Ανακρίτρια Ρόδου: Θύμα και ο ανήλικος που γίνεται αυτόπτης μάρτυρας ενδοοικογενειακής βίας

Μια εξαι­ρε­τι­κά εν­δια­φέ­ρου­σα ει­σή­γη­ση πα­ρου­σί­α­σε η τα­κτι­κή Ανα­κρί­τρια του Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου κ. Δή­μη­τρα Ρέ­βε­λα, σε δια­δι­κτυα­κό εκ­παι­δευ­τι­κό σε­μι­νά­ριο που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε το δι­ή­με­ρο 24-25 Σε­πτεμ­βρί­ου 2020 για τα στε­λέ­χη της Α’ Αστυ­νο­μι­κής Διεύ­θυν­σης Δω­δε­κα­νή­σου, με θέμα την εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή βία.

Αντι­κεί­με­νο της ει­ση­γή­σε­ως της κ. Ανα­κρί­τριας ήταν το νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας σε βάρος ανη­λί­κων θυ­μά­των.

Κατά την έναρ­ξη της ει­ση­γή­σε­ώς της τό­νι­σε πως η εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή βία προ­σλαμ­βά­νει ανη­συ­χη­τι­κές δια­στά­σεις και ανο­δι­κή πο­ρεία χρόνο με τον χρόνο ενώ στην Ελ­λά­δα φαι­νό­με­να συ­στη­μα­τι­κής βά­ναυ­σης συ­μπε­ρι­φο­ράς τα­λα­νί­ζουν του­λά­χι­στον μια στις τρεις οι­κο­γέ­νειες, ανε­ξαρ­τή­τως οι­κο­νο­μι­κής κα­τά­στα­σης ή μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου των μελών της.

Προ­κει­μέ­νου να γί­νουν κα­τα­νοη­τά όλα τα φαι­νό­με­να εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας η κ. Ανα­κρί­τρια τό­νι­σε πως στα φαι­νό­με­να αυτά πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται όλες οι πρά­ξεις φυ­σι­κής, σε­ξουα­λι­κής, ψυ­χο­λο­γι­κής ή οι­κο­νο­μι­κής βίας οι οποί­ες συμ­βαί­νουν εντός της οι­κο­γέ­νειας ή οι­κο­γε­νεια­κής μο­νά­δας ή με­τα­ξύ πρώην ή νυν συ­ζύ­γων ή συ­ντρό­φων, ανε­ξάρ­τη­τα ή όχι του κατά πόσο ο δρά­στης μοι­ρά­ζε­ται ή έχει μοι­ρα­σθεί την ίδια κα­τοι­κία με το θύμα.

Μά­λι­στα όπως επε­σή­μα­νε, πλέον αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως θύμα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας και ο ανή­λι­κος που γί­νε­ται αυ­τό­πτης μάρ­τυ­ρας ενός βί­αιου πε­ρι­στα­τι­κού με­τα­ξύ μελών της οι­κο­γέ­νειάς του καθώς κάθε εί­δους κα­κο­ποί­η­ση μένει χα­ραγ­μέ­νη στην ψυχή του και οδη­γεί ανα­πό­φευ­κτα στη διαιώ­νι­ση εσφαλ­μέ­νων προ­τύ­πων αν­θρώ­πων και σχέ­σε­ων και κατ’ επέ­κτα­ση και του φαι­νο­μέ­νου της άσκη­σης βίας προς τους αδυ­νά­τους.

Εν συ­νε­χεία η κ. Ανα­κρί­τρια πα­ρου­σί­α­σε τις μορ­φές παι­δι­κής κα­κο­ποί­η­σης οι οποί­ες είναι η σω­μα­τι­κή και η σε­ξουα­λι­κή κα­κο­ποί­η­ση και τις μορ­φές πα­θη­τι­κής βίας όπως είναι η ψυ­χο­λο­γι­κή και συ­ναι­σθη­μα­τι­κή κα­κο­ποί­η­ση και η πα­ρα­μέ­λη­ση.

Επε­σή­μα­νε πως στην πα­θη­τι­κή βία η οποία είναι η πιο συχνή μορφή κα­κο­ποί­η­σης, πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται συ­μπε­ρι­φο­ρές των γο­νέ­ων που δεί­χνουν ότι δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στις βα­σι­κές παι­δι­κές ανά­γκες για στορ­γή, αγάπη, ανα­γνώ­ρι­ση και ασφά­λεια και συ­νή­θως ενέ­χουν απόρ­ρι­ψη, εκ­φο­βι­σμό, απο­μό­νω­ση, εκ­με­τάλ­λευ­ση, υπο­τί­μη­ση και άλλες αρ­νη­τι­κές εκ­φάν­σεις.

Κα­τό­πιν ακο­λού­θη­σε εκτε­νής ανα­φο­ρά στο νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο που ισχύ­ει με τις νέες τρο­πο­ποι­ή­σεις του Ποι­νι­κού Κώ­δι­κα και Κώ­δι­κα Ποι­νι­κής Δι­κο­νο­μί­ας, επι­ση­μαί­νο­ντας πως ο νέος ποι­νι­κός κώ­δι­κας με το άρθρο 312 προ­βλέ­πει αυ­στη­ρό­τε­ρες ποι­νές για τις σω­μα­τι­κές βλά­βες αδυ­νά­μων ατό­μων με την επα­πει­λού­με­νη ποινή να φθά­νει σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις ακόμη και σε κά­θειρ­ξη.

Ακόμη, το­νί­σθη­κε πως στο νέο άρθρο για το αδί­κη­μα της απει­λής προ­βλέ­πε­ται βα­ρύ­τε­ρη ποινή που φθά­νει έως τρία έτη αν η πράξη τε­λεί­ται σε βάρος ανη­λί­κου ή προ­σώ­που που δεν μπο­ρεί να υπε­ρα­σπί­σει τον εαυτό του, εφό­σον τα πρό­σω­πα αυτά βρί­σκο­νται υπό την επι­μέ­λεια ή την προ­στα­σία του δρά­στη βάσει νόμου, δι­κα­στι­κής από­φα­σης ή πραγ­μα­τι­κής κα­τά­στα­σης, συ­νοι­κούν με αυτόν ή έχουν με αυτόν σχέση ερ­γα­σί­ας ή υπη­ρε­σί­ας και πως η ίδια ποινή επι­βάλ­λε­ται όταν η πράξη τε­λεί­ται σε βάρος συ­ζύ­γου κατά τη διάρ­κεια του γάμου ή σε βάρος συ­ντρό­φου κατά τη διάρ­κεια της συμ­βί­ω­σης».

Πε­ραι­τέ­ρω, έγινε πα­ρου­σί­α­ση των αδι­κη­μά­των του βια­σμού, της κα­τά­χρη­σης ανη­λί­κων σε ασέλ­γεια, της γε­νε­τή­σιας πρά­ξης με­τα­ξύ συγ­γε­νών, της σω­μα­τι­κής βλά­βης σε βάρος ανη­λί­κων, της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής σω­μα­τι­κής βλά­βης και της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής προ­σβο­λής της γε­νε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας και το­νί­στη­κε πως για ορι­σμέ­να αδι­κή­μα­τα από αυτά αν στρέ­φο­νται κατά ανη­λί­κου, η έναρ­ξη της προ­θε­σμί­ας πα­ρα­γρα­φής ανα­στέλ­λε­ται μέχρι την ενη­λι­κί­ω­ση του θύ­μα­τος και για ένα έτος μετά, εφό­σον πρό­κει­ται για πλημ­μέ­λη­μα, και για τρία έτη μετά, εφό­σον πρό­κει­ται για κα­κούρ­γη­μα.

Η κ. Ανα­κρί­τρια τό­νι­σε πως ο ανα­κρι­τής, το δι­κα­στι­κό συμ­βού­λιο ή ο ει­σαγ­γε­λέ­ας που έχει επι­λη­φθεί της υπό­θε­σης με αι­τιο­λο­γη­μέ­νη διά­τα­ξή του, μπο­ρεί να επι­βά­λει πε­ριο­ρι­στι­κούς όρους, όπως ιδίως η απο­μά­κρυν­σή του από την οι­κο­γε­νεια­κή κα­τοι­κία, η με­τοί­κη­σή του, η απα­γό­ρευ­ση να προ­σεγ­γί­ζει τους χώ­ρους κα­τοι­κί­ας ή και ερ­γα­σί­ας του θύ­μα­τος, κα­τοι­κί­ες στε­νών συγ­γε­νών του, τα εκ­παι­δευ­τή­ρια των παι­διών και ξε­νώ­νες φι­λο­ξε­νί­ας. Ακόμη, ανέ­φε­ρε πως οι ανή­λι­κοι κατά την εκ­δί­κα­ση των υπο­θέ­σε­ων εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας δεν κλη­τεύ­ο­νται ως μάρ­τυ­ρες στο ακρο­α­τή­ριο, εκτός εάν η εξέ­τα­σή τους κρί­νε­ται ανα­γκαία από το δι­κα­στή­ριο.

Μά­λι­στα επε­σή­μα­νε πως υπάρ­χει διά­τα­ξη με την οποία κα­θιε­ρώ­νε­ται υπο­χρέ­ω­ση των εκ­παι­δευ­τι­κών να ενη­με­ρώ­νουν τους διευ­θυ­ντές των σχο­λι­κών μο­νά­δων όταν κατά την εκτέ­λε­ση των κα­θη­κό­ντων τους, με οποιον­δή­πο­τε τρόπο πλη­ρο­φο­ρού­νται ή δια­πι­στώ­νουν ότι έχει δια­πρα­χθεί σε βάρος μα­θη­τή έγκλη­μα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας και έπει­τα ο διευ­θυ­ντής της σχο­λι­κής μο­νά­δας οφεί­λει να ανα­κοι­νώ­νει την αξιό­ποι­νη πράξη στον αρ­μό­διο ει­σαγ­γε­λέα ή στην πλη­σιέ­στε­ρη αστυ­νο­μι­κή αρχή.

Επει­τα, η κ. Ανα­κρί­τρια ανα­φέρ­θη­κε στη δι­κο­νο­μι­κή με­τα­χεί­ρι­ση ενός ανή­λι­κου μάρ­τυ­ρα θύ­μα­τος προ­σβο­λής προ­σω­πι­κής και γε­νε­τή­σιας ελευ­θε­ρί­ας όπου κατά την εξέ­τα­σή του πα­ρί­στα­ται, ως πραγ­μα­το­γνώ­μων, ει­δι­κά εκ­παι­δευ­μέ­νος παι­δο­ψυ­χο­λό­γος ή παι­δο­ψυ­χί­α­τρος ο οποί­ος προ­ε­τοι­μά­ζει τον ανή­λι­κο για την εξέ­τα­ση, συ­νερ­γα­ζό­με­νος προς τούτο με τους προ­α­να­κρι­τι­κούς υπαλ­λή­λους και με τους δι­κα­στι­κούς λει­τουρ­γούς, ενώ για το σκοπό αυτόν χρη­σι­μο­ποιεί κα­τάλ­λη­λες δια­γνω­στι­κές με­θό­δους, απο­φαί­νε­ται για την αντι­λη­πτι­κή ικα­νό­τη­τα και την ψυ­χι­κή κα­τά­στα­ση του ανη­λί­κου και δια­τυ­πώ­νει τις δια­πι­στώ­σεις του σε γρα­πτή έκ­θε­ση, που απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο της δι­κο­γρα­φί­ας.

Τέλος η κ. Ανα­κρί­τρια πα­ρέ­θε­σε μια σειρά από άτυ­πους κα­νό­νες που θα πρέ­πει να τη­ρού­νται κατά τον χει­ρι­σμό υπο­θέ­σε­ων εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας από τις αστυ­νο­μι­κές αρχές, όπως, να γί­νε­ται διε­ρεύ­νη­ση των πραγ­μα­τι­κών πε­ρι­στα­τι­κών καθώς απαι­τεί­ται ιδιαί­τε­ρα λε­πτός και δια­κρι­τι­κός χει­ρι­σμός, να δί­νε­ται προ­τε­ραιό­τη­τα στην προ­στα­σία και στην ενί­σχυ­ση του αι­σθή­μα­τος εμπι­στο­σύ­νης και ασφά­λειας του θύ­μα­τος και να το κα­θη­συ­χά­ζουν, ώστε να μη φο­βά­ται να κα­ταγ­γεί­λει. Επε­σή­μα­νε πως κατά την προ­α­νά­κρι­ση οι αστυ­νο­μι­κές αρχές θα πρέ­πει να συ­ντάσ­σουν έκ­θε­ση εξέ­τα­σης του θύ­μα­τος, να του απευ­θύ­νουν ου­σια­στι­κές και σα­φείς ερω­τή­σεις, χωρίς να θί­γε­ται η προ­σω­πι­κό­τη­τά του, να ενη­με­ρώ­νουν άμεσα τις αρ­μό­διες Ει­σαγ­γε­λι­κές Αρχές, να εξα­σφα­λί­ζουν την έγκαι­ρη ια­τρι­κή ή και ια­τρο­δι­κα­στι­κή εξέ­τα­ση του ανη­λί­κου, να λαμ­βά­νουν άμεσα, χωρίς όρκο, κα­τά­θε­ση από το ανή­λι­κο και όπου απαι­τεί­ται με παι­δο­ψυ­χο­λό­γο ή παι­δο­ψυ­χί­α­τρο, να δια­κρι­βώ­νουν την οι­κο­γε­νεια­κή κα­τά­στα­ση του ανη­λί­κου, πού και με ποιους συ­νοι­κεί, να ανα­ζη­τούν και να ενη­με­ρώ­νουν άμεσα τον γονέα ή τον έχο­ντα την επι­μέ­λεια του ανη­λί­κου.

Η κ. Ανα­κρί­τρια Ρόδου κλεί­νο­ντας την ει­σή­γη­ση της υπο­γράμ­μι­σε πως όλες οι ενέρ­γειες πρέ­πει να γί­νο­νται πά­ντο­τε με γνώ­μο­να το συμ­φέ­ρον του παι­διού.