Ο Δήμος Ρόδου ζητεί την απόσυρση του νέου Χωροταξικού για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας!

Σε κατεπείγουσα συνεδρίαση την Τρίτη 30 Ιουνίου 2026 το Δημοτικό Συμβούλιο καλείται να τοποθετηθεί επί του σχεδίου, με τη δημοτική αρχή να προειδοποιεί ότι το νέο πλαίσιο ανοίγει τον δρόμο για την εγκατάσταση 527 ανεμογεννητριών σε τμήμα του νησιού.

Σε επείγουσα διαδικασία προχωρά ο Δήμος Ρόδου προκειμένου να διαμορφώσει επίσημη θέση απέναντι στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το Δημοτικό Συμβούλιο συγκαλείται σε έκτακτη συνεδρίαση την Τρίτη 30 Ιουνίου 2026, με βασικό αντικείμενο τη λήψη απόφασης επί του σχεδίου που βρίσκεται σε διαβούλευση. Το ζήτημα χαρακτηρίστηκε κατεπείγον λόγω της ασφυκτικής προθεσμίας που έχει τεθεί, γεγονός που υποχρέωσε τη δημοτική αρχή να επισπεύσει τις διαδικασίες ώστε η γνωμοδότηση να κατατεθεί εγκαίρως.

Η εισήγηση που τίθεται προς συζήτηση προέρχεται από το Γραφείο Δημάρχου και αποτυπώνει μια σαφώς απορριπτική στάση απέναντι στο υπό διαβούλευση κείμενο. Παρά το γεγονός ότι ο Δήμος δηλώνει ρητά πως στηρίζει τους κοινοτικούς και εθνικούς στόχους για την κλιματική ουδετερότητα, τη δίκαιη μετάβαση και την ευρύτερη ενεργειακή πολιτική όπως αυτή αποτυπώνεται στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, η ουσία της τοποθέτησης κινείται σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση από αυτή που υπαγορεύει το νέο πλαίσιο.

Ένα πλαίσιο που, αντί να αναθεωρεί, νομιμοποιεί

Η κεντρική αιχμή της δημοτικής αρχής είναι ότι το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν αναθεωρεί ουσιαστικά το ισχύον, αλλά αντίθετα νομιμοποιεί τις γενικές κατευθύνσεις του, ενισχύοντας τις στρεβλώσεις και τις πλημμέλειες που το χαρακτηρίζουν. Η μόνη ουσιαστική διαφοροποίηση που αναγνωρίζεται είναι η ένταξη οικότοπων προτεραιότητας και Ζωνών Ειδικής Προστασίας εντός περιοχών του Δικτύου Natura 2000 στις περιοχές αποκλεισμού, μια ένταξη που ωστόσο κρίνεται πλημμελής. Πέραν αυτού, εκτιμάται ότι το νέο κείμενο διατηρεί ανέπαφο τον πυρήνα ενός μοντέλου το οποίο, κατά τη δημοτική αρχή, παράγει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε επιμέρους περιοχές.

Ένα από τα πιο καίρια σημεία της γνωμοδότησης αφορά την απουσία ουσιαστικής αξιολόγησης του πλαισίου που ισχύει εδώ και 18 χρόνια. Όπως επισημαίνεται, ούτε στο σχέδιο της κοινής υπουργικής απόφασης ούτε στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων εντοπίζονται στοιχεία που να τεκμηριώνουν μια τέτοια αποτίμηση των περιβαλλοντικών και χωρικών συνεπειών. Η έλλειψη αυτή, σύμφωνα με την εισήγηση, αφήνει εκτός εξέτασης κρίσιμα ζητήματα όπως η κοινωνική αποδοχή των έργων, οι σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και η βιώσιμη ανάπτυξη περιοχών στις οποίες έχει ήδη καταγραφεί μεγάλη συγκέντρωση κυρίως αιολικών εγκαταστάσεων.

Οι αντιρρήσεις για τη μεθοδολογία και τις αποστάσεις

Η δημοτική αρχή στρέφεται και κατά της μεθοδολογικής προσέγγισης που υιοθετεί το νέο πλαίσιο, η οποία στηρίζεται στον συνδυασμό κριτηρίων όπως οι ζώνες αποκλεισμού, η φέρουσα ικανότητα και οι επιτρεπόμενες αποστάσεις. Το κείμενο της εισήγησης σημειώνει ότι η προσέγγιση αυτή πάσχει από έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης ως προς τις τιμές και τους δείκτες που επιλέγονται, ενώ εντοπίζονται και αντιφάσεις ανάμεσα στους δηλωμένους στόχους και στις πραγματικές κατευθύνσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί, κατά τη δημοτική αρχή, το ζήτημα των αποστάσεων. Αν και το ίδιο το πλαίσιο αναγνωρίζει ότι η αύξηση του μεγέθους των ανεμογεννητριών μεταβάλλει τα δεδομένα στα οποία είχε στηριχθεί το ισχύον κείμενο και καθιστά αναγκαία την επανεξέταση των κανόνων ένταξης στο τοπίο και των ελάχιστων αποστάσεων, στην πράξη διατηρεί τις προβλεπόμενες αποστάσεις από οικισμούς, παραλίες, ακτές και περιοχές αποκλεισμού, οι οποίες χαρακτηρίζονται πλέον παντελώς ανεπαρκείς. Την ίδια στιγμή, όπως αναφέρεται, προβλέπονται μεγάλες αποστάσεις από το υφιστάμενο οδικό δίκτυο, κάτι που ωθεί τις υποδομές βαθύτερα προς το εσωτερικό φυσικών και απάτητων περιοχών. Η μη τροποποίηση των κανόνων ένταξης των ανεμογεννητριών στο τοπίο εκτιμάται ότι θα εντείνει την οπτική ρύπανση, ιδίως με την εγκατάσταση των νέας τεχνολογίας γιγαντιαίων μηχανημάτων.

Η φέρουσα ικανότητα και ο αριθμός των 527 ανεμογεννητριών

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με την τοποθέτηση του Δήμου, εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η φέρουσα ικανότητα. Αυτή εκφράζεται ως μέγιστο ποσοστό κάλυψης εδάφους και καθορίζεται σε επίπεδο δημοτικών ενοτήτων και όχι ολοκληρωμένων λειτουργικών χωρικών ενοτήτων, μια επιλογή που χαρακτηρίζεται αντιεπιστημονική. Εξίσου προβληματική κρίνεται η διατήρηση, χωρίς τεκμηρίωση, των μέγιστων τιμών της φέρουσας ικανότητας, που ανέρχονται σε 4% για τον νησιωτικό και 8% για τον ηπειρωτικό χώρο, καθώς και η πρόβλεψη για προσαύξηση των μεγεθών αυτών έως και κατά 50%.

Πρόκειται, όπως σημειώνεται, για μια οριζόντια ρύθμιση που αγνοεί τις ιδιαιτερότητες κάθε δημοτικής ενότητας, τον αναπτυξιακό της χαρακτήρα, την ύπαρξη γεωργικής γης ή την έκταση των περιοχών προστασίας. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος των επιπτώσεων, η εισήγηση παραθέτει ένα συγκεκριμένο στοιχείο. Στις 4 από τις 10 δημοτικές ενότητες του Δήμου Ρόδου όπου έχει ήδη εκδηλωθεί επενδυτικό ενδιαφέρον, η εφαρμογή της επιτρεπόμενης φέρουσας ικανότητας θα μπορούσε να οδηγήσει στην εγκατάσταση συνολικά 527 ανεμογεννητριών. Η δημοτική αρχή θέτει επίσης ερωτήματα για την κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου, αναρωτώμενη για τους λόγους εξαίρεσης περιοχών που έως σήμερα θεωρούνταν αιολικής προτεραιότητας, αλλά και για την ένταξη στις περιοχές αποκλεισμού νησιών με έκταση μεγαλύτερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Η αναντιστοιχία με τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες

Ένα ακόμη σκέλος της επιχειρηματολογίας αφορά την αποσύνδεση του πλαισίου από τον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας. Παρότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο υλοποίησης της ενεργειακής πολιτικής, ο Δήμος υποστηρίζει ότι δεν διασυνδέεται με τους ποσοτικά καθορισμένους στόχους ανά τεχνολογία, με αποτέλεσμα η κατανομή των έργων να μην γίνεται με όρους ορθολογικούς και δίκαιους.

Τα μεγέθη που παρατίθενται είναι αποκαλυπτικά της δυσαναλογίας. Το σύνολο της παραγόμενης ισχύος από τη λειτουργία και τη δυνητική υλοποίηση όλων των αιολικών πάρκων που σήμερα διαθέτουν άδεια παραγωγής στις δημοτικές ενότητες του νησιού εκτιμάται ότι θα φτάσει τα περίπου 800 MW. Την ίδια ώρα, η εγκατεστημένη ισχύς χερσαίων αιολικών που προβλέπει το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για το σύνολο της χώρας με ορίζοντα το 2050 ανέρχεται στα 13.000 MW. Ακόμη πιο εύγλωττη είναι η σύγκριση με τη ζήτηση, καθώς το μέγιστο ετήσιο συνολικό φορτίο κατανάλωσης στο νησί κατά την περίοδο της τουριστικής αιχμής φτάνει σήμερα τα 260 MW. Η δημοτική αρχή επισημαίνει επιπλέον ότι το νέο πλαίσιο προσανατολίζεται αμιγώς στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αγνοώντας μέτρα διείσδυσης των ανανεώσιμων σε άλλους τομείς της οικονομίας, κάτι που αποτυπώνεται και στη συνολική εξαίρεση τουριστικών, οικιστικών και βιομηχανικών περιοχών από τις ζώνες καταλληλότητας.

Οι μεταβατικές διατάξεις και το αίτημα απόσυρσης

Πρόσθετη ένσταση διατυπώνεται και για τις μεταβατικές διατάξεις του υπό διαβούλευση κειμένου, οι οποίες, κατά την εισήγηση, οδηγούν σε επ’ αόριστον παράταση της ισχύος του υφιστάμενου πλαισίου και στη νομιμοποίηση όλων των σχεδιαζόμενων έργων ανεξάρτητα από τον βαθμό ωρίμανσής τους. Συμπερασματικά, η δημοτική αρχή καταλήγει ότι το νέο πλαίσιο δεν προωθεί ουσιαστική αναθεώρηση με όρους περιβαλλοντικής προστασίας, βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής αποδοχής, αλλά εντείνει τη συγκέντρωση μεγάλης κλίμακας βιομηχανικών εγκαταστάσεων σε συγκεκριμένες περιοχές, με κριτήριο κυρίως τις επιλογές της αγοράς.

Η πρόταση που τίθεται προς ψήφιση είναι σαφής. Ο Δήμος Ρόδου θεωρεί αναγκαία την απόσυρση του υπό διαβούλευση πλαισίου, με στόχο τη ριζική αναθεώρηση και επανεξέταση των βασικών παραδοχών και κατευθύνσεών του. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η κατανομή των εγκαταστάσεων σε επίπεδο χώρας πρέπει να συνδέεται με τους ποσοτικοποιημένους στόχους της ενεργειακής πολιτικής και να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές ανάγκες, τους περιβαλλοντικούς και πολιτιστικούς πόρους και την ποιότητα ζωής των κατοίκων, στη βάση των αρχών της περιβαλλοντικής δικαιοσύνης και της προφύλαξης. Την επίσημη γνωμοδότηση υπογράφει ο Δήμαρχος Ρόδου, κ. Αλέξανδρος Βασίλειος Κολιάδης, ενώ η τελική θέση του Δήμου θα κριθεί κατά τη συνεδρίαση της Τρίτης.