Νέα παράταση έως 30 Ιουνίου 2026 για τις κατεδαφίσεις αυθαιρέτων με τη Ρόδο να αποκαλύπτει τη διγλωσσία απέναντι στην παρανομία

• Υπη­ρε­σια­κό έγ­γρα­φο του ΥΠΕΝ κα­τα­γρά­φει την πα­ρά­τα­ση και τις υπο­χρε­ώ­σεις των υπη­ρε­σιών, την ώρα που η υπό­θε­ση της Ρόδου δεί­χνει πώς οι γνω­μο­δο­τή­σεις, οι αμ­φι­βο­λί­ες για τον αι­για­λό και οι αντι­κρουό­με­νες γραμ­μές εντός της διοί­κη­σης με­τα­τρέ­πουν τις κα­τε­δα­φί­σεις σε οιο­νεί άσκη­ση επί χάρ­του

Η κα­τε­δά­φι­ση αυ­θαι­ρέ­των, ει­δι­κά σε αι­για­λό, πα­ρα­λί­ες και δάση, έχει πα­ρου­σια­στεί επα­νει­λημ­μέ­να ως απά­ντη­ση στην κα­τά­χρη­ση δη­μό­σιου χώρου και ως μή­νυ­μα ότι οι κα­νό­νες ισχύ­ουν για όλους.

Στην πράξη όμως, η ει­κό­να που εκ­πέ­μπε­ται από τις δια­δο­χι­κές απο­φά­σεις πα­ρά­τα­σης και από τις αντι­φα­τι­κές κι­νή­σεις υπη­ρε­σιών και υπουρ­γεί­ων, μοιά­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο με διοι­κη­τι­κή ανα­βο­λή που ανα­κυ­κλώ­νε­ται, παρά με συ­νε­κτι­κή πο­λι­τι­κή.

Η νέα πα­ρά­τα­ση έως 30 Ιου­νί­ου 2026 δεν έρ­χε­ται σε κενό αέρος. Πατά πάνω σε μια αλυ­σί­δα με­τα­βα­τι­κών ρυθ­μί­σε­ων, σε ένα πεδίο όπου η κυ­βέρ­νη­ση δη­λώ­νει απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα, αλλά η διοί­κη­ση κι­νεί­ται με χει­ρό­φρε­νο, άλ­λο­τε επι­κα­λού­με­νη τε­χνι­κές δυ­σκο­λί­ες, άλ­λο­τε νο­μι­κές αμ­φι­βο­λί­ες, και συχνά απο­φεύ­γο­ντας την ουσία, την πραγ­μα­τι­κή εκτέ­λε­ση.

Το έγ­γρα­φο της πα­ρά­τα­σης και τι αλ­λά­ζει στα χαρ­τιά

Το υπη­ρε­σια­κό έγ­γρα­φο προ­έρ­χε­ται από το Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, από τη Γε­νι­κή Διεύ­θυν­ση Σώ­μα­τος Επι­θε­ω­ρη­τών και Ελεγ­κτών, Σώμα Επι­θε­ώ­ρη­σης Βο­ρεί­ου Ελ­λά­δος, Τμήμα Επι­θε­ώ­ρη­σης Δό­μη­σης και Κα­τε­δα­φί­σε­ων, με αριθ­μό πρω­το­κόλ­λου οικ. ΥΠΕΝ/ΣΕΒΕ/15613/1123 και ημε­ρο­μη­νία 11/02/2026.

Το κε­ντρι­κό ση­μείο είναι ότι πα­ρα­τεί­νε­ται η προ­θε­σμία που μέχρι πρό­τι­νος έληγε 31 Μαρ­τί­ου 2026 και πλέον με­τα­φέ­ρε­ται στις 30 Ιου­νί­ου 2026, μέσω πα­ρα­πο­μπής στο άρθρο 43 παρ. 6 του ν. 5270/2026 και στην παρ. 5 του άρ­θρου 125ΚΑ του ν. 4495/2017.

Πα­ράλ­λη­λα, το έγ­γρα­φο πε­ρι­γρά­φει ποιος εκτε­λεί και με ποια λο­γι­κή προ­τε­ραιό­τη­τας. Η εκτέ­λε­ση έως την 30ή Ιου­νί­ου 2026 πα­ρα­μέ­νει στις υπη­ρε­σί­ες που είχαν την ευ­θύ­νη πριν την 1η Μαΐου 2024, με κρι­τή­ριο προ­τε­ραιό­τη­τας τη χρο­νι­κή εγ­γύ­τη­τα της αυ­θαι­ρε­σί­ας προς την 30ή Ιου­νί­ου 2026. Πρό­κει­ται για δια­τύ­πω­ση που δεί­χνει ότι η διοί­κη­ση προ­σπα­θεί να βάλει σειρά, αλλά ταυ­τό­χρο­να πα­ρα­δέ­χε­ται έμ­με­σα ότι υπάρ­χει με­γά­λος όγκος εκ­κρε­μο­τή­των, τόσο με­γά­λος ώστε χρειά­ζε­ται νέο χρο­νι­κό πα­ρά­θυ­ρο.

Το τρίτο σκέ­λος είναι η λο­γο­δο­σία, του­λά­χι­στον στα χαρ­τιά. Οι αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες κα­λού­νται εντός 10 ημε­ρών από τη λήξη της προ­θε­σμί­ας να δια­βι­βά­σουν στο Υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών όλα τα πρω­τό­κολ­λα που δεν έχουν εκτε­λε­στεί, μαζί με έκ­θε­ση για τις κα­τε­δα­φί­σεις που εκτε­λέ­στη­καν από 1η Μαΐου 2024. Η δια­τύ­πω­ση αυτή απο­τυ­πώ­νει ένα μο­ντέ­λο με­τα­βί­βα­σης που μοιά­ζει να ετοι­μά­ζει το έδα­φος ώστε στο τέλος της πα­ρά­τα­σης να υπάρ­χει κα­θα­ρή ει­κό­να του τι έμει­νε πίσω. Το πρό­βλη­μα είναι ότι ο ίδιος ο μη­χα­νι­σμός πα­ρα­τεί­νε­ται πριν προ­λά­βει να απο­δώ­σει, ενι­σχύ­ο­ντας την εντύ­πω­ση ότι η πο­λι­τεία δια­χει­ρί­ζε­ται την αδυ­να­μία εκτέ­λε­σης με πα­ρά­τα­ση και όχι με λύση.

Τέλος, ζη­τεί­ται από τις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις να δη­λώ­σουν συ­γκε­κρι­μέ­νες διευ­θύν­σεις και τμή­μα­τα που θα ασχο­λη­θούν με την εκτέ­λε­ση των κα­τε­δα­φί­σε­ων, με ονό­μα­τα και στοι­χεία επι­κοι­νω­νί­ας υπαλ­λή­λων, ώστε να υπάρ­χει άμεση συ­νερ­γα­σία.

Η δι­γλωσ­σία της πο­λι­τεί­ας, αυ­στη­ρό αφή­γη­μα, ήπιες συ­νέ­πειες

Η κρι­τι­κή που ανα­δύ­ε­ται από τη δια­δο­χή πα­ρα­τά­σε­ων δεν αφορά μια απλή τε­χνι­κή με­τα­βο­λή ημε­ρο­μη­νιών. Αφορά το μή­νυ­μα που εκ­πέ­μπε­ται. Από τη μία πλευ­ρά, η αυ­θαί­ρε­τη δό­μη­ση πα­ρου­σιά­ζε­ται ως κόκ­κι­νη γραμ­μή, ει­δι­κά όταν αφορά πα­ρα­λί­ες και δάση. Από την άλλη, η κρα­τι­κή πρα­κτι­κή χτί­ζει έναν ορί­ζο­ντα όπου οι συ­νέ­πειες με­τα­κι­νού­νται προς τα εμπρός, ξανά και ξανά, δη­μιουρ­γώ­ντας ένα πε­ρι­βάλ­λον στο οποίο ο χρό­νος λει­τουρ­γεί ως άτυπο κα­τα­φύ­γιο για τους πα­ρα­νο­μού­ντες.

Σε αυτή την ει­κό­να, η πα­ρά­τα­ση μέχρι 30 Ιου­νί­ου 2026 δεν δια­βά­ζε­ται μόνο ως διοι­κη­τι­κή ανά­γκη. Δια­βά­ζε­ται και ως πο­λι­τι­κό σήμα ότι η σύ­γκρου­ση με την πα­ρα­νο­μία μπο­ρεί να αναγ­γέλ­λε­ται, αλλά η υλο­ποί­η­ση να ανα­βάλ­λε­ται. Όσο αυτό συμ­βαί­νει, το κρά­τος εμ­φα­νί­ζε­ται να μιλά με δύο γλώσ­σες. Μια γλώσ­σα δη­μό­σιων δη­λώ­σε­ων περί απο­κα­τά­στα­σης της νο­μι­μό­τη­τας και μια γλώσ­σα πρά­ξε­ων που πα­ρά­γουν χρόνο.

Η Ρόδος ως κα­θρέ­φτης, από το σύν­θη­μα στο αδιέ­ξο­δο

Η υπό­θε­ση της Ρόδου, όπως κατ’ επα­νά­λη­ψη έγρα­ψε η «δη­μο­κρα­τι­κή», πε­ρι­γρά­φει με ενάρ­γεια το πώς ένα πρό­γραμ­μα κα­τε­δα­φί­σε­ων μπο­ρεί να δια­φη­μί­ζε­ται ως τομή, αλλά να κα­τα­λή­γει να μοιά­ζει με όνει­ρο θε­ρι­νής νυ­κτός.

Προ­βλέ­πο­νταν 219 τε­λε­σί­δι­κα πρω­τό­κολ­λα, εκ των οποί­ων 135 σε αι­για­λό, 54 σε δάση και 30 πο­λε­ο­δο­μι­κά, με γε­ω­γρα­φι­κή δια­σπο­ρά σε ση­μεία υψη­λής του­ρι­στι­κής και οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Παρά τη βα­ρύ­τη­τα αυτών των αριθ­μών, το κρί­σι­μο στοι­χείο ήταν ότι οι κα­τε­δα­φί­σεις δεν προ­χώ­ρη­σαν με τον τρόπο που είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί, ιδίως για τις υπο­θέ­σεις που είχαν προ­τε­ραιό­τη­τα λόγω πα­λαιό­τη­τας.

Το μο­τί­βο που πε­ρι­γρά­φη­κε είναι γνώ­ρι­μο. Κα­τε­δα­φί­σεις ανα­στέλ­λο­νται μετά από τρο­πο­λο­γί­ες. Το κα­λο­καί­ρι υπάρ­χει επι­χει­ρη­σια­κό πά­γω­μα με επί­κλη­ση προ­στα­σί­ας του του­ρι­σμού. Εν­διά­με­σα δη­μιουρ­γού­νται εκ­κρε­μό­τη­τες, αμ­φι­βο­λί­ες, νέοι έλεγ­χοι, και η διοί­κη­ση κα­τα­λή­γει να κι­νεί­ται σε κύ­κλους. Μέσα σε αυτό το πλαί­σιο, ακόμη και η ύπαρ­ξη τε­λε­σί­δι­κων πρω­το­κόλ­λων δεν λει­τουρ­γεί ως τε­λι­κός σταθ­μός, αλλά ως αφε­τη­ρία νέων δια­δι­κα­σιών.

Η γνω­μο­δό­τη­ση 60/2024 και το παι­χνί­δι της ευ­θύ­νης με­τα­ξύ υπη­ρε­σιών

Στη Ρόδο, ση­μείο κα­μπής απο­τέ­λε­σε η γνω­μο­δό­τη­ση 60/2024 του Νο­μι­κού Συμ­βου­λί­ου του Κρά­τους και ο τρό­πος που αυτή δια­βά­στη­κε από τις εμπλε­κό­με­νες αρχές. Η ουσία, όπως απο­τυ­πώ­θη­κε στο ρε­πορ­τάζ, ήταν ότι τα πρω­τό­κολ­λα κα­τε­δά­φι­σης στα Δω­δε­κά­νη­σα έπρε­πε να επα­νε­ξε­τα­στούν με νέες αυ­το­ψί­ες πριν εκτε­λε­στούν, λόγω με­τα­βο­λών που συν­δέ­ο­νται με την οριο­θέ­τη­ση του αι­για­λού και την έντα­ξη στο Εθνι­κό Κτη­μα­το­λό­γιο. Με αυτό το δε­δο­μέ­νο, το έργο των κα­τε­δα­φί­σε­ων έμπαι­νε σε νέο γύρο, όχι επει­δή άλ­λα­ξε η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα επί του εδά­φους, αλλά επει­δή άλ­λα­ξαν ή αμ­φι­σβη­τή­θη­καν τα διοι­κη­τι­κά θε­μέ­λια.

Η δεύ­τε­ρη πράξη της ίδιας ιστο­ρί­ας γρά­φτη­κε από τη γραμ­μα­τέα της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου, Μα­ριάν­να Νι­κο­λα­ΐ­δου, η οποία, σύμ­φω­να με το κεί­με­νο που πα­ρα­θέ­σα­τε, έθεσε ζή­τη­μα ως προς το αν απαι­τεί­ται επα­να­κα­θο­ρι­σμός αι­για­λού σε πε­ριο­χές εντός ορίων οι­κι­σμού και σχε­δί­ου πόλης, μετά και την κοι­νο­ποί­η­ση του υπ’ αρ. 6/2024 Πρα­κτι­κού της Επι­τρο­πής Κα­θο­ρι­σμού.

Εδώ βρί­σκε­ται η καρ­διά της δι­γλωσ­σί­ας. Όταν το κρά­τος δεν έχει ενιαία φωνή, τότε η πα­ρα­νο­μία κερ­δί­ζει χρόνο. Όχι επει­δή δι­καιώ­νε­ται, αλλά επει­δή το σύ­στη­μα δεν κλεί­νει τους δρό­μους δια­φυ­γής. Η μια υπη­ρε­σία θε­ω­ρεί ότι μπο­ρεί να προ­χω­ρή­σει. Η άλλη προει­δο­ποιεί για σφάλ­μα­τα και αμ­φι­βο­λί­ες. Το αρ­μό­διο υπουρ­γείο δεν ξε­κα­θα­ρί­ζει, ή κα­θυ­στε­ρεί να πάρει θέση. Και στο τέλος, η κα­τε­δά­φι­ση γί­νε­ται αντι­κεί­με­νο συ­σκέ­ψε­ων, όχι αντι­κεί­με­νο πρά­ξης.

Όταν οι πα­ρα­τά­σεις γί­νο­νται κα­νο­νι­κό­τη­τα, ποιος πλη­ρώ­νει το κό­στος

Η κρι­τι­κή διά­στα­ση δεν εξα­ντλεί­ται στο πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα. Υπάρ­χει και το διοι­κη­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό κό­στος, που στη Ρόδο εμ­φα­νί­στη­κε με την ει­κό­να ανα­δό­χων που επέν­δυ­σαν σε μέσα και προ­σω­πι­κό, με ενερ­γές συμ­βά­σεις, ενώ το έργο δεν προ­χω­ρού­σε στον ρυθμό που είχε συμ­φω­νη­θεί. Όταν η εκτέ­λε­ση με­τα­τρέ­πε­ται σε εκ­κρε­μό­τη­τα, το Δη­μό­σιο κιν­δυ­νεύ­ει να βρε­θεί εκτε­θει­μέ­νο, όχι μόνο απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία που ζητά ελεύ­θε­ρες πα­ρα­λί­ες, αλλά και απέ­να­ντι σε συμ­βα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις και πι­θα­νές διεκ­δι­κή­σεις.

Η νέα πα­ρά­τα­ση του 2026, ακόμη και αν πα­ρου­σιά­ζε­ται ως ορ­γα­νω­τι­κή διευ­κό­λυν­ση, έρ­χε­ται να προ­στε­θεί σε αυτή τη συσ­σω­ρευ­μέ­νη δυ­σπι­στία. Κάθε νέα με­τα­κί­νη­ση προ­θε­σμί­ας, κάθε νέα με­τα­βα­τι­κή διά­τα­ξη, κάθε νέο σχήμα δια­βί­βα­σης αρ­μο­διο­τή­των, μπο­ρεί να είναι χρή­σι­μο τε­χνι­κά. Αλλά πο­λι­τι­κά και κοι­νω­νι­κά λει­τουρ­γεί σω­ρευ­τι­κά. Ενι­σχύ­ει την αί­σθη­ση ότι η πο­λι­τεία βρί­σκει τρό­πους να δια­χει­ρί­ζε­ται το πρό­βλη­μα χωρίς να το λύνει, και ότι απέ­να­ντι στην πα­ρα­νο­μία το κρά­τος δεν επι­βάλ­λει χρόνο τι­μω­ρί­ας, αλλά προ­σφέ­ρει χρόνο ανα­μο­νής.