Αδαής- Η λέξη της εβδομάδας

Μετά τις αυτα­πά­τες ήρθε και νέα ομο­λο­γία του Αλέξη Τσίπρα σχετικά με το πρώτο διά­στημα της παρα­μο­νής του στο Μέγαρο Μαξίμου. Στη συνέ­ντευξή του στον Guardian ο Έλληνας Πρω­θυ­πουρ­γός ομο­λο­γεί πως δεν είχε ιδέα για το τι πρό­κει­ται να αντι­με­τω­πί­σει ανα­λαμ­βά­νο­ντας την εξουσία. Και έμαθε… στην πράξη! παρα­δέ­χε­ται. «Νομίζω ότι, τώρα, έχω μια πολύ δια­φο­ρε­τική εικόνα από αυτή που είχα αρχικά», λέει ο πρω­θυ­πουρ­γός. Αδαής λοιπόν ο πρω­θυ­πουρ­γός. Αδαή η λέξη της εβδο­μά­δας.

Ὁ, ἡ ἀδαής, τὸ ἀδαὲς ο αρχικός λεκτι­κός τύπος, σύν­θε­τος από το ἀ- το στε­ρη­τικό και το ρήμα δάω, που είναι είναι παλιός τύπος, ο οποίος μάλιστα δίνει και το ρήμα διδάσκω. Το δάω σημαί­νει μαθαίνω, επο­μέ­νως ὁ ἀδαής είναι εκείνος που δε γνω­ρί­ζει, ο άπειρος. Αντι­θέ­τως ὁ δαήμων είναι ο ειδήμων, ο ειδικός σε κάτι. Εκτός από τὸν ἀδαῆ είχαμε και τον ἀδα­ή­μονα, που είχε πλήρη ἀδαη­μο­νία ή ἀδαη­μο­σύνη για πολλά ζητή­ματα. Είχε μαύρα μεσά­νυ­χτα θα λέγαμε εμείς οι νεό­τε­ροι. Τα μαύρα μεσά­νυ­χτα, ωστόσο, απο­δί­δουν μια από τις σημα­σιο­λο­γι­κές απο­χρώ­σεις της λέξης, που την συνα­ντάμε στον Παρ­με­νίδη, τον Ελεάτη φιλό­σοφο και ποιητή. Γι’ αυτόν, λοιπόν, ὁ ἀδαής είναι ο σκο­τει­νός. Ας πάμε, όμως, στο δικό μας αδαή, με την αδαη­μο­σύνη του. Αυτός, λοιπόν, στε­ρεί­ται γνώσεων, εμπει­ρίας. Είναι αδαής σε πρα­κτικά ή και επι­στη­μο­νικά θέματα. Αδαής μπορεί συνεπώς να είναι ένας πελάτης, που μπαίνει σε ένα κατά­στημα και τον πιάνουν κορόιδο. Αδαής ενδέ­χε­ται να είναι ο χρήστης μιας ηλε­κτρι­κής συσκευής και να τα κάνει θάλασσα, όταν την χρη­σι­μο­ποι­ή­σει. Μερικοί είναι αδαείς από μαγει­ρική, κηπου­ρική, πολι­τική. Οι τελευ­ταίοι πιστεύ­ουν τις μεγα­λο­στο­μίες των πολι­τι­κών και γίνο­νται εύκολα θύματα εκμε­τάλ­λευ­σης.

Ομόρ­ριζη λέξη είναι η αδη­μο­νία, που στα νέα ελλη­νικά είναι συνώ­νυμη της ανη­συ­χίας, της αγωνίας. Αδη­μο­νία έχουμε από φόβο και άγνοια μπροστά στο άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι μας ξημε­ρώ­νει, γι’ αυτό αδη­μο­νούμε. Ο αδαής λέγεται αλλιώς ανίδεος, ανε­πι­τή­δειος, ανή­ξε­ρος, πρω­τό­πει­ρος, ενώ ο μη αδαής γνώστης, ειδικός. Φυσικά, δε γίνεται να τα ξέρουμε όλα. Μπο­ρούμε, όμως, να έχουμε επί­γνωση της αδαη­μο­σύ­νης μας και να θέλουμε να μαθαί­νουμε. Όχι όμως στου κασίδη το κεφάλι… (με την ετυ­μο­λο­γική βοήθεια του liberal.gr)