Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας η επετειακή εκδήλωση για τα 10 χρόνια από το άνοιγμα του Παναγίου Τάφου

Παρου­σία του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας Κων­στα­ντί­νου Τασούλα και του Μακα­ριώ­τα­του Αρχιε­πι­σκό­που Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερω­νύ­μου Β’, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την Τρίτη 27 Οκτω­βρίου, στο Μέγαρο Μου­σι­κής Θεσ­σα­λο­νί­κης, η επε­τειακή εκδή­λωση «Ανοί­γο­ντας τον Πανάγιο Τάφο στον Ναό της Ανα­στά­σεως στα Ιερο­σό­λυμα: 10 χρόνια μετά. Ο Πανά­γιος Τάφος είναι ζωντα­νός και συνο­μι­λεί με όλη την ανθρω­πό­τητα», με την Επι­κε­φα­λής της Διε­πι­στη­μο­νι­κής Ομάδας του ΕΜΠ και Επι­στη­μο­νικά Υπεύ­θυνη της μελέτης και του έργου απο­κα­τά­στα­σης Αντωνία Μορο­πού­λου να μοι­ρά­ζε­ται την ξεχω­ρι­στή εμπει­ρία.

Η λαμπρή αλλά και κατα­νυ­χτική εκδή­λωση διορ­γα­νώ­θηκε υπό την αιγίδα του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας και συν­διορ­γα­νώ­θηκε από τη Ιερά Μητρό­πολη Θεσ­σα­λο­νί­κης, το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών (Τομέας Μακε­δο­νίας και Θράκης), το Μέγαρο Μου­σι­κής Θεσ­σα­λο­νί­κης οργα­νι­σμό υπό την επο­πτεία του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο και το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος ΕΥΛΟΓΟΝ του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης που υλο­ποιεί­ται από την ΓΓΕΚ, καθώς και το ΤΕΕ/Τμήμα Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας.

Η ιδιαί­τερη βραδιά εκτυ­λί­χθηκε σε κλίμα συγκί­νη­σης, με όλους τους ομι­λη­τές να προ­τάσ­σουν το επί­καιρο μήνυμα του Πανα­γίου Τάφου για τη νίκη της ζωής επί του θανάτου, που αποκτά ξεχω­ρι­στή σημασία στην ταραγ­μένη περίοδο που δια­νύ­ουμε, όπως επι­σή­μα­ναν. Σημα­ντική ήταν και η ανα­γνώ­ριση της συμ­βο­λής της Αντω­νίας Μορο­πού­λου και της διε­πι­στη­μο­νι­κής ομάδας του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, απο­τε­λού­με­νης από τους Μανώλη Κορρέ, Ανδρέα Γεωρ­γό­πουλο, Κώστα Σπυράκο, Χάρη Μουζάκη και την ίδια στη δια­σφά­λιση της ακε­ραιό­τη­τας, της αει­φο­ρίας και των αξιών του μνη­μείου, μέσα από το έργο απο­κα­τά­στα­σης.\Την εκδή­λωση χαι­ρέ­τι­σαν ο Αρχιε­πί­σκο­πος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώ­νυ­μος Β΄, ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίος Α’, εκ μέρους του Πατριάρχη Ιερο­σο­λύ­μων και πάσης Παλαι­στί­νης κ.κ. Θεο­φί­λου Γ΄ ο Γέρο­ντας Αρχι­γραμ­μα­τέας της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρ­χείου Ιερο­σο­λύ­μων, Αρχιε­πί­σκο­πος Κων­στα­ντί­νης κ. κ. Αρί­σταρ­χος, ο Μητρο­πο­λί­της Θεσ­σα­λο­νί­κης κ.κ. Φιλό­θεος, ως εκπρό­σω­πος του Προ­έ­δρου της Κυβέρ­νη­σης, ο Υφυ­πουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών, αρμό­διος για τον Τομέα Μακε­δο­νίας και Θράκης, Κων­στα­ντί­νος Γκιου­λέ­κας. Εκ μέρους του Μεγάρου Μου­σι­κής Θεσ­σα­λο­νί­κης χαι­ρε­τι­σμούς απηύ­θυ­ναν, η Πρό­ε­δρος ΔΣ Ευγενία Αλε­ξαν­δρο­πού­λου και ο Καλ­λι­τε­χνι­κός Διευ­θυ­ντής Χρίστος Γαλι­λαίας, ενώ την εκδή­λωση χαι­ρέ­τισε και ο Αντι­πρύ­τα­νης Έρευνας, Και­νο­το­μίας και Εξω­στρέ­φειας του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, Εμμα­νουήλ Βαρ­βα­ρί­γος. Την εκδή­λωση τίμησαν με την παρου­σία τους και παρα­κο­λού­θη­σαν ο αρμό­διος υφυ­πουρ­γός Ανά­πτυ­ξης (Έρευνας και Και­νο­το­μίας) Σταύρος Καλα­φά­της, ο υφυ­πουρ­γός Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών Νίκος Ταχιάος, η υφυ­πουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης Άννα Ευθυ­μίου, ο Γενικός Γραμ­μα­τέας Έρευνας και Και­νο­το­μίας Δημή­τρης Τερζής, πολλοί βου­λευ­τές, ο σύμ­βου­λος του Πρω­θυ­πουρ­γού Θανάσης Νέζης, ο συντο­νι­στής του γρα­φείου του Πρω­θυ­πουρ­γού Γιάννης Παπα­γε­ωρ­γίου, ο Πρό­ε­δρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρ­χος του Δήμου Αμπε­λο­κή­πων – Μενε­μέ­νης Λάζαρος Κυρί­ζο­γλου, ο Πρό­ε­δρος ΤΕΕ/ΤΚΜ Ηλίας Περ­τσι­νί­δης, εκπρό­σω­ποι φορέων της πόλης και πλήθος κόσμου.

Ιερώ­νυ­μος: Ο σεβα­σμός και η συνερ­γα­σία μπορούν να υπερ­βαί­νουν δυσκο­λίες και δια­φο­ρές

Στον χαι­ρε­τι­σμό του ο Μακα­ριώ­τα­τος Αρχιε­πί­σκο­πος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερω­νύ­μος Β΄ ανα­φέρ­θηκε στην αξία της συνερ­γα­σίας, του σεβα­σμού και της ελπίδας τονί­ζο­ντας ότι «σε μία εποχή που η ανθρω­πό­τητα δοκι­μά­ζε­ται από πολέ­μους, διαι­ρέ­σεις και αβε­βαιό­τητα το μήνυμα του Πανα­γίου Τάφου παρα­μέ­νει περισ­σό­τερο επί­καιρο από ποτέ. Από τα Ιερο­σό­λυμα εξα­κο­λου­θεί να ακού­γε­ται προς όλους τους ανθρώ­πους η πρό­σκληση να μην παρα­δο­θούν στον φόβο την απελ­πι­σία και την αδια­φο­ρία αλλά να εμπι­στευ­θούν τη δύναμη της ζωής, της αγάπης και της ελπίδας».

Χαρα­κτή­ρισε την εκδή­λωση ως μία ευκαι­ρία ανα­στο­χα­σμού της ξεχω­ρι­στής σημασία που είχε το άνοιγμα του Πανα­γίου Τάφου πριν 10 χρόνια κάνο­ντας λόγο για μία επι­στη­μο­νική και πνευ­μα­τική προ­σπά­θεια «που όχι μόνο ανέ­δειξε τις δυνα­τό­τη­τες της σύγ­χρο­νης επι­στή­μης αλλά και τη βαθιά σημασία της συνερ­γα­σίας, της αφο­σιώ­σεως και του σεβα­σμού απέ­να­ντι σε όσα παρέ­λαβε η ανθρω­πό­τητα ως πολύ­τιμη πνευ­μα­τική κλη­ρο­νο­μιά».

«Η συγκί­νηση εκείνη ξεπέ­ρασε τα όρια μίας επι­στη­μο­νι­κής απο­στο­λής, άγγιξε τις καρδιές εκα­τομ­μυ­ρίων ανθρώ­πων, διότι το μνημείο στο οποίο εργά­ζο­νταν οι επι­στή­μο­νες είναι ο τόπος από τον οποίο ανέ­τειλε το φως της Ανα­στά­σεως, ο τόπος που μαρ­τυ­ρεί ότι ο θάνατος δεν έχει τον τελευ­ταίο λόγο στην ανθρώ­πινη ύπαρξη» ανέφερε ο Αρχιε­πί­σκο­πος, προ­σθέ­το­ντας ότι αυτό είναι και το βαθύ­τερο μήνυμα της εκδή­λω­σης.

Μίλησε, επίσης, για τη συνά­ντηση της επι­στή­μης με τη θρη­σκεία ανα­φέ­ρο­ντας ότι «η πίστη και η επι­στήμη δεν χρειά­ζε­ται να αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως δύο κόσμοι ξένοι μεταξύ τους. Όταν η επι­στήμη υπη­ρε­τεί την αλήθεια και η πίστη καλ­λιερ­γεί τον σεβασμό προς τον άνθρωπο και τη δημιουρ­γία μπορούν να συνα­ντη­θούν δημιουρ­γικά και να προ­σφέ­ρουν πολύ σημα­ντι­κούς καρπούς για την κοι­νω­νία».

Ο Αρχιε­πί­σκο­πος Αθηνών και πάσης Ελλάδος έκανε ιδιαί­τερη μνεία στο Πατριαρ­χείο Ιερο­σο­λύ­μων και στις λοιπές χρι­στια­νι­κές κοι­νό­τη­τες που συν­δέ­ο­νται με Πανάγιο Τάφο για τη συνερ­γα­σία και συμβολή τους για την πραγ­μα­το­ποί­ηση ενός τόσο σημα­ντι­κού έργου, τονί­ζο­ντας ότι «η κοινή μέριμνα για δια­φύ­λαξη τόσο ιερού τόπου απο­δει­κνύει ότι ο σεβα­σμός και η συνερ­γα­σία μπορούν να υπερ­βαί­νουν δυσκο­λίες και δια­φο­ρές».

Βαρ­θο­λο­μαίος: Η ζωή υπερ­νικά τον θάνατο, η αγάπη ξεπερνά το μίσος και η ελπίδα δεν δύναται να εκλεί­ψει από την καρδιά του ανθρώ­που

Στο βιντε­ο­σκο­πη­μένο μήνυμά του προς την εκδή­λωση ο Πανα­γιώ­τα­τος Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίος Α΄ ανα­φέρ­θηκε στη σημασία του Πανα­γίου Τάφου ως «το κατε­ξο­χήν σύμβολο νίκης της ζωής κατά του θανάτου». «Σε μία εποχή όπου η βία, ο πόλεμος και η αβε­βαιό­τητα δοκι­μά­ζουν την ανθρω­πό­τητα ιδιαί­τερα τη Μέση Ανατολή, το μήνυμα του Κενού Τάφου είναι περισ­σό­τερο επί­καιρο από ποτέ, είναι το μήνυμα ότι η ζωή υπερ­νικά τον θάνατο, η αγάπη ξεπερνά το μίσος και η ελπίδα δεν δύναται να εκλεί­ψει από την καρδιά του ανθρώ­που» ανέφερε.

Χαρα­κτή­ρισε την απο­κα­τά­σταση του Ιερού Κου­βου­κλίου πέρα από ανα­γκαία τεχνική επέμ­βαση και ως «μία πράξη σεβα­σμού και φρο­ντί­δας για το προ­σκύ­νημα που παρα­μέ­νει ανα­πό­σπα­στο μέρος της πνευ­μα­τι­κής ζωής εκα­τομ­μυ­ρίων πιστών».

Στάθηκε ιδιαί­τερα στη συμ­φω­νία των τριών χρι­στια­νι­κών κοι­νο­τή­των που έχουν την ευθύνη του ιερού προ­σκυ­νή­μα­τος, κάνο­ντας λόγο για «έμπρα­κτη μαρ­τυ­ρία της δυνα­τό­τη­τας συνερ­γα­σίας επί της βάσης της κοινής χρι­στια­νι­κής παρά­δο­σης».

«Η επι­τυ­χής ολο­κλή­ρωση του έργου ανέ­δειξε τις δυνα­τό­τη­τες της σύγ­χρο­νης επι­στή­μης και τεχνο­λο­γίας όταν αυτές τίθε­νται στην υπη­ρε­σία δια­σώ­σεως της σπου­δαίας πολι­τι­σμι­κής και πνευ­μα­τι­κής παρα­κα­τα­θή­κης. Απέ­δει­ξαν επίσης ότι επι­στη­μο­νική γνώση και πίστη δύνα­νται να συνερ­γά­ζο­νται δημιουρ­γικά με κοινό γνώμονα τον σεβασμό στις πνευ­μα­τι­κές αξίες» επι­σή­μανε.

Αρί­σταρ­χος εκ μέρους Πατριάρχη Ιερο­σο­λύ­μων: Ο Πανά­γιος Τάφος ανα­δει­κνύ­ε­ται ως παγκό­σμιος τόπος ενό­τη­τας

Εκ μέρους του Μακα­ριω­τά­του Πατριάρχη Ιερο­σο­λύ­μων και πάσης Παλαι­στί­νης κ.κ. Θεο­φί­λου Γ΄, ο Γέρο­ντας Αρχι­γραμ­μα­τέας της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρ­χείου Ιερο­σο­λύ­μων, Αρχιε­πί­σκο­πος Κων­στα­ντί­νης κ. κ. Αρί­σταρ­χος, στο μήνυμα του Πανα­γίου Τάφου.

Όπως είπε «η εκτέ­λεση του έργου ήταν επι­βε­βλη­μένη από δομική άποψη. Αναμ­φί­βολα είναι πολυ­τι­μό­τερο το πνευ­μα­τικό μήνυμα, καθώς ο Πανά­γιος Τάφος και πάλι ανα­δει­κνύ­ε­ται ως δορυ­φό­ρος, ως παρα­δεί­σου ωραιό­τε­ρος, η πηγή της Ανά­στα­σής μας, ο ορθό­δο­ξος, δια­χρι­στια­νι­κός και παγκό­σμιος τόπος αγια­σμού, ειρήνης, αγάπης και ενό­τη­τας».

Έκανε εκτενή αναφορά στην ιστορία του μνη­μείου με τα εγκαί­νια του Ναού το 335  από τον Μέγα Κων­στα­ντίνο. «Οι Πατέρες δια­φύ­λα­ξαν ως κόρη οφθαλ­μού τον πανίερο Ναό της Ανα­στά­σεως και τον διέ­σω­σαν από την πυρ­πό­ληση το 1808. Τον Μάρτιο 1810 ανα­δό­μη­σαν και παρέ­δω­σαν το σημε­ρινά σωζώ­μενο Κου­βού­κλιο του Πανα­γίου Τάφου» σημεί­ωσε, μεταξύ άλλων, ενώ στάθηκε ιδιαί­τερα στη συμ­φω­νία με τις άλλες δύο μεί­ζο­νες προ­σκυ­νη­μα­τι­κές κοι­νό­τη­τες που έκανε εφικτή την ανάθεση του έργου συντή­ρη­σης, απο­κα­τά­στα­σης και ανα­καί­νι­σης στη διε­πι­στη­μο­νική ομάδα του ΕΜΠ.

Κάνο­ντας μνεία στο άνοιγμα του Πανα­γίου Τάφου περιέ­γραψε ότι «ανα­ση­κώ­θηκε η πλάκα και ως άλλοι από­στο­λοι και μυρο­φό­ρες γυναί­κες κατεί­δο­μεν τον εκ του βράχου Τάφον στον οποίο είχε τοπο­θε­τη­θεί το σώμα του Ιησού».

Φιλό­θεος: Να δια­φυ­λά­ξουμε και να καλ­λιερ­γή­σουμε τη δυνα­τό­τητα της συνερ­γα­σίας και της ειρη­νι­κής συνύ­παρ­ξης

Στον χαι­ρε­τι­σμό του ο Πανα­γιώ­τα­τος Μητρο­πο­λί­της Θεσ­σα­λο­νί­κης κ.κ. Φιλό­θεος έστειλε μήνυμα ότι «δεν αρκεί να προ­στα­τεύ­ουμε τα μνημεία της πίστης μας, αν δεν φρο­ντί­ζουμε συγ­χρό­νως τον άνθρωπο για χάρη του οποίου υπάρχει η πίστη» και τόνισε ότι «η Αγία Γη είναι δια­χρο­νικά τόπος με χρι­στια­νική παρου­σία και έτσι πρέπει να παρα­μεί­νει».

Ανα­φε­ρό­με­νος στο άνοιγμα του Πανα­γίου Τάφου, σημεί­ωσε πως «η επι­στήμη προ­σέγ­γισε με τα δικά της μέσα έναν χώρο που είναι η καρδιά της χρι­στια­νι­κής πίστεως και της ελπίδας εκα­τομ­μυ­ρίων ανθρώ­πων». «Ο Πανά­γιος Τάφος είναι ένας τάφος που δεν μιλάει για τον θάνατο αλλά για τη ζωή, δεν καθη­λώ­νει στο παρελ­θόν αλλά απο­κα­λύ­πτει το μέλλον, δεν παρα­πέ­μπει σε μία απουσία αλλά φανε­ρώ­νει μία παρου­σία» ανέφερε.

Όπως υπο­γράμ­μισε «σε έναν κόσμο που δοκι­μά­ζε­ται από πολέ­μους, μοναξιά, ανα­σφά­λεια, ο κενός τάφος υπεν­θυ­μί­ζει ότι ο φόβος, η φθορά και ο θάνατος δεν έχουν την τελευ­ταία λέξη στην ανθρώ­πινη ιστορία και ότι η Ανά­σταση δεν είναι φυγή από την πραγ­μα­τι­κό­τητα του πόνου αλλά πρό­σκληση και πρό­κληση να μην επι­τρέ­ψουμε στον πόνο να γίνει η τελική αλήθεια της ζωής μας».

Ειδικά για το έργο της απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλίου επι­σή­μανε πως «απέ­δειξε ότι η επι­στη­μο­νική γνώση όταν συν­δυά­ζε­ται με τον σεβασμό προς την ιστορία και την πνευ­μα­τική κλη­ρο­νο­μιά μπορεί να γίνει πολύ­τιμη προ­σφορά προς ολό­κληρη την ανθρω­πό­τητα».

Κ. Γκιου­λέ­κας: Το επι­στη­μο­νικό και τεχνικό συναντά το χρι­στια­νικό και το Θείο

Εκπρο­σω­πώ­ντας την Κυβέ­ρηση, ο Υφυ­πουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών, αρμό­διος για τον Τομέα Μακε­δο­νίας και Θράκης, κ. Κων­στα­ντί­νος Γκιου­λέ­κας σύνδεσε την εκδή­λωση με τους εορ­τα­σμούς στη Θεσ­σα­λο­νίκη, ενώ στάθηκε στο γεγονός ότι το άνοιγμα του Πανα­γίου Τάφου πριν 10 χρόνια συμπί­πτει με τον εορ­τα­σμό του πολιού­χου της πόλης Αγίου Δημη­τρίου.

Υπο­γράμ­μισε τη συνά­ντηση που επι­τυγ­χά­νε­ται ανάμεσα στο επι­στη­μο­νικό και τεχνικό έργο με το χρι­στια­νικό και το Θείο. «Οι επι­στή­μο­νες βρέ­θη­καν στο ιερό­τερο σημείο του χρι­στια­νι­σμού όπου ο θάνατος έδωσε τη θέση του στη ζωή, και όπου το πρό­σκαιρο και εφήμερο έδωσαν τη θέση τους στην ελπίδα και την αιω­νιό­τητα» ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Εκ μέρους του Μεγάρου Μου­σι­κής Θεσ­σα­λο­νί­κης, η Πρό­ε­δρος του ΔΣ, Ευγενία Αλε­ξαν­δρο­πού­λου έκανε λόγο για ένα «σπου­δαίο επι­στη­μο­νικό, τεχνικά και­νο­τόμο εγχεί­ρημα» που ανέ­δειξε τη σημασία της συνερ­γα­σίας για την προ­στα­σία της παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

«Για το Μέγαρο, η φιλο­ξε­νία αυτής της διορ­γά­νω­σης συν­δέ­ε­ται με τον ευρύ­τερο ρόλο να απο­τε­λούμε έναν ανοιχτό χώρο πολι­τι­σμού, γνώσης και δια­λό­γου όπου δια­φο­ρε­τι­κές εκφάν­σεις της ανθρώ­πι­νης δημιουρ­γίας μπορούν να συνα­ντώ­νται και να επι­κοι­νω­νούν με το σήμερα» τόνισε.

Από την πλευρά του, ο Καλ­λι­τε­χνι­κός Διευ­θυ­ντής του Μεγάρου, Καθη­γη­τής Πανε­πι­στη­μίου Ιωαν­νί­νων και Αντι­πρό­ε­δρος της Ανώ­τα­της Σχολής Παρα­στα­τι­κών Τεχνών, κ. Χρίστος Γαλι­λαίας χαρα­κτή­ρισε το έργο της απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλίου κορυ­φαίο επί­τευγμα με πολ­λα­πλή σημασία. «Έλληνες επι­στή­μο­νες κλή­θη­καν να δια­σώ­σουν ένα μνημείο ανε­κτί­μη­της αξίας στον ιερό­τερο χώρο». Έκανε λόγο για ένα εγχεί­ρημα που δεν ήταν μόνο επι­στη­μο­νικό και τεχνικό αλλά ήταν «πρω­τί­στως ένα εγχεί­ρημα εμπι­στο­σύ­νης και συνεν­νό­η­σης. «Ρόλος του πολι­τι­σμού είναι να δημιουρ­γεί γέφυρες και να ενι­σχύει τον διάλογο. Το Μέγαρο Μου­σι­κής Θεσ­σα­λο­νί­κης υπη­ρε­τεί αυτόν τον στόχο» επι­σή­μανε.

Στον χαι­ρε­τι­σμό του ο Αντι­πρύ­τα­νης Έρευνας, Και­νο­το­μίας και Εξω­στρέ­φειας του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, κ. Εμμα­νουήλ Βαρ­βα­ρί­γος ανα­φέρ­θηκε στο πρό­γραμμα «Εύλογον» που στη­ρί­ζε­ται σε έργα απο­κα­τά­στα­σης εμβλη­μα­τι­κών μνη­μείων με κυριό­τερο αυτό στο Ιερό Κου­βού­κλιο του Πανα­γίου Τάφου. Στόχος, όπως είπε, του προ­γράμ­μα­τος είναι να απο­κρυ­σταλ­λώ­σει την εμπει­ρία και να δημιουρ­γή­σει πρότυπα «που θα μπο­ρού­σαν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν και στο μέλλον ώστε οι μελ­λο­ντι­κές προ­σπά­θειες να μην ξεκι­νούν από το μηδέν, και να γινό­μα­στε ολοένα και καλύ­τε­ροι». Στάθηκε ιδιαί­τερα στη συνερ­γα­σία μηχα­νι­κών δια­φο­ρε­τι­κών ειδι­κο­τή­των με επι­στή­μο­νες από τις ανθρω­πι­στι­κές επι­στή­μες, με θεο­λό­γους, ιστο­ρι­κούς και αρχαιο­λό­γους. «Αυτή η σύζευξη είναι ιδιαί­τερα επί­καιρη. Υπάρχει μία τάση για την τεχνο­λο­γία να αποκτά μία πρω­το­κα­θε­δρία που δεν έχει νόημα αν δεν νοη­μα­το­δο­τεί­ται από τις ανθρω­πι­στι­κές επι­στή­μες» παρα­τή­ρησε.

Το έργο απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλίου

Στην πολυ­πλο­κό­τητα, την και­νο­το­μία και το βαθύ­τερο νόημα του έργου απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλίου του Πανα­γίου Τάφου, ανα­φέρ­θηκε η Επι­στη­μο­νικά Υπεύ­θυνη του Έργου Εύλογον, Επι­κε­φα­λής της Διε­πι­στη­μο­νι­κής Ομάδας του ΕΜΠ και Επι­στη­μο­νικά Υπεύ­θυνη της μελέτης και του έργου απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλίου του Πανα­γίου Τάφου, ομότιμη καθη­γή­τρια ΕΜΠ, και Ά Αντι­πρό­ε­δρος της ΔΕ ΤΕΕ, Αντωνία Μορο­πού­λου.

Ανα­φε­ρό­μενη στην ιστορία του μνη­μείου στον Ναό της Ανα­στά­σεως έναν τόπο «όπου ο Πανά­γιος Τάφος και ο Γολ­γο­θάς προ­σκη­νού­νται από κοινού». Έκανε λόγο για «μία ιστορία κατα­στρο­φών και απο­κα­τα­στά­σεων, μέσα σε μία αλλη­λου­χία ιστο­ρι­κών συγκρού­σεων με μόνη επίμονη και σταθερή την εσαεί παρου­σία του μνη­μείου του Πανα­γίου Τάφου».

Η προ­σπά­θεια της διε­πι­στη­μο­νι­κής ομάδας του ΕΜΠ προ­έ­βλεπε την αξιο­ποί­ηση και­νο­τό­μων μεθόδων προ­κει­μέ­νου να απο­δο­θεί η εσω­τε­ρική δομή του μνη­μείου και ταυ­τό­χρονα, μέσω της τεκ­μη­ρί­ωσή του, να απο­δο­θεί σε τρισ­διά­στατη μορφή ώστε η μελέτη και η υλο­ποί­ηση της απο­κα­τά­στα­σης να επι­τευ­χθεί με διε­πι­στη­μο­νική ακρί­βεια, με μεγάλη οικο­νο­μία και σε ελά­χι­στο χρόνο.

Ανέ­δειξε ως σημα­ντι­κό­τερη στιγμή της μελέτης του έργου, τον διάλογο της Διε­πι­στη­μο­νική Ομάδας ΕΜΠ με τους τρεις χρι­στια­νι­κούς ηγέτες των κοι­νο­τή­των του Ναού της Ανα­στά­σεως που συνέ­βαλε στην κοινή ιστο­ρική απόφαση τους για το έργο που ανά­θε­σαν στη διε­πι­στη­μο­νική ομάδα του ΕΜΠ. Το έργο που έγινε από «ελλη­νικά χέρια» όπως τόνισε η κ. Μορο­πού­λου «είχε σκοπό τη άρση κρί­σι­μων παρα­μορ­φώ­σεων αλλά με δια­τή­ρηση των αξιών του μνη­μείου και με αει­φο­ρία». Η επι­πλέον δυσκο­λία της εκτέ­λε­σης του έργου ήταν επίσης το γεγονός ότι το μνημείο παρέ­μεινε ανοιχτό στους προ­σκυ­νη­τές και στις λατρευ­τι­κές λει­τουρ­γίες από τις τρεις κοι­νό­τη­τες και ολο­κλη­ρώ­θηκε «ανάμεσα σε δύο Ανα­στά­σεις του 2016 και του 2017» όπως ανέφερε, σε λιγό­τερο από εννέα μήνες και χωρίς να ξεπε­ρά­σει τον εκτι­μώ­μενο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

Η κ. Μορο­πού­λου υπο­γράμ­μισε ότι η υλο­ποί­ηση του έργου δεν θα ήταν εφικτή χωρίς την ανοχή, αν όχι τη συν­δρομή των δια­φο­ρε­τι­κών κοι­νο­τή­των και θρη­σκειών της ανοι­χτής πόλης της Ιερου­σα­λήμ, καθώς και την ολο­κλη­ρω­μένη διοί­κηση του έργου με την συμ­με­τοχή των τριών χρι­στια­νι­κών ηγετών, της διε­πι­στη­μο­νι­κής ομάδας του ΕΜΠ, της διοί­κη­σης του εργο­τα­ξίου με την συμ­με­τοχή και εκπρο­σώ­πων του τεχνι­κού γρα­φείου του Ναού της Ανα­στά­σεως.

Για τη δια­σφά­λιση της δομικής ακε­ραιό­τη­τας του μνη­μείου η κ. Μορο­πού­λου ανέφερε ότι «επα­να­φέ­ραμε τους πεσσούς στην καθε­τό­τητα και επι­βε­βαιώ­σαμε με προηγ­μένα μοντέλα τη σει­σμική θωρά­κιση του μνη­μείου. Ήταν όμως η αγιο­τα­φική κοι­νό­τητα αυτή που επι­βε­βαί­ωσε τη δομική ακε­ραιό­τητα του μνη­μείου. Έτσι, το απε­λευ­θε­ρώ­σαμε το Φεβρουά­ριο από τον σιδηρού κλωβό, που τοπο­θέ­τησε η Αγγλική Αρμό­στεια το ‘47 ,πριν παρα­δώ­σουμε το έργο ολο­κλη­ρω­μένο δια­σφα­λί­ζο­ντας την αει­φο­ρία του. Για πρώτη φορά οι προ­σκυ­νη­τές δεν σβήνουν πια τα κεριά επάνω του, αλλά με ευθύνη απέ­να­ντι στο έργο απο­κα­τά­στα­σης δια­σφα­λί­ζουν την αει­φο­ρία του. Μάλιστα, όπως έκανε γνωστό, η ομάδα διε­ρεύ­νησε «όλα τα υπόγεια κανάλια υγρα­σίας με όλες τις προηγ­μέ­νες μεθό­δους και μέσα σε 24 ώρες μας απο­κά­λυ­ψαν κάθε μυστικό στον υπόγειο χώρο, που μας επέβαλε μαζί με το έργο, να παρα­δώ­σουμε και την μελέτη για την απα­ραί­τητη υπο­στύ­λωση του δαπέδου της Ροτό­ντας. «Σχε­διά­σαμε, επίσης, σύστημα παρα­κο­λού­θη­σης, εγκα­τα­στή­σαμε αισθη­τή­ρες και αυτή τη στιγμή το Ιερό Κου­βού­κλιο, στα χέρια των Τριών της Ιερου­σα­λήμ, έχει όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις να ταξι­δεύει εσαεί στην αιω­νιό­τητα με τα χρώματα της Ανά­στα­σης» τόνισε.

Ως προς την δια­τή­ρηση των αξιών του μνη­μείου, η κ. Μορο­πού­λου ανα­φέρ­θηκε σε όσα απο­κά­λυψε το έργο. Μεταξύ αυτών, το αρχέ­τυπο υλικό του ταφικού μνη­μείου, τις Μυρο­φό­ρες που δεν τις έβλεπε κανείς πάνω από τον Πανάγιο Τάφο, τη χρω­μα­τική εικόνα της Ανά­στα­σης, τις ελλη­νι­κές επι­γρα­φές.

Επι­πλέον, σημα­ντικό εύρημα ήταν και ο σταυρός που εντο­πί­στηκε στον ακρο­γω­νιαίο λίθο, στη νοτιο­α­να­το­λική γωνία του Ιερού Κου­βου­κλίου και έφερε ημε­ρο­μη­νία 15 Οκτω­βρίου 1809, ως απο­τύ­πωμα της απο­κα­τά­στα­σης από τον Κάλφα Κομνηνό τον Μυτι­λη­ναίο. «Και σε προ­σο­μοί­ωση αυτού του σταυρού, πριν ολο­κλη­ρώ­σουμε το έργο, ξανα­βά­λαμε στον τρούλο σταυρό, που είχε να εγκα­τα­στα­θεί εκεί από την επέλαση των Μαμε­λού­κων το 1244» πρό­σθεσε.

Ανοί­γο­ντας τον Πανάγιο Τάφο

«Ανοί­ξαμε τον Πανάγιο Τάφο στις 26 Οκτω­βρίου του 2016, 10 χρόνια πριν και γι’ αυτό είμαστε σήμερα εδώ στην πόλη του Αγίου Δημη­τρίου. Τον ανοί­ξαμε για να τον προ­στα­τεύ­σουμε αλλά ήταν εκείνος που προ­στά­τευσε και εμάς και το έργο, καθώς μας έφερε στο επί­κε­ντρο του ενδια­φέ­ρο­ντος της ανθρω­πό­τη­τας. Όταν έγινε η απο­κά­λυψη της ταφικής κλίνης, η εμπει­ρία υπερέβη τα όρια μιας συνη­θι­σμέ­νης επι­στη­μο­νι­κής εργα­σίας, παρα­τή­ρησε. Και μόνο η βοή και η έκλυση της ενέρ­γειας εκείνη την ώρα αρκούσε για να μπο­ρούμε να πούμε ότι εκείνη τη στιγμή αισθα­νό­μα­σταν ότι αυτό το μνημείο είναι ζωντανό και μιλάει σε όλη την ανθρω­πό­τητα» περιέ­γραψε η κ. Μορο­πού­λου μετα­φέ­ρο­ντας στο ακρο­α­τή­ριο το κλίμα που επι­κρά­τησε από τα πρώτα λεπτά.

«Επι­χει­ρώ­ντας να διε­ρευ­νή­σουμε με όργανα μη κατα­στρο­φι­κού ελέγχου τη μορ­φο­λο­γία του Πανα­γίου Τάφου, ζήσαμε τη μονα­δική εμπει­ρία ότι η ενέρ­γεια που εκλυό­ταν έσβησε τα όργανα! Είχαμε λοιπόν μια διά­δραση εκείνη τη στιγμή με το ίδιο το Μνημείο. Περι­μέ­ναμε πολλή ώρα για να ηρε­μή­σει ενερ­γειακά η κατά­σταση, έτσι ώστε να μπο­ρέ­σουμε να μετρή­σουμε» απο­κά­λυψε.

Η ομάδα εντό­πισε ότι η άνω πλάκα της ταφικής κλίνης είχε απο­τμη­θεί και σηκωθεί ψηλά περίπου 80 εκ., προ­φα­νώς για να δια­φο­ρο­ποι­ή­σει ο Μέγας Κων­στα­ντί­νος το επίπεδο προ­σκύ­νη­σης από τον παλιό ναό του Αδρια­νού στον και­νούρ­γιο χρι­στια­νικό ναό, στο προ­σκύ­νημα του Πανα­γίου Τάφου.

Το άνοιγμα του Πανα­γίου Τάφου είχε τερά­στια διεθνή απήχηση, με το National Geographic να μετα­δί­δει την είδηση σε ολό­κληρο τον κόσμο. Περίπου δύο δισε­κα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι παρα­κο­λού­θη­σαν τη μετά­δοση εκείνη τη στιγμή, ενώ ο αριθμός έφτασε τα τρία δισε­κα­τομ­μύ­ρια έως την ολο­κλή­ρωση της εκπο­μπής. «Δύο δισε­κα­τομ­μύ­ρια είναι οι χρι­στια­νοί σε όλη την ανθρω­πό­τητα. Αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι την ανάγκη της ελπίδας και το μήνυμα της Ανά­στα­σης τα προ­σλαμ­βά­νουν πολύ περισ­σό­τε­ροι», τόνισε επι­ση­μαί­νο­ντας τον οικου­με­νικό χαρα­κτήρα της απή­χη­σης του Μνη­μείου.

Τα επόμενα βήματα

Περι­γρά­φο­ντας τα επόμενα βήματα, η κ. Μορο­πού­λου ανα­φέρ­θηκε στο πρό­γραμμα «Εύλογον» που προ­βλέ­πει την αξιο­ποί­ηση της τεχνο­γνω­σίας του ΕΜΠ από μεγάλα εμβλη­μα­τικά έργα, την συγκρό­τηση ενός υπε­ρε­πι­στη­μο­νι­κού δια­λό­γου με ανθρω­πι­στι­κές και τεχνι­κές επι­στή­μες, τη διάχυση όχι μόνο της κοινά κεκτη­μέ­νης γνώσης αλλά και των αξιών, «τον πραγ­μα­τικό πολι­τι­σμό που κρύβει η κλη­ρο­νο­μιά στα εμβλη­μα­τικά χρι­στια­νικά μνημεία» όπως είπε.

«Σήμερα ο Πανά­γιος Τάφος είναι ένα Οικου­με­νικό Κέντρο, όχι μόνο θρη­σκευ­τικό, αλλά ένα κέντρο έρευνας που θέτει τα μεγάλα ερω­τή­ματα της ανθρω­πό­τη­τας. Η δική μας και­νο­το­μία ενι­σχύει απλά και μόνο τη φωνή ενός μεγάλου μνη­μείου που είναι ζωντανό και μιλάει σε όλη την ανθρω­πό­τητα για το μήνυμα της Ανά­στα­σης» σημεί­ωσε.

Στο πλαίσιο της εκδή­λω­σης βρα­βεύ­θη­καν οι τρεις Χρι­στια­νι­κοί Ηγέτες του Status Quo στο Ναό της Ανα­στά­σεως στην Ιερου­σα­λήμ για την ιστο­ρική τους απόφαση για την απο­κα­τά­σταση του Ιερού Κου­βου­κλίου του Πανα­γίου Τάφου, ο Πατριάρ­χης Ιερο­σο­λύ­μων και Πάσης Παλαι­στί­νης Θεό­φι­λος Γ’, ο Κου­στω­δός του Τάγ­μα­τος των Φρα­γκι­σκα­νών Reverend Fr. Francesco lelpo και ο Αρμέ­νιος Πατριάρ­χης στην Ιερου­σα­λήμ Nourhan Manougian.

Την εκδή­λωση έκλεισε ο Βυζα­ντι­νός Χορός της Ιεράς Μητρο­πό­λεως Θεσ­σα­λο­νί­κης Άγιος Ιωσήφ ο Υμνο­γρά­φος, υπό την Διεύ­θυνση του Καθη­γητή ΑΠΘ του κου Ιωάννη Λιάκου, Πρω­το­ψάλτη του Ιερού Μητρο­πο­λι­τι­κού Ναού Γρη­γο­ρίου του Παλαμά Θεσ­σα­λο­νί­κης.

Τον συντο­νι­σμό της εκδή­λω­σης είχε ο Δημο­σιο­γρά­φος Πανα­γιώ­της Κρινής.

Εξάλλου, φιλο­ξε­νή­θηκε, από τις 26 έως τις 28 Οκτω­βρίου η ψηφιακή έκθεση προηγ­μέ­νης τεχνο­λο­γίας «Ο Πανά­γιος Τάφος, Το Μνημείο και, Το Έργο», στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «ΕΥΛΟΓΟΝ» και τα ανοιχτά εργα­στή­ρια του ΕΜΠ και της ΟΑΚ (Ορθό­δοξη Ακα­δη­μία Κρήτης).

Το εμβλη­μα­τικό Ερευ­νη­τικό Έργο «Πρότυπη Διε­πι­στη­μο­νική Ανά­πτυξη και Μετα­φορά Τεχνο­γνω­σίας και Συνερ­γα­σίας στην Απο­κα­τά­σταση Εμβλη­μα­τι­κών Μνη­μείων και Ανά­δειξη Αξιών του Χρι­στια­νι­σμού σε Διάλογο με την Κοι­νω­νία (Το Εύλογον)» υλο­ποιεί­ται με συνερ­γα­σία του ΕΜΠ και του ΤΕΕ, της ΟΑΚ, του Πανε­πι­στη­μίου Πελο­πον­νή­σου, του Πανε­πι­στη­μίου Ιωαν­νί­νων και του Εθνικού Κέντρου κοι­νω­νι­κών Ερευνών. Χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης (ΕΠΑ) 2021-2025, στο πλαίσιο του Τομε­α­κού Προ­γράμ­μα­τος Ανά­πτυ­ξης (ΤΠΑ) του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων, Υπο­πρό­γραμμα Γ: Ενί­σχυση της έρευνας, και­νο­το­μίας και τεχνο­λο­γίας, που υλο­ποιεί­ται από τη Γενική Γραμ­μα­τεία Έρευνας Και­νο­το­μίας.