Τουρκικό νομοσχέδιο βάζει στο στόχαστρο Καστελλόριζο και Δωδεκάνησα!

• Η Άγκυ­ρα επι­χει­ρεί να κα­το­χυ­ρώ­σει νο­μο­θε­τι­κά τις θα­λάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις της, αρ­νού­με­νη ρητά κάθε επέ­κτα­ση της ελ­λη­νι­κής αι­για­λί­τι­δας στο Αι­γαίο, ενώ ανα­λυ­τές μι­λούν ανοι­χτά για «νο­μι­κό πό­λε­μο» σε βάρος της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας

Η Τουρ­κία πα­ρου­σί­α­σε στις 12 Μαΐου 2026 σχέ­διο νόμου που επι­διώ­κει να θε­σμο­θε­τή­σει επί­ση­μα τις θα­λάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις της στο Αι­γαίο, την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο και τη Μαύρη Θά­λασ­σα. Η πα­ρου­σί­α­ση έγινε σε συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου στο Εθνι­κό Κέ­ντρο Δι­καί­ου της Θά­λασ­σας και Ναυ­τι­λια­κού Δι­καί­ου του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Άγκυ­ρας, που και εκ­πό­νη­σε το κεί­με­νο, πα­ρου­σία του Τσα­γκρί Ερχάν, συμ­βού­λου εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής του Τούρ­κου προ­έ­δρου Ρε­τσέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν και αντι­προ­έ­δρου του Συμ­βου­λί­ου Ασφά­λειας και Εξω­τε­ρι­κής Πο­λι­τι­κής της προ­ε­δρί­ας.

Το πε­ριε­χό­με­νο του σχε­δί­ου νόμου δεν αφή­νει πε­ρι­θώ­ρια πα­ρερ­μη­νεί­ας για τις προ­θέ­σεις της Άγκυ­ρας. Το νο­μο­σχέ­διο επι­διώ­κει να επι­ση­μο­ποι­ή­σει τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις στο Αι­γαίο, την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο και τη Μαύρη Θά­λασ­σα, εντεί­νο­ντας τις εδώ και καιρό εκ­κρε­μείς δια­φο­ρές με Ελ­λά­δα και Κύπρο για θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα, δι­καιώ­μα­τα ενερ­γεια­κής εκ­με­τάλ­λευ­σης και πε­ρι­φε­ρεια­κή επιρ­ροή.

Το νο­μο­σχέ­διο και η ασύμ­με­τρη λο­γι­κή των ναυ­τι­κών μι­λί­ων

Το σχέ­διο νόμου ορί­ζει τα τουρ­κι­κά χω­ρι­κά ύδατα σε 12 ναυ­τι­κά μίλια στη Μαύρη Θά­λασ­σα και τη Με­σό­γειο, δια­τη­ρώ­ντας τα 6 ναυ­τι­κά μίλια στο Αι­γαίο, όπου η Άγκυ­ρα αντι­τί­θε­ται σε οποια­δή­πο­τε ελ­λη­νι­κή επέ­κτα­ση πέραν του ισχύ­ο­ντος ορίου. Η ασυμ­με­τρία αυτή δεν είναι τυ­χαία. Αντι­θέ­τως, απο­τυ­πώ­νει με νο­μο­θε­τι­κή σα­φή­νεια μια πάγια τουρ­κι­κή θέση που εκ­φρά­ζε­ται εδώ και δε­κα­ε­τί­ες στις δι­πλω­μα­τι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και στις αντι­πα­ρα­θέ­σεις εντός του ΝΑΤΟ.

Το νο­μο­σχέ­διο θα πα­ρέ­χει επί­σης νο­μι­κό πλαί­σιο για τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις υφα­λο­κρη­πί­δας και Απο­κλει­στι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Ζώνης, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων κα­νό­νων που απαι­τούν τουρ­κι­κή έγκρι­ση για οι­κο­νο­μι­κές, επι­στη­μο­νι­κές και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες σε πε­ριο­χές που η Άγκυ­ρα ορί­ζει ως εμπί­πτου­σες στη δική της θα­λάσ­σια δι­καιο­δο­σία. Αυτή η διά­τα­ξη έχει ιδιαί­τε­ρο βάρος, καθώς σύμ­φω­να με τουρ­κι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης και συ­γκε­κρι­μέ­να όπως ισχυ­ρί­στη­κε η τουρ­κι­κή εφη­με­ρί­δα Milliyet, η Ελ­λά­δα δεν θα μπο­ρεί να διε­ξά­γει ορι­σμέ­νες θα­λάσ­σιες δρα­στη­ριό­τη­τες χωρίς τουρ­κι­κή έγκρι­ση σε πε­ριο­χές που διεκ­δι­κεί η Άγκυ­ρα.

Ο Ερχάν χα­ρα­κτή­ρι­σε το κεί­με­νο ως «το έγ­γρα­φο που απο­τυ­πώ­νει με τη με­γα­λύ­τε­ρη σα­φή­νεια τη θέση της Τουρ­κί­ας για τις θά­λασ­σες», εκτι­μώ­ντας ότι το σχέ­διο νόμου ανα­μέ­νε­ται να κα­τα­τε­θεί επί­ση­μα στο κοι­νο­βού­λιο και να ψη­φι­στεί «σε σύ­ντο­μο χρόνο», χωρίς ωστό­σο να προσ­διο­ρί­σει συ­γκε­κρι­μέ­νο χρο­νο­διά­γραμ­μα.

Κα­στελ­λό­ρι­ζο: Ξανά στο επί­κε­ντρο

Η ανα­φο­ρά στα μικρά νησιά και ει­δι­κά στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο δεν είναι τυ­χαία στο τουρ­κι­κό αφή­γη­μα. Η Αθήνα υπο­στη­ρί­ζει ότι τα νησιά της, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Κα­στελ­λό­ρι­ζου που βρί­σκε­ται πε­ρί­που 570 χι­λιό­με­τρα νο­τιο­α­να­το­λι­κά της ελ­λη­νι­κής ηπει­ρω­τι­κής χώρας και ακρι­βώς έξω από τις νό­τιες ακτές της Τουρ­κί­ας, δι­καιού­νται χω­ρι­κά ύδατα και δι­καιώ­μα­τα υφα­λο­κρη­πί­δας ανε­ξάρ­τη­τα από την ηπει­ρω­τι­κή χώρα.

Η τουρ­κι­κή πλευ­ρά αντι­τεί­νει ακρι­βώς το αντί­θε­το. Κατά πλη­ρο­φο­ρί­ες, το νο­μο­σχέ­διο εν­σω­μα­τώ­νει τη θέση ότι τα μικρά νησιά που «κό­βουν» την προ­βο­λή των τουρ­κι­κών ηπει­ρω­τι­κών ακτών δεν δι­καιού­νται υφα­λο­κρη­πί­δα ούτε ΑΟΖ, μια ερ­μη­νεία που απο­κλί­νει ρι­ζι­κά από τη διε­θνή νο­μο­λο­γία και τη Σύμ­βα­ση του ΟΗΕ για το Δί­καιο της Θά­λασ­σας, στην οποία η Τουρ­κία δεν έχει προ­σχω­ρή­σει.

Τουρ­κι­κοί ανα­λυ­τές που μί­λη­σαν σε εγ­χώ­ρια μέσα ενη­μέ­ρω­σης υπο­στή­ρι­ξαν ότι ο νόμος θα ισχυ­ρο­ποι­ή­σει τη στρα­τιω­τι­κή πα­ρου­σία της χώρας σε αμ­φι­σβη­τού­με­να ύδατα, προσ­δί­δο­ντας στις υφι­στά­με­νες διεκ­δι­κή­σεις τη νο­μι­κή «στέγη» που τους έλει­πε.

Νο­μι­κός πό­λε­μος ως ερ­γα­λείο στρα­τη­γι­κής

Ανα­λυ­τές σε επι­στη­μο­νι­κές και δι­πλω­μα­τι­κές πλατ­φόρ­μες επι­ση­μαί­νουν ότι η τουρ­κι­κή κί­νη­ση δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στη δια­χεί­ρι­ση μιας συ­γκε­κρι­μέ­νης δια­φο­ράς. Η ανά­λυ­ση της νο­μο­θε­τι­κής κι­νη­τι­κό­τη­τας στην Άγκυ­ρα απο­κα­λύ­πτει στρα­τη­γι­κή χρήση του «Lawfare», δη­λα­δή του νο­μι­κού πο­λέ­μου, με σκοπό τη θε­σμο­θέ­τη­ση μο­νο­με­ρών διεκ­δι­κή­σε­ων στην εσω­τε­ρι­κή έν­νο­μη τάξη. Σύμ­φω­να με αυτές τις ανα­λύ­σεις, η πρό­θε­ση δεν είναι απλώς η νίκη σε μια δια­φο­ρά, αλλά η αλ­λα­γή του ίδιου του πα­ρα­δείγ­μα­τος διε­θνούς νο­μι­μό­τη­τας στη θα­λάσ­σια νο­μο­θε­σία.

Πρό­κει­ται δη­λα­δή για κάτι βα­θύ­τε­ρο από μια νο­μι­κή τε­χνι­κό­τη­τα. Η Άγκυ­ρα επι­χει­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει τε­τε­λε­σμέ­να στο επί­πε­δο της εθνι­κής νο­μο­θε­σί­ας, αξιο­ποιώ­ντας τα εσω­τε­ρι­κά νο­μο­θε­τι­κά ερ­γα­λεία ως μέσο άσκη­σης γε­ω­πο­λι­τι­κής πί­ε­σης.

Γε­ω­πο­λι­τι­κό πλαί­σιο και η τρι­γω­νι­κή ισορ­ρο­πία

Το σχέ­διο νόμου πα­ρου­σιά­ζε­ται σε μια στιγ­μή που η Άγκυ­ρα επι­διώ­κει να ισχυ­ρο­ποι­ή­σει τη θέση της στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο εν μέσω αυ­ξα­νό­με­νης συ­νερ­γα­σί­ας με­τα­ξύ Ελ­λά­δας, Κύ­πρου και Ισ­ρα­ήλ, την οποία η Τουρ­κία αντι­λαμ­βά­νε­ται ως πε­ρι­κύ­κλω­ση στην πε­ρι­φε­ρεια­κή της επιρ­ροή. Η Άγκυ­ρα θε­ω­ρεί την αυ­ξα­νό­με­νη ενερ­γεια­κή και αμυ­ντι­κή συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ των τριών χωρών ως μέρος μιας ευ­ρύ­τε­ρης προ­σπά­θειας να πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­θεί η Τουρ­κία από τους ενερ­γεια­κούς άξο­νες και τις ασφα­λεια­κές ρυθ­μί­σεις της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου.

Η κί­νη­ση αυτή συ­μπλη­ρώ­νει επί­σης τη διαμ­φι­σβη­τού­με­νη τουρ­κο­λι­βυ­κή συμ­φω­νία θα­λάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης του 2019, η οποία επέ­τρε­ψε στην Άγκυ­ρα να διεκ­δι­κεί δι­καιώ­μα­τα σε ένα ευρύ διά­δρο­μο της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Ελ­λά­δα και Κύ­προς απορ­ρί­πτουν κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά τη συμ­φω­νία, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι αγνο­εί τα θα­λάσ­σια δι­καιώ­μα­τα των ελ­λη­νι­κών νη­σιών.

Ιστο­ρι­κό βάθος μιας χρό­νιας αντι­πα­ρά­θε­σης

Η δια­φο­ρά πη­γά­ζει από αντι­κρουό­με­νες τουρ­κι­κές και ελ­λη­νι­κές ερ­μη­νεί­ες για τα θα­λάσ­σια δι­καιώ­μα­τα στο Αι­γαίο. Η Άγκυ­ρα θε­ω­ρεί την ελ­λη­νι­κή διεκ­δί­κη­ση 10 ναυ­τι­κών μι­λί­ων ενα­έ­ριου χώρου και τις προ­σπά­θειες επέ­κτα­σης χω­ρι­κών υδά­των στα 12 ναυ­τι­κά μίλια ως μα­ξι­μα­λι­στι­κή θέση, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι μια τέ­τοια κί­νη­ση θα έδινε στην Αθήνα έλεγ­χο σε πο­σο­στό άνω του 70% του Αι­γαί­ου.

Το ζή­τη­μα έχει φέρει τους δύο συμ­μά­χους του ΝΑΤΟ κοντά σε σύ­γκρου­ση στο πα­ρελ­θόν. Το 1995, το τουρ­κι­κό κοι­νο­βού­λιο ψή­φι­σε ψή­φι­σμα που κή­ρυσ­σε οποια­δή­πο­τε μο­νο­με­ρή ελ­λη­νι­κή επέ­κτα­ση χω­ρι­κών υδά­των στο Αι­γαίο πέραν των 6 ναυ­τι­κών μι­λί­ων ως «casus belli», δη­λα­δή αιτία πο­λέ­μου. Τριά­ντα χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, η Άγκυ­ρα δεν αναι­ρεί εκεί­νο το ψή­φι­σμα. Αντι­θέ­τως, φαί­νε­ται να το θε­με­λιώ­νει νο­μο­θε­τι­κά.

Αθήνα και Λευ­κω­σία απα­ντούν με απόρ­ρι­ψη

Οι αντι­δρά­σεις από Αθήνα και Λευ­κω­σία ήρθαν γρή­γο­ρα και ήταν ξε­κά­θα­ρες. Ο κυ­βερ­νη­τι­κός εκ­πρό­σω­πος Παύ­λος Μα­ρι­νά­κης χα­ρα­κτή­ρι­σε το σχέ­διο νόμου ως στο­χευ­μέ­νο «για εσω­τε­ρι­κή κα­τα­νά­λω­ση», ση­μειώ­νο­ντας ότι «κάθε μο­νο­με­ρής ενέρ­γεια που πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέσω εθνι­κής νο­μο­θε­σί­ας, δη­λα­δή ένα νο­μο­σχέ­διο που ψη­φί­ζε­ται από ένα κρά­τος, προ­φα­νώς δεν έχει κα­νέ­να απο­λύ­τως βάρος στο πλαί­σιο του διε­θνούς δι­καί­ου».

Η Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία επί­σης απέρ­ρι­ψε το σχέ­διο νόμου ως αβά­σι­μο. «Εθνι­κή νο­μο­θε­σία που θε­σπί­ζε­ται από τρίτη χώρα και επι­χει­ρεί μο­νο­με­ρώς να επα­να­προσ­διο­ρί­σει θα­λάσ­σιες ζώνες είναι νο­μι­κά αβά­σι­μη», ανέ­φε­ρε ο κυ­βερ­νη­τι­κός εκ­πρό­σω­πος της Κύ­πρου Κων­στα­ντί­νος Λε­τυ­μπιώ­της.

Η νέα νο­μο­θε­τι­κή κί­νη­ση της Άγκυ­ρας έρ­χε­ται σε μια συ­γκυ­ρία που δεν μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί τυ­χαία. Τα ευ­ρή­μα­τα από τουρ­κι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, η επι­στη­μο­νι­κή ανά­λυ­ση για τη χρήση νο­μι­κής στρα­τη­γι­κής ως γε­ω­πο­λι­τι­κού ερ­γα­λεί­ου και η ρητή ανα­φο­ρά στα μικρά νησιά απο­κα­λύ­πτουν μια Τουρ­κία που δεν αρ­κεί­ται πλέον στη δι­πλω­μα­τι­κή δια­βε­βαί­ω­ση, αλλά επι­χει­ρεί να εδραιώ­σει με κοι­νο­βου­λευ­τι­κή σφρα­γί­δα ό,τι διεκ­δι­κεί εδώ και χρό­νια στα ανοι­κτά νερά του Αι­γαί­ου και της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου.