Ιλεάνα Σακκά, φεμινιστρια: «Πρέπει να κατοχυρωθεί ο όρος Γυναικοκτονία και να ενταχθεί στον Ποινικό Κώδικα»

Κυρία Σακκά, μετράμε ακόμη μια γυναι­κο­κτο­νία με το πρό­σφατο έγκλημα στον Βόλο. Πρό­κει­ται για γυναι­κο­κτο­νία και όχι για ανθρω­πο­κτο­νία. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Κατ’ αρχήν γίνεται πολύς λόγος γιατί να μιλάμε για ‘γυναικοκτονία’. Ανθρω­πο­κτο­νία είναι και η γυναι­κο­κτο­νία, όμως έχει άλλα χαρα­κτη­ρι­στικά. Γι αυτό επι­μέ­νουμε σε αυτό τον όρο. Είδαμε ότι ο δικη­γό­ρος του θύτη, ισχυ­ρί­στηκε πως η γυναίκα είχε εραστή –δηλαδή εάν δεν έχεις το δικαί­ωμα να επι­λέ­ξεις τη ζωή σου, ο σύντρο­φός σου, μπορεί να σε σκο­τώ­σει. Αυτό δεν είναι ανθρω­πο­κτο­νία. Η γυναι­κο­κτο­νία, έχει το χαρα­κτη­ρι­στικό ότι θεωρούν την γυναίκα ‘κτήμα’ τους. Η περί­πτωση του εγκλή­μα­τος στον Βόλο, είναι πράγ­ματι τραγική.

Σε αυτά τα εγκλή­ματα που έρχο­νται στη δημο­σιό­τητα, παρα­κο­λου­θούμε και την υπε­ρα­σπι­στική γραμμή που επι­κα­λού­νται διάφορα.

Συνήθως στο δικα­στή­ριο λένε ότι έγινε ‘εν βρασμώ ψυχής’, ή το χαρα­κτη­ρί­ζουν ως ‘έγκλημα πάθους’ ή ότι δεν ήταν σε καλή ‘ψυχο­λο­γική κατάσταση’. Γιατί αυτά τα επι­κα­λού­νται όταν σκο­τώ­νουν μια γυναίκα; Αυτό που προ­σπα­θούμε να ανα­δεί­ξουμε είναι ότι σήμερα, στον 21ο αιώνα, οι γυναί­κες δεν έχουμε την ισο­τι­μία με τους άνδρες σε πολλά.

Το Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης και ο υπουρ­γός, αρνεί­ται σθεναρά να ακούσει τα αιτή­ματα των γυναι­κείων οργα­νώ­σεων. Μετά από τόσους αγώνες που έδωσαν οι γυναί­κες για να κατο­χυ­ρώ­σουν τα δικαιώ­ματά τους σε αυτή τη χώρα, γιατί δεν μπορεί να γίνει δεκτός ο όρος γυναι­κο­κτο­νία εν έτει 2025;

Έχουμε πισω­γύ­ρι­σμα. Διότι δεν τηρού­νται ούτε οι νόμοι που ψηφί­ζο­νται. Αν εφαρ­μο­ζό­ταν ο νόμος που ενσω­μά­τωσε στο Εθνικό Δίκαιο την Σύμβαση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης –που ήταν ένα πάγιο αίτημα του Γυναι­κείου Κινήματος- ή εάν εφαρ­μο­ζό­ταν ο νόμος για την Ενδο­οι­κο­γε­νειακή Βία, ή ακόμη και η τελευ­ταία οδηγία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για την αντι­με­τώ­πιση της Ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής κυβερνο-βίας (όπου πρω­το­στά­τη­σαν δύο Ελλη­νί­δες Ευρω­βου­λευ­τές οι κ.κ. Ελίζα Βόζε­μπργκ και Έλενα Κου­ντουρά, που πέρασε με μεγάλη πλειο­ψη­φία από το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο που εξέδωσε μια σοβαρή οδηγία) θα ήταν όλα δια­φο­ρε­τικά. Ο υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης, πήρε επι­λε­κτικά δύο – τρία πράγ­ματα από την οδηγία, χωρίς να υιο­θε­τεί τα πιο βασικά. Οι δύο Ελλη­νί­δες Ευρω­βου­λεύ­τριες είχαν άμεση συνερ­γα­σία με τις γυναι­κείες οργα­νώ­σεις για να προ­ω­θή­σουν αυτή την πρω­το­βου­λία. Έχουμε έναν τοίχο μπροστά μας…

Ωστόσο, η Κύπρος προ­χώ­ρησε στην ανα­γνώ­ριση του όρου ‘Γυναικοκτονία’ και τον ενέταξε στον Ποινικό της Κώδικα. Η Ελλάδα, πάλι πίσω…

Δυστυ­χώς. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κατα­θέ­σει τρο­πο­λο­γία για τη νομική κατο­χύ­ρωση του όρου «γυναι­κο­κτο­νία», αντι­δρώ­ντας σε περι­στα­τικά βίας κατά των γυναι­κών, όπως σημειώ­νουν πηγές του κόμ­μα­τος, για την ανάγκη να αντι­με­τω­πι­στούν τα φαι­νό­μενα αυτά. Η τρο­πο­λο­γία, η οποία εστιά­ζει στην ανάγκη να σπάσει η σιωπή των θυμάτων, ανα­μέ­νε­ται να λάβει υπόψη την αντί­στοιχη νομο­θε­σία σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Την τρο­πο­λο­γία, κατέ­θε­σαν, 22 βου­λευ­τές του ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή τη δολο­φο­νία της 28χρονης στους Αγίους Αναρ­γύ­ρους το 2024. Στο κείμενο της τρο­πο­λο­γίας, η οποία κατα­τέ­θηκε στο πλαίσιο συζή­τη­σης επί νομο­σχε­δίου του υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, επι­ση­μαί­νε­ται ότι «η αύξηση των περι­στα­τι­κών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας τα τελευ­ταία έτη είναι κατα­κό­ρυφη», ενώ η διεθνής εικόνα της χώρας όσον αφορά στα εν λόγω ζητή­ματα «είναι άκρως απο­θαρ­ρυ­ντική». Επι­κα­λού­με­νοι έκθεση της GREVIO, οι βου­λευ­τές σημειώ­νουν ότι η Ελλάδα είναι ουραγός στην υπο­στή­ριξη θυμάτων ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, καθώς της έχουν γίνει 71 συστά­σεις, με τις μισές να είναι επεί­γου­σες και 18 εξ αυτών κατε­πεί­γου­σες. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει δεκτή.

Βέβαια, τα πολι­τικά κόμματα έχουν πάρει θέση για το θέμα της ‘γυναικοκτονίας’ –εκτός από την Νέα Δημο­κρα­τία και φυσικά το αρμόδιο υπουρ­γείο.

Στα θέματα του οικο­γε­νεια­κού δικαίου είχαμε την υπο­στή­ριξη της κας Όλγας Κεφα­λο­γιάννη και της αεί­μνη­στης Μαριέτ­τας Γιαν­νά­κου, αλλά σήμερα το πρό­βλημα παρα­μέ­νει. Επι­πλέον, σημειώ­νε­ται και υπο­χρη­μα­το­δό­τηση και έλλειψη προ­σω­πι­κού για την στε­λέ­χωση των δομών που έχει ανα­λά­βει η τοπική αυτο­διοί­κηση για την φιλο­ξε­νία των θυμάτων ενώ, έχει ατο­νή­σει και η υπόθεση με τις επι­τρο­πές ισό­τη­τας στους Δήμους. Θα μπο­ρούσε να γίνει ρύθμιση για μόνιμο προ­σω­πικό και παρα­πάνω χρη­μα­το­δό­τηση. Ο υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης, Γιώργος Φλω­ρί­δης αρνεί­ται να συνα­ντη­θεί με τις γυναι­κείες οργα­νώ­σεις ενώ πάνε στη Βουλή, τα πορί­σματα των επι­στη­μο­νι­κών επι­τρο­πών. Ακόμη και η παρέμ­βαση από τον ΟΗΕ για το Ενδο-οικογενειακό Δίκαιο, δεν έγινε γνωστή. Την μάθαμε εκ των υστέρων!

• Να θυμί­σουμε ότι η Πρω­το­βου­λία κατά των Γυναι­κο­κτο­νιών, ξεκί­νησε με την άγρια δολο­φο­νία της Ελένης Τοπα­λούδη.

Βγήκαμε στο Σύνταγμα, να δια­μαρ­τυ­ρη­θούμε οι γυναι­κείες οργα­νώ­σεις και όταν μιλούσα για ‘γυναικοκτονία’, μας κοί­τα­ζαν περί­εργα. Ωστόσο, είναι πολύ σημα­ντικό το γεγονός πως σήμερα κατα­φέ­ραμε να περάσει στη συνεί­δηση της κοινής γνώμης ο όρος ‘γυναικοκτονία’ (όπως και η έμφυλη βία) ενώ τον χρη­σι­μο­ποιούν και τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Ξεκι­νή­σαμε με τις γυναι­κείες οργα­νώ­σεις που ήταν για το οικο­γε­νειακό δίκαιο και σήμερα, έχουμε ξεπε­ρά­σει τις 40 οργα­νώ­σεις. Έχουμε ασχο­λη­θεί και με την σεξουα­λική παρε­νό­χληση στους χώρους εργα­σίας, έχουμε ανοίξει και με τα συν­δι­κάτα συνερ­γα­σία όπως και με άλλα σωμα­τεία, ομο­σπον­δίες και εργα­τικά κέντρα. Το πρό­βλημα είναι γενι­κό­τερο.

Η Γενική Γραμ­μα­τεία Ισό­τη­τας που βρί­σκε­ται σε όλα αυτά;

Δυστυ­χώς, έχει εξα­φα­νι­στεί. Δημιουρ­γή­θηκε το υπουρ­γείο Οικο­γέ­νειας, ενώ η Γενική Γραμ­μα­τεία Ισό­τη­τας έχει σχεδόν εξα­φα­νι­στεί –ενώ ήταν στο υπουρ­γείο Εσωτερικών- και την χάσαμε στον δρόμο. Επί της ουσίας, δεν γίνο­νται παρεμ­βά­σεις. Το ίδιο συμ­βαί­νει με την Επι­τροπή Ισό­τη­τας της Βουλής. Προ­σπα­θή­σαμε πολλές φορές, αλλά δεν γίνο­νται πολλά.

Να θυμί­σουμε τα αιτή­ματα της Πρω­το­βου­λίας κατά των Γυναι­κο­κτο­νιών:

1. Το κράτος να λάβει υπόψη του το συνεχές της έμφυλης βίας που κατα­λή­γει στην γυναι­κο­κτο­νία και να εκπο­νή­σει πολι­τι­κές ενάντια στον σεξισμό και τον μισο­γυ­νι­σμό. Ειδι­κό­τερα, να εφαρ­μό­σει ως οφείλει τους κανόνες της Σύμ­βα­σης της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης που παρα­μέ­νουν σήμερα ανε­φάρ­μο­στοι.

2. Να ληφθούν απο­τε­λε­σμα­τικά μέτρα πρό­λη­ψης και προ­στα­σίας των γυναι­κών από την έμφυλη βία και να δημιουρ­γη­θούν κατάλ­λη­λοι χώροι για την ασφά­λειά τους.

3. Να υλο­ποι­η­θούν ολο­κλη­ρω­μένα εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα για ενη­μέ­ρωση και ευαι­σθη­το­ποί­ηση του συνόλου της κοι­νω­νίας και κυρίως για την αλλαγή της νοο­τρο­πίας και των στρε­βλών στε­ρε­ο­τύ­πων που οδηγούν στον φαύλο κύκλο της έμφυλης βίας.

4. Η ποινική ανα­γνώ­ριση της γυναι­κο­κτο­νίας, η ένταξή της στον Ποινικό Κώδικα και η τιμωρία των γυναι­κο­κτό­νων, χωρίς τα ελα­φρυ­ντικά που συνήθως ανα­γνω­ρί­ζο­νται στα δικα­στή­ρια για τα έμφυλα εγκλή­ματα.