ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Αρχαιολογία VS τουρισμός: Δύο έγγραφα της Εφορείας Δωδεκανήσου βάζουν χειρόφρενο στις δημοφιλέστερες παραλίες της Ρόδου

Δαμιανός Αθανασίου 6 λεπτά ανάγνωση
ΤΣΑΜΠΙΚΑ
✦ Σύνοψη ⌄
  • Δύο έγγραφα της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου εμπο­δί­ζουν την παρα­χώ­ρηση αιγια­λού σε του­ρι­στι­κές παρα­λίες της Ρόδου, επη­ρε­ά­ζο­ντας την εξυ­πη­ρέ­τηση επι­σκε­πτών.
  • Η παραλία Τσα­μπίκα και η περιοχή της Καλ­λι­θέας βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο των περιο­ρι­σμών, με τον δήμαρχο Ρόδου να ανα­μέ­νε­ται να ανα­λά­βει δράση.
  • Η Εφορεία επι­κα­λεί­ται τον νόμο 5092/2024, που απαιτεί σύμφωνη γνώμη για παρα­χω­ρή­σεις σε αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους.
  • Η παραλία Τσα­μπίκα έχει εντα­χθεί σε δύο κατα­λό­γους παρα­λιών, με περιο­ρι­σμούς που απα­γο­ρεύ­ουν την παρα­χώ­ρηση χρήσης σε χώρους με ορατές αρχαιό­τη­τες.
  • Η κατά­σταση αυτή έχει δημιουρ­γή­σει προ­βλή­ματα, καθώς οι ξαπλώ­στρες στην Τσα­μπίκα λει­τουρ­γούν χωρίς νόμιμη παρα­χώ­ρηση.

• Δύο επεί­γο­ντα έγγραφα της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου μπλο­κά­ρουν την παρα­χώ­ρηση του αιγια­λού σε παρα­λίες υψηλής του­ρι­στι­κής κίνησης, θέτο­ντας εμπόδια σε ομπρε­λο­κα­θί­σματα, καντί­νες και οικί­σκους θαλάσ­σιων σπορ, με άμεσες συνέ­πειες στην εξυ­πη­ρέ­τηση χιλιά­δων επι­σκε­πτών • Ο δήμαρ­χος Κολιά­δης ανα­μέ­νε­ται να κινηθεί, αλλά ο χρόνος για το καλο­καίρι του 2026 τρέχει

Η Αρχαιο­λο­γία έχει και πάλι λόγο στις ροδί­τι­κες παρα­λίες, και αυτή τη φορά ο λόγος της ισο­δυ­να­μεί με χει­ρό­φρενο για τη θερινή σεζόν. Δύο επεί­γο­ντα έγγραφα της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, που απε­στά­λη­σαν τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2026 στην Εται­ρεία Ακι­νή­των Δημο­σίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.), θέτουν ουσια­στικά εμπόδια στη δια­δι­κα­σία παρα­χώ­ρη­σης της απλής χρήσης αιγια­λού σε μερικές από τις πιο φορ­τω­μέ­νες του­ρι­στι­κές παρα­λίες του νησιού.

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκο­νται η παραλία Τσα­μπίκα στη Δημο­τική Ενότητα Αρχαγ­γέ­λου και η περιοχή της Καλ­λι­θέας, ενώ η κατά­σταση έχει ήδη κοι­νο­ποι­η­θεί στη δημο­τική αρχή, με τον δήμαρχο Ρόδου κ. Αλέ­ξαν­δρο Κολιάδη να ανα­μέ­νε­ται να κινηθεί δυνα­μικά.

Τα δύο έγγραφα και το νομικό πλαίσιο

Το πρώτο έγγραφο, με ημε­ρο­μη­νία 6 Απρι­λίου 2026, απο­τε­λεί απά­ντηση στο αίτημα της ΕΤΑΔ Α.Ε. για χορή­γηση σύμ­φω­νης γνώμης σχετικά με παρα­χώ­ρηση αιγια­λού σε παρα­λίες αρμο­διό­τη­τάς της. Η Εφορεία Αρχαιο­τή­των επι­κα­λεί­ται το άρθρο 8, παρά­γρα­φος 7 του νόμου 5092/2024, που ψηφί­στηκε τον Μάρτιο του 2024 και ρυθ­μί­ζει εξ ολο­κλή­ρου τους όρους αξιο­ποί­η­σης της δημό­σιας περιου­σίας στις παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η παρα­χώ­ρηση του δικαιώ­μα­τος απλής χρήσης αιγια­λού και παρα­λίας εντός αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, μνη­μείων και ιστο­ρι­κών τόπων επι­τρέ­πε­ται μόνο μετά από σύμφωνη γνώμη των αρμό­διων υπη­ρε­σιών του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού.

Το δεύτερο έγγραφο, χαρα­κτη­ρι­σμένο ως εξ επείγον, φέρει ημε­ρο­μη­νία 30 Απρι­λίου 2026. Απο­τε­λεί απά­ντηση σε νεότερο αίτημα της ΕΤΑΔ που κατα­τέ­θηκε στις 28 Απρι­λίου 2026 και συνο­δευό­ταν από κατά­λογο θέσεων με ορθο­φω­το­χάρ­τες. Ακόμη και αυτή η βελ­τιω­μένη υποβολή, όμως, δεν ικα­νο­ποί­ησε τις απαι­τή­σεις της Εφο­ρείας, που εξα­κο­λου­θεί να ζητά περαι­τέρω στοι­χεία και διευ­κρι­νί­σεις πριν προ­χω­ρή­σει σε γνω­μο­δό­τηση.

Βασικό εργα­λείο της Εφο­ρείας είναι επίσης η υπ’ αριθμόν ΥΠΠΟ/133721/28-03-2024 Υπουρ­γική Απόφαση, η οποία θεσπί­ζει δύο κατα­λό­γους παρα­λιών. Ο Κατά­λο­γος Β περι­λαμ­βά­νει χώρους με ορατές αρχαιό­τη­τες, για τους οποίους απα­γο­ρεύ­ε­ται εντελώς η παρα­χώ­ρηση χρήσης. Ο Κατά­λο­γος Α περιέ­χει παρα­λίες για τις οποίες ισχύουν ειδικοί όροι και προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Η παραλία Τσα­μπίκα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Δημο­κρα­τι­κής», έχει εντα­χθεί και στους δύο κατα­λό­γους.

Τσα­μπίκα: 2.000 ξαπλώ­στρες χωρίς υπη­ρε­σίες

Η παραλία Τσα­μπίκα, από τις πιο φημι­σμέ­νες και πολυ­σύ­χνα­στες της Ρόδου, βρί­σκε­ται στη Δημο­τική Ενότητα Αρχαγ­γέ­λου και εντός του κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου περιο­χής Αρχαγ­γέ­λου. Η αρχαιο­λο­γική κήρυξη έγινε με Υπουρ­γική Απόφαση το 2011 (ΦΕΚ 344/ΑΑΠ/22-12-2011), σε μια περιοχή με βαθιά ιστο­ρικά στρώ­ματα από τη μυκη­ναϊκή εποχή. Χωρίς τις ξαπλώ­στρες να έχουν νόμιμα παρα­χω­ρη­θεί, η παραλία αντι­με­τω­πί­ζει ουσια­στικά την προ­ο­πτική να λει­τουρ­γεί φέτος το καλο­καίρι με τα 23 πόστα απλής χρήσης αιγια­λού και τις 2.000 ξαπλώ­στρες που έχουν προ­τεί­νει οι αρχές χωρίς εγκα­τά­σταση τρο­χή­λα­του ανα­ψυ­κτη­ρίου, χωρίς καντίνα και χωρίς οικί­σκους θαλάσ­σιων σπορ.

Το πρα­κτικό αυτό απο­τέ­λε­σμα είναι αυτό που θορυβεί ιδιαί­τερα. Η Τσα­μπίκα δέχεται κάθε καλο­καίρι χιλιά­δες επι­σκέ­πτες, με θερ­μο­κρα­σίες που ξεπερ­νούν τους 40 βαθμούς Κελσίου στο μέγιστο της αιχμής. Η ανυ­παρ­ξία σημείου ανε­φο­δια­σμού, ακόμη και με νερό ή ανα­ψυ­κτικά, μετα­τρέ­πει μια δια­φο­ρε­τικά μαγευ­τική παραλία κάτω από τη Μονή της Πανα­γίας Τσα­μπί­κας σε εστία ταλαι­πω­ρίας για τους λουό­με­νους. Στο ίδιο πλαίσιο παρα­κω­λύ­ε­ται και η νόμιμη λει­τουρ­γία των θαλάσ­σιων σπορ, των οποίων οι οικί­σκοι και τα μέσα υπά­γο­νται στο ίδιο καθε­στώς παρα­χώ­ρη­σης.

Το πρώτο έγγραφο επι­ση­μαί­νει επι­πλέον ότι στον παρα­λιακό χώρο της Τσα­μπί­κας «εξα­κο­λου­θούν να υφί­στα­νται αυθαί­ρε­τες και παρά­νο­μες κατα­σκευές μεγάλων δια­στά­σεων» στο άμεσο περι­βάλ­λον των αιτού­με­νων θέσεων παρα­χώ­ρη­σης, κατα­σκευές που «βρί­σκο­νται σε άμεση οπτική επαφή με αρχαιο­λο­γι­κές θέσεις και μνημεία». Η Εφορεία καλεί την ΕΤΑΔ να προβεί άμεσα στην «εξυ­γί­ανση του παρα­λια­κού χώρου» ως προ­ϋ­πό­θεση για οποια­δή­ποτε περαι­τέρω δια­δι­κα­σία.

Καλ­λι­θέα: Ο αιγια­λός υπό την σκιά ενός ιστο­ρι­κού δια­τη­ρη­τέου μνη­μείου

Η δεύτερη μεγάλη περιοχή που πλήτ­τε­ται είναι η Καλ­λι­θέα, με το μνημείο των ιαμα­τι­κών πηγών της να απο­τε­λεί τυπικό παρά­δειγμα της πολυ­πλο­κό­τη­τας που δημιουρ­γεί το νέο νομικό πλαίσιο. Το συγκρό­τημα των ιαμα­τι­κών πηγών, που βρί­σκε­ται σε από­σταση περίπου 9 χιλιο­μέ­τρων από την πόλη της Ρόδου, χαρα­κτη­ρί­στηκε επίσημα ιστο­ρικό δια­τη­ρη­τέο μνημείο με Υπουρ­γική Απόφαση του 1985 (ΦΕΚ 340/Β/31-5-1985). Σχε­δια­σμένο από τον Ιταλό αρχι­τέ­κτονα Πιέτρο Λομπάρ­ντι και εγκαι­νια­σμένο το 1929 επί ιτα­λι­κής διοί­κη­σης, το συγκρό­τημα ανα­και­νί­στηκε πλήρως και επα­να­λει­τούρ­γησε από το 2007. Η παραλία της Καλ­λι­θέας, που ουσια­στικά ανήκει στο ευρύ­τερο χώρο του μνη­μείου, υπά­γε­ται εξ ορισμού στο άρθρο 8 παρά­γρα­φος 7 του νόμου 5092/2024 και άρα και αυτή απαιτεί πρότερη αρχαιο­λο­γική γνω­μο­δό­τηση για οποια­δή­ποτε παρα­χώ­ρηση του αιγια­λού.

Τι απαιτεί η Εφορεία για να δώσει γνώμη

Βάσει των δύο εγγρά­φων, ο δρόμος προς τη σύμφωνη γνώμη είναι τεχνο­κρα­τικά εξα­ντλη­τι­κός. Η Εφορεία ζητά για κάθε θέση χωριστά: απο­σπά­σματα ορθο­φω­το­χάρτη ή τυπο­γρα­φικά δια­γράμ­ματα με συντε­ταγ­μέ­νες κατά το ΕΓΣΑ ’87, σαφή ανα­γραφή του εμβαδού και του είδους της δρα­στη­ριό­τη­τας ανά θέση, από­σταση από την ακτο­γραμμή, μήκος πρό­σο­ψης επι­χεί­ρη­σης, καθώς και περι­γραφή του τεχνι­κού εξο­πλι­σμού. Για τις θέσεις με πρόθεμα κωδικού «Θ», ζητεί­ται ρητή δήλωση μίας μόνο χρήσης ανά θέση, δηλαδή απο­κλει­στικά ομπρε­λο­κα­θί­σματα ή απο­κλει­στικά τρα­πε­ζο­κα­θί­σματα. Η παράλ­ληλη ύπαρξη αυθαί­ρε­των κατα­σκευών στον χώρο περι­πλέ­κει περαι­τέρω τη δια­δι­κα­σία.

Στο πλαίσιο αυτό, κάθε θέση εξε­τά­ζε­ται χωριστά, «λαμ­βά­νο­ντας υπ’ όψιν όλα τα στοι­χεία του πολι­τι­στι­κού της περι­βάλ­λο­ντος, την τυχόν γειτ­νί­ασή της με ορατά μνημεία» όπως χαρα­κτη­ρι­στικά σημειώ­νει η Εφορεία. Πρό­κει­ται για δια­δι­κα­σία που, υπό τις τρέ­χου­σες συν­θή­κες, δεν ολο­κλη­ρώ­νε­ται σε λίγες ημέρες. Και ο χρόνος για τη θερινή σεζόν 2026 τρέχει.

Η θεσμική δια­δρομή και η αρμο­διό­τητα της ΕΤΑΔ

Το νέο νομο­θε­τικό τοπίο που δια­μορ­φώ­θηκε με τον νόμο 5092/2024 μετέ­φερε τις αρμο­διό­τη­τες παρα­χώ­ρη­σης αιγια­λού από τους Δήμους στην Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία, ενώ παρα­λίες που έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί του­ρι­στικά δημόσια κτήματα, όπως οι περιο­χές που αφορά το ζήτημα, υπά­γο­νται στην ΕΤΑΔ Α.Ε. Η ΕΤΑΔ υπο­χρε­ού­ται σε κάθε παρα­χώ­ρηση εντός αρχαιο­λο­γικά ευαί­σθη­των χώρων να εξα­σφα­λί­σει εκ των προ­τέ­ρων τη σύμφωνη γνώμη του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, άπαξ για κάθε συγκε­κρι­μένη θέση και κατόπιν γνω­μο­δό­τη­σης του αρμό­διου Συμ­βου­λίου.

Η Κοινή Υπουρ­γική Απόφαση 57878 ΕΞ 2024/22-04-2024 εξει­δι­κεύει τους γενι­κούς όρους και περιο­ρι­σμούς της παρα­χώ­ρη­σης, ορί­ζο­ντας μεταξύ άλλων ότι μεταξύ της πρώτης σειράς ανα­κλί­ντρων και της ακτο­γραμ­μής πρέπει να παρα­μέ­νει ελεύ­θε­ρος χώρος του­λά­χι­στον 4 μέτρων. Ταυ­τό­χρονα, οι αλλη­λε­πι­κα­λυ­πτό­με­νες νομο­θε­τι­κές δια­τά­ξεις περί προ­στα­σίας αρχαιο­τή­των, που στη­ρί­ζο­νται στον Κώδικα νομο­θε­σίας για την προ­στα­σία αρχαιο­τή­των (ν. 4858/2021, ΦΕΚ 220/Α/19-11-2021), δημιουρ­γούν ένα πλέγμα υπο­χρε­ώ­σεων που η διοί­κηση φαί­νε­ται να μην είχε πλήρως απο­τι­μή­σει πριν ξεκι­νή­σει τις δια­δι­κα­σίες.

Η δημο­τική αρχή και η ανα­με­νό­μενη παρέμ­βαση Κολιάδη

Το ζήτημα έχει ήδη φτάσει στη γνώση της δημο­τι­κής αρχής Ρόδου. Ο δήμαρ­χος Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης, ο οποίος εξελέγη τον Οκτώ­βριο του 2023 και επα­νεκ­κί­νησε τη δημο­τική λει­τουρ­γία με σειρά ανα­σχη­μα­τι­σμών στις αρχές του 2026, ανα­μέ­νε­ται να κινηθεί δυνα­μικά. Η Τσα­μπίκα και η Καλ­λι­θέα δεν απο­τε­λούν απλώς δημο­φι­λείς αμμου­διές. Είναι προ­βο­λείς του του­ρι­σμού της Ρόδου, περιο­χές που προ­σελ­κύ­ουν ετησίως δεκάδες χιλιά­δες επι­σκέ­πτες από όλη την Ευρώπη, και η υπο­βάθ­μισή τους λόγω γρα­φειο­κρα­τι­κής αδυ­να­μίας εξυ­πη­ρέ­τη­σης απο­τε­λεί ζήτημα που δεν αντέχει πολι­τικά αδια­φο­ρία.

Το επόμενο βήμα ανήκει τόσο στην ΕΤΑΔ, που καλεί­ται να υπο­βά­λει εμπρό­θε­σμα και πλήρη φάκελο για κάθε θέση, όσο και στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, το οποίο οφείλει να εξε­τά­σει τα αιτή­ματα με την ταχύ­τητα που επι­βάλ­λουν οι ανάγκες μιας του­ρι­στι­κής σεζόν. Γιατί σε μια παραλία με 2.000 ξαπλώ­στρες και θερ­μο­κρα­σίες άνω των 40 βαθμών στο καλο­καίρι, το να αφήνεις τους του­ρί­στες χωρίς καντίνα δεν είναι αρχαιο­λο­γική ευαι­σθη­σία. Είναι πρό­βλημα.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.