Χωρίς νέα παράταση ο μηχανισμός των κατεδαφίσεων αυθαιρέτων στις παραλίες μπαίνει ξανά μπροστά

• Με τη λήξη της μετα­βα­τι­κής περιό­δου που ορί­στηκε για τις 30 Ιουνίου 2026, οι υπη­ρε­σίες που είχαν την ευθύνη πριν την 1η Μαΐου 2024 καλού­νται να επα­νε­νερ­γο­ποι­ή­σουν την εκτέ­λεση των τελε­σί­δι­κων πρω­το­κόλ­λων, εκτός αν μεσο­λα­βή­σει νέα παρά­ταση που θα μετα­κι­νή­σει εκ νέου το χρονικό όριο

Το χρονικό περι­θώ­ριο που είχε δοθεί για τη δια­χεί­ριση των εκκρε­μών κατε­δα­φί­σεων φτάνει στο τέλος του. Η ημε­ρο­μη­νία της 30ής Ιουνίου 2026 δεν λει­τουρ­γεί απλώς ως ένα ακόμη σημείο ανα­φο­ράς σε μια μακρά σειρά μετα­βα­τι­κών ρυθ­μί­σεων. Απο­τε­λεί, του­λά­χι­στον στα χαρτιά, το σημείο όπου η διοί­κηση οφείλει είτε να προ­χω­ρή­σει στην εκτέ­λεση όσων εκκρε­μούν είτε να ανα­ζη­τή­σει εκ νέου χρόνο μέσω παρά­τα­σης. Αν δεν εκδοθεί νέα ρύθμιση που να μετα­θέ­τει την προ­θε­σμία, η δια­δι­κα­σία των κατε­δα­φί­σεων επα­νέρ­χε­ται αυτό­ματα σε ισχύ, με τις αρμο­διό­τη­τες να γυρί­ζουν στις υπη­ρε­σίες που τις κατεί­χαν πριν την 1η Μαΐου 2024.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον με όρους πρα­κτι­κής, και όχι θεωρίας, είναι απλό. Θα ενερ­γο­ποι­η­θεί ο μηχα­νι­σμός όπως προ­βλέ­πει η ισχύ­ουσα ρύθμιση ή θα ακο­λου­θή­σει μια ακόμη μετα­κί­νηση του ορίου, που θα προ­στε­θεί στη μακρά αλυσίδα ανα­βο­λών των τελευ­ταίων ετών;

Τι ορίζει το πλαίσιο που εκπνέει

Η προ­θε­σμία που λήγει στις 30 Ιουνίου 2026 προ­έ­κυψε ύστερα από μετά­θεση του προη­γού­με­νου ορίου, το οποίο τοπο­θε­τού­νταν στις 31 Μαρτίου 2026. Η μετα­φορά αυτή στη­ρί­χθηκε στο άρθρο 43 παρ. 6 του ν. 5270/2026 και στην παρ. 5 του άρθρου 125ΚΑ του ν. 4495/2017, δια­τά­ξεις που συγκρο­τούν το νομικό πλαίσιο της μετα­βα­τι­κής περιό­δου.

Το ισχύον σχήμα προ­βλέ­πει ότι η εκτέ­λεση έως τη λήξη της προ­θε­σμίας παρα­μέ­νει στις υπη­ρε­σίες που είχαν την ευθύνη πριν την 1η Μαΐου 2024, με κρι­τή­ριο προ­τε­ραιό­τη­τας τη χρονική εγγύ­τητα της αυθαι­ρε­σίας προς το όριο της 30ής Ιουνίου 2026. Πρό­κει­ται για δια­τύ­πωση που, πέρα από την τεχνική της λει­τουρ­γία, απο­τυ­πώ­νει και τον όγκο των εκκρε­μο­τή­των. Όταν η ίδια η ρύθμιση χρειά­ζε­ται να ορίσει σειρά προ­τε­ραιό­τη­τας, ανα­γνω­ρί­ζει σιωπηρά ότι ο αριθμός των ανε­κτέ­λε­στων υπο­θέ­σεων παρα­μέ­νει μεγάλος.

Στο ίδιο πλαίσιο ενσω­μα­τώ­θηκε και ένα σκέλος λογο­δο­σίας. Οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες υπο­χρε­ού­νται, εντός 10 ημερών από τη λήξη της προ­θε­σμίας, να δια­βι­βά­σουν στο Υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών όλα τα πρω­τό­κολλα που δεν εκτε­λέ­στη­καν, συνο­δευό­μενα από έκθεση για τις κατε­δα­φί­σεις που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν από την 1η Μαΐου 2024. Με άλλα λόγια, η εκπνοή της προ­θε­σμίας ενερ­γο­ποιεί παράλ­ληλα και μια δια­δι­κα­σία απο­λο­γι­σμού, μέσα από την οποία θα απο­τυ­πω­θεί τι έχει ολο­κλη­ρω­θεί και τι παρα­μέ­νει σε εκκρε­μό­τητα.

Τι σημαί­νει στην πράξη η μη παρά­ταση

Εφόσον δεν εκδοθεί νέα ρύθμιση παρά­τα­σης, η εικόνα είναι σαφής. Οι υπη­ρε­σίες που κατεί­χαν την αρμο­διό­τητα πριν την 1η Μαΐου 2024 καλού­νται να επα­νέλ­θουν στην εκτέ­λεση των τελε­σί­δι­κων πρω­το­κόλ­λων, με προ­τε­ραιό­τητα στις υπο­θέ­σεις που βρί­σκο­νται χρονικά πλη­σιέ­στερα στο όριο. Η δια­δι­κα­σία δεν εκκινεί από μηδε­νική βάση. Στη­ρί­ζε­ται σε πρω­τό­κολλα που έχουν ήδη κατα­στεί τελε­σί­δικα και τα οποία, για διά­φο­ρους λόγους, δεν είχαν προ­χω­ρή­σει στον ρυθμό που είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί.

Το κρίσιμο στοι­χείο είναι ότι η επα­νε­νερ­γο­ποί­ηση δεν προ­ϋ­πο­θέ­τει νέα κανο­νι­στική πράξη. Προ­ϋ­πο­θέ­τει, αντι­θέ­τως, την απουσία νέας παρά­τα­σης. Αν το χρονικό παρά­θυρο κλείσει χωρίς αντι­κα­τά­στασή του, ο μηχα­νι­σμός που είχε ουσια­στικά παγώσει επα­νέρ­χε­ται σε λει­τουρ­γία, και το βάρος μετα­το­πί­ζε­ται και πάλι στις κατά τόπους υπη­ρε­σίες, στις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις και στις διευ­θύν­σεις που έχουν δηλωθεί ως αρμό­διες για την υλο­ποί­ηση.

Στο ισχύον πλαίσιο, άλλωστε, είχε ζητηθεί από τις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις να προσ­διο­ρί­σουν συγκε­κρι­μέ­νες διευ­θύν­σεις και τμήματα που θα ανα­λάμ­βα­ναν την εκτέ­λεση, με ονο­μα­στικό προσ­διο­ρι­σμό υπαλ­λή­λων και στοι­χεία επι­κοι­νω­νίας, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η άμεση συνερ­γα­σία. Η πρόνοια αυτή αποκτά πρα­κτική σημασία ακριβώς τη στιγμή που η προ­θε­σμία εκπνέει, καθώς αυτές είναι οι δομές που θα κληθούν να σηκώ­σουν το βάρος μιας ενδε­χό­με­νης επα­νεκ­κί­νη­σης.

Το προη­γού­μενο που βαραί­νει, η περί­πτωση της Ρόδου

Η εκπνοή της προ­θε­σμίας δεν δια­βά­ζε­ται μεμο­νω­μένα. Έρχεται να συνα­ντή­σει μια πραγ­μα­τι­κό­τητα που, όπως κατ’ επα­νά­ληψη έχει ανα­δεί­ξει η «δημο­κρα­τική», απο­τυ­πώ­νε­ται με ενάρ­γεια στην περί­πτωση της Ρόδου, εκεί όπου ένα φιλό­δοξο πρό­γραμμα κατε­δα­φί­σεων κατέ­ληξε να κινεί­ται με χει­ρό­φρενο.

Είχαν προ­βλε­φθεί 219 τελε­σί­δικα πρω­τό­κολλα, εκ των οποίων 135 σε αιγιαλό, 54 σε δάση και 30 πολε­ο­δο­μικά, με γεω­γρα­φική δια­σπορά σε σημεία υψηλής του­ρι­στι­κής και οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Παρά τη βαρύ­τητα των αριθμών, οι κατε­δα­φί­σεις δεν προ­χώ­ρη­σαν με τον τρόπο που είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί, ιδίως για τις υπο­θέ­σεις που είχαν τεθεί σε προ­τε­ραιό­τητα λόγω παλαιό­τη­τας.

Το μοτίβο που κατα­γρά­φηκε υπήρξε επα­να­λαμ­βα­νό­μενο. Κατε­δα­φί­σεις ανε­στά­λη­σαν ύστερα από τρο­πο­λο­γίες, ακο­λού­θησε επι­χει­ρη­σιακό πάγωμα κατά τους θερι­νούς μήνες με επί­κληση της προ­στα­σίας του του­ρι­σμού, και στο ενδιά­μεσο συσ­σω­ρεύ­τη­καν εκκρε­μό­τη­τες, αμφι­βο­λίες και νέοι έλεγχοι. Έτσι, ακόμη και η ύπαρξη τελε­σί­δι­κων πρω­το­κόλ­λων δεν λει­τούρ­γησε ως τελικός σταθμός, αλλά ως αφε­τη­ρία νέων δια­δι­κα­σιών.

Με δεδο­μένο αυτό το υπό­βα­θρο, η εκπνοή της προ­θε­σμίας στις 30 Ιουνίου 2026 αποκτά διπλή ανά­γνωση. Από τη μία, σημα­το­δο­τεί τη στιγμή που οι ανε­κτέ­λε­στες υπο­θέ­σεις θα μπο­ρού­σαν να επα­νέλ­θουν στο τραπέζι της εκτέ­λε­σης. Από την άλλη, λει­τουρ­γεί ως δοκι­μα­σία για το κατά πόσον η διοί­κηση θα επι­λέ­ξει την υλο­ποί­ηση ή θα κατα­φύ­γει εκ νέου στη μετά­θεση του ορίου.

Οι αμφι­βο­λίες που μένουν ανοι­χτές

Πάνω από κάθε ενδε­χό­μενη επα­νεκ­κί­νηση πλα­νά­ται ένα ζήτημα που δεν έχει κλείσει ορι­στικά. Σημείο καμπής στην υπόθεση της Ρόδου απο­τέ­λεσε η γνω­μο­δό­τηση 60/2024 του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους και ο τρόπος που αυτή ερμη­νεύ­θηκε από τις εμπλε­κό­με­νες αρχές. Η ουσία ήταν ότι τα πρω­τό­κολλα κατε­δά­φι­σης στα Δωδε­κά­νησα έπρεπε να επα­νε­ξε­τα­στούν με νέες αυτο­ψίες πριν εκτε­λε­στούν, λόγω μετα­βο­λών που συν­δέ­ο­νταν με την οριο­θέ­τηση του αιγια­λού και την ένταξη στο Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο.

Στη συνέ­χεια τέθηκε από την πλευρά της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου ζήτημα ως προς το αν απαι­τεί­ται επα­να­κα­θο­ρι­σμός αιγια­λού σε περιο­χές εντός ορίων οικι­σμού και σχεδίου πόλης, μετά και την κοι­νο­ποί­ηση του υπ’ αρ. 6/2024 Πρα­κτι­κού της Επι­τρο­πής Καθο­ρι­σμού. Οι αμφι­βο­λίες αυτές, εφόσον δεν έχουν αρθεί πλήρως, μπορεί να επα­νέλ­θουν ως παρά­γο­ντας καθυ­στέ­ρη­σης ακόμη και μετά τη λήξη της προ­θε­σμίας, καθι­στώ­ντας την επα­νεκ­κί­νηση λιγό­τερο αυτο­νό­ητη από όσο φαί­νε­ται στο επίπεδο των ημε­ρο­μη­νιών.