Μειωμένο ΦΠΑ στα μικρά νησιά και ειδικό λογαριασμό για τη Ρόδο έφερε στη Βουλή το ΠΑΣΟΚ

• Η τρο­πο­λο­γία προ­βλέ­πει από την 1 Ια­νουα­ρί­ου 2027 μεί­ω­ση των συ­ντε­λε­στών κατά 30% σε κάθε νησί έως 3.100 κα­τοί­κων και από­δο­ση της δια­φο­ράς των εσό­δων στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες των νη­σιών έως 130.000 κα­τοί­κων. Ο πρω­θυ­πουρ­γός απορ­ρί­πτει την προ­ε­κλο­γι­κή πα­ρο­χο­λο­γία, ενώ το­πο­θέ­τη­ση της κυ­βέρ­νη­σης επί της συ­γκε­κρι­μέ­νης πρό­τα­σης δεν είχε γίνει γνω­στή

Ο ΦΠΑ στα νησιά ξα­να­μπαί­νει στην κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ατζέ­ντα. Η Κοι­νο­βου­λευ­τι­κή Ομάδα του ΠΑΣΟΚ κα­τέ­θε­σε την Τε­τάρ­τη 7 Οκτω­βρί­ου 2026 τρο­πο­λο­γία στο νο­μο­σχέ­διο του υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής για τους Ορ­γα­νι­σμούς Λι­μέ­νων, με την οποία ζητά να επε­κτα­θούν οι μειω­μέ­νοι κατά 30% συ­ντε­λε­στές σε όλα τα μικρά νησιά της χώρας και να συ­στα­θεί ει­δι­κός λο­γα­ρια­σμός, ώστε μέρος του φόρου να επι­στρέ­φει στα με­γα­λύ­τε­ρα.

Για τα Δω­δε­κά­νη­σα το εν­δια­φέ­ρον εστιά­ζε­ται στη δεύ­τε­ρη πρό­βλε­ψη. Η Ρόδος είναι από την αρχή του 2026 το μόνο με­γά­λο νησί του νομού χωρίς μειω­μέ­νους συ­ντε­λε­στές. Με βάση τον πλη­θυ­σμό της εμπί­πτει στον προ­τει­νό­με­νο μη­χα­νι­σμό. Οι συ­ντε­λε­στές, πά­ντως, δεν αλ­λά­ζουν για το νησί με την πρό­τα­ση αυτή. Αυτό που αλ­λά­ζει είναι ο προ­ο­ρι­σμός ενός μέ­ρους των εσό­δων.

Τι προ­βλέ­πει η τρο­πο­λο­γία

Η ρύθ­μι­ση έχει 3 άρθρα. Με το πρώτο προ­στί­θε­ται νέο εδά­φιο στην πα­ρά­γρα­φο 4Α του άρ­θρου 26 του Κώ­δι­κα ΦΠΑ, ώστε η μεί­ω­ση κατά 30% να ισχύ­ει και στα υπό­λοι­πα νησιά της επι­κρά­τειας, εφό­σον ο μό­νι­μος πλη­θυ­σμός τους δεν ξε­περ­νά τους 3.100 κα­τοί­κους σύμ­φω­να με την πιο πρό­σφα­τη απο­γρα­φή. Οι όροι και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις που ισχύ­ουν σή­με­ρα για την εφαρ­μο­γή των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών πα­ρα­μέ­νουν ως έχουν. Στο κα­θε­στώς εντάσ­σο­νται έτσι και τα μικρά νησιά του Ιο­νί­ου, που μέχρι σή­με­ρα μέ­νουν εκτός.

Το δεύ­τε­ρο άρθρο αφορά τα νησιά με πλη­θυ­σμό έως 130.000 κα­τοί­κους που δεν υπά­γο­νται στους μειω­μέ­νους συ­ντε­λε­στές. Για αυτά προ­βλέ­πε­ται να απο­δί­δε­ται κάθε χρόνο ποσό ίσο με τη δια­φο­ρά ανά­με­σα στον ΦΠΑ που ει­σπράτ­τε­ται πραγ­μα­τι­κά και σε εκεί­νον που θα ει­σπρατ­τό­ταν αν οι συ­ντε­λε­στές ήταν χα­μη­λό­τε­ροι κατά 30%. Τα χρή­μα­τα θα κα­τα­τί­θε­νται σε Ει­δι­κό Λο­γα­ρια­σμό Νη­σιω­τι­κής Αντι­στάθ­μι­σης ΦΠΑ, που θα τη­ρεί­ται στην Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος με ξε­χω­ρι­στή με­ρί­δα για κάθε νησί ή νη­σιω­τι­κό δήμο. Την από­δο­ση των ποσών ανα­λαμ­βά­νει η ΑΑΔΕ και την πα­ρα­κο­λού­θη­ση του λο­γα­ρια­σμού το Γε­νι­κό Λο­γι­στή­ριο του Κρά­τους.

Τα ποσά κάθε με­ρί­δας προ­ο­ρί­ζο­νται απο­κλει­στι­κά για έργα και δρά­σεις στο αντί­στοι­χο νησί. Η με­θο­δο­λο­γία υπο­λο­γι­σμού, τα κρι­τή­ρια κα­τα­νο­μής στους δή­μους, οι επι­λέ­ξι­μες δα­πά­νες και ο έλεγ­χος της αξιο­ποί­η­σης των πόρων πα­ρα­πέ­μπο­νται σε κοινή από­φα­ση των υπουρ­γών Εθνι­κής Οι­κο­νο­μί­ας και Οι­κο­νο­μι­κών, Εσω­τε­ρι­κών και Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής. Ως έναρ­ξη ισχύ­ος ορί­ζε­ται η 1η Ια­νουα­ρί­ου 2027. Την τρο­πο­λο­γία υπο­γρά­φουν 35 βου­λευ­τές, με πρώτο τον πρό­ε­δρο του κόμ­μα­τος Νίκο Αν­δρου­λά­κη. Στο κεί­με­νο που δό­θη­κε στη δη­μο­σιό­τη­τα δεν ανα­φέ­ρε­ται εκτί­μη­ση για το δη­μο­σιο­νο­μι­κό κό­στος.

Στην αι­τιο­λο­γι­κή έκ­θε­ση τα πλη­θυ­σμια­κά όρια πα­ρου­σιά­ζο­νται ως ενιαί­ος και ορι­ζό­ντιος κα­νό­νας, ανε­ξάρ­τη­τος από την πε­ρι­φέ­ρεια στην οποία ανή­κει κάθε νησί. Γί­νε­ται ανα­φο­ρά στη γε­ω­γρα­φι­κή ασυ­νέ­χεια με την ηπει­ρω­τι­κή χώρα, στο κό­στος με­τα­φο­ράς προ­σώ­πων και αγα­θών, στην εξάρ­τη­ση από τις θα­λάσ­σιες και αε­ρο­πο­ρι­κές συν­δέ­σεις και στην επο­χι­κό­τη­τα της οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Για τα με­γα­λύ­τε­ρα νησιά ο μη­χα­νι­σμός συν­δέ­ε­ται ρητά με το απο­τύ­πω­μα του του­ρι­σμού και με τις πιέ­σεις που αυτός προ­κα­λεί στους κα­τοί­κους και στο πε­ρι­βάλ­λον.

Η θέση της Ρόδου στο νέο σχήμα

Από την αρχή του 2026 οι συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ είναι μειω­μέ­νοι κατά 30% στα νησιά της Πε­ρι­φέ­ρειας Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου, στη Σα­μο­θρά­κη και στα νησιά του νομού Δω­δε­κα­νή­σου με πλη­θυ­σμό έως 20.000 κα­τοί­κους. Το κα­θε­στώς κα­λύ­πτει συ­νο­λι­κά 24 νησιά του Αι­γαί­ου, με τους συ­ντε­λε­στές να δια­μορ­φώ­νο­νται από 24% σε 17%, από 13% σε 9%, από 6% σε 4% και από 4% σε 3%, ενώ εξαι­ρού­νται τα κα­πνο­βιο­μη­χα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα και τα με­τα­φο­ρι­κά μέσα. Για τη Λέσβο, την Κω, τη Σάμο και τη Χίο η μεί­ω­ση ίσχυε ήδη και δια­τη­ρεί­ται.

Η Ρόδος έμει­νε εκτός λόγω του πλη­θυ­σμια­κού ορίου. Στην απο­γρα­φή του 2021 κα­τέ­γρα­ψε 125.113 κα­τοί­κους, αριθ­μό που την αφή­νει έξω από το όριο των 20.000 αλλά μέσα στο όριο των 130.000 που θέτει η τρο­πο­λο­γία. Σύμ­φω­να με δη­μο­σιεύ­μα­τα, το νησί χρη­σι­μο­ποιεί­ται από την πλευ­ρά του ΠΑΣΟΚ ως πα­ρά­δειγ­μα για τη λει­τουρ­γία του μη­χα­νι­σμού, με τα έσοδα από την αυ­ξη­μέ­νη του­ρι­στι­κή κί­νη­ση να κα­τευ­θύ­νο­νται σε ει­δι­κό λο­γα­ρια­σμό και από εκεί σε υπο­δο­μές. Η Ρόδος υπο­δέ­χε­ται πε­ρί­που 3,5 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες τον χρόνο. Το ύψος των ποσών που θα ανα­λο­γού­σαν στη με­ρί­δα της δεν προσ­διο­ρί­ζε­ται, καθώς ο τρό­πος υπο­λο­γι­σμού πα­ρα­πέ­μπε­ται σε υπουρ­γι­κή από­φα­ση.

Η πρό­τα­ση δια­φέ­ρει από το αί­τη­μα που έχουν δια­τυ­πώ­σει οι το­πι­κοί φο­ρείς. Η Ένωση Ξε­νο­δό­χων Ρόδου επα­νέ­φε­ρε στα τέλη Αυ­γού­στου το αί­τη­μα για επα­να­φο­ρά των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών στο σύ­νο­λο των Δω­δε­κα­νή­σων. Την εξαί­ρε­ση της Ρόδου έχει θέσει και ο πρό­ε­δρος του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου με υπό­μνη­μα προς τον πρω­θυ­πουρ­γό. Οι 34 δή­μαρ­χοι της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, με ψή­φι­σμα της 17ης Οκτω­βρί­ου 2025, έχουν ζη­τή­σει την ενιαία εφαρ­μο­γή του μέ­τρου στη Δω­δε­κά­νη­σο και στις Κυ­κλά­δες. Η τρο­πο­λο­γία δεν με­τα­βάλ­λει τους συ­ντε­λε­στές στα νησιά άνω των 3.100 κα­τοί­κων. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην αι­τιο­λο­γι­κή της έκ­θε­ση, η πα­ρέμ­βα­ση παίρ­νει δια­φο­ρε­τι­κή μορφή ανά­λο­γα με το μέ­γε­θος, με άμεση μεί­ω­ση στα μι­κρό­τε­ρα νησιά και από­δο­ση πόρων στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες των με­γα­λύ­τε­ρων.

Οι το­πο­θε­τή­σεις στην Ολο­μέ­λεια

Η συ­ζή­τη­ση του νο­μο­σχε­δί­ου ξε­κί­νη­σε την Πέμ­πτη 8 Οκτω­βρί­ου. Ο κοι­νο­βου­λευ­τι­κός εκ­πρό­σω­πος του ΠΑΣΟΚ Δη­μή­τρης Μάν­τζος ζή­τη­σε να γί­νουν δε­κτές οι τρο­πο­λο­γί­ες και να τε­θούν σε ψη­φο­φο­ρία. Υπο­στή­ρι­ξε ότι η εφαρ­μο­γή του μειω­μέ­νου ΦΠΑ μόνο σε ορι­σμέ­να νησιά του Αι­γαί­ου τα χω­ρί­ζει σε κα­τη­γο­ρί­ες, ενώ όλα αντι­με­τω­πί­ζουν υψη­λό­τε­ρο κό­στος με­τα­φο­ράς και πε­ριο­ρι­σμέ­νη πρό­σβα­ση σε υγεία και παι­δεία. Ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής Βα­σί­λης Κι­κί­λιας, στην το­πο­θέ­τη­σή του κατά την έναρ­ξη της συ­ζή­τη­σης, ανα­φέρ­θη­κε στην εξαί­ρε­ση της ακτο­πλο­ΐ­ας από τα λι­με­νι­κά τέλη και στο ό,τι οι τιμές των ακτο­πλοϊ­κών ει­σι­τη­ρί­ων δεν αυ­ξή­θη­καν ούτε φέτος.

Ο κ. Αν­δρου­λά­κης είχε προ­γραμ­μα­τί­σει να πα­ρέμ­βει ο ίδιος στην Ολο­μέ­λεια το με­ση­μέ­ρι της ίδιας ημέ­ρας. Την πρό­τα­ση για τον ει­δι­κό λο­γα­ρια­σμό την είχε πε­ρι­γρά­ψει στις 25 Σε­πτεμ­βρί­ου από τη Σα­ντο­ρί­νη, λέ­γο­ντας ότι τα έσοδα θα χρη­μα­το­δο­τούν σε κάθε νησί υπο­δο­μές για την υγεία, την παι­δεία, τις με­τα­φο­ρές και το πε­ρι­βάλ­λον. Είχε υπο­στη­ρί­ξει τότε ότι το μέτρο «δεν χα­ρί­ζει τον ΦΠΑ στους του­ρί­στες» αλλά τον επι­στρέ­φει στους κα­τοί­κους, και είχε ασκή­σει κρι­τι­κή στη λο­γι­κή που συν­δέ­ει τον μειω­μέ­νο ΦΠΑ με τη φι­λο­ξε­νία δομών για πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες. Την Πα­ρα­σκευή ο πρό­ε­δρος του ΠΑΣΟΚ επι­σκέ­πτε­ται το Κα­στελ­λό­ρι­ζο.

Η κυ­βερ­νη­τι­κή γραμ­μή

Από την πλευ­ρά της κυ­βέρ­νη­σης δεν είχε γίνει γνω­στή, έως το με­ση­μέ­ρι της Πέμ­πτης, το­πο­θέ­τη­ση για το αν θα γίνει δεκτή η τρο­πο­λο­γία. Το γε­νι­κό πλαί­σιο το έδωσε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης από την Αρ­ναία Χαλ­κι­δι­κής, όπου δή­λω­σε ότι η κυ­βέρ­νη­ση δεν θα εν­δώ­σει στην προ­ε­κλο­γι­κή πα­ρο­χο­λο­γία, επει­δή κάτι τέ­τοιο θα υπο­νό­μευε τη δη­μο­σιο­νο­μι­κή αξιο­πι­στία της χώρας. Ζή­τη­σε πα­ράλ­λη­λα κα­θα­ρή εντο­λή αυ­το­δυ­να­μί­ας.

Το ισχύ­ον κα­θε­στώς των 20.000 κα­τοί­κων είχε εξαγ­γελ­θεί από τον πρω­θυ­πουρ­γό στη Διε­θνή Έκ­θε­ση Θεσ­σα­λο­νί­κης τον Σε­πτέμ­βριο του 2025 και τέ­θη­κε σε εφαρ­μο­γή με την αλ­λα­γή του χρό­νου. Η κυ­βερ­νη­τι­κή επι­φύ­λα­ξη για πε­ραι­τέ­ρω επέ­κτα­ση συν­δέ­ε­ται με τον δια­θέ­σι­μο δη­μο­σιο­νο­μι­κό χώρο. Στη φε­τι­νή ομι­λία του πρω­θυ­πουρ­γού στη ΔΕΘ δεν ανα­κοι­νώ­θη­κε επα­να­φο­ρά των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών για τη Ρόδο.

Η τρο­πο­λο­γία για τους αλιείς

Μαζί με τη ρύθ­μι­ση για τον ΦΠΑ κα­τα­τέ­θη­κε δεύ­τε­ρη τρο­πο­λο­γία για τους επαγ­γελ­μα­τί­ες αλιείς. Προ­βλέ­πει έκτα­κτη ενί­σχυ­ση 0,50 ευρώ ανά επι­λέ­ξι­μο λίτρο καυ­σί­μου για το διά­στη­μα από 1 Μαρ­τί­ου έως 31 Δε­κεμ­βρί­ου 2026, με κα­τα­βο­λή σε 2 φά­σεις. Στη­ρί­ζε­ται στο προ­σω­ρι­νό ευ­ρω­παϊ­κό πλαί­σιο κρα­τι­κών ενι­σχύ­σε­ων για την κρίση στη Μέση Ανα­το­λή, το οποίο επι­τρέ­πει κά­λυ­ψη έως και 70% των πρό­σθε­των δα­πα­νών καυ­σί­μου. Η κυ­βερ­νη­τι­κή πρό­βλε­ψη, σύμ­φω­να με δη­μο­σιεύ­μα­τα, δεν ξε­περ­νά τα 35 λεπτά ανά λίτρο. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης συ­να­ντή­θη­κε την Πέμ­πτη με εκ­προ­σώ­πους των αλιέ­ων στη Χαλ­κι­δι­κή, δε­σμεύ­τη­κε ότι θα ασχο­λη­θεί προ­σω­πι­κά με το ζή­τη­μα και προ­α­νήγ­γει­λε ανα­κοι­νώ­σεις μέσα στις επό­με­νες ημέ­ρες.

Το ευ­ρω­παϊ­κό πλαί­σιο

Η δυ­να­τό­τη­τα για χα­μη­λό­τε­ρους συ­ντε­λε­στές στα ελ­λη­νι­κά νησιά προ­βλέ­πε­ται στην ευ­ρω­παϊ­κή νο­μο­θε­σία. Το άρθρο 104 της Οδη­γί­ας ΦΠΑ επι­τρέ­πει συ­ντε­λε­στές έως 30% χα­μη­λό­τε­ρους σε συ­γκε­κρι­μέ­νες νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές, ανά­με­σά τους η Δω­δε­κά­νη­σος και οι Κυ­κλά­δες. Φο­ρείς της αυ­το­διοί­κη­σης του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου υπο­στη­ρί­ζουν ότι η Οδη­γία 2022/542 θέτει γε­ω­γρα­φι­κά και όχι πλη­θυ­σμια­κά κρι­τή­ρια και ότι το όριο των 20.000 κα­τοί­κων είναι ξένο προς το ενω­σια­κό πλαί­σιο. Τον πε­ρα­σμέ­νο Ιού­νιο η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή πα­ρου­σί­α­σε την πρώτη ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή για τα νησιά, που αφορά πε­ρισ­σό­τε­ρα από 4.000 κα­τοι­κη­μέ­να νησιά και πε­ρί­που 17 εκα­τομ­μύ­ρια πο­λί­τες. Στο κεί­με­νο ανα­γνω­ρί­ζε­ται για πρώτη φορά το «κό­στος της νη­σιω­τι­κό­τη­τας» και προ­α­ναγ­γέλ­λε­ται ει­δι­κή ανά­λυ­ση για την απο­τύ­πω­σή του. Το ελ­λη­νι­κό με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο ανα­φέ­ρε­ται ως πα­ρά­δειγ­μα πο­λι­τι­κής που αντι­σταθ­μί­ζει το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος με­τα­φο­ρών.

Η στρα­τη­γι­κή δίνει βάρος στη συν­δε­σι­μό­τη­τα, στη στέ­γα­ση, στην ενέρ­γεια και στην ύδρευ­ση. Υπεν­θυ­μί­ζει επί­σης ότι τα κράτη μέλη μπο­ρούν να ζη­τούν εξαι­ρέ­σεις για νη­σιω­τι­κές συν­δέ­σεις από το Σύ­στη­μα Εμπο­ρί­ας Δι­καιω­μά­των Εκ­πο­μπών στη ναυ­τι­λία. Ο επί­τρο­πος Αλιεί­ας και Ωκε­α­νών Κώ­στας Καδής ανέ­φε­ρε ότι το κα­θε­στώς αυτό θα αξιο­λο­γη­θεί στην επι­κεί­με­νη ανα­θε­ώ­ρη­ση, χωρίς να δε­σμευ­θεί για επέ­κτα­σή του μετά το 2030. Ο εκτε­λε­στι­κός αντι­πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Ρα­φα­έ­λε Φίτο χα­ρα­κτή­ρι­σε τη στρα­τη­γι­κή «σαφή δέ­σμευ­ση» απέ­να­ντι στα νησιά και ανέ­φε­ρε ότι στην πε­ρί­ο­δο 2021 έως 2027 έχουν δια­τε­θεί 12,5 δισ. ευρώ για επεν­δύ­σεις που τα αφο­ρούν. Το αν οι δε­σμεύ­σεις θα πά­ρουν τη μορφή συ­γκε­κρι­μέ­νων κον­δυ­λί­ων θα κρι­θεί στον επό­με­νο ευ­ρω­παϊ­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, μετά το 2027.

Από το 1986 στα μνη­μό­νια και στην επα­να­φο­ρά

Οι μειω­μέ­νοι κατά 30% συ­ντε­λε­στές για τη Δω­δε­κά­νη­σο θε­σπί­στη­καν με τον νόμο 1642 του 1986 για τον ΦΠΑ. Το μέτρο επε­κτά­θη­κε αρ­γό­τε­ρα στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου και, στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του 2000, στις Κυ­κλά­δες, στη Θάσο, στη Σα­μο­θρά­κη, στις Βό­ρειες Σπο­ρά­δες και στη Σκύρο. Η κα­τάρ­γη­σή του ξε­κί­νη­σε στα­δια­κά το 2015, στο πλαί­σιο των μνη­μο­νια­κών δε­σμεύ­σε­ων, και έως το 2018 είχε ολο­κλη­ρω­θεί σε πολλά νησιά. Δια­τη­ρή­θη­κε μόνο σε 5 νησιά που δέ­χο­νταν το βάρος των με­τα­να­στευ­τι­κών ροών, με δια­δο­χι­κές ανα­νε­ώ­σεις.

Η αι­τιο­λο­γι­κή έκ­θε­ση της τρο­πο­λο­γί­ας επι­κα­λεί­ται αυτή τη δια­δρο­μή, καθώς και το άρθρο 101 του Συ­ντάγ­μα­τος για την υπο­χρέ­ω­ση του νο­μο­θέ­τη να λαμ­βά­νει υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών. Ση­μειώ­νει ότι από το 2021 οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές επα­νήλ­θαν στα­δια­κά για ορι­σμέ­να νησιά, χωρίς να απο­κα­τα­στα­θεί πλή­ρως το προη­γού­με­νο κα­θε­στώς. Το ΠΑΣΟΚ είχε ζη­τή­σει την επα­να­φο­ρά του μέ­τρου στα Δω­δε­κά­νη­σα και με επί­και­ρη ερώ­τη­ση προς τον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών τον Σε­πτέμ­βριο του 2025.