Συναγερμός για τη «φούσκα» της εστίασης

Την ώρα που η εστί­α­ση έχει εξε­λι­χθεί στη νέα «μανία» των Ελ­λή­νων, με τις κα­φε­τέ­ριες και τα καφέ-μπαρ να βρί­σκο­νται πρώτα στις προ­τι­μή­σεις των νέων… επι­χει­ρη­μα­τιών, τα στοι­χεία της ΤτΕ και της ΕΛ­ΣΤΑΤ δεί­χνουν ότι για μία ακόμη φορά η επέ­κτα­ση ενός κλά­δου γί­νε­ται χωρίς συ­γκε­κρι­μέ­νο σχέ­διο, αλλά στην… τύχη.

Η έκ­θε­ση της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος για τη Νο­μι­σμα­τι­κή Πο­λι­τι­κή 2015-2016 είναι απο­γοη­τευ­τι­κή για τις προ­ο­πτι­κές του συ­γκε­κρι­μέ­νου τομέα, καθώς όπως ανα­φέ­ρε­ται, η επι­βο­λή φόρων που αυ­ξά­νουν το κό­στος των πα­ρε­χόµενων υπη­ρε­σιών κυ­ρί­ως στον τοµέα της εστί­α­σης, απο­τε­λεί έναν από τους βα­σι­κούς κιν­δύ­νους για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία. Πα­ράλ­λη­λα, ση­μειώ­νε­ται ότι ο κλά­δος της εστί­α­σης είναι «πρω­τα­θλη­τής» στα «κόκ­κι­να» δά­νεια με πο­σο­στό 76,3%!!!

Αυτό που ζούμε κα­θη­με­ρι­νά είναι σαφές: Η κα­τα­νά­λω­ση μειώ­νε­ται κα­τα­κό­ρυ­φα με απο­τέ­λε­σμα οι τζί­ροι να υπο­χω­ρούν και τα κέρδη απο­τε­λούν είδος προς εξα­φά­νι­ση, καθώς οι φόροι – και οι γε­νι­κό­τε­ρες επι­βα­ρύν­σεις για τις επι­χει­ρή­σεις – αυ­ξά­νο­νται συ­νε­χώς. Όμως εμείς επι­μέ­νου­με να γί­νου­με αφε­ντι­κά και να κερ­δί­σου­με τον αντα­γω­νι­σμό. Να ανοί­ξου­με τη δική μας επι­χεί­ρη­ση – συ­νή­θως διπλά σε κά­ποια άλλη που θε­ω­ρού­με επι­τυ­χη­μέ­νη – και να δο­κι­μά­σου­με τις ικα­νό­τη­τές της στην πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών εστί­α­σης. Αυτό δεν είναι κακό. Κακό είναι ότι στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές από­πει­ρες γί­νο­νται χωρίς κά­ποια σο­βα­ρή με­λέ­τη, χωρίς βιώ­σι­μο επι­χει­ρη­σια­κό πλάνο, χωρίς εμπει­ρία, χωρίς καμία και­νού­ρια ιδέα.

Κάπως έτσι φτά­σα­με στο ση­μείο οι πέντε στις δέκα πιο συ­νή­θεις επι­χει­ρή­σεις που ξε­κί­νη­σαν να λει­τουρ­γούν το 2015 να ανή­κουν στην κα­τη­γο­ρία της εστί­α­σης. Το κακό είναι όμως ότι στην ίδια κα­τη­γο­ρία ανή­κουν και οι πε­ρισ­σό­τε­ρες δια­γρα­φές επι­χει­ρή­σε­ων, σύμ­φω­να με στοι­χεία του Γε­νι­κού Εμπο­ρι­κού Μη­τρώ­ου (ΓΕΜΗ).

Το απο­τέ­λε­σμα είναι μάλ­λον ανα­με­νό­με­νο. Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση της ΤτΕ, ο κλά­δος της εστί­α­σης εμ­φα­νί­ζει το υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων ανοιγ­μά­των (NPEs) στο 76,3%. Αυτό ση­μαί­νει ότι πάνω από τρία στα τέσ­σε­ρα δά­νεια των επι­χει­ρή­σε­ων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην εστί­α­ση είτε βρί­σκο­νται στο κόκ­κι­νο, είτε έχουν ρυθ­μι­στεί και βρί­σκο­νται υπό πα­ρα­κο­λού­θη­ση, ενώ ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό από αυτά χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται ως αβέ­βαι­ης εί­σπρα­ξης.

Κα­φε­τέ­ριες, σνακ-μπαρ και ψη­το­πω­λεία είναι τα πιο δη­μο­φι­λή είδη εστί­α­σης, τόσο για το 2015 όσο και το 2014. Την ίδια ώρα, ο δεί­κτης κύ­κλου ερ­γα­σιών στον τομέα πα­ρο­χής κα­τα­λύ­μα­τος και υπη­ρε­σιών εστί­α­σης υπο­χώ­ρη­σε κατά 11,7% στο α’ τρί­μη­νο του 2016, όταν στο πρώτο τρί­μη­νο του 2015 κα­τέ­γρα­φε αύ­ξη­ση 3,5% σε σχέση με το 2014 και στο α’ τρί­μη­νο του 2014 ενι­σχύ­θη­κε κατά 11,8%, βάσει των στοι­χεί­ων που έδωσε την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα στη δη­μο­σιό­τη­τα η Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή.

Φο­ρο­λο­γι­κό σοκ και δέος

Δεν φταί­ει όμως μόνο το γε­γο­νός ότι οι χώροι εστί­α­σης φυ­τρώ­νουν σαν τα μα­νι­τά­ρια, αλλά και οι φόροι. Πα­ρά­γο­ντες του κλά­δου κρού­ουν τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου, προει­δο­ποιώ­ντας ότι η νέα αύ­ξη­ση φόρων και ει­σφο­ρών θα επι­φέ­ρει τε­ρά­στιο πλήγ­μα στον τζίρο και θα επη­ρε­ά­σει αρ­νη­τι­κά την ανερ­γία. Σε έναν τομέα που θε­ω­ρεί­ται ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κός αφού συν­δέ­ε­ται με τον του­ρι­σμό και έχει πε­ρά­σει από χίλια κύ­μα­τα τα τε­λευ­ταία χρό­νια λόγω των φο­ρο­λο­γι­κών επι­βα­ρύν­σε­ων και των δρα­μα­τι­κών επι­πτώ­σε­ων της ύφε­σης.

Και όλα αυτά συμ­βαί­νουν ενώ έχει απο­δει­χθεί ότι η αύ­ξη­ση των φόρων δεν οδη­γεί κατ’ ανά­γκη σε αύ­ξη­ση των φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων, ενώ ενι­σχύ­ει το φαι­νό­με­νο της φο­ρο­δια­φυ­γής και της μαύ­ρης ερ­γα­σί­ας. Είναι ο γνω­στός φαύ­λος κύ­κλος που βιώ­νου­με τα τε­λευ­ταία χρό­νια, με τις αλ­λε­πάλ­λη­λες αυ­ξο­μειώ­σεις του ΦΠΑ:

Τον Σε­πτέμ­βριο του 2011 ο ΦΠΑ στην εστί­α­ση αυ­ξή­θη­κε από το 13% στο 23%. Σχε­δόν δύο χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, τον Αύ­γου­στο του 2013, απο­φα­σί­στη­κε η επα­να­φο­ρά του στο 13%, ενώ από 1η Ιου­νί­ου του 2016 ο ΦΠΑ αυ­ξή­θη­κε αυτή τη φορά στο 24%.

Ποια ήταν τα απο­τε­λέ­σμα­τα των συ­γκε­κρι­μέ­νων απο­φά­σε­ων; Ενώ σε με­γά­λο βαθμό οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες του κλά­δου απορ­ρό­φη­σαν την αύ­ξη­ση του ΦΠΑ στην αύ­ξη­ση και στη μεί­ω­ση δεν προ­χώ­ρη­σαν σε μειώ­σεις, ο κύ­κλος ερ­γα­σιών μειώ­θη­κε όταν αυ­ξή­θη­κε ο φόρος. Έτσι μειώ­θη­καν και τα φο­ρο­λο­γι­κά έσοδα, καθώς με την αύ­ξη­ση του ΦΠΑ αυ­ξή­θη­κε και η φο­ρο­δια­φυ­γή. Επί­σης, μετά τον Αύ­γου­στο του 2013, οι θε­τι­κές επι­πτώ­σεις στους τζί­ρους ήταν άμε­σες.

Ση­μειώ­νε­ται ότι λόγω επο­χι­κό­τη­τας του κλά­δου Υπη­ρε­σιών Πα­ρο­χής Κα­τα­λύ­μα­τος και Εστί­α­σης, το δ’ τρί­μη­νο είναι πα­ρα­δο­σια­κά το χει­ρό­τε­ρο του έτους, όμως το δ’ τρί­μη­νο του 2013 (μετά τη μεί­ω­ση του ΦΠΑ) ο κύ­κλος ερ­γα­σιών ενι­σχύ­θη­κε για πρώτη φορά μέσα στην κρίση σε πο­σο­στό 35,9%, ένα­ντι του αμέ­σως προη­γού­με­νου έτους. Κάτι αντί­στοι­χο συ­νέ­βη και στο δ’ τρί­μη­νο του 2014 με αύ­ξη­ση 11,3%, ενώ στο δ’ τρί­μη­νο του 2015, μετά την εκ νέου αύ­ξη­ση του ΦΠΑ, ο τζί­ρος υπο­χώ­ρη­σε κατά 9,1%.

Οι υπό­λοι­ποι «κόκ­κι­νοι» κλά­δοι

Σύμ­φω­να με στοι­χεία που πα­ρα­τί­θε­νται στην έκ­θε­ση της ΤτΕ, το πο­σο­στό των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων ανοιγ­μά­των στα επι­χει­ρη­μα­τι­κά δά­νεια δια­μορ­φώ­νε­ται στο 43,8%. Ει­δι­κό­τε­ρα ως προς την κλα­δι­κή ανά­λυ­ση των επι­χει­ρηµατι­κών δα­νεί­ων, κλά­δοι όπως η ενέρ­γεια/πε­τρε­λαιοει­δή εµφα­νί­ζουν αι­σθη­τά χαµηλό­τε­ρα πο­σο­στά (3,5%) κα­θυ­στε­ρή­σε­ων σε σύ­γκρι­ση µε τους υπό­λοι­πους κλά­δους.

Από τους κλά­δους µε σηµαντι­κά υπό­λοι­πα τρα­πε­ζι­κών δα­νεί­ων, εν­δει­κτι­κά, το εµπόριο κα­τα­γρά­φει πο­σο­στό µη εξυ­πη­ρε­τούµενων ανοιγµάτων 48,5%, οι κα­τα­σκευ­ές 52,5%, η εστί­α­ση 76,3% και οι βιοµηχα­νι­κοί κλά­δοι της κλω­στο­ϋ­φα­ντουρ­γί­ας και ξυ­λεί­ας 73% και 72,5% αντί­στοι­χα. Όσον αφορά τη διάρ­θρω­ση των µη εξυ­πη­ρε­τούµενων ανοιγµάτων, το 1/4 πε­ρί­που χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως αβέ­βαι­ης εί­σπρα­ξης (“unlikely to pay”).

∆υσκο­λό­τε­ρα ως προς τη δια­χεί­ρι­ση είναι τα δά­νεια των οποί­ων οι δα­νεια­κές συµβά­σεις έχουν ήδη κα­ταγ­γελ­θεί από τις τρά­πε­ζες, τα οποία απο­τε­λούν το 44% πε­ρί­που των µη εξυ­πη­ρε­τούµενων ανοιγµάτων.

Του Κων­στα­ντί­νου Μα­ριό­λη liberal.gr