Αγγελος Συρίγος: «Η Ελλάδα μπορεί να ασκήσει πίεση στην Τουρκία, όταν θα έρθει η ώρα της συμφωνίας για την άμυνα της Ευρώπης»

Συνέ­ντευξη στην

Πέγκυ Ντόκου

Την άποψη ότι η Ελλάδα μπορεί να ασκήσει πίεση στην Τουρκία, όταν θα έρθει η ώρα της συμ­φω­νίας για την άμυνα της Ευρώπης και να ζητήσει από την Τουρκία αφενός να ανα­γνω­ρί­σει ρητώς τη στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου, αφε­τέ­ρου να άρει το casus belli, δια­τυ­πώ­νει σε συνέ­ντευξή του προς τη «δ» ο καθη­γη­τής Διε­θνούς Δικαίου και Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής, Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο και βου­λευ­τής Α’ Αθηνών της Νέας Δημο­κρα­τίας, κ. Άγγελος Συρίγος.

Επίσης μιλάει για τη σημασία του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού (ΘΧΣ) και για την ανάγκη κήρυξης της ΑΟΖ σε όλες τις περιο­χές της χώρας μας, ενώ σχο­λιά­ζει τις εξε­λί­ξεις στο Ουκρα­νικό και τις επι­διώ­ξεις της κάθε πλευράς.

• Κύριε Συρίγο, να ξεκι­νή­σουμε από τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό για τον οποίο έχει γίνει πολύς λόγος. Γιατί είναι σημα­ντι­κός ο ΘΧΣ για την Ελλάδα; Έχει κατα­τε­θεί στα ευρω­παϊκά όργανα; Θα κατα­τε­θεί ο χάρτης του ΘΧΣ και στον ΟΗΕ;

Ο χάρτης του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού έχει κατα­τε­θεί ήδη στην Ευρω­παϊκή Ένωση και βέβαια, πρέπει να κατα­τε­θεί στον ΟΗΕ. Επίσης, έχει δημο­σιευ­τεί το κείμενο του ΘΧΣ στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως –απο­τε­λεί, δηλαδή επίσημο έγγραφο του Κράτους.

• Είναι σημα­ντι­κός για την χώρα μας για μία σειρά από πάρα πολύ σοβαρά ζητή­ματα. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Όταν μιλάμε για Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό, αυτός περι­λαμ­βά­νει και τα όρια των θαλασ­σών μας. Αυτό είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό, για να γνω­ρί­ζουμε μέσα σε ποιες περιο­χές ασκούμε τις δράσεις μας. Το λέω αυτό, γιατί κατά καιρούς, στο παρελ­θόν, όταν έρχο­νταν ξένα πλοία και ζητού­σαν να κάνουν επι­στη­μο­νική έρευνα, δεν ήξεραν πού τελεί­ωνε η ελλη­νική θαλάσ­σια επι­κρά­τεια και πού ξεκι­νούσε η τουρ­κική, η κυπριακή, η αιγυ­πτιακή ή η λιβυκή. Τώρα, με τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό που περι­λαμ­βά­νει και όλα τα σημεία και όλες τις λεπτο­μέ­ρειες που χρειά­ζο­νται, κάποιος έχει απο­τυ­πω­μένη με πλήρη ακρί­βεια την ελλη­νική θαλάσ­σια επι­κρά­τεια.

• Ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός είναι συν­δε­δε­μέ­νος με την ΑΟΖ (Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη);

Ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός απο­τυ­πώ­νει ό,τι υπάρχει. Αυτή την στιγμή, ΑΟΖ στην Ελλάδα υπάρχει σε δύο σημεία: στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Ρόδου, όπου υπάρχει η οριο­θέ­τηση με την Αίγυπτο και στην περιοχή του Ιονίου** όπου υπάρχει η οριο­θέ­τηση μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας. Στις υπό­λοι­πες περιο­χές δεν έχουμε κηρύξει ΑΟΖ, οπότε εκ των πραγ­μά­των υπάρχει μόνον υφα­λο­κρη­πίδα.

• Πρέπει όμως η Ελλάδα να κηρύξει ΑΟΖ και στις υπό­λοι­πες περιο­χές; Θα γίνει κάτι σύντομα;

Κατά τη γνώμη μου, ναι, πρέπει να κηρυ­χθεί. Όμως δεν γνω­ρί­ζουμε αν είναι στα άμεσα σχέδια της ελλη­νι­κής κυβερ­νή­σεως. Να σημειώ­σουμε ότι η ΑΟΖ μας δίνει δυνα­τό­τητα προ­στα­σίας του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος, το οποίο είναι εξαι­ρε­τικά βασικό. Στην προ­κει­μένη περί­πτωση, δεν προ­στα­τεύ­ε­ται το θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον χωρίς ΑΟΖ –πέραν των χωρικών υδάτων.

• Επειδή βρί­σκε­ται στη δημο­σιό­τητα κι έχει γίνει πολύς λόγος τον τελευ­ταίο καιρό, ποιες είναι οι επι­διώ­ξεις της Τουρ­κίας για να διεκ­δι­κή­σει ρόλο στην άμυνα της Ευρώπης; Είναι ξεκά­θαρο ότι επι­διώ­κει να έχει ρόλο σε όλα.

Είμαστε στην φάση, στην οποία συζη­τάμε τι θα γίνει με τον επα­νε­ξο­πλι­σμό της Ευρώπης. Η συζή­τηση αυτή, ξεκί­νησε με μία λευκή βίβλο που κατέ­θεσε η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή τον Μάρτιο, συνε­χί­στηκε σε επίπεδο πρέ­σβεων, θα ακο­λου­θή­σει σε επίπεδο υπουρ­γών και πιθα­νό­τατα θα φτάσει στο επίπεδο αρχηγών κρατών, στα τέλη Ιουνίου. Σε αυτή τη συζή­τηση έχει απο­φα­σι­στεί από την Ευρω­παϊκή Ένωση, ότι τα πράγ­ματα κινού­νται με την αρχή της πλειο­ψη­φίας. Όχι με την αρχή της ομο­φω­νίας. Σε αυτή την φάση λοιπόν, η κυρί­αρχη αντί­ληψη στην Ευρω­παϊκή Ένωση (πλήν Ελλάδας και Κύπρου) είναι να είναι ανοιχτή η πόρτα στην Τουρκία η οποία να μπο­ρέ­σει να συμ­με­τέ­χει στην επόμενη μέρα της άμυνας της Ευρώπης. Για να γίνει όμως αυτό, χρειά­ζε­ται να υπο­γρα­φεί μια ειδική συμ­φω­νία (εμπο­ρική και αμυ­ντική) με την Ευρω­παϊκή Ένωση και την Τουρκία.

Η αμυ­ντική και εμπο­ρική συμ­φω­νία δεν μπορεί όμως να υπο­γρα­φεί αν δεν υπάρχει ομο­φω­νία των κρατών – μελών. Άρα, η δυνα­τό­τητα να ασκή­σουμε πίεση, είναι όταν θα έρθει η ώρα της συμ­φω­νίας και όχι τώρα. Η γνώμη μου είναι, ότι αφενός πρέπει να ζητή­σουμε να ανα­γνω­ρί­σει, ρητώς, η Τουρκία τη στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και να πάψει να τα αμφι­σβη­τεί, αφε­τέ­ρου να άρει το casus belli.

• Πώς βλέπετε τις εξε­λί­ξεις στο Ουκρα­νικό και τον ρόλο των ΗΠΑ; Βλέ­πουμε ότι γίνο­νται κινή­σεις, αλλά με δυσκο­λία…

Είναι σαφές ότι η κάθε πλευρά, επι­διώ­κει να δια­πραγ­μα­τευ­τεί με τους δικούς της όρους, τους στόχους της. Δηλαδή, ο στόχος της Ουκρα­νίας είναι να υπάρξει άμεση εκε­χει­ρία και να μπο­ρέ­σει να δια­πραγ­μα­τευ­τεί σε βάθος χρόνου το θέμα της «επό­με­νης μέρας».

Η Ρωσία, αντι­θέ­τως, θεωρεί ότι πρέπει τώρα να λυθεί το θέμα της «επό­με­νης μέρας» –να υπάρξει δηλαδή, ένα σχέδιο συμ­φω­νίας για την επόμενη μέρα, για να δια­σφα­λί­σει αυτά τα οποία έχει κερ­δί­σει. Και γι’ αυτόν τον λόγο, επι­διώ­κει τη συνέ­χιση των εχθρο­πρα­ξιών, πιστεύ­ο­ντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα βρί­σκε­ται σε πιο ευνοϊκή θέση.

Από την άλλη, η Αμερική πίστεψε ότι θα μπο­ρούσε να επι­λύ­σει το θέμα πάρα πολύ γρήγορα. Δεν τα κατά­φερε όμως. Διότι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα έκανε ένα διπλω­μα­τικό λάθος: κατέ­θεσε ως πρόταση λύσεως, αυτό που είχε κατά νου ως τελική λύση. Ενώ στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις δεν κατα­θέ­τεις αυτό που έχεις κατά νου ως τελική λύση. Κατα­θέ­τεις μία άλλη, πιο σκληρή θέση, που θα σου δώσει τη δυνα­τό­τητα να υπο­χω­ρή­σεις λίγο.

**ΣΗΜ: Το Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα με το οποίο «ανα­κη­ρύσ­σε­ται από την Ελλη­νική Δημο­κρα­τία Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη στη θαλάσ­σια περιοχή του Ιονίου, των Ιονίων Νήσων και μέχρι το Ακρω­τή­ριο Ταίναρο της Πελο­πον­νή­σου» δημο­σιεύ­θηκε στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως, λίγες ώρες μετά την επίσημη παρου­σί­αση του ελλη­νι­κού Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού. Πρό­κει­ται ουσια­στικά για την ενσω­μά­τωση της συμ­φω­νίας μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας που είχε υπο­γρα­φεί στις 9 Ιουνίου 2020 και είχε τεθεί σε ισχύ το Νοέμ­βριο του 2021.