Ενα διασκεδαστικό καφενείο βιβλίων 

«Σοφός είναι εκείνος που ξέρει χρήσιμα, όχι πολλά» έλεγε ο Αισχύ­λος. Και επειδή η (φιλο) σοφία είναι παρε­ξη­γη­μένη, κάποιοι άνθρω­ποι επι­μέ­νουν – αν και είμαστε στην εποχή του δια­δι­κτυα­κού εθισμού και της ψηφια­κής ταχύ­τη­τας – να «σκρο­λά­ρουμε» την αρχαιο­ελ­λη­νική έστω φιλο­σο­φία σε ….σελίδες, όχι μόνο στις οθόνες.

Και αυτοί οι άνθρω­ποι είναι κάτι σαν συντα­ξι­διώ­τες του ανα­γνώ­στη, συν­δαι­τη­μό­νες σε τραπέζι όπου η συζή­τηση αφορά την καθη­με­ρι­νό­τητα, τα προ­βλή­ματα και τα γήινα.

Ο σπου­δαίος Θανάσης Λάλας, ένας λάτρης της Γλώσσας, του Λόγου, της «συνέ­ντευ­ξης» και του «χαμένου δια­λό­γου» επι­μέ­νει φανα­τικά να απλώνει νοήματα σε σελίδες και σε βιβλία( το κάνει φυσικά και σε μιας άλλης αισθη­τι­κής,  έργα ζωγρα­φι­κής, με χρώματα και ανα­πα­ρα­στά­σεις)

Έστησε λοιπόν εδώ και δύο χρόνια, αν μετράω καλά, ένα «έντυπο καφε­νείο» χωρίς να σνο­μπά­ρει τα social media ή τα podcasts ( όπου οι συνε­ντεύ­ξεις του με διά­φο­ρους καλε­σμέ­νους είναι τώρα τελευ­ταία απο­λαυ­στι­κές)

Στις εκδό­σεις Αρμός λοιπόν εξέδωσε βιβλία με τους : Σταμάτη Κων­στα­ντι­νίδη (κυρίως), Βασίλη Μπε­τσάκο και εσχάτως με τον Ιωάννη Πλεξίδα.

Τι γράφουν ; Πίνουν καφέ και κάνουν διάλογο με κάθε έναν από τους σταρ της ελλη­νι­κής φιλο­σο­φίας, αλλά προσοχή : prive !( τον Πλάτωνα, τον Σωκράτη, τον Αρι­στο­τέλη,τον Θου­κι­δίδη, τον Επί­κουρο, τον Περικλή, τον Αρι­στο­φάνη και τον Επί­κτητο).

Η επι­τυ­χία των βιβλίων( σημ :τον Ιούλιο βούτηξα σε όλα, και σας πλη­ρο­φορώ κυλάνε τόσο ευχά­ρι­στα και γρήγορα που δεν το κατα­λα­βαί­νεις) δεν είναι βασι­σμένη σε κάποια «χαλαρή» ανάλυση ή σε μια ανά­λα­φρη απο­τύ­πωση φιλο­σο­φι­κού λόγου μέσω θεα­τρι­κών δια­λό­γων υπε­ρα­πλού­στευ­σης.

Και ούτε βασί­ζε­ται σε κάποια γρήγορη εκλα­ΐ­κευση των αιώνιων νοη­μά­των, σχετικά με την σκέψη, τις θέσεις και την σοφία των προ­γό­νων μας.

Είναι κάτι άλλο : ο Θανάσης Λάλας, και οι υπό­λοι­ποι στα βιβλία του, δεν ανα­μο­χλεύ­ουν απλώς την φιλο­σο­φία – την «γειώ­νουν» στο σήμερα με έναν απλό αλλά όχι απλου­στευ­τικό τρόπο.

Και με μια μηχα­νική προ­σαρ­μο­γής χωρίς εκπτώ­σεις : ρωτάνε εσκεμ­μένα τα σημαί­νο­ντα, στον κάθε αρχαίο σοφό, με προ­έ­κταση των ερω­τή­σεων για τα σημαι­νό­μενα τους.

Κάθε διά­λο­γος δεν ανα­δει­κνύει απλά τον φιλό­σοφο ως συνε­ντευ­ξια­ζό­μενο στο εδώ και τώρα (ότι πιο απλό θα μπο­ρούσε ένας …Θανάσης Λάλας).

Οι διά­λο­γοι και οι ερω­τή­σεις δεν έχουν την κλασική στυ­λι­ζα­ρι­σμένη εκδοχή του φιλο­σο­φι­κού κει­μέ­νου με ερω­τα­πα­ντή­σεις.

Ο Επί­κτη­τος πχ είναι « ο δούλος που έγινε δάσκα­λος της ελευ­θε­ρίας» και που μας δείχνει μας δείχνει πώς να ξεχω­ρί­ζουμε όσα εξαρ­τώ­νται από εμάς, από εκείνα που δεν εξαρ­τώ­νται .

Ο δε Επί­κου­ρος αναλύει το «τετρα­φάρ­μακο», δηλαδή το τετρα­πλό για­τρικό :

– Μη φοβάσαι τους θεούς.

– Μη φοβάσαι τον θάνατο.

– Το καλό είναι εύκολο να το απο­κτή­σεις.

– Το κακό είναι εύκολο να το αντέ­ξεις

Στο βιβλίο για τον Πλάτωνα ο Θανάσης Λαλας με τον Σταμάτη Κων­στα­ντι­νίδη ανα­ρω­τιού­νται αν  δια­βά­ζο­ντας σήμερα τον μεγάλο φιλό­σοφο της «ιδα­νι­κής πολι­τείας» μπο­ρούμε να γίνουμε καλύ­τε­ροι και πιο δίκαιοι  – είτε σε ατομικό είτε και σε συλ­λο­γικό επίπεδο.

Και ρωτούν τον Πλάτωνα τι ρόλο παίζουν οι νόμοι, η εκπαί­δευση, η ηθική, στην συγκρό­τηση και της πολι­τείας και του πολίτη.

Αυτά ρωτούν πάνω-κάτω και στον Σωκράτη προ­σπα­θώ­ντας όμως να γίνουν αυτοί οι αλο­γό­μυ­γες και να μάθουν από την «Απο­λο­γία» του, τις εσω­τε­ρι­κές μας σκιές, την μαιευ­τική, το πώς «κατέ­βασε» την σκέψη ο Σωκρά­της από τον ουρανό στη γη και στην πόλη.

Τον δε Αρι­στο­τέλη, εκτός από οντο­λο­γικά ερω­τή­ματα, τον προ­κα­λούν αρκετά για τον Μέγα Αλέ­ξαν­δρο, και σχεδόν…. προ­βο­κα­τό­ρικα.

Και ρωτούν ευθέως τον Αρι­στο­τέλη αν πέρασε τελικά από δίκη ( ! ) και ποιοι είναι άραγε εκείνοι που είχαν κινηθεί ενα­ντίον του.

Αφήνω για το τέλος τα βιβλία- δια­λό­γους που εμένα προ­σω­πικά που άρεσαν περισ­σό­τερο :

– για τον Περικλή, όπου τα γρα­φό­μενα μέσα στο βιβλίο είναι έξοχη ερμη­νεία και χρήσιμη  εκδοχή περί ηγεσίας, δημο­κρα­τίας, δια­κυ­βέρ­νη­σης, δια­χεί­ρι­σης της πόλης.

– για τον Θου­κυ­δίδη, και την φοβερή ανάλυση για το πώς το μεγάλο ιστο­ρικό του νυστέρι επι­κρα­τεί σχεδόν σε κάθε δωμάτιο απο­φά­σεων σύγ­χρο­νης γεω­πο­λι­τι­κής εξου­σίας.

– και τέλος για τον Αρι­στο­φάνη : το πώς έβγαζε τα άπλυτα της πόλης στην δημόσια θέα, πως το χιούμορ του και η σάτιρα μπο­ρούσε και μπορεί να μας εισχω­ρή­σει στα βαθιά νοήματα των καιρών.

Και πως το γέλιο και η ειρω­νεία είναι «πολι­τι­κές» πράξεις (αν και σκο­τώ­νουν τον μιντιακό ναρ­κισ­σι­σμό πολλών νευ­ρω­τι­κών celebrities  της εξου­σίας)

Το βιβλίο για τον Αρι­στο­φάνη έχει δια­λό­γους που πραγ­μα­τικά κάνουν τον ανα­γνώ­στη να συμ­με­τέ­χει σε μια δια­χρο­νική σάτιρα, μια δια­σκε­δα­στική επι­θε­ώ­ρηση, τόσο επί­καιρη, τόσο αληθινή.

Ο Θανάσης Λαλας και οι συνερ­γά­τες του, στα βιβλία αυτά μας θυμί­ζουν ότι η ελλη­νική σκέψη είναι πηγή της αλή­θειας.

Και οι θεα­τρι­κοί διά­λο­γοι είναι απο­κω­δι­κο­ποι­η­τές του νοή­μα­τος.

Πιείτε λοιπόν απο­λαυ­στικά τον καφέ σας μαζί με τους σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας, και με τον Θανάση Λάλα να τους «ακτι­νο­γρα­φεί». Και πιστέψτε με αξίζει το καφε­νείο, πολύ …