Δικηγορικός Σύλλογος Ρόδου: Δέσμευση του υφυπουργού Δικαιοσύνης να αποκατασταθεί η δημοσίευση των αποφάσεων στα βιβλία του Πρωτοδικείου

• Μετά από παρέμβαση του Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου, το ζήτημα της άτυπης κατάργησης των βιβλίων δημοσίευσης δικαστικών αποφάσεων μεταφέρεται στο ανώτατο επίπεδο, με τον υφυπουργό να αναλαμβάνει να ενημερώσει την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου ώστε οι γραμματείς να συνεχίσουν να καταχωρίζουν τις αποφάσεις, όπως ορίζει ο νόμος

Ενα ζήτημα που έμοιαζε μέχρι πρότινος καθαρά υπηρεσιακό, η δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων στα ειδικά βιβλία, βρέθηκε στο επίκεντρο των εργασιών της Ολομέλειας των προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, που πραγματοποιήθηκαν στην Άμφισσα και στους Δελφούς στις 29 και 30 Μαΐου 2026. Όπως προκύπτει από την ενημέρωση του προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου, κ. Βασίλη Καταβενάκη, προς τα μέλη του Συλλόγου, η παρέμβαση που έκανε ο Δ.Σ.Ρ. άνοιξε μια συζήτηση που ξεπερνά τα όρια του τοπικού και αγγίζει την ίδια την αρχή της δημοσιότητας της δικαιοσύνης.

Η παρέμβαση που έφτασε ως τον Άρειο Πάγο
Στο τραπέζι των εργασιών τέθηκε από τον Δ.Σ.Ρ. η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί με την άτυπη, όπως χαρακτηρίστηκε, κατάργηση των βιβλίων δημοσιεύσεων δικαστικών αποφάσεων, χωρίς να προβλέπεται κάτι τέτοιο, σε συνδυασμό με την άρνηση δικαστικών γραμματέων να καταχωρίζουν τις αποφάσεις στα βιβλία. Πρόκειται, σύμφωνα με τη θέση που αναπτύχθηκε, για παραβίαση της αρχής της δημοσιότητας των δικαστηρίων, αφού αφαιρείται από τον πολίτη ένα άμεσο και ελέγξιμο σημείο αναφοράς για το αν, πότε και με ποιο περιεχόμενο δημοσιεύθηκε μια απόφαση.
Η παρέμβαση δεν έμεινε χωρίς συνέχεια. Σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν στα μέλη του ΔΣΡ, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης δεσμεύθηκε ότι θα επισκεφθεί την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου προκειμένου να την ενημερώσει για το θέμα, ώστε οι γραμματείς να συνεχίσουν να δημοσιεύουν τις αποφάσεις στα βιβλία δημοσιεύσεων, όπως ρητά προβλέπει ο νόμος. Η εξέλιξη αυτή μεταφέρει το ζήτημα από το επίπεδο της καθημερινής λειτουργίας ενός πρωτοδικείου στην κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας της χώρας.

Το ζήτημα των προθεσμιών των ενδίκων μέσων
Στην ίδια συζήτηση, ο υφυπουργός τόνισε ότι οι καταχρηστικές προθεσμίες των ενδίκων μέσων εξακολουθούν να υπολογίζονται από τη δημοσίευση στα βιβλία και ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να καταργηθούν, σημειώνοντας πως κάτι τέτοιο δεν ήταν ποτέ το ζητούμενο. Η επισήμανση αυτή έχει πρακτική βαρύτητα, καθώς συνδέει το αποτύπωμα της δημοσίευσης στα βιβλία με την έναρξη των προθεσμιών εντός των οποίων ασκούνται τα ένδικα μέσα. Με άλλα λόγια, το βιβλίο δημοσιεύσεων δεν λειτουργεί απλώς ως αρχείο, αλλά ως χρονικό σημείο εκκίνησης που επηρεάζει άμεσα τα δικονομικά δικαιώματα των διαδίκων.
Το παρασκήνιο της υπόθεσης στη Ρόδο
Το θέμα δεν εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Άμφισσα. Σύμφωνα με όσα είχε αναδείξει νωρίτερα η «Δημοκρατική», η εφαρμογή του πληροφοριακού συστήματος «Σόλων» στο Πρωτοδικείο Ρόδου συνοδεύτηκε από την κατάργηση της πρόσβασης των πολιτών στα βιβλία δημοσίευσης αποφάσεων, δηλαδή στο παραδοσιακό υπηρεσιακό εργαλείο όπου αποτυπώνεται το γεγονός της δημοσίευσης, ο χρόνος της και τα βασικά στοιχεία του διατακτικού.
Η μεταβολή, όπως είχε επισημανθεί, δεν αφορά μόνο την εσωτερική οργάνωση της υπηρεσίας, αλλά το πώς διασφαλίζεται στην πράξη η δημοσιότητα της δικαιοσύνης και ο κοινωνικός έλεγχος της απονομής της.
Χαρακτηριστικό της εικόνας που είχε περιγραφεί είναι ότι, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα εκτύπωσης των αποφάσεων σε λίστα, αυτό δεν γινόταν σε επίπεδο Πρωτοδικείου Ρόδου, αλλά μόνο στο Εφετείο Δωδεκανήσου. Έτσι, το ερώτημα μετατοπίστηκε από το αν η απόφαση απαγγέλλεται σε δημόσια συνεδρίαση στο αν ο πολίτης μπορεί να πληροφορηθεί ότι η δημοσίευση έλαβε πράγματι χώρα, πότε έγινε και ποιο ήταν το αποτέλεσμα που ανακοινώθηκε.
Η συνταγματική διάσταση
Στον πυρήνα του ζητήματος βρίσκεται το άρθρο 93 παρ. 2 και 3 του Συντάγματος, που ορίζει ότι οι συνεδριάσεις των δικαστηρίων είναι δημόσιες και ότι οι αποφάσεις απαγγέλλονται σε δημόσια συνεδρίαση. Η δημόσια απαγγελία λειτουργεί ως εγγύηση διαφάνειας και ως στοιχείο που υπηρετεί τον κοινωνικό έλεγχο της δικαστικής λειτουργίας. Στη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου μεγάλο μέρος της διαδικασίας είναι έγγραφο και η ενημέρωση του κοινού δεν εξασφαλίζεται μέσα από τη φυσική παρακολούθηση των συνεδριάσεων, η έννοια της δημοσιότητας μετατοπίζεται από το συμβολικό στο λειτουργικό.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δημοσίευση της απόφασης ολοκληρώνεται στην πράξη μέσω της γραμματείας και το βιβλίο δημοσιεύσεων αποκτά χαρακτήρα πρακτικής εγγύησης. Όταν η απόφαση πρέπει να απαγγελθεί δημόσια, πρέπει να υπάρχει και αξιόπιστος τρόπος να αποδεικνύεται ότι αυτό συνέβη. Η αφαίρεση της άμεσης πρόσβασης σε αυτές τις καταχωρίσεις, αλλάζει τη σχέση πολίτη και δικαστικής πληροφόρησης, αφού περιορίζει τη δυνατότητα αυτοτελούς και ανεμπόδιστης επιβεβαίωσης ότι μια απόφαση δημοσιεύθηκε.

Η θέση του Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου για την ψηφιακή μετάβαση
Η θέση που αναπτύχθηκε από τον ΔΣΡ είναι ότι ο ηλεκτρονικός φάκελος πρέπει να λειτουργήσει άμεσα και ότι, εφόσον δεν ήταν έτοιμος, δεν θα έπρεπε να είχαν εκκινήσει οι τηλεματικές δίκες. Παράλληλα, ο Σύλλογος δηλώνει δεκτικός σε κάθε συνάντηση και επικοινωνία για την αναζήτηση λύσεων. Η τοποθέτηση αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη ανησυχία, ότι η ψηφιοποίηση των καταχωρίσεων οφείλει να διατηρεί και όχι να περιορίζει τις πρακτικές εγγυήσεις που καθιστούν τη δημοσιότητα λειτουργική.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ιδιαίτερη μνεία έγινε από τον υφυπουργό για τις αποχές της Ρόδου από τα Διοικητικά Εφετεία, με την επισήμανση ότι η Πρόεδρος όλων των Διοικητικών Δικαστηρίων της χώρας θα επικοινωνήσει με τον ΔΣΡ προκειμένου να προταθούν λύσεις, καθώς οι αναβολές που δίνονται είναι ιδιαίτερα μακρινές.