Νικηφόρος Παπανικόλας: «Η νησιωτικότητα πρέπει να γίνει πράξη – Το Νότιο Αιγαίο χρειάζεται υποδομές, υγεία και μια νέα πολιτική»

Ο επικεφαλής της παράταξης «Νέα Εποχή» στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου και στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, Νικηφόρος Παπανικόλας, μιλά για τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα νησιά, από την υποστελέχωση των δομών υγείας και τη λειψυδρία έως το υψηλό κόστος μετακίνησης και τη φορολογία.
Ασκεί κριτική στην κυβερνητική πολιτική για τη νησιωτικότητα, καταθέτει προτάσεις για βιώσιμη ανάπτυξη και αναφέρεται στις προσδοκίες του για την πορεία του ΠΑΣΟΚ προς τις εθνικές εκλογές και την ανάγκη πολιτικής αλλαγής.

• Στην τελευταία συνεδρίασή του, το Περιφερειακό Συμβούλιο έλαβε αποφάσεις για την ενίσχυση κινήτρων ώστε να προσελκύσει γιατρούς και νοσηλευτές. Είναι προς τη σωστή κατεύθυνση οι ενέργειες της Περιφερειακής Αρχής; Αρκούν ωστόσο για να καλυφθούν τα κενά;
Οι δύο ομόφωνες αποφάσεις που έλαβε πρόσφατα το Περιφερειακό Συμβούλιο —για την παραχώρηση εννέα κατοικιών στην πόλη της Κω για τη στέγαση ιατρικού προσωπικού και για τη χορήγηση επιδόματος σε γιατρούς, νοσηλευτές και διασώστες του ΕΚΑΒ— κινούνται αναμφίβολα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Παράλληλα, ο Δήμος Ρόδου προχώρησε στην υπογραφή μνημονίου συνεργασίας με το Νοσοκομείο Ρόδου για την οικονομική ενίσχυση συνολικά δεκαεπτά γιατρών προκειμένου να καλυφθούν κρίσιμες κενές θέσεις.
Αξιοποιώντας τη δυνατότητα που δίνει πλέον ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Δήμος και Περιφέρεια εξαντλούν τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους και εκπληρώνουν στο ακέραιο το καθήκον τους απέναντι στη νησιωτική υγεία.
Τώρα είναι η σειρά της κυβέρνησης να εκπληρώσει το δικό της χρέος. Ένα οικονομικό βοήθημα, όσο σημαντικό και αν είναι, δεν αρκεί από μόνο του για να καλύψει τα μεγάλα κενά. Το στεγαστικό πρόβλημα και η ακρίβεια, που στα νησιά είναι ακόμη εντονότερα, αποτελούν ασφαλώς σοβαρούς αποτρεπτικούς παράγοντες. Δεν είναι, όμως, οι μοναδικοί. Οι γιατροί και οι νοσηλευτές πρέπει να γνωρίζουν ότι θα εργαστούν σε επαρκώς στελεχωμένες δομές, με ανθρώπινες συνθήκες εργασίας και χωρίς να εξαντλούνται καλύπτοντας έναν παράλογο αριθμό εφημεριών κάθε μήνα.
Ειδικά για τους γιατρούς, καθοριστικό ζήτημα είναι η επιστημονική και επαγγελματική τους εξέλιξη. Πολλοί νέοι γιατροί διστάζουν να επιλέξουν τις νησιωτικές δομές, επειδή θεωρούν ότι εκεί δεν θα έχουν τις ίδιες δυνατότητες συνεχούς εκπαίδευσης, εξειδίκευσης, έρευνας και ακαδημαϊκής εξέλιξης.
Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να εξεταστεί σοβαρά η πρόταση για την ίδρυση Ιατρικής Σχολής με παρουσία στην Κω και τη Ρόδο και τη μετατροπή του Νοσοκομείου Ρόδου σε πανεπιστημιακό. Μια τέτοια εξέλιξη –σε συνδυασμό με την επιπλέον πριμοδότηση της εντοπιότητας– θα αναβάθμιζε τις υπηρεσίες υγείας και θα δημιουργούσε ισχυρό κίνητρο επιστημονικής εξέλιξης και παραμονής νέων γιατρών στα νησιά μας.

• Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ευαγγελίζεται ότι θα στηρίξει την ‘νησιωτικότητα’. Στην πράξη όμως, δεν βλέπουμε κάτι τέτοιο ενώ η επαναφορά των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ για την Ρόδο, παραμένει στον ‘αέρα’. Θα ήθελα το σχόλιό σας.
Η μη επαναφορά των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στη Ρόδο είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Ύστερα από επτά και πλέον χρόνια διακυβέρνησης, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει ότι αρνείται να αντιληφθεί τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις πραγματικές ανάγκες των νησιών και, παρά τις διακηρύξεις της, ασκεί μια πολιτική εχθρική προς τη νησιωτικότητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το «Τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση». Πρόκειται ουσιαστικά για έναν φόρο, μεγάλο μέρος του οποίου εισπράττεται από την τουριστική δραστηριότητα των νησιών του Νοτίου Αιγαίου και καταλήγει στα κρατικά ταμεία, χωρίς να επιστρέφει στους τόπους όπου παράγεται για τη χρηματοδότηση των αναγκαίων υποδομών. Η κυβέρνηση έχει περιοριστεί μέχρι σήμερα σε μια εξαγγελία για την απόδοση του 50% του τέλους στους Δήμους από το 2027, χωρίς να την έχει ακόμη μετατρέψει σε συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση, με σαφή κριτήρια κατανομής και εγγυημένη χρηματοδότηση.
Ανάλογη είναι η κατάσταση με το Μεταφορικό Ισοδύναμο. Πάγια θέση της παράταξής μας είναι ότι η έκπτωση πρέπει να εφαρμόζεται κατά την έκδοση του εισιτηρίου. Δεν είναι δυνατόν οι νησιώτες να προκαταβάλλουν ολόκληρο το ποσό και να περιμένουν επί χρόνια την επιστροφή των χρημάτων τους.
Το ίδιο ισχύει και για τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις. Οι τιμές των εισιτηρίων έχουν φθάσει σε δυσθεώρητα ύψη, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους μόνιμους κατοίκους, τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση αρνείται να επιβάλει ουσιαστικούς κανόνες και ανώτατα όρια τιμών, αφήνοντας τους νησιώτες απροστάτευτους απέναντι στις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Τα δείγματα γραφής της κυβέρνησης του κ. Μητσοτάκη είναι πλέον σαφή και δεν προδιαγράφεται αλλαγή στάσης κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας της. Γι’ αυτό χρειάζεται πολιτική αλλαγή. Χρειάζεται μια νέα κυβέρνηση που θα αντιλαμβάνεται τις ιδιαίτερες ανάγκες των νησιών και θα μετατρέπει τη νησιωτικότητα από συνταγματική επιταγή και πολιτικό σύνθημα σε συγκεκριμένες πολιτικές: στη φορολογία, στην υγεία, στις μεταφορές, στην ανταγωνιστικότητα και σε κάθε πτυχή της ζωής των νησιωτών.
• Κατά την εκτίμησή σας, ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που θεωρείτε ότι θα αντιμετωπίσει το Νότιο Αιγαίο τα επόμενα χρόνια και πώς θα μπορέσουν να δρομολογηθούν λύσεις για τα νησιά; Ακόμη και σήμερα, βλέπουμε τα τραγικά προβλήματα με την λειψυδρία, εν έτει 2026!
Η μεγαλύτερη πρόκληση για το Νότιο Αιγαίο τα επόμενα χρόνια είναι να καταστήσουμε την τουριστική ανάπτυξη πραγματικά βιώσιμη. Αυτό σημαίνει να μην αφορίζουμε τον τουρισμό, να μη μιλάμε διαρκώς για «υπερτουρισμό» και να μην αντιμετωπίζουμε την ανάπτυξη ως απειλή. Ο τουρισμός αποτελεί τον βασικό πυλώνα της οικονομίας μας. Το ζητούμενο είναι να συνεχίσει να αναπτύσσεται με σεβασμό στο περιβάλλον, στους φυσικούς πόρους και στην ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Για να το πετύχουμε, χρειάζονται ουσιαστικές επενδύσεις στο οδικό δίκτυο, στα λιμάνια, στις μεταφορές, στη διαχείριση των απορριμμάτων, στην ύδρευση και την αποχέτευση. Η μεγάλη πρόκληση, επομένως, είναι να εξασφαλίσουμε τα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα επιτρέψουν στις υποδομές μας να ακολουθήσουν την ανάπτυξη. Σε αυτήν ακριβώς τη λογική εντάσσεται και η διεκδίκησή μας να επιστρέφεται στα νησιά ένα σημαντικό μέρος των εσόδων από το τέλος ανθεκτικότητας.
Η λειψυδρία είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Προσωπικά, με εκφράζει απόλυτα η άποψη που διατύπωσε στον δημόσιο διάλογο ο πρώην δήμαρχος Πάτμου, Λευτέρης Πέντες, σύμφωνα με την οποία δεν αρκεί να συζητάμε μόνο για την παραγωγή περισσότερου νερού ή για τη δημιουργία νέων μονάδων αφαλάτωσης, αλλά πρέπει πρώτα να γνωρίζουμε τι συμβαίνει με το νερό που ήδη διαθέτουμε: πόσο παράγεται, πόσο εισέρχεται στο δίκτυο, πόσο χάνεται εξαιτίας διαρροών και ποιο είναι το πραγματικό ενεργειακό και οικονομικό κόστος του.
Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, επομένως, δεν απαιτεί μόνο περισσότερες υποδομές παραγωγής νερού, αλλά ένα συνολικό σχέδιο για την ορθολογική διαχείρισή του με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, συγκεκριμένα έργα και σαφή χρονοδιαγράμματα.
• Με την ιδιότητά σας, του στελέχους του ΠΑΣΟΚ, θα ήθελα να σας ρωτήσω για την πορεία του κόμματος προς τις εθνικές κάλπες. Είστε αισιόδοξος και πόσο ψηλά έχετε βάλει τον πήχη;
Είμαι αισιόδοξος και θέτω τον πήχη ψηλά. Η ελπίδα μου, πρωτίστως ως Έλληνα πολίτη, είναι το ΠΑΣΟΚ να κερδίσει τις εκλογές και να σχηματίσει κυβέρνηση, ώστε να εφαρμόσει το πρόγραμμά του. Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένο, κοστολογημένο και εφαρμόσιμο, που μπορεί να δώσει λύσεις στα προβλήματα της κοινωνίας και της οικονομίας. Διαθέτει, παράλληλα, τα στελέχη που μπορούν να το εφαρμόσουν αποτελεσματικά. Γι’ αυτό το ΠΑΣΟΚ είναι η μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί να εγγυηθεί την πολιτική αλλαγή με ασφάλεια και προοπτική.
Για να το πετύχουμε, πρέπει να παρουσιάσουμε μια σύγχρονη διακήρυξη, αντάξια της ιστορικής Διακήρυξης της 3ης του Σεπτέμβρη, προσαρμόζοντας στις σημερινές συνθήκες το τρίπτυχο της εθνικής ανεξαρτησίας, της λαϊκής κυριαρχίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Εθνική ανεξαρτησία το 2026, με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ξανά σε οριακό σημείο, σημαίνει ισχυρή αποτρεπτική δύναμη και ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στην Τουρκία, με ευρωστρατό, κοινά εξοπλιστικά προγράμματα και κυρώσεις.
Λαϊκή κυριαρχία, στη σημερινή Ελλάδα, σημαίνει πραγματική δημοκρατία και αποκέντρωση της εξουσίας με εγκατάλειψη του υπερσυγκεντρωτικού επιτελικού κράτους της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και μετάβαση σε ένα πραγματικά αποκεντρωμένο σύστημα διακυβέρνησης, με κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και μεταφορά αρμοδιοτήτων, πόρων και προσωπικού στην αιρετή Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η εξουσία πρέπει να βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, εκεί όπου οι ανάγκες του μπορούν να αντιμετωπίζονται αμεσότερα και αποτελεσματικότερα.
Κοινωνική δικαιοσύνη, σήμερα, σημαίνει αξιοκρατία, ίσες ευκαιρίες και δίκαιη κατανομή του παραγόμενου πλούτου. Σημαίνει ουσιαστική κρατική παρέμβαση απέναντι στα ολιγοπώλια, φορολόγηση των υπερκερδών και τέλος στην ασυδοσία των funds. Σημαίνει, όμως, και ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, πλήρη διάκριση των εξουσιών και ενίσχυση του κράτους δικαίου, με πραγματικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας.
Ο πήχης, λοιπόν, πρέπει να είναι η νίκη και η ανάληψη της ευθύνης διακυβέρνησης, με μια νέα εθνική και κοινωνική συμφωνία που θα μεταφέρει τις διαχρονικές αρχές του ΠΑΣΟΚ στις ανάγκες της Ελλάδας του σήμερα.