Τριπλό μέτωπο έντασης στα Δωδεκάνησα με νέες αξιώσεις της Άγκυρας για τα νησιά και διάβημα από την Αθήνα

Το τελευ­ταίο τρι­ή­μερο συμπυ­κνώ­νει σχεδόν όλα τα ανοιχτά κεφά­λαια της ελλη­νο­τουρ­κι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Από τη μία πλευρά η τουρ­κική ηγεσία επα­νέ­φερε δημο­σίως το αίτημα για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των ελλη­νι­κών νησιών, από την άλλη ένα τουρ­κικό ερευ­νη­τικό σκάφος συνέ­χισε να κινεί­ται σε περιοχή ελλη­νι­κής δικαιο­δο­σίας νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου με κάλυψη NAVTEX που η Αθήνα θεωρεί παρά­νομη.

Παράλ­ληλα, η ελλη­νική διπλω­μα­τία κατέ­θεσε επίσημο διάβημα δια­μαρ­τυ­ρίας στην Άγκυρα, το οποίο η τουρ­κική πλευρά απά­ντησε με δικές της ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις. Οι τρεις εξε­λί­ξεις δεν είναι ανε­ξάρ­τη­τες. Συν­δέ­ο­νται με την ανα­κή­ρυξη των τουρ­κι­κών «θαλάσ­σιων πάρκων» τον Αύγου­στο και με την προ­σπά­θεια της Άγκυρας να παγιώ­σει την ερμη­νεία της για το καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων.

Η δήλωση από το αερο­πλάνο και η απά­ντηση από το Gymnich

Επι­στρέ­φο­ντας από τη σύνοδο του Οργα­νι­σμού Συνερ­γα­σίας της Σαγκάης στο Κιρ­γι­στάν, ο κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν προ­χώ­ρησε την Τετάρτη 2 Σεπτεμ­βρίου 2026 σε νέα δήλωση με την οποία ζήτησε για μία ακόμη φορά την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των ελλη­νι­κών νησιών. Η τοπο­θέ­τηση δεν ήταν και­νούρ­για ως προς το περιε­χό­μενο, ωστόσο η χρονική της στιγμή, λίγες ημέρες μετά τις σχε­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας και ενώ το TÜBİTAK Marmara βρι­σκό­ταν ήδη στην περιοχή του Καστελ­λό­ρι­ζου, της προ­σέ­δωσε ιδιαί­τερη βαρύ­τητα.

Η ελλη­νική απά­ντηση ήρθε άμεσα. Ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών κ. Γερα­πε­τρί­της, ο οποίος βρι­σκό­ταν στην άτυπη σύνοδο Gymnich των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης στην Ιρλαν­δία, ξεκα­θά­ρισε ότι δεν πρό­κει­ται να γίνει δεκτή καμία υπο­χώ­ρηση στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της χώρας. Η δια­τύ­πωση επι­λέ­χθηκε ώστε να μην αφήνει περι­θώ­ρια παρερ­μη­νείας, χωρίς όμως να κλι­μα­κώ­νει ρητο­ρικά την αντι­πα­ρά­θεση.

Το TÜBİTAK Marmara και το υπο­βρύ­χιο στο Κας

Το δεύτερο μέτωπο άνοιξε την 1η Σεπτεμ­βρίου 2026, όταν ο σταθμός της Αττά­λειας εξέδωσε τη NAVTEX 0862/26, με ισχύ έως τις 15 Σεπτεμ­βρίου, δεσμεύ­ο­ντας περιοχή ελλη­νι­κής δικαιο­δο­σίας για τη διε­ξα­γωγή επι­στη­μο­νι­κών ερευνών. Η Αθήνα αντέ­δρασε με την έκδοση αντί­θε­της NAVTEX από τον σταθμό του Ηρα­κλείου, με την οποία χαρα­κτή­ρισε την τουρ­κική οδηγία άκυρη.

Το TÜBİTAK Marmara παρέ­μεινε έως την Τετάρτη σε ύδατα νοτιο­δυ­τικά του Καστελ­λό­ρι­ζου, σε θαλάσ­σια ζώνη που η Τουρκία έχει ενσω­μα­τώ­σει στα θαλάσ­σια οικό­πεδα τα οποία έχει μονο­με­ρώς ανα­κη­ρύ­ξει. Σύμφωνα με δημο­σιεύ­ματα της Hürriyet και της Türkiye Gazetesi την Πέμπτη 3 Σεπτεμ­βρίου, τουρ­κικό υπο­βρύ­χιο που μετέβη στην περιοχή για να συνο­δεύ­σει το ερευ­νη­τικό σκάφος ελλι­με­νί­στηκε στην προ­βλήτα του Κας, ενώ μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη από το Ντα­λα­μάν φέρο­νται να πετούν στη γραμμή ανάμεσα στο Κας και τη Μεγίστη. Η τουρ­κική πλευρά παρου­σιά­ζει τις κινή­σεις αυτές ως συνο­δεία «επι­στη­μο­νι­κών δρα­στη­ριο­τή­των» εντός του λεγό­με­νου «Θαλάσ­σιου Εθνικού Πάρκου Φετιγιέ Κας», ονο­μα­σία που η Αθήνα δεν ανα­γνω­ρί­ζει.

Η Hürriyet υπο­στη­ρί­ζει ότι η Αθήνα κρατά προς το παρόν μετρη­μένη την αντί­δρασή της, σημειώ­νο­ντας ωστόσο ότι το σκάφος παρα­κο­λου­θεί­ται συνεχώς από το Λιμε­νικό, τις Ένοπλες Δυνά­μεις και μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη. Στο ίδιο διά­στημα το τουρ­κικό «θαλάσ­σιο πάρκο» που περι­κλείει το Καστελ­λό­ριζο εμφα­νί­στηκε απο­τυ­πω­μένο στους χάρτες της πλατ­φόρ­μας MarineTraffic, γεγονός που ερμη­νεύ­ε­ται ως προ­σπά­θεια δημιουρ­γίας τετε­λε­σμέ­νων σε επίπεδο απει­κό­νι­σης.

Το διάβημα και οι τουρ­κι­κές ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις

Η τρίτη εξέλιξη κατα­γρά­φηκε την Πέμπτη 3 Σεπτεμ­βρίου 2026. Η ελλη­νική πρε­σβεία στην Άγκυρα, κατόπιν οδηγιών του κ. Γερα­πε­τρίτη, επέδωσε διάβημα δια­μαρ­τυ­ρίας στο τουρ­κικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών. Το διάβημα αφο­ρούσε δύο ζητή­ματα. Το πρώτο είναι οι δημό­σιες ανα­κοι­νώ­σεις της Τουρ­κίας σχετικά με τα ελλη­νικά Ειδικά Χωρο­τα­ξικά Πλαίσια. Το δεύτερο είναι οι προ­ε­δρι­κές απο­φά­σεις της 15 Αυγού­στου, με τις οποίες ανα­κη­ρύ­χθη­καν δύο «εθνικά» θαλάσ­σια πάρκα.

Κατά την επίδοση του ελλη­νι­κού δια­βή­μα­τος, η τουρ­κική πλευρά παρέ­δωσε με τη σειρά της ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις, με τις οποίες επα­νέ­λαβε τις θέσεις που είχε ήδη δια­τυ­πώ­σει δημο­σίως. Η ανταλ­λαγή εγγρά­φων δείχνει ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν προ­τί­θε­ται να μετα­βά­λει τη νομική της τοπο­θέ­τηση, ενώ η Αθήνα επι­μέ­νει ότι το καθε­στώς στο Αιγαίο έχει καθο­ρι­στεί σαφώς και ορι­στι­κώς από τις διε­θνείς συν­θή­κες.

Ο χάρτης χωρίς το Καστελ­λό­ριζο

Την ίδια περίοδο, ρεπορ­τάζ της Εστίας επι­σή­μανε την απουσία του Καστελ­λό­ρι­ζου από χάρτη που εμφα­νι­ζό­ταν σε βίντεο του πρω­θυ­πουρ­γού για το Ταμείο Ανά­καμ­ψης. Το ζήτημα, που στην Ελλάδα αντι­με­τω­πί­στηκε ως τεχνική αβλεψία, αξιο­ποι­ή­θηκε από τα τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης στις 4 και 5 Σεπτεμ­βρίου. Παράλ­ληλα προ­βλή­θη­καν δορυ­φο­ρι­κές εικόνες, οι οποίες, σύμφωνα με όσα υπο­στη­ρί­χθη­καν από την τουρ­κική πλευρά, απει­κο­νί­ζουν ελλη­νικό πολε­μικό πλοίο στο λιμάνι του Καστελ­λό­ρι­ζου. Η προβολή αυτή εντάσ­σε­ται στο ευρύ­τερο αφήγημα της Άγκυρας περί «στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης» των νησιών, το οποίο η Αθήνα απορ­ρί­πτει, επι­κα­λού­μενη το δικαί­ωμα νόμιμης άμυνας.

Το θέμα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης άνοιξε εκ νέου στις 27 Αυγού­στου 2026, κατά την εβδο­μα­διαία ενη­μέ­ρωση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας. Ο εκπρό­σω­πος του υπουρ­γείου, υπο­ναύ­αρ­χος κ. Ζεκί Ακτούρκ, αντι­δρώ­ντας σε δημο­σί­ευμα της εφη­με­ρί­δας Sözcü για δημιουρ­γία βάσης μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών στη Ρόδο, ισχυ­ρί­στηκε ότι το «απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μένο καθε­στώς» του νησιού ρυθ­μί­ζε­ται με σαφή και δεσμευ­τικό τρόπο από τις διε­θνείς συν­θή­κες. Στην ίδια ενη­μέ­ρωση το υπουρ­γείο χαρα­κτή­ρισε «θετικό βήμα» τη μετα­φορά αντια­ε­ρο­πο­ρι­κών συστη­μά­των Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη, δια­τύ­πωση που, όπως προ­κύ­πτει, επι­χει­ρεί να παρου­σιά­σει μια ελλη­νική επι­χει­ρη­σιακή απόφαση ως συμ­μόρ­φωση σε τουρ­κι­κές απαι­τή­σεις.