Βrain gain: Το προφίλ των Ελλήνων του εξωτερικού που επιθυμούν να επιστρέψουν στην Ελλάδα – Οι αποτρεπτικοί παράγοντες

Έχουν περάσει περισ­σό­τερα από δέκα χρόνια από τότε που ο όρος της «διαρ­ροής εγκε­φά­λων», του γνωστού -πλέον- «brain drain» έκανε την εμφά­νισή του στον δημόσιο διάλογο. Οικο­νο­μική κρίση, ανεργία και έλλειψη ευκαι­ριών ήταν οι κύριοι παρά­γο­ντες που ώθησαν περίπου 600.000 νέους -κατά κύριο λόγο υψηλά εξειδικευμένους- στο να φύγουν από την Ελλάδα και να ανα­ζη­τή­σουν ένα καλύ­τερο μέλλον στο εξω­τε­ρικό.

Πέρα από την ελλη­νική οικο­γέ­νεια, το brain drain υπήρξε μία «πληγή» και για την ελλη­νική οικο­νο­μία και ανά­πτυξη, η οποία τα τελευ­ταία χρόνια φαί­νε­ται να επου­λώ­νε­ται. Έτσι, το λεγό­μενο «brain gain», η επι­στροφή, δηλαδή, στην Ελλάδα των ταλέ­ντων που μετα­νά­στευ­σαν ανα­ζη­τώ­ντας καλύ­τε­ρες ευκαι­ρίες, έρχεται στα­διακά στο προ­σκή­νιο. Σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία της Eurostat, έχουν επι­στρέ­ψει στην Ελλάδα περίπου 350.000 Έλληνες από εκεί­νους που είχαν μετα­κο­μί­σει στο εξω­τε­ρικό την περίοδο 2010-2021.

Σύμφωνα με έρευνα της Πρω­το­βου­λίας BrainReGain-Ελληνισμός Εν Δράσει, που διε­ξή­χθη από τον Νοέμ­βριο 2023 έως τον Ιανουά­ριο 2024 και έχει τίτλο «Θα επέ­στρεφα αν…», το 50% των συμ­με­τε­χό­ντων δήλωσε έντονη επι­θυ­μία να επι­στρέ­ψει στην Ελλάδα, με το 21% εξ αυτών να δηλώνει ότι θέλει να επι­στρέ­ψει μέσα σε ένα χρόνο.

Το προφίλ όσων θέλουν να γυρί­σουν

Από την ίδια έρευνα προ­κύ­πτει ότι η πλειο­νό­τητα των Ελλήνων ζει και εργά­ζε­ται κυρίως στη Μεγάλη Βρε­τα­νία, τη Γερ­μα­νία και την Ολλαν­δία. Μικρό­τερα είναι τα ποσοστά των Ελλήνων του εξω­τε­ρι­κού που βρί­σκο­νται στην Αμερική, τον Καναδά και τη Μέση Ανατολή. Οι περισ­σό­τε­ροι Έλληνες του εξω­τε­ρι­κού είναι άνω των 35 ετών, παρα­μέ­νουν περισ­σό­τερα από έξι χρόνια στο εξω­τε­ρικό και το 70% εξ αυτών δια­θέ­τει μετα­πτυ­χιακό, ενώ το 18% έχει διδα­κτο­ρικό ή μετα­δι­δα­κτο­ρικό τίτλο.

Οι τομείς απα­σχό­λη­σής τους περι­λαμ­βά­νουν την τεχνο­λο­γία (19%), την ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα (10%) και τον χώρο της υγείας (10%).

Οι Έλληνες που επι­θυ­μούν να επι­στρέ­ψουν συνήθως έχουν υψηλή εξει­δί­κευση και σημα­ντική επαγ­γελ­μα­τική εμπει­ρία. Σύμφωνα με το πρό­γραμμα BrainReGain Mentoring της Πρω­το­βου­λίας BrainReGain-Ελληνισμός Εν Δράσει, οι περισ­σό­τε­ροι συμ­με­τέ­χο­ντες έχουν πάνω από 10 χρόνια εμπει­ρίας στο εξω­τε­ρικό, κατέ­χουν μετα­πτυ­χια­κούς τίτλους και απα­σχο­λού­νται σε ένα ευρύ φάσμα επαγ­γελ­μά­των.

Θετικοί και απο­τρε­πτι­κοί παρά­γο­ντες επι­στρο­φής

Οι λόγοι για την επι­στροφή ποι­κίλ­λουν, ανάλογα την κάθε περί­πτωση. Όπως ανέφερε, μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Μαριάννα Δου­κά­κου, Γενική Διευ­θύ­ντρια Πρω­το­βου­λίας BrainReGain – Ελλη­νι­σμός Εν Δράσει, «σημα­ντικά κίνητρα απο­τε­λούν οι βελ­τιω­μέ­νες οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες και το καλύ­τερο επαγ­γελ­μα­τικό περι­βάλ­λον στην Ελλάδα». Επι­πλέον, πολλοί θέλουν να είναι κοντά στην οικο­γέ­νειά τους και τους φίλους τους, ενώ άλλοι βλέπουν την επι­στροφή ως ευκαι­ρία να συμ­βά­λουν στην ανά­πτυξη της Ελλάδας.

Στον αντί­ποδα, η αβε­βαιό­τητα στην αγορά εργα­σίας, οι χαμη­λό­τε­ροι μισθοί και η γρα­φειο­κρα­τία απο­τε­λούν τους βασι­κούς απο­τρε­πτι­κοί παρά­γο­ντες επι­στρο­φής στην Ελλάδα.

Ανάγκη για μια εθνική στρα­τη­γική επα­να­πα­τρι­σμού

Πρό­σφατα, ανα­κοι­νώ­θηκε από πλευράς ελλη­νι­κής Πολι­τείας ότι εκπο­νεί­ται ένα Στρα­τη­γικό Σχέδιο για τον Απόδημο Ελλη­νι­σμό, το οποίο θα εκτεί­νε­ται από το 2024 έως το 2027 και μία πτυχή του οποίου αφορά ακριβώς στη σχέση της ελλη­νι­κής Πολι­τείας, της ελλη­νι­κής δια­σπο­ράς και της αντι­με­τώ­πι­σης της νέας γενιάς δια­σπο­ράς, του «brain drain».

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, προ­βλέ­πο­νται, μεταξύ άλλων, η διορ­γά­νωση Ημερών Καριέ­ρας της ΔΥΠΑ στο εξω­τε­ρικό, ενεργή συνερ­γα­σία με την Enterprise Greece προ­κει­μέ­νου το ελλη­νικό επι­χει­ρείν να επι­κοι­νω­νη­θεί με το εξω­τε­ρικό, καθώς επίσης και μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας με το Study in Greece που σχε­τί­ζε­ται με την εξω­στρέ­φεια των ελλη­νι­κών πανε­πι­στη­μίων.

«Η συνερ­γα­σία μεταξύ δημο­σίων και ιδιω­τι­κών φορέων είναι ζωτικής σημα­σίας για τη δημιουρ­γία μιας εθνικής στρα­τη­γι­κής επα­να­πα­τρι­σμού, η οποία μπορεί να συμ­βά­λει στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και στην και­νο­το­μία στην Ελλάδα. Κάθε επι­στροφή απο­τε­λεί ενί­σχυση της κοι­νω­νι­κής συνοχής και προ­σθήκη στην οικο­νο­μία της χώρας», επε­σή­μανε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Δου­κά­κου.

Η Πρω­το­βου­λία BrainReGain-Ελληνισμός Εν Δράσει, όπως εξήγησε, έχει ως στόχο τη δημιουρ­γία νέων διαύλων επι­κοι­νω­νίας και συνερ­γα­σίας των παρα­γω­γι­κών δυνά­μεων της χώρας με τον ελλη­νι­σμό του εξω­τε­ρι­κού, καθώς και την επα­να­φορά των Ελλήνων και Ελλη­νί­δων που έφυγαν την περίοδο της οικο­νο­μι­κής κρίσης.

Μέσω της πλατ­φόρ­μας BrainGain Jobs in Greece, μέσω της οποίας ανα­δει­κνύ­ο­νται ευκαι­ρίες απα­σχό­λη­σης που υπάρ­χουν στην Ελλάδα, έχουν προ­ω­θη­θεί περισ­σό­τε­ρες από 450 θέσεις εργα­σίας από 100 εται­ρείες ενώ το πρό­γραμμα BrainReGain Mentoring έχει δεχθεί περισ­σό­τερα από 700 αιτή­σεις από τις οποίες οι 150 έχουν ανα­τε­θεί σε μέντο­ρες.

«Το ουσια­στι­κό­τερο είναι ότι τόσο τα μέλη μας όσο και ένας σημα­ντι­κός αριθμός επι­χει­ρή­σεων έχουν επα­να­πα­τρί­σει και εντάξει στο δυνα­μικό τους εκα­το­ντά­δες Έλληνες που εργά­ζο­νταν στο εξω­τε­ρικό. Μάλιστα, μεταξύ αυτών των εται­ρειών υπάρ­χουν ορι­σμέ­νοι “πρω­τα­θλη­τές” οι οποίοι μέσα σε ένα χρόνο έχουν επα­να­πα­τρί­σει περισ­σό­τερα από 50 άτομα», σημεί­ωσε η κ. Δου­κά­κου.

Όπως είπε, κατα­γρά­φε­ται μία συνεχής ροή επι­στρο­φών. «Ωστόσο, χρεια­ζό­μα­στε πολλούς για να φέρουν πίσω περισ­σό­τε­ρους. Και αυτή είναι και η ουσία της Συμ­μα­χίας μας», τόνισε.

Αξίζει να σημειω­θεί, ότι την Πρω­το­βου­λία BrainReGain-Ελληνισμός Εν Δράσει απαρ­τί­ζουν, συνο­λικά, 48 εται­ρείες από τον ιδιω­τικό και δημόσιο τομέα, οι οποίες εκπρο­σω­πούν τους ισχυ­ρό­τε­ρους παρα­γω­γι­κούς κλάδους όπως της Βιο­μη­χα­νίας, της Τεχνο­λο­γίας, του Του­ρι­σμού, των Κατα­σκευών, του Λια­νι­κού Εμπο­ρίου, της Ναυ­τι­λίας, της Υγείας, των Νομικών και Συμ­βου­λευ­τι­κών Υπη­ρε­σιών, της Εκπαί­δευ­σης.

«Όλα τα μέλη μας ανα­γνω­ρί­ζουν την προ­στι­θέ­μενη αξία του επα­να­πα­τρι­σμού, όχι μόνο για τους ίδιους ως επι­χει­ρή­σεις και στην προ­σέλ­κυση ταλα­ντού­χων μυαλών, αλλά και στην ανα­ζω­ο­γό­νηση της οικο­νο­μίας και της κοι­νω­νίας. Παρά τις προ­κλή­σεις, τα απο­τε­λέ­σματα είναι ενθαρ­ρυ­ντικά και η συνέ­χιση της υπο­στή­ρι­ξης αυτών των προ­σπα­θειών είναι απα­ραί­τητη για την επι­τυ­χία του εγχει­ρή­μα­τος», τόνισε.

Πηγή: protothema.gr