Η συζήτηση για θαλάσσιες ζώνες Ελλάδας – Λιβύης απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Τις δικές της ισορ­ρο­πίες ανάμεσα σε Τρίπολη και Βεγγάζη αναζητά η Αθήνα, επι­διώ­κο­ντας να απο­φύ­γει λάθη του παρελ­θό­ντος και να μείνει πιστή στην προ­σπά­θεια δια­τή­ρη­σης ανοι­χτών διαύλων επι­κοι­νω­νίας τόσο με τη διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμένη κυβέρ­νηση της Λιβύης όσο και με τη διοί­κηση της Ανα­το­λι­κής Λιβύης. Ιδιαί­τε­ρης σημα­σίας χαρα­κτη­ρί­ζο­νται για την Αθήνα και οι συνο­μι­λίες για την οριο­θέ­τηση θαλασ­σίων ζωνών που έχουν ξεκι­νή­σει ανάμεσα στην διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμένη κυβέρ­νηση της Λιβύης που εδρεύει στην Τρίπολη και στην επι­κε­φα­λής της ελλη­νι­κής ομάδας δια­πραγ­μά­τευ­σης, την Υφυ­πουργό Εξω­τε­ρι­κών, Αλε­ξάν­δρα Παπα­δο­πού­λου, καθώς σε περί­πτωση που κατα­λή­ξουν σε απο­τέ­λε­σμα, σε βάθος χρόνου θα πρέπει να σημά­νουν να καταρ­γη­θεί το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, το οποίο η Ελλάδα θεωρεί ανυ­πό­στατο και παρά­νομο όσον αφορά τη μία εκ των δύο συμ­βαλ­λό­με­νων πλευρών.

Το στοί­χημα της Αθήνας

Το στοί­χημα είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο, με δεδο­μένο μάλιστα ότι η Τρίπολη έχει ιδιαί­τερα στενές σχέσεις με την Άγκυρα, ενώ η Τουρκία προ­σπα­θεί να ανα­πτύ­ξει αντί­στοιχα κανάλια δια­λό­γου και με την Βεγγάζη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εκπρό­σω­πος του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, Λάνα Ζωχιού την Πέμπτη 18/6, τόνισε ιδιαί­τερα τη σημασία της πρώτης επί­σκε­ψης του Υπαρ­χη­γού της Γενικής Διοί­κη­σης Λιβυκού Στρατού, της Ανα­το­λι­κής Λιβύης, Σαντάμ Χαφτάρ, στην Αθήνα, η οποία ακο­λού­θησε την επί­σκεψη της Παπα­δο­πού­λου στην Τρίπολη για τις συνο­μι­λίες περί οριο­θέ­τη­σης στις 10 Ιουνίου, αλλά και την επί­σκεψη του Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Γιώργου Γερα­πε­τρίτη, στη Βεγγάζη στις 28 Μαρτίου. Μία επί­σκεψη η οποία επι­βε­βαιώ­νει, κατά την εκπρό­σωπο του ΥΠΕΞ, «την κοινή βούληση για περαι­τέρω ενί­σχυση της συνερ­γα­σίας και των διαύλων επι­κοι­νω­νίας με την Ανα­το­λική Λιβύη».

 Η Βεγγάζη

Η Ανα­το­λική Λιβύη έχει πάγια αιτή­ματα προς την Αθήνα τα οποία μεταξύ άλλων αφορούν την οικο­νο­μική συνερ­γα­σία και την προ­ώ­θηση επεν­δύ­σεων σε τομείς όπως της ενέρ­γειας και των κατα­σκευών.

Σημα­ντικό θέμα που απα­σχο­λεί τις σχέσεις Αθήνας – Βεγ­γά­ζης από την πλευρά της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας είναι η παρά­τυπη μετα­νά­στευση, με τις δύο πλευρές να συμ­φω­νούν «να εργα­στούν από κοινού με σκοπό τη μείωση των ροών προς Κρήτη και Γαύδο». Ανα­φέρ­θη­καν, επίσης, «στη σημασία συνέ­χι­σης των προ­γραμ­μά­των εκπαί­δευ­σης στε­λε­χών της Λιβυκής Ακτο­φυ­λα­κής στην Ελλάδα».

Οι συνο­μι­λίες με την Τρίπολη και το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο

Οι συνο­μι­λίες της Ελλάδας για την οριο­θέ­τηση θαλασ­σίων ζωνών με τη Λιβύη πραγ­μα­το­ποιού­νται με την κυβέρ­νηση της Τρί­πο­λης καθώς είναι η διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμένη κυβέρ­νηση και σε αυτές δεν συμ­με­τέ­χουν αξιω­μα­τού­χοι από την πλευρά της Βεγ­γά­ζης, ωστόσο στο πλαίσιο των ισορ­ρο­πιών και των καλών σχέσεων και με την Ανα­το­λική Λιβύη ενη­με­ρώ­νε­ται για τις εξε­λί­ξεις και η Βεγγάζη, γεγονός που εξηγεί και την αναφορά Γερα­πε­τρίτη στη συνά­ντηση του με τον υιό Χαφτάρ στο θέμα. Με τον ΥΠΕΞ να βρίσκει ευκαι­ρία να σημειώ­σει ότι «προ­τε­ραιό­τητα της Ελλάδας παρα­μέ­νει η οριο­θέ­τηση απο­κλει­στι­κής οικο­νο­μι­κής ζώνης με τη Λιβύη, ως γνήσια γει­το­νική χώρα με αντι­κεί­με­νες ακτές, βάσει του Διε­θνούς Δικαίου της Θάλασ­σας», όπως ανέφερε η Ζωχιού.

Μία θέση που έχει στόχο τόσο την Τρίπολη και την Άγκυρα όσο και την ίδια τη Βεγγάζη, προ­κει­μέ­νου να μην προ­χω­ρή­σει σε ανα­γνώ­ριση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου και να μην περάσει σε μαξι­μα­λι­στι­κές θέσεις, που θα δυσα­ρε­στού­σαν την Αθήνα.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι τόσο η Τρίπολη όσο και η Βεγγάζη είχαν αντι­δρά­σει αρνη­τικά στην πρό­σκληση ενδια­φέ­ρο­ντος από την ελλη­νική κυβέρ­νηση για εξε­ρεύ­νηση και εκμε­τάλ­λευση υδρο­γο­ναν­θρά­κων νοτίως της Κρήτης το 2025.

Να σημειω­θεί ότι για τη Βεγγάζη οι σχέσεις με την Ελλάδα επι­διώ­κε­ται να λει­τουρ­γή­σουν ως γέφυρα με την ΕΕ, αλλά και υπο­στη­ρι­κτικά στο Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας του ΟΗΕ, όπου η Ελλάδα είναι μη μόνιμο μέλος.

Το ταξίδι της Παπα­δο­πού­λου στην Τρίπολη

Ενδει­κτικό των ισορ­ρο­πιών είναι ότι η Αλε­ξάν­δρα Παπα­δο­πού­λου μετά το ταξίδι της στην Τρίπολη, όπου σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του in κατέστη δυνατό να βρεθεί μία αφε­τη­ρία για τις τεχνι­κές συνο­μι­λίες, είχε συνά­ντηση στην Αθήνα, με τον Γενικό Γραμ­μα­τέα της Γενικής Διοί­κη­σης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Στρα­τηγό Αλ-Ταμίμι.

Απα­ντώ­ντας σε σχετική ερώτηση του in εάν το θέμα του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου, αλλά και του ρόλου της Βεγ­γά­ζης στην οριο­θέ­τηση, τέθηκε στις συνο­μι­λίες της Παπα­δο­πού­λου με την Τρίπολη, η Ζωχιού σημεί­ωσε ότι «η θέση μας εκφρά­στηκε σε όλες τις συνα­ντή­σεις για το παρά­νομο, ανυ­πό­στατο, αλλά και άκυρο τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο του 2019, το οποίο κατα­στρα­τη­γεί το Διεθνές Δίκαιο και, ως εκ τούτου, δεν παράγει κανένα απο­λύ­τως έννομο απο­τέ­λε­σμα. Οι τεχνι­κές συνο­μι­λίες με τη Λιβύη λαμ­βά­νουν χώρα στην Τρίπολη, όπως γνω­ρί­ζετε. Οι συνο­μι­λίες αυτές και στον πρώτο και στον δεύτερο γύρο είχαν την ίδια σύνθεση. Όμως, κατά τις επαφές του Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών και της Υφυ­πουρ­γού με αξιω­μα­τού­χους της πλευράς της Βεγ­γά­ζης, οι τελευ­ταίοι ενη­με­ρώ­θη­καν για τις εξε­λί­ξεις. Ανα­φο­ρικά με την ερώτησή σας για συγκε­κρι­μένο φορμάτ, αν υπάρξει κάτι νεότερο, θα ανα­κοι­νω­θεί».

Το προ­σε­χές διά­στημα, σε ημε­ρο­μη­νία που ανα­μέ­νε­ται να καθο­ρι­στεί η επόμενη συνά­ντηση των τεχνι­κών κλι­μα­κίων Ελλάδας – Λιβύης για τις θαλάσ­σιες ζώνες προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται στην Αθήνα.

Η συμ­φω­νία για το οικό­πεδο Ο7 της Λιβύης

Αξίζει να σημειω­θεί ότι, όπως έγινε γνωστό την Τετάρτη, ο ενερ­γεια­κός όμιλος MOL της Ουγ­γα­ρίας υπέ­γραψε συμ­φω­νία κατα­νο­μής παρα­γω­γής με τους εταί­ρους της κοι­νο­πρα­ξίας, την ισπα­νική πολυ­ε­θνική Repsol και την τουρ­κική ΤΡΑΟ για το θαλάσ­σιο οικό­πεδο Ο7 της Λιβύης, που είναι περίπου 140 χιλιό­με­τρα βορειο­δυ­τικά της Βεγ­γά­ζης και είναι νοτιό­τερα από την μέση γραμμή του «Νόμου Μανιάτη»  του 2011 για τις έρευνες υδρο­γο­ναν­θρά­κων, στον οποίο σημειώ­νε­ται ότι «ελλεί­ψει συμ­φω­νίας οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες με τις ελλη­νι­κές ακτές, το εξω­τε­ρικό όριο της υφα­λο­κρη­πί­δας και της απο­κλει­στι­κής οικο­νο­μι­κής ζώνης (αφ΄ης κηρυ­χθεί), είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση από­σταση από τα εγγύ­τερα σημεία των γραμμών βάσης (τόσο ηπει­ρω­τι­κών όσο και νησιω­τι­κών) από τις οποίες μετρά­ται το εύρος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης».

Σε επίπεδο σημειο­λο­γίας ωστόσο η Τουρκία επι­διώ­κει να στείλει έστω και εντός απο­δε­κτών από την Ελλάδα ορίων ένα μήνυμα ότι είναι παρούσα στην περιοχή.

Πηγή: in.gr