Νικηφόρος Παπανικόλας: «Η νησιωτικότητα πρέπει να γίνει πράξη – Το Νότιο Αιγαίο χρειάζεται υποδομές, υγεία και μια νέα πολιτική»

Στην τελευ­ταία συνε­δρί­ασή του, το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο έλαβε απο­φά­σεις για την ενί­σχυση κινή­τρων ώστε να προ­σελ­κύ­σει για­τρούς και νοση­λευ­τές. Είναι προς τη σωστή κατεύ­θυνση οι ενέρ­γειες της Περι­φε­ρεια­κής Αρχής; Αρκούν ωστόσο για να καλυ­φθούν τα κενά;

Οι δύο ομό­φω­νες απο­φά­σεις που έλαβε πρό­σφατα το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο —για την παρα­χώ­ρηση εννέα κατοι­κιών στην πόλη της Κω για τη στέγαση ιατρι­κού προ­σω­πι­κού και για τη χορή­γηση επι­δό­μα­τος σε για­τρούς, νοση­λευ­τές και δια­σώ­στες του ΕΚΑΒ— κινού­νται αναμ­φί­βολα προς τη σωστή κατεύ­θυνση.

Παράλ­ληλα, ο Δήμος Ρόδου προ­χώ­ρησε στην υπο­γραφή μνη­μο­νίου συνερ­γα­σίας με το Νοσο­κο­μείο Ρόδου για την οικο­νο­μική ενί­σχυση συνο­λικά δεκα­ε­πτά γιατρών προ­κει­μέ­νου να καλυ­φθούν κρί­σι­μες κενές θέσεις.

Αξιο­ποιώ­ντας τη δυνα­τό­τητα που δίνει πλέον ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, Δήμος και Περι­φέ­ρεια εξα­ντλούν τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους και εκπλη­ρώ­νουν στο ακέραιο το καθήκον τους απέ­να­ντι στη νησιω­τική υγεία.

Τώρα είναι η σειρά της κυβέρ­νη­σης να εκπλη­ρώ­σει το δικό της χρέος. Ένα οικο­νο­μικό βοήθημα, όσο σημα­ντικό και αν είναι, δεν αρκεί από μόνο του για να καλύψει τα μεγάλα κενά. Το στε­γα­στικό πρό­βλημα και η ακρί­βεια, που στα νησιά είναι ακόμη εντο­νό­τερα, απο­τε­λούν ασφαλώς σοβα­ρούς απο­τρε­πτι­κούς παρά­γο­ντες. Δεν είναι, όμως, οι μονα­δι­κοί. Οι γιατροί και οι νοση­λευ­τές πρέπει να γνω­ρί­ζουν ότι θα εργα­στούν σε επαρκώς στε­λε­χω­μέ­νες δομές, με ανθρώ­πι­νες συν­θή­κες εργα­σίας και χωρίς να εξα­ντλού­νται καλύ­πτο­ντας έναν παρά­λογο αριθμό εφη­με­ριών κάθε μήνα.

Ειδικά για τους για­τρούς, καθο­ρι­στικό ζήτημα είναι η επι­στη­μο­νική και επαγ­γελ­μα­τική τους εξέλιξη. Πολλοί νέοι γιατροί διστά­ζουν να επι­λέ­ξουν τις νησιω­τι­κές δομές, επειδή θεωρούν ότι εκεί δεν θα έχουν τις ίδιες δυνα­τό­τη­τες συνε­χούς εκπαί­δευ­σης, εξει­δί­κευ­σης, έρευνας και ακα­δη­μαϊ­κής εξέ­λι­ξης.

Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να εξε­τα­στεί σοβαρά η πρόταση για την ίδρυση Ιατρι­κής Σχολής με παρου­σία στην Κω και τη Ρόδο και τη μετα­τροπή του Νοσο­κο­μείου Ρόδου σε πανε­πι­στη­μιακό. Μια τέτοια εξέλιξη –σε συν­δυα­σμό με την επι­πλέον πρι­μο­δό­τηση της εντο­πιό­τη­τας– θα ανα­βάθ­μιζε τις υπη­ρε­σίες υγείας και θα δημιουρ­γούσε ισχυρό κίνητρο επι­στη­μο­νι­κής εξέ­λι­ξης και παρα­μο­νής νέων γιατρών στα νησιά μας.

Η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη, ευαγ­γε­λί­ζε­ται ότι θα στη­ρί­ξει την ‘νησιωτικότητα’. Στην πράξη όμως, δεν βλέ­πουμε κάτι τέτοιο ενώ η επα­να­φορά των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ για την Ρόδο, παρα­μέ­νει στον ‘αέρα’. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Η μη επα­να­φορά των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στη Ρόδο είναι απλώς η κορυφή του παγό­βου­νου. Ύστερα από επτά και πλέον χρόνια δια­κυ­βέρ­νη­σης, η κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη έχει απο­δεί­ξει ότι αρνεί­ται να αντι­λη­φθεί τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες και τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των νησιών και, παρά τις δια­κη­ρύ­ξεις της, ασκεί μια πολι­τική εχθρική προς τη νησιω­τι­κό­τητα.

Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί το «Τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας στην κλι­μα­τική κρίση». Πρό­κει­ται ουσια­στικά για έναν φόρο, μεγάλο μέρος του οποίου εισπράτ­τε­ται από την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα των νησιών του Νοτίου Αιγαίου και κατα­λή­γει στα κρατικά ταμεία, χωρίς να επι­στρέ­φει στους τόπους όπου παρά­γε­ται για τη χρη­μα­το­δό­τηση των ανα­γκαίων υπο­δο­μών. Η κυβέρ­νηση έχει περιο­ρι­στεί μέχρι σήμερα σε μια εξαγ­γε­λία για την απόδοση του 50% του τέλους στους Δήμους από το 2027, χωρίς να την έχει ακόμη μετα­τρέ­ψει σε συγκε­κρι­μένη νομο­θε­τική ρύθμιση, με σαφή κρι­τή­ρια κατα­νο­μής και εγγυ­η­μένη χρη­μα­το­δό­τηση.

Ανάλογη είναι η κατά­σταση με το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο. Πάγια θέση της παρά­τα­ξής μας είναι ότι η έκπτωση πρέπει να εφαρ­μό­ζε­ται κατά την έκδοση του εισι­τη­ρίου. Δεν είναι δυνατόν οι νησιώ­τες να προ­κα­τα­βάλ­λουν ολό­κληρο το ποσό και να περι­μέ­νουν επί χρόνια την επι­στροφή των χρη­μά­των τους.

Το ίδιο ισχύει και για τις ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις. Οι τιμές των εισι­τη­ρίων έχουν φθάσει σε δυσθε­ώ­ρητα ύψη, επι­βα­ρύ­νο­ντας δυσα­νά­λογα τους μόνι­μους κατοί­κους, τις οικο­γέ­νειες και τις επι­χει­ρή­σεις. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρ­νηση αρνεί­ται να επι­βά­λει ουσια­στι­κούς κανόνες και ανώτατα όρια τιμών, αφή­νο­ντας τους νησιώ­τες απρο­στά­τευ­τους απέ­να­ντι στις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες.

Τα δείγ­ματα γραφής της κυβέρ­νη­σης του κ. Μητσο­τάκη είναι πλέον σαφή και δεν προ­δια­γρά­φε­ται αλλαγή στάσης κατά τους τελευ­ταί­ους μήνες της θητείας της. Γι’ αυτό χρειά­ζε­ται πολι­τική αλλαγή. Χρειά­ζε­ται μια νέα κυβέρ­νηση που θα αντι­λαμ­βά­νε­ται τις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες των νησιών και θα μετα­τρέ­πει τη νησιω­τι­κό­τητα από συνταγ­μα­τική επιταγή και πολι­τικό σύνθημα σε συγκε­κρι­μέ­νες πολι­τι­κές: στη φορο­λο­γία, στην υγεία, στις μετα­φο­ρές, στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και σε κάθε πτυχή της ζωής των νησιω­τών.

Κατά την εκτί­μησή σας, ποια είναι η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση που θεω­ρείτε ότι θα αντι­με­τω­πί­σει το Νότιο Αιγαίο τα επόμενα χρόνια και πώς θα μπο­ρέ­σουν να δρο­μο­λο­γη­θούν λύσεις για τα νησιά; Ακόμη και σήμερα, βλέ­πουμε τα τραγικά προ­βλή­ματα με την λει­ψυ­δρία, εν έτει 2026!

Η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση για το Νότιο Αιγαίο τα επόμενα χρόνια είναι να κατα­στή­σουμε την του­ρι­στική ανά­πτυξη πραγ­μα­τικά βιώσιμη. Αυτό σημαί­νει να μην αφο­ρί­ζουμε τον του­ρι­σμό, να μη μιλάμε διαρκώς για «υπερ­του­ρι­σμό» και να μην αντι­με­τω­πί­ζουμε την ανά­πτυξη ως απειλή. Ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί τον βασικό πυλώνα της οικο­νο­μίας μας. Το ζητού­μενο είναι να συνε­χί­σει να ανα­πτύσ­σε­ται με σεβασμό στο περι­βάλ­λον, στους φυσι­κούς πόρους και στην ποιό­τητα ζωής των μόνιμων κατοί­κων.

Για να το πετύ­χουμε, χρειά­ζο­νται ουσια­στι­κές επεν­δύ­σεις στο οδικό δίκτυο, στα λιμάνια, στις μετα­φο­ρές, στη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των, στην ύδρευση και την απο­χέ­τευση. Η μεγάλη πρό­κληση, επο­μέ­νως, είναι να εξα­σφα­λί­σουμε τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία που θα επι­τρέ­ψουν στις υπο­δο­μές μας να ακο­λου­θή­σουν την ανά­πτυξη. Σε αυτήν ακριβώς τη λογική εντάσ­σε­ται και η διεκ­δί­κησή μας να επι­στρέ­φε­ται στα νησιά ένα σημα­ντικό μέρος των εσόδων από το τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Η λει­ψυ­δρία είναι ίσως το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Προ­σω­πικά, με εκφρά­ζει απόλυτα η άποψη που δια­τύ­πωσε στον δημόσιο διάλογο ο πρώην δήμαρ­χος Πάτμου, Λευ­τέ­ρης Πέντες, σύμφωνα με την οποία δεν αρκεί να συζη­τάμε μόνο για την παρα­γωγή περισ­σό­τε­ρου νερού ή για τη δημιουρ­γία νέων μονάδων αφα­λά­τω­σης, αλλά πρέπει πρώτα να γνω­ρί­ζουμε τι συμ­βαί­νει με το νερό που ήδη δια­θέ­τουμε: πόσο παρά­γε­ται, πόσο εισέρ­χε­ται στο δίκτυο, πόσο χάνεται εξαι­τίας διαρ­ροών και ποιο είναι το πραγ­μα­τικό ενερ­γειακό και οικο­νο­μικό κόστος του.

Η αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας, επο­μέ­νως, δεν απαιτεί μόνο περισ­σό­τε­ρες υπο­δο­μές παρα­γω­γής νερού, αλλά ένα συνο­λικό σχέδιο για την ορθο­λο­γική δια­χεί­ρισή του με εξα­σφα­λι­σμένη χρη­μα­το­δό­τηση, συγκε­κρι­μένα έργα και σαφή χρο­νο­δια­γράμ­ματα.

Με την ιδιό­τητά σας, του στε­λέ­χους του ΠΑΣΟΚ, θα ήθελα να σας ρωτήσω για την πορεία του κόμ­μα­τος προς τις εθνικές κάλπες. Είστε αισιό­δο­ξος και πόσο ψηλά έχετε βάλει τον πήχη;

Είμαι αισιό­δο­ξος και θέτω τον πήχη ψηλά. Η ελπίδα μου, πρω­τί­στως ως Έλληνα πολίτη, είναι το ΠΑΣΟΚ να κερ­δί­σει τις εκλογές και να σχη­μα­τί­σει κυβέρ­νηση, ώστε να εφαρ­μό­σει το πρό­γραμμά του. Ένα πρό­γραμμα συγκε­κρι­μένο, κοστο­λο­γη­μένο και εφαρ­μό­σιμο, που μπορεί να δώσει λύσεις στα προ­βλή­ματα της κοι­νω­νίας και της οικο­νο­μίας. Δια­θέ­τει, παράλ­ληλα, τα στελέχη που μπορούν να το εφαρ­μό­σουν απο­τε­λε­σμα­τικά. Γι’ αυτό το ΠΑΣΟΚ είναι η μόνη πολι­τική δύναμη που μπορεί να εγγυ­η­θεί την πολι­τική αλλαγή με ασφά­λεια και προ­ο­πτική.

Για να το πετύ­χουμε, πρέπει να παρου­σιά­σουμε μια σύγ­χρονη δια­κή­ρυξη, αντάξια της ιστο­ρι­κής Δια­κή­ρυ­ξης της 3ης του Σεπτέμ­βρη, προ­σαρ­μό­ζο­ντας στις σημε­ρι­νές συν­θή­κες το τρί­πτυχο της εθνικής ανε­ξαρ­τη­σίας, της λαϊκής κυριαρ­χίας και της κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης.

Εθνική ανε­ξαρ­τη­σία το 2026, με τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις ξανά σε οριακό σημείο, σημαί­νει ισχυρή απο­τρε­πτική δύναμη και ενιαία ευρω­παϊκή στρα­τη­γική απέ­να­ντι στην Τουρκία, με ευρω­στρατό, κοινά εξο­πλι­στικά προ­γράμ­ματα και κυρώ­σεις.

Λαϊκή κυριαρ­χία, στη σημε­ρινή Ελλάδα, σημαί­νει πραγ­μα­τική δημο­κρα­τία και απο­κέ­ντρωση της εξου­σίας με εγκα­τά­λειψη του υπερ­συ­γκε­ντρω­τι­κού επι­τε­λι­κού κράτους της κυβέρ­νη­σης του Κυριά­κου Μητσο­τάκη και μετά­βαση σε ένα πραγ­μα­τικά απο­κε­ντρω­μένο σύστημα δια­κυ­βέρ­νη­σης, με κατάρ­γηση των Απο­κε­ντρω­μέ­νων Διοι­κή­σεων και μετα­φορά αρμο­διο­τή­των, πόρων και προ­σω­πι­κού στην αιρετή Τοπική Αυτο­διοί­κηση. Η εξουσία πρέπει να βρί­σκε­ται πιο κοντά στον πολίτη, εκεί όπου οι ανάγκες του μπορούν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται αμε­σό­τερα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα.

Κοι­νω­νική δικαιο­σύνη, σήμερα, σημαί­νει αξιο­κρα­τία, ίσες ευκαι­ρίες και δίκαιη κατα­νομή του παρα­γό­με­νου πλούτου. Σημαί­νει ουσια­στική κρατική παρέμ­βαση απέ­να­ντι στα ολι­γο­πώ­λια, φορο­λό­γηση των υπερ­κερ­δών και τέλος στην ασυ­δο­σία των funds. Σημαί­νει, όμως, και ισχυ­ρούς δημο­κρα­τι­κούς θεσμούς, πλήρη διά­κριση των εξου­σιών και ενί­σχυση του κράτους δικαίου, με πραγ­μα­τικά ανε­ξάρ­τητη Δικαιο­σύνη και ουσια­στικό κοι­νο­βου­λευ­τικό έλεγχο της εκτε­λε­στι­κής εξου­σίας.

Ο πήχης, λοιπόν, πρέπει να είναι η νίκη και η ανάληψη της ευθύνης δια­κυ­βέρ­νη­σης, με μια νέα εθνική και κοι­νω­νική συμ­φω­νία που θα μετα­φέ­ρει τις δια­χρο­νι­κές αρχές του ΠΑΣΟΚ στις ανάγκες της Ελλάδας του σήμερα.