Καμπανάκι απο ΟΟΣΑ: Καταργήστε τους μειωμένους ΦΠΑ… ευνοούν τα πλούσια νοικοκυριά

Την ώρα που «έχει ανάψει» η πολι­τική συζή­τηση για μειώ­σεις ΦΠΑ στη χώρα μας, ο ΟΟΣΑ δημο­σιο­ποί­ησε την ετήσια έκθεση για την Ελλάδα και συστή­νει στην κυβέρ­νηση να περιο­ρί­σει ή καταρ­γή­σει τους χαμη­λούς συντε­λε­στές ΦΠΑ, να καταρ­γή­σει φορο­α­παλ­λα­γές για συντα­ξιού­χους και να αυξήσει τους φόρους σε «ανθυ­γιει­νές» συνή­θειες και προ­ϊ­ό­ντα όπως στον καπνό ή ό,τι περιέ­χει ζάχαρη, αλάτι κλπ.

Σύμφωνα με την έκθεση του Οργα­νι­σμού Οικο­νο­μι­κής Συνερ­γα­σίας και Ανά­πτυ­ξης για το 2024, κρί­νε­ται ανα­γκαία η διεύ­ρυνση της φορο­λο­γι­κής βάσης. Συστή­νει ανα­θε­ώ­ρηση των ειδικών δια­τά­ξεων ή εξαι­ρέ­σεων στο φορο­λο­γικό σύστημα και περιο­ρι­σμό των φορο­α­παλ­λα­γών ή μειω­μέ­νων συντε­λε­στών φόρου.

Στο στό­χα­στρο βάζει, συγκε­κρι­μένα, τις επι­δο­τή­σεις στα καύσιμα, τις φορο­α­παλ­λα­γές για συντα­ξιού­χους, τις προ­σω­πι­κές και οικο­γε­νεια­κές εκπτώ­σεις στον φόρο εισο­δή­μα­τος πχ για ιατρική περί­θαλψη ή δαπάνες σε επαγ­γελ­μα­τίες, τις φορο­λο­γι­κές απαλ­λα­γές για εισο­δή­ματα από ενοίκιο, καθώς και ειδικές δια­τά­ξεις για τον ΦΠΑ.

Η έκθεση ανα­γνω­ρί­ζει ότι η φορο­δια­φυγή στον ΦΠΑ έχει περιο­ρι­στεί, αλλά παρα­μέ­νει ένα από τα υψη­λό­τερα στην ΕΕ. Ωστόσο στη­ρί­ζε­ται σε στοι­χεία των ετών 2021-2022, καθώς δεν έχουν ανα­κοι­νω­θεί επι­σή­μως νέα στοι­χεία της Κομι­σιόν που ανα­μέ­νο­νται τις επό­με­νες μέρες και εκτι­μά­ται ότι θα δείξουν δρα­στική μείωση του «κενού» ΦΠΑ το 2022-2023, λόγω εφαρ­μο­γής των νέων μέτρων κατά της φορο­δια­φυ­γής (POS, myDATA κλπ).

Στη βάση αυτή πάντως, υπο­στη­ρί­ζει ότι «το βελ­τιού­μενο αλλά ακόμη χαμηλό επίπεδο συμ­μόρ­φω­σης συνε­χί­ζει να περιο­ρί­ζει τα έσοδα, παρά τους υψηλούς φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές στην κατα­νά­λωση. Το 2022, η Ελλάδα επέβαλε τον 7ο υψη­λό­τερο συντε­λε­στή ΦΠΑ στον ΟΟΣΑ, αλλά η συνει­σφορά του ΦΠΑ στα δημόσια έσοδα ήταν στο επίπεδο του μέσου όρου του ΟΟΣΑ».

Περι­γρά­φο­ντας το πρό­βλημα, στις συστά­σεις του προς την Ελλάδα ο ΟΟΣΑ τονίζει ότι οι πολυά­ριθ­μες φορο­λο­γι­κές δαπάνες (δηλαδή μειώ­σεις ή απαλ­λα­γές φόρου) ιδίως από την ευρεία χρήση μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, μειώ­νουν τα δημόσια έσοδα. Η απο­δο­τι­κό­τητά τους είναι χαμηλή και, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, «οι μειώ­σεις ΦΠΑ ευνοούν τα πλου­σιό­τερα νοι­κο­κυ­ριά». Για αυτό προ­τεί­νε­ται «η κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών και των απαλ­λα­γών ΦΠΑ», αλλά και η συνο­λική και τακτική επα­να­ξιο­λό­γηση του οφέλους και του κόστους όλων των υφι­στά­με­νων φορο­λο­γι­κών εκπτώ­σεων ή απαλ­λα­γών.

«Φόρος λίπους»

Ο ΟΟΣΑ εκτιμά επίσης ότι η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται πολύ χαμηλά σε φόρους «Fat tax» και τονίζει ότι «η Ελλάδα έχει περι­θώ­ριο να αυξήσει τους ειδι­κούς φόρους κατα­νά­λω­σης σε βλαβερά αγαθά. Οι φόροι κατα­νά­λω­σης σε καπνό θα μπο­ρού­σαν να αυξη­θούν καθώς – όπως πολλές άλλες χώρες της ΕΕ – η Ελλάδα δεν έχει ακόμη εισα­γά­γει ειδι­κούς φόρους σε τρόφιμα πλούσια σε λιπαρά, ζάχαρη και αλάτι».

Οι προ­βλέ­ψεις για την ανά­πτυξη

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας προ­βλέ­πε­ται να παρα­μεί­νει ανθε­κτική, με το ΑΕΠ να αυξά­νε­ται 2% εφέτος και 2,1% το 2026 χάρη στις επεν­δύ­σεις του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και την αύξηση του κατώ­τα­του μισθού και του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος που θα στη­ρί­ξει την κατα­νά­λωση.

Ο ΟΟΣΑ ανα­φέ­ρει ότι οι εκτα­μιεύ­σεις επι­χο­ρη­γή­σεων και δανείων από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας ανα­μέ­νε­ται να αυξη­θούν από 1,8% του ΑΕΠ το 2024 σε 3,6% το 2026, ενώ η ιδιω­τική κατα­νά­λωση προ­βλέ­πε­ται να αυξηθεί 1,2% εφέτος και 1,7% το 2026.

Οι εξα­γω­γές ανα­μέ­νε­ται να επι­βρα­δυν­θούν, παράλ­ληλα με την επι­βρά­δυνση της ζήτησης από το εξω­τε­ρικό, κυρίως από τις χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, λόγω των αμε­ρι­κα­νι­κών δασμών.

Για την Ευρω­ζώνη προ­βλέ­πε­ται αύξηση του ΑΕΠ κατά 1% εφέτος και 1,2% το 2026, έναντι 0,8% που ήταν η αύξηση του ΑΕΠ πέρυσι. Για την παγκό­σμια οικο­νο­μία, ο ΟΟΣΑ προ­βλέ­πει σημα­ντική επι­βρά­δυνση της ανά­πτυ­ξης στο 2,9% τόσο για εφέτος όσο και για το 2026, από 3,3% το 2024.

Οι κίν­δυ­νοι

Ο ΟΟΣΑ σημειώ­νει ότι η ελλη­νική οικο­νο­μία παρα­μέ­νει ισχυρή, με τις προσ­δο­κίες των επι­χει­ρή­σεων στους τομείς της μετα­ποί­η­σης και των υπη­ρε­σιών να έχουν υπο­χω­ρή­σει τον Απρίλιο, αλλά να συνε­χί­ζουν να υπο­δη­λώ­νουν ανα­πτυ­ξιακή πορεία. Προ­σθέ­τει ότι τυχόν καθυ­στε­ρή­σεις στην απορ­ρό­φηση των πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης για τις επεν­δύ­σεις, υπερ­βο­λική αύξηση των μισθών ή μία επα­νά­ληψη ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων θα μπο­ρού­σαν να επι­δει­νώ­σουν τις προ­ο­πτι­κές της οικο­νο­μίας. Για τους μισθούς τονίζει ότι αν η αύξησή τους συνε­χί­σει να ξεπερνά σταθερά την αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας, αυτό θα μπο­ρούσε να απο­δυ­να­μώ­σει περαι­τέρω τις εξα­γω­γές.

Για το 2025 και το 2026 προ­βλέ­πο­νται σημα­ντικά πρω­το­γενή δημο­σιο­νο­μικά πλε­ο­νά­σματα, ύψους 2,1% και 2,2% του ΑΕΠ, αντί­στοιχα, υπο­στη­ρι­ζό­μενα από τη βελ­τί­ωση της φορο­λο­γι­κής συμ­μόρ­φω­σης. Αυτά τα πλε­ο­νά­σματα εκτι­μά­ται ότι θα δια­τη­ρή­σουν σε πτωτική τροχιά το δημόσιο χρέος, με προ­ο­πτική να υπο­χω­ρή­σει στο 140% του ΑΕΠ το 2026.

«Η δια­τή­ρηση του δημό­σιου χρέους σε σταθερά πτωτική πορεία θα πρέπει να παρα­μεί­νει προ­τε­ραιό­τητα, καθώς το κόστος της γήραν­σης του πλη­θυ­σμού και οι επεν­δυ­τι­κές ανάγκες αυξά­νουν τις μελ­λο­ντι­κές πιέσεις στις δαπάνες», υπο­γραμ­μί­ζει η έκθεση.

Απα­ραί­τη­τες, οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις

«Η δια­τή­ρηση της δυνα­μι­κής των μεταρ­ρυθ­μί­σεων για τη βελ­τί­ωση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος και την άμβλυνση της μεγάλης έλλει­ψης εργα­τι­κού δυνα­μι­κού θα υπο­στη­ρί­ξει την αύξηση των επεν­δύ­σεων», όπως ανα­φέ­ρει.

«Η χαμηλή παρα­γω­γι­κό­τητα συνε­χί­ζει να συγκρα­τεί την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και το βιοτικό επίπεδο. Η τόνωση των επεν­δύ­σεων θα είναι καθο­ρι­στική για την ενί­σχυση της ανά­πτυ­ξης, δια­τη­ρώ­ντας παράλ­ληλα το δημόσιο χρέος σε σταθερή πτωτική πορεία. Αυτό θα απαι­τή­σει την ελά­φρυνση των ρυθ­μι­στι­κών επι­βα­ρύν­σεων και τη βελ­τί­ωση των δεξιο­τή­των των εργα­ζο­μέ­νων», σημειώ­νει ο ΟΟΣΑ