Αντίστροφη μέτρηση η επιστροφή παράνομων μεταναστών σε τρίτες χώρες – Τα επόμενα βήματα της Ελλάδας

Στην τελική ευθεία περνά ο σχε­δια­σμός για τη δημιουρ­γία των λεγό­με­νων Κέντρων Επι­στρο­φής (Return Hubs) σε τρίτες χώρες, καθώς οι πέντε ευρω­παϊ­κές χώρες που συγκρο­τούν το «Core Group» έχουν ήδη χαράξει τα επόμενα βήματα για την υλο­ποί­ηση του νέου μοντέ­λου επι­στρο­φών μετα­να­στών.

Ελλάδα, Δανία, Γερ­μα­νία, Αυστρία και Ολλαν­δία επι­χει­ρούν να μετα­τρέ­ψουν την πολι­τική συμ­φω­νία που επε­τεύ­χθη στην Κοπεγ­χάγη σε συγκε­κρι­μένο επι­χει­ρη­σιακό σχε­δια­σμό, με τις τεχνι­κές επαφές και τις δια­βου­λεύ­σεις με πιθανές τρίτες χώρες να βρί­σκο­νται ήδη σε εξέλιξη.

Τα Return Hubs προ­βλέ­πε­ται να λει­τουρ­γούν εκτός Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και να φιλο­ξε­νούν ανθρώ­πους οι οποίοι δεν δια­θέ­τουν νόμιμο δικαί­ωμα παρα­μο­νής στην Ε.Ε. και υπό­κει­νται σε απόφαση επι­στρο­φής. Η δημιουρ­γία τους προ­ϋ­πο­θέ­τει, σε κάθε περί­πτωση, τη σύναψη συμ­φω­νιών με τρίτες χώρες.

Τα κρίσιμα ραντε­βού σε Μόναχο και Βρυ­ξέλ­λες

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, το επόμενο σημα­ντικό βήμα ανα­μέ­νε­ται στις 26 Σεπτεμ­βρίου, στο Μόναχο, όπου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η ευρω­παϊκή σύνοδος «2nd Munich Migration Meeting», με τη συμ­με­τοχή 17 Ευρω­παίων υπουρ­γών. Στο περι­θώ­ριο της συνόδου ανα­μέ­νε­ται να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί συνά­ντηση των πέντε χωρών του «Core Group», με αντι­κεί­μενο τον συντο­νι­σμό των επό­με­νων κινή­σεων για τη δημιουρ­γία των Return Hubs.

Το δεύτερο κρίσιμο ορόσημο είναι η 1η Οκτω­βρίου, όταν, στο περι­θώ­ριο του Συμ­βου­λίου Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της Ε.Ε., οι πέντε χώρες ανα­μέ­νε­ται να συνα­ντη­θούν με εκπρο­σώ­πους διεθνών οργα­νι­σμών. Στόχος είναι να προ­χω­ρή­σει περαι­τέρω ο σχε­δια­σμός, αλλά και να απο­σα­φη­νι­στούν τα βήματα που απαι­τού­νται για την πρα­κτική εφαρ­μογή του μοντέ­λου.

Ο οδικός χάρτης που συμ­φω­νή­θηκε στην Κοπεγ­χάγη

Οι εξε­λί­ξεις έρχο­νται σε συνέ­χεια της συνά­ντη­σης των υπουρ­γών Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου Ελλάδας, Δανίας, Γερ­μα­νίας, Αυστρίας και Ολλαν­δίας στην Κοπεγ­χάγη, στις αρχές του μήνα.

Εκεί επι­βε­βαιώ­θηκε η συμ­φω­νία επί των βασικών αρχών ενός Πλαι­σίου Αρχών για τη μελ­λο­ντική συνερ­γα­σία με τρίτες χώρες, ενώ παράλ­ληλα συμ­φω­νή­θηκε ένας «συγκε­κρι­μέ­νος Οδικός Χάρτης Νομικών Απαι­τή­σεων και Εθνικών Χρο­νο­δια­γραμ­μά­των».

Όπως ανέφερε ο Έλληνας υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, στόχος είναι η πολι­τική βούληση να μετα­τρα­πεί σε συγκε­κρι­μένο και εφαρ­μό­σιμο σχέδιο. «Για να μετα­τρέ­ψουμε αυτή την πολι­τική βούληση σε απτή πραγ­μα­τι­κό­τητα, συμ­φω­νή­σαμε σήμερα σε έναν συγκε­κρι­μένο Οδικό Χάρτη Νομικών Απαι­τή­σεων και Εθνικών Χρο­νο­δια­γραμ­μά­των», δήλωσε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ο ίδιος απο­κά­λυψε ότι οι τεχνι­κές συνα­ντή­σεις και οι δια­βου­λεύ­σεις με υπο­ψή­φιες τρίτες χώρες έχουν ήδη ξεκι­νή­σει, εκφρά­ζο­ντας την εκτί­μηση ότι μπορεί να υπάρξει σύντομα συμ­φω­νία.

Ποια χώρα θα φιλο­ξε­νή­σει Return Hub

Παρά την πρόοδο στον σχε­δια­σμό, το σημα­ντι­κό­τερο ερώτημα παρα­μέ­νει ανοιχτό: ποια χώρα εκτός Ε.Ε. θα μπο­ρούσε να φιλο­ξε­νή­σει ένα τέτοιο Κέντρο αφού μέχρι σήμερα δεν έχει ανα­κοι­νω­θεί επι­σή­μως συγκε­κρι­μένη χώρα ως τελικός εταίρος, ούτε έχει υπο­γρα­φεί σχετική συμ­φω­νία.

Στο επί­κε­ντρο των συζη­τή­σεων βρί­σκο­νται, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες και ευρω­παϊ­κές πηγές, κυρίως η Ρουάντα και η Ουγκά­ντα, ενώ η Ευρω­παϊκή Υπη­ρε­σία Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Έρευνας έχει κατα­γρά­ψει επίσης το Ουζ­μπε­κι­στάν μεταξύ των χωρών που έχουν ανα­φερ­θεί ως πιθανές τοπο­θε­σίες για Return Hubs.

Η Ολλαν­δία είχε υπο­γρά­ψει τον Σεπτέμ­βριο του 2025 με την Ουγκά­ντα επι­στολή προ­θέ­σεων για συνερ­γα­σία στον τομέα των επι­στρο­φών. Η σχε­δια­ζό­μενη συνερ­γα­σία εγκα­τα­λεί­φθηκε από τη νέα ολλαν­δική κυβέρ­νηση που ανέλαβε τον Φεβρουά­ριο του 2026, χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι η Ολλαν­δία έχει απο­σύ­ρει το ενδια­φέ­ρον της για το μοντέλο των Return Hubs.

Δια­φο­ρε­τική είναι η περί­πτωση του Ουζ­μπε­κι­στάν. Η Αυστρία υπέ­γραψε τον Μάιο του 2026 συμ­φω­νία οικο­νο­μι­κής συνερ­γα­σίας και μετα­νά­στευ­σης με τη χώρα, η οποία ωστόσο δεν αφορά Return Hub. Παράλ­ληλα, δημο­σιεύ­ματα έχουν ανα­φέ­ρει το Ουζ­μπε­κι­στάν ως πιθανή επιλογή, ενώ το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της χώρας έχει δηλώσει ότι δεν διε­ξά­γο­νται σχε­τι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

Όσον αφορά τη Ρουάντα, ευρω­παϊ­κές χώρες έχουν στο παρελ­θόν εξε­τά­σει τη δυνα­τό­τητα συνερ­γα­σίας για τη μετα­φορά αιτού­ντων άσυλο, μεταξύ άλλων και η Δανία. Οι σχε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις είχαν προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις, κυρίως σε σχέση με ζητή­ματα προ­στα­σίας των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των.

Η θέση της Ελλάδας

Για την Αθήνα, τα Return Hubs εντάσ­σο­νται στον ευρύ­τερο σχε­δια­σμό για την ενί­σχυση των επι­στρο­φών ανθρώ­πων που δεν δικαιού­νται διεθνή προ­στα­σία.

Ο Θάνος Πλεύρης έχει συν­δέ­σει την ελλη­νική θέση με την ανάγκη πλήρους τήρησης του ευρω­παϊ­κού και διε­θνούς δικαίου. «Η δημιουρ­γία των Κέντρων Επι­στρο­φής (Return Hubs) θα στη­ρι­χθεί στην απόλυτη νομι­μό­τητα. Το μοντέλο αυτό θα λει­τουρ­γή­σει με πλήρη σεβασμό στο Ευρω­παϊκό και το Διεθνές Δίκαιο», ανέφερε.

Παράλ­ληλα, ο υπουρ­γός έδωσε έμφαση στη γεω­γρα­φική θέση της Ελλάδας ως χώρας στα εξω­τε­ρικά σύνορα της Ε.Ε., υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η δημιουρ­γία τέτοιων μηχα­νι­σμών απο­τε­λεί για την Αθήνα «επι­τα­κτική εθνική ανάγκη». «Δεν μπο­ρούμε να επι­τρέ­ψουμε η Ελλάδα να μετα­τρέ­πε­ται σε μόνιμο σημείο εγκλω­βι­σμού για όσους δεν δικαιού­νται διεθνή προ­στα­σία», σημεί­ωσε.

Στόχος, σύμφωνα με την ελλη­νική πλευρά, είναι η δια­μόρ­φωση ενός συστή­μα­τος επι­στρο­φών που θα συν­δυά­ζει νομική αυστη­ρό­τητα, στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό και συνερ­γα­σία με διε­θνείς οργα­νι­σμούς.

Τι προ­βλέ­πει το νέο ευρω­παϊκό πλαίσιο

Η δημιουρ­γία Return Hubs έχει πλέον περάσει από το επίπεδο της πολι­τι­κής συζή­τη­σης στο πεδίο του θεσμι­κού σχε­δια­σμού, καθώς το νέο ευρω­παϊκό πλαίσιο για τις επι­στρο­φές προ­βλέ­πει τη δυνα­τό­τητα δημιουρ­γίας τέτοιων Κέντρων σε τρίτες χώρες.

Το μοντέλο αφορά ανθρώ­πους που δεν δια­θέ­τουν νόμιμο δικαί­ωμα παρα­μο­νής στην Ευρω­παϊκή Ένωση και υπό­κει­νται σε απόφαση επι­στρο­φής. Τα Κέντρα μπορούν να λει­τουρ­γούν είτε ως προ­ο­ρι­σμός είτε ως ενδιά­με­σος σταθμός πριν από την επι­στροφή στη χώρα κατα­γω­γής ή σε άλλη τρίτη χώρα.

Κρίσιμη προ­ϋ­πό­θεση απο­τε­λεί η συμ­βα­τό­τητα της συνερ­γα­σίας με την τρίτη χώρα με το ευρω­παϊκό και διεθνές δίκαιο, καθώς και η δια­σφά­λιση των θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της αρχής της μη επα­να­προ­ώ­θη­σης. Παράλ­ληλα, οι απο­φά­σεις επι­στρο­φής παρα­μέ­νουν ατο­μι­κές και υπό­κει­νται σε δικα­στικό έλεγχο.

Τα επόμενα βήματα

Παρά την κινη­τι­κό­τητα, αρκετές κρί­σι­μες παρά­με­τροι παρα­μέ­νουν προς ορι­στι­κο­ποί­ηση. Δεν έχει ακόμη καθο­ρι­στεί η χώρα ή οι χώρες που θα φιλο­ξε­νή­σουν τα Return Hubs, ενώ ανοιχτά παρα­μέ­νουν ζητή­ματα που αφορούν τις λεπτο­μέ­ρειες λει­τουρ­γίας, τη δυνα­μι­κό­τητα και τη χρη­μα­το­δό­τησή τους.

Τα δύο επόμενα σημα­ντικά ραντε­βού, στο Μόναχο στις 26 Σεπτεμ­βρίου και στις Βρυ­ξέλ­λες την 1η Οκτω­βρίου, ανα­μέ­νε­ται να δώσουν τον τόνο για την επόμενη φάση του εγχει­ρή­μα­τος, με τις πέντε ευρω­παϊ­κές χώρες να επι­χει­ρούν να περά­σουν από τον πολι­τικό σχε­δια­σμό στην πρα­κτική εφαρ­μογή του μοντέ­λου.

Πηγή: flash.gr