- Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μέσω του Great Sea Interconnector είναι έργο κοινού ενδιαφέροντος της ΕΕ, με στόχο να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Ο αντιστράτηγος εκτιμά ότι θα προχωρήσει χωρίς νέα ένταση και ότι η γαλλική ενημέρωση της Τουρκίας δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης ούτε δημιουργεί νομικό προηγούμενο.
- Η συνέντευξη εξετάζει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τις τουρκικές διεκδικήσεις και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», καθώς και τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.
- Ο Χοσάδας υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να αφήνει επ’ αόριστον ανενεργά τα κυριαρχικά της δικαιώματα λόγω του τουρκικού casus belli.
- Η Ελλάδα έχει οριοθετήσει ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο και έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο.
Στις κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στις προκλήσεις που διαμορφώνουν το νέο περιβάλλον ασφάλειας στην περιοχή επικεντρώνεται η συνέντευξή μας με τον αντιστράτηγο ε.α. Νείλο Χοσάδα. Με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και τη γαλλική ρηματική διακοίνωση, ο έμπειρος αξιωματικός καταθέτει την εκτίμησή του για τις τουρκικές διεκδικήσεις, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ. Παράλληλα, παίρνει θέση για την ανάγκη επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αφήνει επ’ αόριστον ανενεργά κυριαρχικά της δικαιώματα υπό την απειλή του τουρκικού casus belli.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Στρατηγέ, η υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου βρίσκεται στο προσκήνιο, με αφορμή τη γαλλική ρηματική διακοίνωση και προς την Τουρκία. Πώς αξιολογείτε τις τελευταίες εξελίξεις, υπάρχει κίνδυνος το έργο να μετατραπεί σε πεδίο έμμεσης αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων;
Η ηλεκτρική διασύνδεση, κυρία Παμπρή, Ελλάδας-Κύπρου, υλοποιείται μέσω του έργου Great Sea Interconnector (GSI), το οποίο συνδέει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο μέσω Κρήτης. Είναι μία αμφίδρομη υποβρύχια διασύνδεση συνεχούς ρεύματος, μήκους 900 περίπου χιλιομέτρων, ισχύος 1000 MW. Τερματίζει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, που αποτελεί το τελευταίο μη διασυνδεδεμένο κράτος-μέλος της ΕΕ. Το έργο έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI) της ΕΕ και χαίρει ισχυρής διπλωματικής και στρατηγικής στήριξης, παρά τις γεωπολιτικές προκλήσεις στην περιοχή. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2031. Παράλληλα, η μελλοντική σύνδεση με το Ισραήλ εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας, δημιουργώντας δυνατότητες για ταχύτερη αύξηση της συμμετοχής των των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα. Ο απόπλους του ερευνητικού πλοίου Abelle Marengo έγινε με άδεια της Ελληνικής Δημοκρατίας μέσω NAVTEX και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Εκτιμώ ότι το έργο θα προχωρήσει χωρίς να προκαλέσει νέα ένταση. Η ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης, ούτε δημιουργεί νομικό προηγούμενο.
Η Ελλάδα κ. Χοσάδα έχει προχωρήσει σε συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, ενώ έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο. Εκτιμάτε ότι πρέπει να προχωρήσει σήμερα σε αντίστοιχες κινήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο;
Στην οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας–Ιταλίας όλα έγιναν σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Η οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας–Αιγύπτου βασίζεται στη συμφωνία που υπογράφηκε στο Κάϊρο, στις 6 Αυγούστου 2020, και κυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή στις 27 Αυγούστου 2020. Η συμφωνία αφορά μερικό καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ των δύο χωρών (συγκεκριμένα μεταξύ του 28ου και 26ου μεσημβρινού), ανατολικά της Κρήτης κι έως τα όρια που επηρεάζουν την επήρεια των νησιών, όπως Ρόδος και Κάρπαθος. Καλύπτει περίπου 73.910 τετραγωνικά χιλιόμετρα δίνοντας στην Ελλάδα το 44% και στην Αίγυπτο το 56%. Η συμφωνία ακυρώνει στην πράξη τα αυθαίρετα όρια που επιχείρησε να χαράξει το παράνομο Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο του 2019 στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αναγνωρίζεται η επήρεια των ελληνικών νησιών (συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης) στην οριοθέτηση της ΑΟΖ βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Από τον Οκτώβριο του 2026, Ελλάδα και Αίγυπτος ξεκίνησαν νέες διαβουλεύσεις, με στόχο την επέκταση και πλήρη οριοθέτηση του εναπομείνοντος γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της αρχικής μερικής συμφωνίας, καθώς και τη διασύνδεση με την Κυπριακή ΑΟΖ. Η Αίγυπτος με ρηματική διακοίνωση στις 5 Οκτωβρίου 2020 έχει απορρίψει στον ΟΗΕ το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, καθόσον θίγονται κυριαρχικά της συμφέροντα. Πιστεύω, κυρία Παμπρή, ότι θα έπρεπε να έχουμε επεκτείνει τα χωρικά μας ύδατα ΧΘΕΣ. Έχουμε ήδη αργήσει.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα θεωρητικό δόγμα της Τουρκίας, αλλά έχει ενσωματωθεί στον πολιτικό και στρατιωτικό σχεδιασμό της. Πόσο σοβαρή είναι η απειλή για τα ελληνικά συμφέροντα και πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί;
Η Γαλάζια Πατρίδα είναι αναθεωρητικό κι επεκτατικό γεωπολιτικό δόγμα της Τουρκίας, για τον έλεγχο εκτεταμένων θαλάσσιων ζωνών και Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο, την Προποντίδα και τον Εύξεινο Πόντο. Στους χάρτες της Γαλάζιας Πατρίδας αποτυπώνονται θαλάσσιες ζώνες περίπου 462.000 χλμ., αμφισβητώντας κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου (υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ, ακόμη και την πλήρη επήρεια νησιών). Το διακύβευμα για την Ελλάδα είναι θεμελιώδες, γιατί στρέφεται κατά των ζωτικών της συμφερόντων. Δυνητικά μας αποκόπτει από την Ανατολική Μεσόγειο, μας αρνείται κάθε δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες ανατολικά του 25ου μεσημβρινού και ουσιαστικά υπάγει τα ελληνικά νησιά, στη θαλάσσια δικαιοδοσία της. Βασίζεται σε μία εγγενώς μιλιταριστική λογική, που προτάσσει τη χρήση ή την απειλή χρήσης βίας. Είναι και πρέπει να αντιμετωπιστεί με την άμεση επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ.
Πώς αξιολογείτε τη σημερινή κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις; Οι δίαυλοι επικοινωνίας λειτουργούν ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης ή υπάρχει ο κίνδυνος να καλλιεργούν μια ψευδή εικόνα εξομάλυνσης, ενώ οι βασικές τουρκικές διεκδικήσεις παραμένουν;
Η σημερινή κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις όσον αφορά σε θέματα «χαμηλής πολιτικής» και πρακτικής συνεργασίας, για συμφωνία, πιστεύω ότι υπάρχει. Κυριαρχικές διαφορές παραμένουν άλυτες. Η Ελλάδα επιδιώκει διάλογο και διατήρηση ανοικτών διαύλων, χωρίς υποχωρήσεις, θεωρώντας ως μοναδική διαφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ βάσει του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας. Η Τουρκία προτάσσει τους διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να παραιτείται από τις διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Άρα οι βασικές τουρκικές διεκδικήσεις παραμένουν.
Η Τουρκία διατηρεί ισχυρή παρουσία στο ΝΑΤΟ, παρά τις συχνές διαφοροποιήσεις της από τις δυτικές επιλογές. Μήπως η γεωστρατηγική της αξία περιορίζει στην πράξη την αποτελεσματικότητα των απειλών της γείτονος κατά της Ελλάδας;
Η Τουρκία αποτελεί μέλος του NATO από το 1952, διαθέτοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στη Συμμαχία και κατέχει κομβική γεωστρατηγική θέση. Η παρουσία της χαρακτηρίζεται από ένα διαρκές παράδοξο μεταξύ της υψηλής στρατηγικής της χρησιμότητας και των έντονων πολιτικών τριβών με τους δυτικούς συμμάχους. Η Τουρκία ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων βάσει της Συνθήκης του Μοντρέ. Η γεωγραφική της θέση λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ της Μαύρης Θάλασσας, της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου. Φιλοξενεί το στρατηγείο Χερσαίων Δυνάμεων του NATO στη Σμύρνη, οι αεροπορικές βάσεις του Ικονίου και του Ιντσιρλίκ έχουν υποστηρίξει διαχρονικά πληθώρα συμμαχικών επιχειρήσεων, συνεισφέρει ενεργά σε επιχειρήσεις του NATO στα Βαλκάνια, στο Αφγανιστάν και στη Μεσόγειο. Βέβαια εντός του NATO υπάρχουν και οι πολιτικές τριβές, με την αγορά των αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, την αρχική καθυστέρηση στην έγκριση της διασύνδεσης του NATO προς τη Σουηδία και τη Φινλανδία, με αντάλλαγμα διμερείς παραχωρήσεις τις ελληνοτουρκικές εντάσεις, το Κυπριακό καθώς και διαφωνία της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον σχετικά με την αμερικανική στήριξη στις κουρδικές δυνάμεις (YPG) στη Συρία. Επομένως πιστεύω ότι η γεωστρατηγική της αξία περιορίζει στην πράξη την αποτελεσματικότητα των απειλών της κατά της Ελλάδας.
Σε ένα περιβάλλον πολεμικών συγκρούσεων, ανακατατάξεων και αμφισβήτησης του διεθνούς δικαίου, πόσο προστατευμένη είναι η χώρα μας και ποιες πρέπει να είναι οι άμεσες προτεραιότητες της εθνικής στρατηγικής;
Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αστάθειας και αναθεωρητισμού, η Ελλάδα διαθέτει υψηλό επίπεδο θεσμικής, συμμαχικής και αποτρεπτικής θωράκισης, χωρίς όμως να πρέπει να παύει ν’ αντιμετωπίζει σύνθετες προκλήσεις, λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Οι άμεσες προτεραιότητες της εθνικής στρατηγικής για την ασφάλεια της χώρας θα πρέπει να στηρίζονται σε έναν συνδυασμό εθνικής στρατιωτικής ισχύος, διμερών αμυντικών συμφωνιών και συμμετοχής σε ισχυρούς διεθνείς οργανισμούς, κάτι που πιστεύω ότι ισχύει αυτή τη χρονική περίοδο.
Για πόσο ακόμη η Ελλάδα θα διατηρεί ανενεργό ένα αναφαίρετο κυριαρχικό της δικαίωμα, υπό την απειλή του τουρκικού casus belli; Είναι δυνατόν η απειλή πολέμου να καθορίζει την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μιας χώρας;
Το casus belli (αιτία πολέμου) στην ελληνοτουρκική διπλωματία αφορά το ψήφισμα της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, με το οποίο εξουσιοδότησε την τουρκική κυβέρνηση, να κηρύξει πόλεμο στην Ελλάδα, εάν επεκτείνει μονομερώς τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο πέρα από τα 6 ναυτικά μίλια στα 12. Η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης έως τα 12 ν.μ. αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα που απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο και δεν υπόκειται σε απειλές ή βέτο. Η ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική λειτουργεί διαχρονικά με γνώμονα τη στρατηγική αποτροπής και την αποφυγή θερμού επεισοδίου, χωρίς σαφή διπλωματική και συμμαχική ομπρέλα. Η άσκηση του δικαιώματος συνδέεται με τη γενικότερη γεωπολιτική εικόνα, τις διπλωματικές προσπάθειες διαλόγου και την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων. Επομένως, πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα να κινηθούμε δυναμικά για την επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ., πριν έρθει στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση για ψήφισμα το αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας, που θα είναι ένα επιπλέον σοβαρό πρόβλημα για εμάς. Σας ευχαριστώ για την τιμή κα. Παμπρή.
































Σχολιασμός άρθρου
Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού
Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.