Διακόσιοι φορείς λειτουργούν με μόλις έναν υπάλληλο

Τι φταίει για τη μη απο­τε­λε­σμα­τική λει­τουρ­γία του δημό­σιου τομέα; Η απά­ντηση δεν είναι αυτή του ενός εκα­τομ­μυ­ρίου. Είναι θέμα απλής λογικής. Φταίει η οργά­νωσή του. Τη δια­πί­στωση αυτή, που εμφα­νί­ζε­ται ως το αντί­πα­λον δέος στην κριτική για το μέγεθος του δημό­σιου τομέα, επι­βε­βαιώ­νουν τα στοι­χεία για τη διάρ­θρωση των Νομικών Προ­σώ­πων Δημο­σίου και Ιδιω­τι­κού Δικαίου, που λει­τουρ­γούν ως δορυ­φό­ροι γύρω από την κεντρική κυβέρ­νηση και τα οποία απο­κα­λύ­πτουν ότι περίπου 200 φορείς λει­τουρ­γούν με μόλις έναν υπάλ­ληλο.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία που φέρνει στη δημο­σιό­τητα η «Κ», συνο­λικά αυτοί που λει­τουρ­γούν με προ­σω­πικό 20 ατόμων ανέρ­χο­νται σε περίπου 1.000, ενώ αυτοί που απα­σχο­λούν πάνω από 50 υπαλ­λή­λους –που θεω­ρεί­ται κρίσιμο μέγεθος για την ύπαρξη ενός οργα­νι­σμού– δεν είναι πάνω από 600. Ενδει­κτικό της παν­σπερ­μίας των Νομικών Προ­σώ­πων Δημο­σίου και Ιδιω­τι­κού Δικαίου είναι επίσης το γεγονός ότι με 2 υπαλ­λή­λους λει­τουρ­γούν πάνω από 100 ΝΠΔΔ, ενώ άλλοι τόσοι λει­τουρ­γούν με προ­σω­πικό 3 ατόμων. Σύμφωνα με τα ίδια στοι­χεία, συνο­λικά το Δημόσιο έχει περίπου 2.600 τέτοιους «δορυ­φό­ρους», οι οποίοι απα­σχο­λούν περί τις 200.000 υπαλ­λή­λους, που αθροί­ζο­νται στις 500.000, περίπου, των υπαλ­λή­λων της κεντρι­κής κυβέρ­νη­σης, δηλαδή των υπουρ­γείων.

Στη μακρά λίστα των Νομικών Προ­σώ­πων Δημό­σιου ή Ιδιω­τι­κού Δικαίου, περι­λαμ­βά­νε­ται πληθώρα φορέων, στην πλειο­νό­τητά τους ίσως χρή­σι­μοι και απα­ραί­τη­τοι για τη λει­τουρ­γία της κοι­νω­νίας. Το πρό­βλημα δεν είναι ίσως στην ύπαρξή τους ή στο κόστος τους – αν και μεταξύ αυτών εύκολα μπορεί κάποιος να βρει κραυ­γα­λέες περι­πτώ­σεις σκο­πι­μό­τη­τας. Το πρό­βλημα βρί­σκε­ται στην οργά­νωσή τους και στη λει­τουρ­γι­κό­τητα που μπορεί να έχει ένας φορέας που απα­σχο­λεί ένα, δύο ή τρία άτομα, και το κατά πόσο ένας τέτοιος φορέας μπορεί να λει­τουρ­γεί προς όφελος του κοι­νω­νι­κού συνόλου, να απο­φα­σί­ζει, να λογο­δο­τεί, να ελέγ­χε­ται, να είναι εν ολίγοις απο­τε­λε­σμα­τι­κός.

Σφρα­γίδα ή…

Ο προ­βλη­μα­τι­σμός γύρω από την ύπαρξή τους θα μπο­ρούσε εύλογα να συμπε­ρι­λά­βει το κατά πόσο γύρω από αυτούς τους φορείς διαρ­θρώ­νο­νται διοι­κη­τικά συμ­βού­λια, πρό­ε­δροι, αντι­πρό­ε­δροι, γενικοί γραμ­μα­τείς και ταμίες ή, απλώς, η ύπαρξή τους συνί­στα­ται σε μία σφρα­γίδα. Και αν ακόμη είναι απλώς μια σφρα­γίδα που κοσμεί ένα δημόσιο έγγραφο, δεν θα μπο­ρούσε άραγε αυτός ο φορέας να υπά­γε­ται σε μια ευρύ­τερη δομή και ο εν λόγω μονα­χι­κός υπάλ­λη­λος να εντάσ­σε­ται σε ένα σύστημα ελέγχου και από­δο­σης; Η απά­ντηση είναι προ­φα­νής.

Τα στοι­χεία φέρνουν τους Οργα­νι­σμούς Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, που είναι φυσικά το βαρύ πυρο­βο­λικό των ΝΠΔΔ, να κυριαρ­χούν στην επι­στρά­τευση αντί­στοι­χων φορέων με πλειάδα σχε­τι­κών κέντρων, ομο­σπον­διών, ταμείων, σχο­λι­κών επι­τρο­πών, ινστι­τού­των κ.ο.κ. Είναι μάλιστα χαρα­κτη­ρι­στικό ότι η εξέλιξη των φορέων αυτών έχει υποστεί επί πέντε συνεχή χρόνια τον πέλεκυ των μνη­μο­νίων, στη διάρ­κεια των οποίων οι δήμοι υπο­χρε­ώ­θη­καν να συρ­ρι­κνώ­σουν τα ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ που έχουν υπό τον έλεγχό τους από τα σχεδόν 20, όχι σε πάνω από 6 για κάθε δήμο. Το απο­τέ­λε­σμα ήταν ο περιο­ρι­σμός από τα περίπου 3.000 το 2010 σε 1.200 το 2015, κατα­γρά­φο­ντας μια περι­κοπή που αγγίζει πάνω κάτω το 60%.

Από τους μεγα­λύ­τε­ρους φορείς του ευρύ­τε­ρου δημό­σιου τομέα κατα­γρά­φε­ται το ΙΚΑ με προ­σω­πικό 6.000 ατόμων, ο ΟΑΕΔ με επίσης 6.000, ενώ ο μεγα­λύ­τε­ρος δήμος της χώρας, αυτός των Αθη­ναίων, μισθο­δο­τεί 5.000 άτομα, αλλά και 1 υπάλ­ληλο στο Κέντρο Επαγ­γελ­μα­τι­κής Κατάρ­τι­σης. Ο Δήμος Θεσ­σα­λο­νί­κης απα­σχο­λεί 3.300 υπαλ­λή­λους, ο Δήμος Πατραίων 1.100, αλλά και 20 υπαλ­λή­λους στον φορέα που έχει στη δικαιο­δο­σία του, το Καρ­να­βάλι της Πάτρας, ενώ ο Δήμος Νικαίας απα­σχο­λεί 1.000 υπαλ­λή­λους.

Τα στοι­χεία για το μέγεθος του δημό­σιου τομέα και τον αριθμό των δημο­σίων υπαλ­λή­λων, όπως κατα­γρά­φο­νται στην ιστο­σε­λίδα «Απο­γραφή» του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, επι­βε­βαιώ­νουν τη δρα­στική περι­κοπή που υπήρξε την τελευ­ταία πεντα­ε­τία, αλλά και τον γιγα­ντι­σμό ενός κράτους, που προ­σέ­φερε δουλειά, ούτε λίγο ούτε πολύ, στο 25% του ενεργού πλη­θυ­σμού της χώρας! Ετσι, από 942.625 υπαλ­λή­λους που διέθετε ο δημό­σιος τομέας της χώρας το 2009, οδη­γη­θή­καμε σε 684.873 το 2015. Από αυτούς οι 865.153 ήταν το τακτικό προ­σω­πικό του στενού δημό­σιου τομέα, οι οποίοι μειώ­θη­καν σε 567.069, με βάση τα τελευ­ταία στοι­χεία του Αυγού­στου του 2015, που δημο­σιεύ­ο­νται στην ιστο­σε­λίδα.

Στις 567.069 υπαλ­λή­λους, που είναι το τακτικό προ­σω­πικό των υπουρ­γείων, στους οποίους βεβαίως περι­λαμ­βά­νο­νται και οι δάσκα­λοι και οι καθη­γη­τές που μισθο­δο­τού­νται από το υπουρ­γείο Παι­δείας ή οι γιατροί που μισθο­δο­τού­νται από το υπουρ­γείο Υγείας, θα πρέπει να προ­στε­θούν και 71.871, που είναι το έκτακτο προ­σω­πικό του στενού δημό­σιου τομέα, χωρίς δηλαδή τους υπαλ­λή­λους των ΝΠΙΔ. Στο έκτακτο προ­σω­πικό περι­λαμ­βά­νο­νται και 1.198 μισθο­δο­τού­με­νοι που φέρουν τον τίτλο του προ­έ­δρου, των μελών διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου και των οργάνων διοί­κη­σης.

Τακτι­κοί – έκτα­κτοι

Ακο­λου­θεί το τακτικό προ­σω­πικό των ΝΠΙΔ, που στα τέλη Αυγού­στου αριθ­μούσε 31.489 άτομα, αλλά και το έκτακτο προ­σω­πικό των ΝΠΙΔ, που αριθ­μούσε 14.440 άτομα, μεταξύ των οποίων και 1.733 υπαλ­λή­λους σε ρόλο προ­έ­δρου, μελών διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου και οργάνων διοί­κη­σης! Συνο­λικά το τακτικό και έκτακτο προ­σω­πικό στα ΝΠΙΔ περι­λαμ­βά­νει 45.993 άτομα και μαζί με τις 567.069 τακτι­κούς υπαλ­λή­λους του δημό­σιου τομέα και τις 71.871 έκτα­κτους υπαλ­λή­λους του δημό­σιου τομέα, φθά­νουμε πλέον σε 684.873 υπαλ­λή­λους.

Από την ίδια κατά­ταξη του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, πάντως, προ­κύ­πτει ότι τον Αύγου­στο του 2015 κανείς από τις 684.873 υπαλ­λή­λους δεν βρι­σκό­ταν σε αργία ή σε κινη­τι­κό­τητα, ούτε καν εκκρε­μούσε η μετα­κί­νησή του, έναντι 916 που ήταν σε αργία στα τέλη του 2014, 4.587 που ήταν σε καθε­στώς κινη­τι­κό­τη­τας και 2.313 υπό μετα­κί­νηση, χωρίς αυτή να έχει ολο­κλη­ρω­θεί τη συγκε­κρι­μένη ημε­ρο­μη­νία.

Καθη­με­ρινή