ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Ανδρέας Παπασταύρου: Η νέα εποχή της διεθνούς αταξίας

Νατάσα Παμπρή 9 λεπτά ανάγνωση
Ανδρέας Παπασταύρου
Η νέα εποχή της διεθνούς αταξίας

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ

✦ Σύνοψη ⌄
  • Ο πρέσβης Ανδρέας Παπα­σταύ­ρου αναλύει την κλο­νι­σμένη διεθνή τάξη μετά την εποχή Τραμπ, επι­ση­μαί­νο­ντας την αταξία που επι­κρα­τεί στον κόσμο.
  • Η Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζει προ­κλή­σεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπου η γεω­γρα­φική της θέση προ­σφέ­ρει ευκαι­ρίες αλλά απαιτεί και στα­θε­ρό­τητα για την αξιο­ποί­ησή τους.
  • Η κριτική του Παπα­σταύ­ρου εστιά­ζει στους ηγέτες Τραμπ, Ερντο­γάν και Νετα­νιά­χου, σε αντί­θεση με την προ­σέγ­γιση του Μακρόν για το Διεθνές Δίκαιο και τη συνερ­γα­σία.
  • Η περί­ο­δος των γεω­πο­λι­τι­κών ανα­τρο­πών συνο­δεύ­ε­ται από προ­κλή­σεις όπως η τεχνητή νοη­μο­σύνη και οι οικο­νο­μι­κές ανα­τα­ρά­ξεις, απαι­τώ­ντας προ­σαρ­μογή και σύνεση από τις πολι­τι­κές ηγεσίες.

«Το παλαιό ψυχορ­ρα­γεί και το νέο δεν μπορεί να γεν­νη­θεί». Η φράση του Αντόνιο Γκράμσι, την οποία επι­κα­λεί­ται ο πρέσβης επί τιμή Ανδρέας Παπα­σταύ­ρου, ίσως απο­τυ­πώ­νει με τον πιο χαρα­κτη­ρι­στικό τρόπο την εικόνα του διε­θνούς συστή­μα­τος όπως δια­μορ­φώ­νε­ται σήμερα. Ένας κόσμος που οικο­δο­μή­θηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου κλο­νί­ζε­ται, οι ισορ­ρο­πίες μετα­το­πί­ζο­νται και οι κανόνες που για δεκα­ε­τίες θεω­ρού­νταν δεδο­μέ­νοι δοκι­μά­ζο­νται.

Στη συνέ­ντευξή του, ο πρώην επι­κε­φα­λής της Eλληνικής Aντιπροσωπείας στην Ε. E. στις Βρυ­ξέλ­λες περι­γρά­φει μια διεθνή πραγ­μα­τι­κό­τητα που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται περισ­σό­τερο από «αταξία» παρά από μια νέα σταθερή τάξη. Οι παρεμ­βά­σεις των ηγετών στην 81η Γενική Συνέ­λευση του ΟΗΕ, η αμφι­σβή­τηση της πολυ­με­ρούς διπλω­μα­τίας, οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρα­νία, η άνοδος της Κίνας, των BRICS και του Παγκό­σμιου Νότου, αλλά και η αδυ­να­μία της Ευρώπης να δια­μορ­φώ­σει με σαφή­νεια τον δικό της ρόλο, συν­θέ­τουν ένα σκηνικό βαθιάς γεω­πο­λι­τι­κής μετά­βα­σης.

Ο κ. Παπα­σταύ­ρου ασκεί ιδιαί­τερα αιχμηρή κριτική στις τοπο­θε­τή­σεις Τραμπ, Νετα­νιά­χου και Ερντο­γάν, αντι­πα­ρα­βάλ­λο­ντάς τες με την υπε­ρά­σπιση του Διε­θνούς Δικαίου και της πολυ­με­ρούς συνερ­γα­σίας από τον Εμα­νουέλ Μακρόν. Την ίδια στιγμή, επι­ση­μαί­νει τα όρια των προ­τά­σεων για μεταρ­ρύθ­μιση του ΟΗΕ, ενώ στο Κυπριακό και στα ελλη­νο­τουρ­κικά υπο­γραμ­μί­ζει τις δυσκο­λίες που δημιουρ­γούν η τουρ­κική θέση περί «κυριαρ­χι­κής ισό­τη­τας» και η ρητο­ρική της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας». Στο επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης βρί­σκε­ται και η Ελλάδα. Η Ανα­το­λική Μεσό­γειος, σύμφωνα με τον έμπειρο διπλω­μάτη, απο­τε­λεί ταυ­τό­χρονα πεδίο κιν­δύ­νων και σημα­ντι­κών δυνα­το­τή­των για τη χώρα, λόγω της γεω­γρα­φι­κής της θέσης, της ενέρ­γειας και του ρόλου της ως γέφυρας μεταξύ της Μέσης Ανα­το­λής και της Ευρώπης. Η στα­θε­ρό­τητα, ωστόσο, απο­τε­λεί την απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την αξιο­ποί­ηση αυτών των δυνα­το­τή­των.

Ο κ. Παπα­σταύ­ρου δεν επι­χει­ρεί να προ­βλέ­ψει με βεβαιό­τητα τι θα δια­δε­χθεί τον κόσμο που γνω­ρί­ζαμε. Προει­δο­ποιεί, όμως, ότι η περί­ο­δος της «μεσο­βα­σι­λείας» μπορεί να είναι γεμάτη κλυ­δω­νι­σμούς, καθώς στις γεω­πο­λι­τι­κές ανα­τρο­πές προ­στί­θε­νται η τεχνητή νοη­μο­σύνη, οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές, οι οικο­νο­μι­κές ανα­τα­ρά­ξεις και η απο­δυ­νά­μωση παρα­δο­σια­κών συμ­μα­χιών. Και αφήνει ένα μήνυμα που αφορά τελικά όχι μόνο στη διπλω­μα­τία αλλά και στην πολι­τική ηγεσία: οι μεγάλες αλλαγές απαι­τούν προ­σαρ­μογή, αλλά οι ουσια­στι­κές λύσεις προ­ϋ­πο­θέ­τουν ικα­νό­τητα, αυτο­συ­γκρά­τηση και σύνεση.

Ανα­λυ­τικά η συνέ­ντευξη:

Κύριε πρέσβη, μετά τις ομιλίες Τραμπ, Ερντο­γάν, Μακρόν και Νετα­νιά­χου στην πρό­σφατη 81η Γενική Συνέ­λευση του ΟΗΕ, ποια είναι η γενική σας απο­τί­μηση. Βρι­σκό­μα­στε μπροστά σε μια νέα φάση της διε­θνούς τάξης;

Ο Πρό­ε­δρος Τραμπ λατρεύει να μισεί (και) τον ΟΗΕ, το Διεθνές Δίκαιο και κάθε δίκαιο εκτός από το δικό του. Επι­νό­ησε, λοιπόν, έναν προ­σω­πικό Οργα­νι­σμό, το Συμ­βού­λιο για την Ειρήνη, για να αντι­κα­τα­στή­σει τα Ηνωμένα Έθνη. Όμως το βήμα του ΟΗΕ εξα­σφα­λί­ζει παγκό­σμια προβολή των ιδε­ο­λο­γη­μά­των του, πράγμα το οποίο ο Αμε­ρι­κα­νός Πρό­ε­δρος εξ ίσου λατρεύει. Από την εξο­λό­θρευση του ιρα­νι­κού λαού που ο Πρό­ε­δρος των ΗΠΑ θα στείλει στην κόλαση, τα «μονα­δικά επι­τεύγ­ματα», την Τεχνητή Νοη­μο­σύνη – Υπερ­νοη­μο­σύνη και όλα τα τερά­στια προ­βλή­ματα του κόσμου μας…37’ λεπτά και 48’’ δεύτερα καυ­χη­σιο­λο­γίας, απειλών και ύβρεων, με φόντο τις ενδιά­με­σες εκλογές του Νοεμ­βρίου. Ήταν πρόοδος σε σχέση με τα περυ­σινά 57’ λεπτά. Σύμφωνα με τον Γκάρ­ντιαν, η ομιλία ήταν επί­δειξη ωμής ισχύος, από κάποιον που νοιώθει την ισχύ του να φθίνει και προ­σπα­θεί να πείσει για το αντί­θετο. Πάντως, επι­τυ­χία ήταν ότι κατά την αυτο­θυ­μια­στική αυτή ομιλία, μόνο δύο αντι­προ­σω­πείες απο­χώ­ρη­σαν: το Ιράν και η Κούβα.

Με την τελευ­ταία ομιλία του στην Γενική Συνέ­λευση του ΟΗΕ, ο Μακρόν θέλησε να αφήσει ένα έντονο στίγμα. Όπως έγραψε και η Μοντ, ήταν ανα­γκαίο να υπο­γραμ­μί­σει το μέγεθος της κατα­στρο­φής που επέπεσε στον κόσμο με την επάνοδο του ιμπε­ρια­λι­σμού και της αλα­ζο­νείας. Όπως τόνισε, στη Μέση Ανατολή, στην Ουκρα­νία ή στην Αφρική ανοί­γε­ται «μία νέα εποχή βαρ­βα­ρό­τη­τας» και κάλεσε τους λοιπούς ηγέτες να μην «ενδώ­σουν στην ηττο­πά­θεια και στην «επι­κρά­τηση της ισχύος, χωρίς κανόνες ή αυτο­συ­γκρά­τηση». Με τον σφοδρό του λόγο, ο Γάλλος Πρό­ε­δρος στήριξε το Διεθνές Δίκαιο και τις πολυ­με­ρείς διε­θνείς σχέσεις, αντί­θετα από την ομιλία Τραμπ, πριν από λίγες ώρες. Μόλις ανέβηκε στο βήμα ο Νετα­νιά­χου, 77 αντι­προ­σω­πείες απο­χώ­ρη­σαν από την αίθουσα. Ο Ισραη­λι­νός Πρω­θυ­πουρ­γός είπε με σαρ­κα­σμό πως «εάν υπάρ­χουν και άλλοι ηθικά δειλοί που δεν έχουν ακόμη εγκα­τα­λεί­ψει την αίθουσα, ας το κάνουν τώρα». Στην ερι­στική ομιλία του δικαιο­λό­γησε αυτό που μεγάλος αριθμός συναν­θρώ­πων μας κατα­δι­κά­ζει, ήτοι τη διαιώ­νιση ενός εκτε­τα­μέ­νου φονικού πολέμου. Ο ίδιος κατα­φέρ­θηκε ενα­ντίον των επι­κρι­τών του, ιδίως του Τύπου και επα­νέ­λαβε τα λόγια του αδελφού του που έπεσε στο Έντεμπε: «Θα νική­σουμε. Ουδεμία άλλη επιλογή έχουμε». Οι αμφίρ­ρο­πες εκλογές της 27ης Οκτω­βρίου είναι πλέον πολύ κοντά, το αμε­ρι­κα­νικό ακρο­α­τή­ριο είναι πολύ σημα­ντικό και η ένταση αυτή συσπει­ρώ­νει, ή έτσι πιστεύει ο Νετα­νιά­χου. Κοντός ψαλμός…Θα πρέπει, τέλος να σημειώσω ότι κατα­κε­ραύ­νωσε τον «τύραννο» Ερντο­γάν για την παρά­νομη κατοχή της Βόρειας Κύπρου και τις παρα­βιά­σεις εις βάρος της Ελλάδος. Έκλεισε την ομιλία του με χωρίο της Βίβλου: «Η αιω­νιό­τητα του Ισραήλ ουδέ­ποτε θα κατα­πέ­σει». Το ασπά­ζο­μαι πλήρως, προ­σθέ­το­ντας όμως απα­ραί­τητα «και όλης της ανθρω­πό­τη­τας». O Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν έδραξε την ευκαι­ρία να προ­βά­λει τον εαυτό του από το βήμα του ΟΗΕ ως μεγάλο ηγέτη, καθώς και την ολοένα αυξα­νό­μενη σημασία της χώρας του παγκο­σμίως. Κατα­φέρ­θηκε ενα­ντίον της «γενο­κτο­νι­κής νοο­τρο­πίας» του Ισραήλ, ως προ­στά­της κάθε ταπει­νού και κατα­τρεγ­μέ­νου. Όσο για την έκκλησή του για διάλογο, συνερ­γα­σία και στα­θε­ρό­τητα στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, καθώς και για την επίλυση των θαλασ­σίων δια­φο­ρών μέσω σχέσεων καλής γει­το­νίας, εποι­κο­δο­μη­τι­κού δια­λό­γου και του Διε­θνούς Δικαίου, ας μου επι­τρα­πούν επι­φυ­λά­ξεις για τα κίνητρά του. Ιδίως σε σχέση με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την ανάγκη να επι­δεί­ξει ήπια και θετική εικόνα. Ποιος ομιλεί για Διεθνές Δίκαιο! Πλην του Μακρόν, οι ομιλίες των υπο­λοί­πων δεν επι­τρέ­πουν μεγάλη αισιο­δο­ξία ως προς τις δυνα­τό­τη­τές τους να αντι­λη­φθούν την πραγ­μα­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα. Δεν θα μιλούσα, λοιπόν για διεθνή τάξη, αλλά για αταξία.

Ο Ερντο­γάν ζήτησε ουσια­στική μεταρ­ρύθ­μιση του ΟΗΕ και αμφι­σβή­τησε τη λει­τουρ­γία του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας. Πόσο ρεα­λι­στι­κές είναι τέτοιες προ­τά­σεις και τι θα σήμαινε μια αλλαγή του σημε­ρι­νού συστή­μα­τος;

Οι προ­τά­σεις Ερντο­γάν απηχούν τη συζή­τηση που διε­ξά­γε­ται για το θέμα εδώ και αρκετά χρόνια. Σχετικά, ο Γ.Γ. Γκου­τέ­ρες είπε στην ομιλία του ότι ένα Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας του 21ου αιώνα χωρίς αφρι­κα­νική εκπρο­σώ­πηση είναι αδια­νό­ητο. Ο Τούρκος Πρό­ε­δρος είπε στην ομιλία του, «Ο κόσμος είναι μεγα­λύ­τε­ρος από πέντε». Εννο­ούσε, εικάζω, ότι ο έκτος μπορεί να είναι η Τουρκία. Η κριτική του εδρά­ζε­ται στις παγκό­σμιες ανι­σό­τη­τες, αλλά δεν παύει να απο­τε­λεί ρητο­ρικό σχήμα. Εξ άλλου, οι επι­κρι­τές του ΟΗΕ δεν πρέπει να παρα­βλέ­πουν ότι για τις δυσλει­τουρ­γίες του Οργα­νι­σμού ευθύ­νο­νται τα κράτη που τις προ­κα­λούν. Μεταξύ των προ­τά­σεών του περι­λαμ­βά­νε­ται η κατάρ­γηση του δικαιώ­μα­τος αρνη­σι­κυ­ρίας των πέντε μονίμων μελών του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας. Εν τούτοις, οια­δή­ποτε δομική αλλαγή του Οργα­νι­σμού απαιτεί τρο­πο­ποί­ηση του Χάρτη, ήτοι πλειο­ψη­φία 2/3 της Γενικής Συνέ­λευ­σης και επι­κύ­ρωση από το σύνολο των πέντε μονίμων μελών. Αυτό και μόνο καθιστά τις προ­τά­σεις ανέ­φι­κτες. Συνεπώς, αλλαγή συστή­μα­τος δεν είναι ορατή επί του παρό­ντος.

Στο Κυπριακό, η Τουρκία επα­να­φέ­ρει διεθνώς τη θέση περί “κυριαρ­χι­κής ισό­τη­τας” των Τουρ­κο­κυ­πρίων. Πώς πρέπει να αντι­με­τω­πί­σουν η Λευ­κω­σία και η Αθήνα αυτή τη διπλω­μα­τική πίεση;

Το θέμα αυτό κυρία Παμπρή, είναι καίριας σημα­σίας και για τις δύο πρω­τεύ­ου­σες, οι οποίες είναι προ­ση­λω­μέ­νες στη λύση της Διζω­νι­κής και Δικοι­νο­τι­κής Ομο­σπον­δίας με πολι­τική ισότητα. Αυτό εξ άλλου τονί­ζουν τα σχετικά ψηφί­σματα του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας που προ­βλέ­πουν διζω­νι­κό­τητα, δικοι­νο­τι­κό­τητα και πολι­τική ισότητα. Κυριαρ­χική ισότητα σημαί­νει σχέσεις μεταξύ δύο κρατών, όθεν επι­δί­ωξη ανα­γνώ­ρι­σης του ψευ­δο­κρά­τους. Αθήνα και Λευ­κω­σία μπορούν να αντι­με­τω­πί­σουν το πρό­βλημα μέσω του κοι­νο­τι­κού κεκτη­μέ­νου, περι­φε­ρεια­κών συνερ­γα­σιών και κινη­το­ποι­ή­σεων σε διεθνή fora.

Στα ελλη­νο­τουρ­κικά: μπορεί η σημε­ρινή γεω­πο­λι­τική ρευ­στό­τητα να δημιουρ­γή­σει ένα νέο παρά­θυρο δια­λό­γου ή, αντι­θέ­τως, αυξάνει τους κιν­δύ­νους για την Ανα­το­λική Μεσό­γειο;

Ο Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν έχει θέσει στόχους ανά­λο­γους με το μεγα­λείο της χώρα του, όπως το εννοεί. Παρά τα ήπια λόγια του στην Νέα Υόρκη περί γει­τό­νων, θυμή­θηκε τη ναυ­μα­χία της Πρέ­βε­ζας και τη μετα­τροπή της Μεσο­γείου σε τουρ­κική λίμνη από τον Μπαρ­μπα­ρόσα. Ασχέτως του ακρο­α­τη­ρίου του, «Γαλάζια Πατρίδα», δηλώ­σεις περί καλω­δίων και Χαϊ­ρε­ντίν Μπαρ­μπα­ρόσα, δεν συνά­δουν με παρά­θυρο δια­λό­γου. Αστά­θεια και εμπρη­στική ρητο­ρεία δεν βοηθούν.

Κύριε Πρέσβη, ο κόσμος που γνω­ρί­ζαμε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου τελειώ­νει; Και αν ναι, τι έρχεται στη θέση του;

Μετά από την πτώση της ΕΣΣΔ, ο διπο­λι­κός κόσμος είχε μετα­τρα­πεί σε μονο­πο­λικό, με αρχη­γέτη τις ΗΠΑ και τη Δύση να πορεύ­ε­ται με στα­θε­ρό­τητα. Η εκλογή του Ντό­ναλντ Τραμπ, κυρίως η δεύτερη, προ­κά­λεσε άνευ προη­γου­μέ­νου ανα­στά­τωση παντού, και τα περισ­σό­τερα από αυτά που γνω­ρί­ζαμε για τη λει­τουρ­γία του κόσμου έπαυσαν να ισχύουν. Πόλεμοι στη Μέση Ανατολή, αστά­θεια και ανα­κο­λου­θία των κινή­σεων των ΗΠΑ, εξα­πέ­λυ­σαν δυνά­μεις ανε­ξέ­λεγ­κτες.

Η δια­φαι­νό­μενη αδυ­να­μία της Ευρώπης, μαζί με τη θεα­μα­τική παντοειδή άνοδο της Κίνας , η Ρωσία που (και αυτή ακόμη για λίγο) δια­τη­ρεί μεγάλη ισχύ, η άνοδος των BRICS και του Παγκό­σμιου Νότου, ωθούν τα πράγ­ματα προς την κατεύ­θυνση ενός πολυ­πο­λι­κού κόσμου. Καταρ­ρέ­ου­σες συμ­μα­χίες, απο­σα­θρω­μέ­νες οικο­νο­μίες, οργα­νο­ποί­ηση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών και κυρίως, ανάδυση της ΑΙ, την οποία πλέον φοβού­νται και οι γονείς της, προ­οιω­νί­ζο­νται κλυ­δω­νι­σμούς. Ουδείς μπορεί να πει με σαφή­νεια τί θα προ­κύ­ψει. Απαντώ με Αντόνιο Γκράμσι: «Το παλαιό ψυχορ­ρα­γεί και το νέο δεν μπορεί να γεν­νη­θεί. Κατά τη μεσο­βα­σι­λεία, συμ­βαί­νουν παντοειδή νοσηρά φαι­νό­μενα». Αυτά ήδη έχουν αρχίσει να συμ­βαί­νουν. Μετά θα έλθει το νέο και εάν δια­φαί­νε­ται Δυστο­πία, πιστεύω πως μπο­ρούμε να την απο­τρέ­ψουμε με έγκαι­ρους χει­ρι­σμούς.

Ο Τραμπ έστειλε από το βήμα του ΟΗΕ ένα πολύ ισχυρό μήνυμα προς το Ιράν, αφή­νο­ντας ανοιχτό ακόμη και το ενδε­χό­μενο μιας νέας μεγάλης κλι­μά­κω­σης αν δεν υπάρξει συμ­φω­νία. Ποιος είναι σήμερα ο πραγ­μα­τι­κός στόχος της αμε­ρι­κα­νι­κής πολι­τι­κής στη Μέση Ανατολή. Μια νέα ισορ­ρο­πία ασφα­λείας ή μια ευρύ­τερη ανα­διά­ταξη των συμ­μα­χιών στην περιοχή;

Οι δηλώ­σεις Τραμπ δεν μπορούν να απο­τε­λέ­σουν ασφαλή δείκτη για την πορεία των πραγ­μά­των, όπως έχει απο­δει­χθεί. Οι πρω­το­φα­νείς απειλές του στον ΟΗΕ και η σύνδεση των εκλογών με συμ­φω­νία ή με επα­νά­ληψη των βομ­βαρ­δι­σμών, απο­δει­κνύ­ουν περισ­σό­τερο σύγχυση παρά στρα­τη­γική. Μέχρι τώρα δεν έχουμε ισορ­ρο­πία ασφα­λείας. Όσο για συμ­μα­χίες, εκτός από τη Μέκκα και κάποιες άλλες διευ­θε­τή­σεις με σαου­δα­ρα­βική πρω­το­βου­λία, οι Χούθι προ­ε­λαύ­νουν.

Η Ανα­το­λική Μεσό­γειος αποκτά ξανά κεντρική σημασία λόγω ενέρ­γειας, ασφά­λειας και Μέσης Ανα­το­λής. Ποια είναι τα μεγα­λύ­τερα ρίσκα αλλά και ποιες οι ευκαι­ρίες για την Ελλάδα;

H Ανα­το­λική Μεσό­γειος είναι η ευρύ­τερη γει­το­νία μας, εκεί όπου βρί­σκο­νται καίρια συμ­φέ­ρο­ντά μας. Εκεί όμως δύνα­νται να προ­κύ­ψουν και σοβαροί κίν­δυ­νοι, λόγω ανα­θε­ω­ρη­τι­σμού και επι­θε­τι­κό­τη­τας της μεγάλης φίλης και γεί­το­νος, ή από τους εν εξε­λί­ξει πολέ­μους, ή από νέες ρήξεις. Η χώρα μας είναι παράγων ενερ­γεια­κής στα­θε­ρό­τη­τας, κόμβος φυσικού αερίου, αλλά και πρά­σι­νης ενέρ­γειας, από τη Μέση Ανατολή και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο προς τη λοιπή Ευρώπη. Οι δυνα­τό­τη­τες που παρέ­χο­νται από τη θέση αυτή της Ελλάδος είναι μεγάλες. Επι­βάλ­λε­ται όμως στα­θε­ρό­τητα. Εμείς την επι­διώ­κουμε διπλω­μα­τικά, με στρα­τη­γι­κές συμ­μα­χίες στην ευρύ­τερη περιοχή μας, αλλά και με την απο­τρε­πτική ισχύ που εξα­σφα­λί­ζε­ται από τις ένοπλες δυνά­μεις. Ελπί­ζουμε ότι στους γεί­το­νες θα πρυ­τα­νεύ­σει σοφία και σύνεση, διότι μόνον έτσι κερ­δί­ζουν όλοι.

Και ένα τελευ­ταίο, ίσως πιο προ­σω­πικό: έπειτα από τόσα χρόνια στη διπλω­μα­τία, αυτό που βλέπετε σήμερα σας θυμίζει περισ­σό­τερο μια περίοδο μεγάλης γεω­πο­λι­τι­κής μετά­βα­σης ή μια περίοδο όπου οι κανόνες του διε­θνούς συστή­μα­τος αλλά­ζουν ορι­στικά;

Αμφό­τερα, λόγω της αδυ­να­μίας των ηγετών να αντι­λη­φθούν τον σημε­ρινό κόσμο. Βεβαίως, τα πράγ­ματα πρέπει να προ­σαρ­μό­ζο­νται, σύμφωνα με τα κελεύ­σματα των καιρών. Όμως μόνο ικανοί πολι­τι­κοί επι­τυγ­χά­νουν ουσια­στι­κές λύσεις. Η αλα­ζο­νεία (μόνιμος συνοδός της βλα­κείας) και οι απειλές δεν οδηγούν πουθενά.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.