Απέναντι στα νησιά το κράτος: Η Σύμη εκπέμπει SOS

Από το κόμμα Δημο­κρά­τες ανα­κοι­νώ­θη­καν τα εξής:  Οι τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις στη Σύμη απο­τε­λούν μια βαθύ­τερη πολι­τική και θεσμική κρίση που απο­κα­λύ­πτει τον τρόπο με τον οποίο το ελλη­νικό κράτος αντι­με­τω­πί­ζει σήμερα τα μικρά νησιά και τις ακρι­τι­κές κοι­νω­νίες και δεν είναι μια απλή τοπική διαμάχη μεταξύ ενός Δήμου και δημό­σιων υπη­ρε­σιών.

Οι δηλώ­σεις του δημάρ­χου Σύμης, είναι κραυγή αγωνίας, για το πώς αντι­με­τω­πί­ζε­ται σήμερα η νησιω­τική Ελλάδα από ένα κράτος, που συχνά νομο­θε­τεί ορι­ζό­ντια, χωρίς να αντι­λαμ­βά­νε­ται τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των μικρών νησιών.

Γράφουν: Καίτη Γιαν­νακά, μέλος της Επι­τρο­πής Πολι­τι­κού Προ­γράμ­μα­τος των Δημο­κρα­τών ΠΚ, υπεύ­θυνη της ΘΟ Νησιω­τι­κής

Γιώργος Κασ­σά­ρας, μέλος της ΘΟ Νησιω­τι­κής

Η Σύμη είναι ένα νησί με μονα­δική ιστο­ρική, πολι­τι­στική και αρχι­τε­κτο­νική ταυ­τό­τητα. Είναι όμως ταυ­τό­χρονα και ένας ζωντα­νός τόπος, όπου άνθρω­ποι εργά­ζο­νται, επι­χει­ρούν και παλεύ­ουν να παρα­μεί­νουν στον τόπο τους κάτω από δύσκο­λες συν­θή­κες.

Σήμερα, δεκάδες επι­χει­ρή­σεις βρί­σκο­νται σε καθε­στώς αβε­βαιό­τη­τας λόγω της στάσης της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας, η οποία απαιτεί την απο­μά­κρυνση των τεντών από τα κατα­στή­ματα, θεω­ρώ­ντας ότι προ­σβάλ­λουν την αισθη­τική του παρα­δο­σια­κού οικι­σμού και ζητά την αντι­κα­τά­στασή τους με ομπρέ­λες.

Όμως οι επαγ­γελ­μα­τίες του νησιού επι­ση­μαί­νουν κάτι απο­λύ­τως λογικό και πρα­κτικό: οι τέντες δεν χρη­σι­μο­ποιού­νται μόνο το καλο­καίρι για σκίαση, αλλά και τον χειμώνα για προ­στα­σία από τη βροχή και τα έντονα καιρικά φαι­νό­μενα. Οι ομπρέ­λες δεν μπορούν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν αυτή τη λει­τουρ­γία.

Αντί να ανα­ζη­τη­θεί έγκαιρα μια λει­τουρ­γική και ισορ­ρο­πη­μένη λύση που να συν­δυά­ζει την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τη βιω­σι­μό­τητα της τοπικής οικο­νο­μίας, επι­λέ­γε­ται μια άκαμπτη διοι­κη­τική λογική την τελευ­ταία στιγμή, λίγο πριν την κορύ­φωση της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Ένα τόσο σοβαρό ζήτημα όφειλε να έχει αντι­με­τω­πι­στεί εγκαί­ρως, μέσα από διάλογο και συνεν­νό­ηση, ώστε να έχει βρεθεί κοινά απο­δε­κτή λύση πριν την έναρξη της του­ρι­στι­κής σεζόν.

Από τη στιγμή που αυτό δεν έγινε, η συζή­τηση και η εφαρ­μογή οποιων­δή­ποτε αλλαγών θα πρέπει να μετα­φερ­θούν για την επόμενη του­ρι­στική περίοδο, προ­κει­μέ­νου να μην οδη­γη­θούν οι επι­χει­ρη­μα­τίες σε οικο­νο­μική ασφυξία και να μη δημιουρ­γη­θεί συνο­λικό πλήγμα στην οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ζωή της Σύμης. Για ένα μικρό νησί, που στη­ρί­ζε­ται σχεδόν απο­κλει­στικά στον του­ρι­σμό, τέτοιες απο­φά­σεις, όταν λαμ­βά­νο­νται χωρίς προ­ε­τοι­μα­σία και χωρίς μετα­βα­τικό σχε­δια­σμό, μπορούν να αποβούν κατα­στρο­φι­κές όχι μόνο για τις επι­χει­ρή­σεις αλλά για ολό­κληρη την τοπική κοι­νω­νία.

Αυτό δεν συνιστά σύγ­χρονη διοί­κηση με σεβασμό στην αυτο­διοί­κηση και στις τοπικές κοι­νω­νίες. Συνιστά μια αντί­ληψη «απο­φα­σί­ζο­μεν και δια­τάσ­σο­μεν», που αντι­με­τω­πί­ζει τα νησιά ως διοι­κη­τι­κούς φακέ­λους και όχι ως ζωντα­νές κοι­νω­νίες με ιδιαί­τε­ρες ανάγκες.

Την ίδια στιγμή, το ελλη­νικό δημόσιο αμφι­σβη­τεί ακόμη και ιστο­ρικά κατο­χυ­ρω­μένα ιδιο­κτη­σιακά καθε­στώτα. Η ιστο­ρική ψαρα­γορά της Σύμης, που από την περίοδο της Τουρ­κο­κρα­τίας και της Ιτα­λο­κρα­τίας ανήκει στον Δήμο και παρα­χω­ρεί­ται δια­χρο­νικά στους ψαράδες του νησιού, διεκ­δι­κεί­ται πλέον από το ίδιο το κράτος.

Αντί ουσια­στι­κού δια­λό­γου και θεσμι­κής επί­λυ­σης, η απά­ντηση της κυβέρ­νη­σης είναι η απο­στολή της Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού στο νησί. Όμως οι μέθοδοι, που εφαρ­μό­ζο­νται είναι ήδη γνωστές: απο­φά­σεις χωρίς συνεν­νό­ηση με την τοπική κοι­νω­νία, χωρίς ουσια­στική δια­βού­λευση και χωρίς κατα­νό­ηση της ιστο­ρι­κής συνέ­χειας των νησιών.

Και το πρό­βλημα δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στη Σύμη.

Στους Αρκιούς και στο Μαράθι, το ελλη­νικό δημόσιο διεκ­δι­κεί ιδιο­κτη­σίες και εκτά­σεις κατοί­κων που παρα­χω­ρή­θη­καν από τους δήμους και πάνω στις οποίες έχουν χτιστεί σπίτια και περιου­σίες εδώ και γενιές. Ακόμη και η Μονή Αγίου Ιωάννη επι­κα­λεί­ται ιστο­ρικά χρυ­σό­βουλα και τίτλους ιδιο­κτη­σίας αιώνων.

Τα νησιά αυτά δεν είναι απλώς του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί. Είναι ακρι­τικά νησιά με τερά­στια ιστο­ρική, κοι­νω­νική και εθνική σημασία.

Και εδώ προ­κύ­πτει το κρίσιμο πολι­τικό ερώτημα:

Πώς είναι δυνατόν, αντί να στη­ρί­ζουμε τους κατοί­κους των ακρι­τι­κών νησιών ώστε να παρα­μέ­νουν στον τόπο τους, να τους δημιουρ­γούμε καθε­στώς ανα­σφά­λειας, να αμφι­σβη­τούμε περιου­σίες αιώνων και τελικά να τους ωθούμε στην εγκα­τά­λειψη;

Η Ελλάδα χρειά­ζε­ται ζωντανά νησιά. Χρειά­ζε­ται κοι­νω­νίες, που να παρά­γουν, να δημιουρ­γούν και να δια­τη­ρούν ανθρώ­πινη παρου­σία στα σύνορα της χώρας.

Η νησιω­τι­κό­τητα δεν μπορεί να είναι μια τυπική αναφορά σε ευρω­παϊκά κείμενα ή κυβερ­νη­τι­κές εξαγ­γε­λίες. Πρέπει να μετα­φρά­ζε­ται σε συγκε­κρι­μέ­νες πολι­τι­κές:

με ειδική διοι­κη­τική μετα­χεί­ριση των μικρών νησιών,

με ευε­λι­ξία στις αδειο­δο­τή­σεις,

με σεβασμό στην ιστο­ρική και πολι­τι­στική φυσιο­γνω­μία κάθε τόπου,

με συνερ­γα­σία κράτους και αυτο­διοί­κη­σης,

και κυρίως με πολι­τι­κές που δια­σφα­λί­ζουν ότι οι κάτοι­κοι μπορούν να παρα­μεί­νουν και να ζήσουν αξιο­πρε­πώς στον τόπο τους.

Η Πολι­τεία οφείλει άμεσα:

να δώσει μετα­βα­τική λύση για τη λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σεων,

να επα­νε­ξε­τά­σει τα ζητή­ματα αιγια­λού και παρα­χω­ρή­σεων με ρεα­λι­σμό,

να θεσπί­σει ειδικό πλαίσιο για μικρά ιστο­ρικά νησιά,

και να δια­σφα­λί­σει ότι η ανά­πτυξη συμ­βα­δί­ζει με την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Γιατί αν τα μικρά νησιά αφεθούν να ασφυ­κτιούν μέσα στη γρα­φειο­κρα­τία, τότε το πρό­βλημα δεν θα είναι μόνο οικο­νο­μικό ή του­ρι­στικό. Θα είναι βαθιά εθνικό και κοι­νω­νικό.

Η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς είναι αυτο­νό­ητη υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας. Όμως η προ­στα­σία δεν μπορεί να μετα­τρέ­πε­ται σε οικο­νο­μική ασφυξία, κοι­νω­νική ερήμωση και διοι­κη­τικό αυταρ­χι­σμό.

Τα ακρι­τικά νησιά δεν κρα­τιού­νται ζωντανά με εγκυ­κλί­ους, απειλές και δικα­στι­κές παρα­πο­μπές.

Κρα­τιού­νται ζωντανά όταν το κράτος στέ­κε­ται δίπλα στους ανθρώ­πους τους και όχι απέ­να­ντί τους.