες πριν από το περι­στα­τικό.

Οι νομικές βάσεις της διεκ­δί­κη­σης

Η αγωγή βασί­ζε­ται στα άρθρα 105 και 106 του Εισα­γω­γι­κού Νόμου του Αστικού Κώδικα, που προ­βλέ­πουν την ευθύνη του Δημο­σίου και των νομικών προ­σώ­πων δημο­σίου δικαίου για παρά­νο­μες πράξεις ή παρα­λεί­ψεις των οργάνων τους.

Ο ενάγων διεκ­δι­κεί:

• 100.000 ευρώ για τις σωμα­τι­κές βλάβες, την ανα­πη­ρία και την παρα­μόρ­φωση που υπέστη, βάσει του άρθρου 931 ΑΚ.

• 150.000 ευρώ ως χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση για την ηθική βλάβη, επι­κα­λού­με­νος τη βαρύ­τητα των τραυ­μά­των και τη μόνιμη ψυχο­λο­γική επί­πτωση.

Οι δια­πι­στώ­σεις των ειδικών

Η αγωγή παρα­πέ­μπει σε πορί­σματα αυτο­ψιών και πραγ­μα­το­γνω­μο­συ­νών. Ανα­φέ­ρε­ται ότι η φωτιά εκδη­λώ­θηκε σε δασική περιοχή χαλε­πίου πεύκης και πουρ­να­ριού με υψηλή ευφλε­κτό­τητα, σε σημείο προ­σβά­σιμο σε οχήματα. Οι μετε­ω­ρο­λο­γι­κές συν­θή­κες (θερ­μο­κρα­σία, υγρασία κάτω του 10% και άνεμοι 4–5 μποφόρ) δημιούρ­γη­σαν ιδανικό υπό­βα­θρο για ραγδαία εξά­πλωση.

Η Πυρο­σβε­στική είχε τεθεί σε κατά­σταση γενικής επι­φυ­λα­κής από τις 17 Ιουλίου 2023, ωστόσο, σύμφωνα με την αγωγή, το Ενο­ποι­η­μένο Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο Αντι­με­τώ­πι­σης Δασικών Πυρ­κα­γιών του ΠΕ.ΠΥ.Δ. Νοτίου Αιγαίου δεν προ­έ­βλεπε εναέρια επι­τή­ρηση, ούτε επαρκή στε­λέ­χωση πυρο­φυ­λα­κίων. Οι πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες δια­πι­στώ­νουν ότι τα μέτρα πρό­λη­ψης που είχαν προ­βλε­φθεί σε προη­γού­μενα έτη δεν εφαρ­μό­στη­καν πλήρως το 2023.

Οι συνέ­πειες της πυρ­κα­γιάς

Η φωτιά που ξεκί­νησε στις 18 Ιουλίου 2023 και τέθηκε υπό έλεγχο έντεκα ημέρες αργό­τερα απο­τέ­φρωσε, σύμφωνα με την Υπη­ρε­σία Copernicus της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, 177.735 στρέμ­ματα, δηλαδή το 12,6% της συνο­λι­κής έκτασης της Ρόδου. Προ­κά­λεσε τον τραυ­μα­τι­σμό 44 πολιτών, τον θάνατο ενός κατοί­κου από εισπνοή καπνού, την απώλεια εκα­το­ντά­δων ζώων και μελισ­σο­σμη­νών και εκτε­τα­μέ­νες ζημιές σε αγρο­τι­κές και του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις.

Η κατα­στροφή οδήγησε στην κήρυξη της περιο­χής ως ανα­δα­σω­τέας και ανέ­δειξε, εκ νέου, την ανάγκη ριζικής ανα­θε­ώ­ρη­σης του μοντέ­λου πολι­τι­κής προ­στα­σίας στα νησιά.

Η ευρύ­τερη διά­σταση της υπό­θε­σης

Η δικα­στική προ­σφυγή του πρώην προ­έ­δρου της Κοι­νό­τη­τας Απολ­λώ­νων υπερ­βαί­νει τα όρια μιας προ­σω­πι­κής υπό­θε­σης. Θίγει θεμε­λιώδη ζητή­ματα κρα­τι­κής ευθύνης, επι­χει­ρη­σια­κής επάρ­κειας και θεσμι­κής πρό­λη­ψης έναντι φυσικών κατα­στρο­φών. Ανα­δει­κνύει τις δια­χρο­νι­κές παθο­γέ­νειες ενός συστή­μα­τος που λει­τουρ­γεί αντι­δρα­στικά και όχι προ­λη­πτικά, αφή­νο­ντας τους πολίτες εκτε­θει­μέ­νους σε κιν­δύ­νους που θα μπο­ρού­σαν να έχουν απο­φευ­χθεί.

Η δίκη που θα ακο­λου­θή­σει ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει σημα­ντικό νομικό προη­γού­μενο, καθώς ενδέ­χε­ται να καθο­ρί­σει τα όρια ευθύνης του Δημο­σίου για περι­πτώ­σεις φυσικών κατα­στρο­φών στις οποίες οι ελλεί­ψεις πρό­λη­ψης και συντο­νι­σμού συνέ­βα­λαν καθο­ρι­στικά στις συνέ­πειες.