Συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν: Οι θαλάσσιες ζώνες, το Κυπριακό και οι επιδιώξεις

Σε ένα επι­βα­ρυ­μένο διεθνές περι­βάλ­λον και με ορι­σμένα νέα δεδο­μένα, ανα­μέ­νε­ται να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η νέα συνά­ντηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη με τον Ταγίπ Ερντο­γάν, στο περι­θώ­ριο της Γενικής Συνέ­λευ­σης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη την ερχό­μενη εβδο­μάδα. Οι λεπτο­μέ­ρειες και το χρο­νο­διά­γραμμα της συνά­ντη­σης δεν είχαν καθο­ρι­στεί έως και την τελευ­ταία στιγμή, προτού ανα­χω­ρή­σει η ελλη­νική απο­στολή για την έδρα του Οργα­νι­σμού και σύμφωνα με κυβερ­νη­τι­κές πηγές, οι τελικές συνεν­νο­ή­σεις θα γίνουν επί τόπου.

Επι­διώ­ξεις και ρεα­λι­σμός

Η ούτως ή άλλως εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία δια­τα­ρά­χθηκε το καλο­καίρι με το επει­σό­διο της Κάσου – Καρ­πά­θου, με το οποίο η Τουρκία ανα­βάθ­μισε για μία ακόμη φορά τις διεκ­δι­κή­σεις της και προ­σέ­θεσε ένα ακόμη τμήμα των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων σε εκείνα που θέτει υπό αμφι­σβή­τηση. Η κρίση απο­φεύ­χθηκε, ωστόσο η ελλη­νική πλευρά προ­σέρ­χε­ται σε αυτή τη νέα συνά­ντηση με την επί­γνωση ότι ο τούρκος πρό­ε­δρος σε καμία περί­πτωση δεν έχει μετριά­σει τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές του δια­θέ­σεις.

Σημειώ­νε­ται πάντως από κυβερ­νη­τικά στελέχη ότι στο σημείο που έχουν φτάσει οι επι­κοι­νω­νίες και οι συνα­ντή­σεις κορυφής, θα πρέπει να διε­ρευ­νη­θούν και να εξευ­ρε­θούν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για το επόμενο βήμα.

Ποιο μπορεί να είναι αυτό και πού θα μπο­ρούσε να τοπο­θε­τη­θεί χρονικά είναι άγνωστο, όμως υπό αυτό το πρίσμα υψη­λό­τατη διπλω­μα­τική πηγή ανα­φέ­ρει κάτι αξιο­ση­μεί­ωτο: «Υπάρχει μια συνα­ντί­ληψη στην Αθήνα και στην Αγκυρα ότι το ζήτημα της οριο­θέ­τη­σης των θαλασ­σίων ζωνών θα μπο­ρούσε να έχει λυθεί κατά τη διάρ­κεια της θητείας του Κυριά­κου Μητσο­τάκη και του Ταγίπ Ερντο­γάν».

Ανα­βαθ­μι­σμένο status

Ενα επι­πρό­σθετο νέο στοι­χείο είναι ότι ο Πρω­θυ­πουρ­γός προ­σέρ­χε­ται στη νέα αυτή συνο­μι­λία με τον πρόεδρο της Τουρ­κίας, όπως και στη Γενική Συνέ­λευση με την ευρύ­τερη έννοια, μετά την πρό­σφατη εκλογή της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας του ΟΗΕ για την επόμενη διετία – με τη στήριξη πάντως και της Τουρ­κίας.

Το νέο αυτό δεδο­μένο αξιο­λο­γεί­ται ως σημα­ντική παρά­με­τρος στις διμε­ρείς συνο­μι­λίες, αλλά και ευρύ­τερα. Ειδι­κό­τερα δε σε ό,τι αφορά τις όποιες εξε­λί­ξεις στο Κυπριακό και πρω­τί­στως την κρίση στη Μέση Ανατολή, την ανε­ξέ­λεγ­κτη κλι­μά­κωση του αρα­βοϊσ­ραη­λι­νού πολέμου, την ανά­φλεξη στον Λίβανο και τον ρόλο που επι­χει­ρεί να παίξει η Τουρκία στον μου­σουλ­μα­νικό κόσμο και στη γεω­πο­λι­τική ανα­στά­τωση της ΝΑ Μεσο­γείου, αλλά και στο μέτωπο της Ουκρα­νίας.

Υπό αυτούς τους όρους, η ελλη­νική κυβέρ­νηση έχει την επί­γνωση ότι οι συνα­ντή­σεις και οι συνο­μι­λίες με την τουρ­κική ηγεσία δεν θα είναι μια απλή υπόθεση. Μπορεί τα νερά στο Αιγαίο να παρα­μέ­νουν ήρεμα, όμως αυτό δεν μπορεί να χαρα­κτη­ρι­στεί πρόοδος, ούτε και μία μόνιμη συνθήκη επί του πεδίου.

Υψη­λό­βαθ­μες διπλω­μα­τι­κές πηγές ανέ­φε­ραν τις προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες ότι στο πεδίο του ελλη­νο­τουρ­κι­κού δια­λό­γου υπάρ­χουν νέα δεδο­μένα προς αξιο­λό­γηση. Υπό αυτή την έννοια, η συνά­ντηση της ερχό­με­νης εβδο­μά­δας έχει προ­ε­τοι­μα­στεί με μεγα­λύ­τερη επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα, ενώ εκτι­μά­ται ότι η πρό­σφατη προ­πα­ρα­σκευα­στική συνά­ντηση των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών Γιώργου Γερα­πε­τρίτη και Χακάν Φιντάν έγινε σε ένα κλίμα στοι­χειώ­δους συνεν­νό­η­σης.

Γαλάζια Πατρίδα και θαλάσ­σια πάρκα

Τα αγκάθια πάντως παρα­μέ­νουν και το πώς θα μπο­ρούσε να οδη­γη­θεί η συζή­τηση μεταξύ των ηγεσιών και των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών σε άλλα μονο­πά­τια δεν δια­φαί­νε­ται αυτή τη στιγμή.

Παρά ταύτα, στην Αθήνα εκδη­λώ­νε­ται μια συγκρα­τη­μένη αισιο­δο­ξία για την πορεία των συζη­τή­σεων και υπό αυτή την έννοια, για τη στάση της Τουρ­κίας σε μια σειρά ζητή­ματα.

Μεταξύ άλλων, επι­ση­μαί­νε­ται από διπλω­μα­τι­κές πηγές ότι στα νέα τουρ­κικά βιβλία της Γεω­γρα­φίας μπορεί να μην έχει αλλοιω­θεί κατ’ ελά­χι­στον η ουσία της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας», είναι όμως μετρια­σμέ­νος ο τρόπος με τον οποίον παρου­σιά­ζε­ται, δίχως επι­θε­τι­κές ανα­φο­ρές κατά της Ελλάδας. «Στο κείμενο δεν γίνεται καμία αναφορά στην Ελλάδα, για πρώτη φορά σε χάρτη δεν γίνεται λόγος για «Θάλασσα των Νήσων» αλλά για Αιγαίο Πέλαγος, ενώ απου­σιά­ζει και το αυθαί­ρετο όριο που χωρίζει το πέλαγος στα δύο» επι­ση­μαί­νε­ται.

Σημειώ­νε­ται από κυβερ­νη­τικά στελέχη ότι στο σημείο που έχουν φτάσει οι επι­κοι­νω­νίες και οι συνα­ντή­σεις κορυφής, θα πρέπει να διε­ρευ­νη­θούν και να εξευ­ρε­θούν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για το επόμενο βήμα.

Οι ίδιες πηγές τονί­ζουν εν όψει της συνά­ντη­σης κορυφής και των όσων εκτι­μά­ται ότι θα ακο­λου­θή­σουν ότι η Αγκυρα δεν θα προ­κα­λέ­σει προ­βλή­ματα στην ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας – Κύπρου, εφόσον το σχέδιο προ­χω­ρή­σει και τελικώς υλο­ποι­η­θεί.

Επι­πλέον, η Αθήνα δια­μη­νύει ότι προ­χω­ρεί κανο­νικά ο σχε­δια­σμός για την οριο­θέ­τηση και δημιουρ­γία των θαλασ­σίων πάρκων, παρά τις τουρ­κι­κές αντι­δρά­σεις. Κατά τα όσα ανα­φέ­ρουν διπλω­μα­τι­κές πηγές, το σχέδιο θα έχει υλο­ποι­η­θεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2025.

Σε αυτές τις συν­θή­κες και εν όψει της συνά­ντη­σης Μητσο­τάκη – Ερντο­γάν, η ελλη­νική πλευρά παρα­μέ­νει πάντως σε εγρή­γορση για τυχόν παρελ­κυ­στι­κές δηλώ­σεις ή κινή­σεις του τούρκου προ­έ­δρου, είτε στο καθαρά διμερές επίπεδο, είτε το Κυπριακό, όπου η θέση της Αγκυρας για διχο­τό­μηση είναι πάγια και ναρ­κο­θε­τεί κάθε από­πειρα επα­νέ­ναρ­ξης των συνο­μι­λίων.

Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης θα έχει συνά­ντηση και με τον γενικό γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκου­τέ­ρες την Τρίτη, ενώ εξα­κο­λου­θούν να δια­τυ­πώ­νο­νται ελπίδες ότι θα μπο­ρούσε να επα­νεκ­κι­νή­σει μια δια­δι­κα­σία για το Κυπριακό υπό την αιγίδα του Οργα­νι­σμού με μια τριμερή συνά­ντηση.

Η προ­σέγ­γιση Αγκυρας – Καΐρου

Στο φόντο της προ­σπά­θειας να δια­τη­ρη­θεί ανοι­χτός ο δίαυλος επι­κοι­νω­νίας μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας και να μην ανα­τρα­πεί η εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία, προ­βάλ­λει η κλι­μα­κού­μενη κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς και κρί­σι­μες παρά­με­ροι, όπως η πρό­σφατη ανα­θέρ­μανση των σχέσεων του Ταγίπ Ερντο­γάν και του προ­έ­δρου της Αιγύ­πτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

Η δια­φαι­νό­μενη συνεν­νό­ηση μεταξύ Αγκυρας και Καΐρου στη Λιβύη είναι μία νέα γεω­πο­λι­τική παρά­με­τρος και παρα­κο­λου­θεί­ται με προ­βλη­μα­τι­σμό από την Αθήνα.

Επι­πλέον, η προ­ε­δρική εκλογή του Νοεμ­βρίου στις ΗΠΑ αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως μία ακόμη κρίσιμη εκκρε­μό­τητα σε ό,τι αφορά τα ελλη­νο­τουρ­κικά, αλλά και τη γενι­κό­τερη κλι­μά­κωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και την Ουκρα­νία, με δεδο­μένο το πώς τοπο­θε­τού­νται ως προς αυτά η Αθήνα και η Αγκυρα.

Το πρόσωπο που θα βρεθεί στον Λευκό Οίκο από τις αρχές του 2025 (και ειδικώς αν είναι ο Ντό­ναλντ Τραμπ, που δια­τη­ρεί μία ειδική σχέση με τον Ταγίπ Ερντο­γάν) αξιο­λο­γεί­ται ως ένα στοι­χείο το οποίο μπορεί να επι­δρά­σει και στον ελλη­νο­τουρ­κικό διάλογο.

Πηγή: tovima.gr