Νέα παράταση για την εργολαβία κατεδάφισης αυθαιρέτων στη Ρόδο την ώρα που ο νόμος αξιώνει κατεδάφιση μέσα σε ημέρες

• Οι παρα­τά­σεις δια νόμου εκπνέ­ουν στις 30 Ιουνίου 2026, όμως τα 219 τελε­σί­δικα πρω­τό­κολλα παρα­μέ­νουν ανε­πι­και­ρο­ποί­ητα και ανε­κτέ­λε­στα, με απο­τέ­λε­σμα η σύμβαση εκτέ­λε­σης να λάβει νέα παρά­ταση έως τις 31 Αυγού­στου 2026!

Υπάρχει ο νόμος όπως γρά­φε­ται και υπάρχει ο νόμος όπως εφαρ­μό­ζε­ται. Η από­σταση ανάμεσα στα δύο σπανίως απο­τυ­πώ­νε­ται τόσο καθαρά όσο στην υπόθεση των κατε­δα­φί­σεων αυθαι­ρέ­των στον αιγιαλό και στα δάση της Ρόδου.

Από τη μία, μια νομο­θε­σία που μόλις ανα­νε­ώ­θηκε και αξιώνει ταχύ­τητα μετρη­μένη σε ημέρες. Από την άλλη, ένα έργο που σέρ­νε­ται από το 2021, με τελε­σί­δικα πρω­τό­κολλα που δεν εκτε­λού­νται και με μια εργο­λα­βία η οποία, αντί να ολο­κλη­ρω­θεί, αποκτά διαρκώς νέο ορί­ζο­ντα.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη όταν προ­στε­θεί ο λόγος για τον οποίο τίποτε δεν προχωρά. Δεν πρό­κει­ται απλώς για γρα­φειο­κρα­τική νωθρό­τητα. Πρό­κει­ται για ένα κουβάρι αντι­κρουό­με­νων αρμο­διο­τή­των, αλλε­πάλ­λη­λων νομο­θε­τι­κών μετα­βο­λών και μιας γνω­μο­δό­τη­σης που, αντί να ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο, το θόλωσε περισ­σό­τερο.

Τι αξιώνει ο νέος νόμος

Στο γράμμα του, το πλαίσιο που έχει δια­μορ­φώ­σει ο νομο­θέ­της δεν αφήνει περι­θώ­ρια χρο­νο­τρι­βής. Με το άρθρο 424 του ν. 5306/2026, όταν κλι­μά­κιο ελέγχου εντο­πί­σει κτίσμα ή κατα­σκευή την ώρα που ανε­γεί­ρε­ται, επ’ αυτο­φώρω, και δεν υπάρχει έγκυρη πινα­κίδα του έργου, ο φερό­με­νος ιδιο­κτή­της έχει απο­κλει­στική προ­θε­σμία 10 ημερών από την τοι­χο­κόλ­ληση της έκθεσης αυτο­ψίας για να προ­σκο­μί­σει στοι­χεία νομι­μό­τη­τας.

Αν η προ­θε­σμία περάσει άπρακτη ή τα στοι­χεία δεν επαρ­κούν, εκδί­δε­ται μέσα σε 3 εργά­σι­μες ημέρες πρω­τό­κολλο κατε­δά­φι­σης και το αυθαί­ρετο κατε­δα­φί­ζε­ται το αργό­τερο εντός 1 μηνός.

Με δυο λόγια, ο νόμος μιλά για έναν κύκλο που κλείνει σε λίγες εβδο­μά­δες. Η πραγ­μα­τι­κό­τητα της Ρόδου, ωστόσο, κινεί­ται σε εντελώς άλλη κλίμακα χρόνου, εκείνη των ετών και των δεκα­ε­τιών.

Η προ­θε­σμία που εκπνέει και η επι­και­ρο­ποί­ηση που δεν έγινε

Οι παρα­τά­σεις που είχαν δοθεί δια νόμου για τη δια­χεί­ριση των εκκρε­μών κατε­δα­φί­σεων εκπνέ­ουν στις 30 Ιουνίου 2026. Κανο­νικά, από εκείνο το σημείο και έπειτα οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες οφεί­λουν να επα­νέλ­θουν στην εκτέ­λεση των τελε­σί­δι­κων πρω­το­κόλ­λων.

Το πρό­βλημα είναι ότι, ειδικά για τη Ρόδο, η εκτέ­λεση προ­σκρούει σε ένα προ­α­παι­τού­μενο που παρα­μέ­νει ανεκ­πλή­ρωτο.

Για να προ­χω­ρή­σει η εργο­λα­βία, τα πρω­τό­κολλα πρέπει πρώτα να επι­και­ρο­ποι­η­θούν, ώστε να εναρ­μο­νι­στούν με τα νέα δεδο­μένα που εισή­γαγε ο ν. 5092/2024 για τον καθο­ρι­σμό του αιγια­λού και της παρα­λίας. Αυτή η επι­και­ρο­ποί­ηση δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα.

Και επειδή δεν έγινε, η σύμβαση εκτέ­λε­σης των κατε­δα­φί­σεων έλαβε νέα παρά­ταση προ­θε­σμίας έως τις 31 Αυγού­στου 2026, ήτοι για 153 ημε­ρο­λο­για­κές ημέρες. Πρό­κει­ται για τη δεύτερη κατά σειρά μετά­θεση του ορίου, αφού είχε προη­γη­θεί ανάλογη απόφαση στα τέλη του 2025.

Στην αιτιο­λο­γία της από­φα­σης ανα­φέ­ρε­ται ότι η υλο­ποί­ηση του έργου εξαρ­τά­ται άμεσα από ενέρ­γειες άλλων φορέων, οι οποίες δεν άπτο­νται ούτε των αρμο­διο­τή­των της διευ­θύ­νου­σας υπη­ρε­σίας ούτε εκείνων της ανα­δό­χου εται­ρείας.

Η δια­τύ­πωση είναι απο­κα­λυ­πτική. Η καθυ­στέ­ρηση απο­δί­δε­ται σε παρά­γο­ντες εκτός των δύο πλευρών που υπέ­γρα­ψαν τη σύμβαση, και ακριβώς εκεί βρί­σκε­ται η ουσία του προ­βλή­μα­τος.

Το «μπαλάκι» ανάμεσα σε δύο υπη­ρε­σίες

Το αδιέ­ξοδο τρο­φο­δο­τεί­ται από μια διά­σταση απόψεων που δεν έχει κλείσει. Από την πλευρά της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου, η θέση που έχει δια­τυ­πω­θεί είναι ότι στις περιο­χές της Δωδε­κα­νή­σου όπου έχουν εκδοθεί ΦΕΚ καθο­ρι­σμού του αιγια­λού δεν απαι­τεί­ται επα­να­κα­θο­ρι­σμός και επι­και­ρο­ποί­ηση των πρω­το­κόλ­λων, και επο­μέ­νως οι κατε­δα­φί­σεις θα έπρεπε να ξεκι­νή­σουν. Η ανά­γνωση αυτή στη­ρί­ζε­ται και στο υπ’ αρ. 6/2024 Πρα­κτικό της Επι­τρο­πής Καθο­ρι­σμού των ορίων Αιγια­λού, Παρα­λίας και Παλαιού Αιγια­λού, που κοι­νο­ποι­ή­θηκε στις 4 Νοεμ­βρίου 2024 και από το οποίο, κατά την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση, συνά­γε­ται εμμέσως ότι δεν χρειά­ζε­ται νέος καθο­ρι­σμός σε περιο­χές εντός ορίων οικι­σμού και σχεδίου πόλης.

Η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σου, που δια­χει­ρί­ζε­ται περί τα 180 ΦΕΚ καθο­ρι­σμού αιγια­λού μόνο στη Ρόδο, αντι­τεί­νει ότι η θέση αυτή δεν ισχύει, καθώς υφί­στα­νται σφάλ­ματα σε πολλές περι­πτώ­σεις προσ­διο­ρι­σμού του σημείου του χει­μέ­ριου κύματος, ενώ επι­κα­λεί­ται και το γεγονός ότι η σχετική γνω­μο­δό­τηση δεν έχει γίνει δεκτή από τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών, στον οποίο ανήκει ο κύριος λόγος αφού η αρμο­διό­τητα ελέγχου ανήκει κατά βάση στην ίδια την Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία. Σε έγγραφό της, μάλιστα, η υπη­ρε­σία είχε δηλώσει ευθέως αδυ­να­μία να προβεί αυτο­τε­λώς στις προ­α­παι­τού­με­νες επα­να­χα­ρά­ξεις των οριο­γραμ­μών αιγια­λού και παρα­λίας και, κατά συνέ­πεια, στις ζητού­με­νες αυτο­ψίες και στη σύνταξη των τοπο­γρα­φι­κών για πρω­τό­κολλα που έχουν εκδοθεί δια­χρο­νικά τα τελευ­ταία 40 χρόνια.

Έτσι, η μία υπη­ρε­σία ζητά από την άλλη να απο­σα­φη­νί­σει το τοπίο για να προ­χω­ρή­σει, και η άλλη απαντά ότι αδυ­να­τεί να το πράξει χωρίς τεχνική και διοι­κη­τική συν­δρομή από την κεντρική της δομή. Το απο­τέ­λε­σμα είναι μια εκκρε­μό­τητα που μετα­τί­θε­ται από γραφείο σε γραφείο, χωρίς να εκτε­λεί­ται.

Πώς άλλαξε ο νόμος για τον αιγιαλό

Η ρίζα της σύγ­χυ­σης βρί­σκε­ται στη δρα­στική μετα­βολή που επέφερε ο ν. 5092/2024 στον ίδιο τον ορισμό του αιγια­λού και της παρα­λίας. Υπό το προ­γε­νέ­στερο καθε­στώς του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κανο­νι­σμού Δωδε­κα­νή­σου, ο αιγια­λός εκτός αστικών κέντρων εκτει­νό­ταν 12 μέτρα πέραν της οριο­γραμ­μής του μέγι­στου συνή­θους χει­με­ρίου κύματος, ενώ η παραλία έφτανε από τα όρια του αιγια­λού μέχρι τα όρια κάθε άλλης ιδιω­τι­κής ή δημό­σιας ιδιο­κτη­σίας. Με τον νέο νόμο, ο αιγια­λός περιο­ρί­ζε­ται στη ζώνη της ξηράς που βρέ­χε­ται από τις μεγα­λύ­τε­ρες συνή­θεις ανα­βά­σεις του χει­μέ­ριου κύματος, ενώ η παραλία δεν μπορεί να εκτεί­νε­ται πέραν των 50 μέτρων από την οριο­γραμμή του αιγια­λού.

Η αλλαγή δεν είναι θεω­ρη­τική. Ο χώρος ανάμεσα στη γραμμή του αιγια­λού και στην πολυ­γω­νική γραμμή της παρα­λίας παύει πλέον να θεω­ρεί­ται αυτο­νό­ητα κοι­νό­χρη­στος, καθώς, κατόπιν αιτή­μα­τος επα­να­κα­θο­ρι­σμού, δύναται να λάβει κτη­μα­το­λο­γική μερίδα. Με τις μετα­βα­τι­κές και καταρ­γού­με­νες δια­τά­ξεις του ίδιου νόμου, μάλιστα, η ενιαία κοι­νό­χρη­στη ζώνη αιγια­λού και παρα­λίας που είχε κατα­γρα­φεί από το ιταλικό κτη­μα­το­λό­γιο μετα­κι­νεί­ται από τη δημόσια κτήση στην ιδιω­τική περιου­σία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για τα μέτρα προ­στα­σίας της. Σε αυτό ακριβώς το νέο τοπίο καλού­νται να εφαρ­μο­στούν πρω­τό­κολλα που είχαν συντα­χθεί με βάση το παλιό.

Το παρα­σκή­νιο μιας υπό­θε­σης που σέρ­νε­ται

Όπως έχει ανα­δεί­ξει κατ’ επα­νά­ληψη η «δημο­κρα­τική», στη Ρόδο προ­βλέ­πε­ται η κατε­δά­φιση 219 τελε­σί­δι­κων πρω­το­κόλ­λων αυθαι­ρέ­των, εκ των οποίων 135 σε αιγιαλό, 54 σε δάση και 30 πολε­ο­δο­μικά. Η δια­σπορά τους καλύ­πτει σημεία υψηλής του­ρι­στι­κής και οικο­νο­μι­κής αξίας, από τη λιμε­νική ζώνη της Ακα­ντιάς, το Φαλη­ράκι, την Καλ­λι­θέα και το εργο­στά­σιο της ΔΕΗ στη Σορωνή έως τ’ Αφάντου, την παρα­λιακή ζώνη της πόλεως Ρόδου και κυρίως τις παρα­λίες του Ελλη και του Καζίνου, καθώς και τα Λοθιά­ρικα της Λάρδου, την Κρε­μα­στή, τον Αρχάγ­γελο, το νέο Καρ­νά­γιο, τη Λίνδο, την Τσα­μπίκα, το Γεννάδι, τα Κολύ­μπια, την Ιαλυσό, το Παρα­δείσι, τα Βληχά, την Κρη­τη­νία, την Αγία Αγάθη, το Κιοτάρι και τα Καβου­ρά­κια.

Από αυτά, ούτε ένα από τα πρω­τό­κολλα που είχαν τεθεί σε προ­τε­ραιό­τητα λόγω παλαιό­τη­τας δεν εκτε­λέ­στηκε, παρότι μέρος των κατε­δα­φί­σεων είχε προ­χω­ρή­σει νωρί­τερα σε πρό­χει­ρες κατα­σκευές και κατοι­κίες οικο­νο­μικά αδύ­να­μων οικο­γε­νειών με παιδιά. Οι κατε­δα­φί­σεις είχαν ανα­στα­λεί ύστερα από δια­δο­χι­κές τρο­πο­λο­γίες, ενώ κατά τους θερι­νούς μήνες δεν εκτε­λού­νται, με επί­κληση της προ­στα­σίας του του­ρι­σμού.

Σημείο καμπής υπήρξε η γνω­μο­δό­τηση 60/2024 του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους, του Απρι­λίου 2024, σύμφωνα με την οποία τα πρω­τό­κολλα στα Δωδε­κά­νησα πρέπει να επα­νε­ξε­τα­στούν με νέες αυτο­ψίες πριν εκτε­λε­στούν, εξέλιξη που στην πράξη χάρισε χρόνο σε όσους έχτισαν ή κατέ­λα­βαν εκτά­σεις στις ακτές. Η γνω­μο­δό­τηση έγινε απο­δε­κτή από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου, αλλά όχι από τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών, και αυτή η εκκρε­μό­τητα παρα­μέ­νει ανοιχτή. Σε όλα τα παρα­πάνω προ­στί­θε­ται και η αμφι­βο­λία αν τα αυθαί­ρετα υφί­στα­νται σήμερα στις συντε­ταγ­μέ­νες που είχαν αρχικώς κατα­γρα­φεί, καθώς πολλά πρω­τό­κολλα έχουν εκδοθεί προ 30ετίας και πλέον.

Το έργο, που είχε δια­φη­μι­στεί ως χρη­μα­το­δο­τού­μενο από το Πράσινο Ταμείο, αφορά σύμβαση αξίας 535.584,90 ευρώ συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ, με προ­βλε­πό­μενο χρόνο υλο­ποί­η­σης 28 μηνών, ενώ η ανάθεση και η υπο­γραφή της είχαν περάσει και από τον έλεγχο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου. Στο τέλος, η αντί­φαση συμπυ­κνώ­νε­ται σε μία εικόνα. Ο νόμος αξιώνει την κατε­δά­φιση ενός αυθαι­ρέ­του μέσα σε έναν μήνα, αλλά στη Ρόδο η μόνη δια­δι­κα­σία που ολο­κλη­ρώ­νε­ται εμπρό­θε­σμα δεν είναι η κατε­δά­φιση. Είναι η υπο­γραφή της επό­με­νης παρά­τα­σης.